Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới 1. Các nghiên cứu về thành phần loài sâu, bệnh hại cây Quế Các nhà khoa học trên thế giới đã ghi nhận được hơn 70 loài sâu, bệnh hại Quế, đặc biệt là ở Ấn độ và Sri Lanka. Tuy nhiên, thông tin về sâu, bệnh hại trên 3 loài Quế C.
tamata vẫn còn hạn chế. Các loài sâu hại chủ yếu được ghi nhận là sâu đo hại quế (Chilasa clytia), sâu ăn lá quế (Conopomorpha civica), bọ cánh cứng (Popillia complanata), sâu ăn lá quế(Orthaga vitalis)(Anandaraj và Devasahayam, 2004). Đối với bệnh hại Quế, mặc dù có rất nhiều loài bệnh được phát hiện và ghi nhận gây hại trên cây Quế (C. verum), nhưng chỉ một số sinh vật gây bệnh hại nặng và ảnh hưởng đến thu nhập của người trồng Quế.
Đó là bệnh u bướu, bệnh đốm lá, bệnh chết ngược, bệnh thối rễ và bệnh cháy lá. Đối với các loài Quế C. tamala ít bị bệnh hơn (Anandaraj và Devasahayam, 2004). Bệnh loét thân gây ra bởi nấm Phytophthora cinnamomi đã gây hại phổ biến trên cây Bơ và lần đầu tiên được ghi nhận gây hại trên cây Quế (C.
Triệu chứng của bệnh đầu tiên xuất hiện một vạch đen xám theo chiều thân cây. Bệnh được ghi nhận là nghiêm trọng với mức độ gây hại lên đến 42%. cinnamomi cũng được ghi nhận gây hại trên C. cinnamomi cũng gây hại nhiều loài Quế khác nhau ở Đài Loan và Malaysia.
Và được xác định là nguyên nhân thối rễ và gây chết hàng loạt rừng trồng Quế (Anandaraj và Devasahayam, 2004). Ở Ấn Độ, bệnh đốm lá Quế gây ra bởi nấm Colletotrichum gloeosporioides. Các triệu chứng ở cây con xuất hiện các vết nâu nhỏ trên lá, sau đó tạo thành các chấm không đều, ở những lá già các chấm nhỏ gần nhau hơn và lá bị hoại tử gây ra hiện tượng xoăn mép lá hay cháy lá. Ở một số cây con bị bệnh bệnh lây lan xuống phần thân và làm chết cây (Karunakaran và Nair, 1980).
Bệnh chết ngược Quế C. cassia mới được phát hiện tại Kerala, Ấn Độ. Bệnh gây hại ở những cành thấp và nguyên nhân gây bệnh được xác định do Diplodia sp. Ban đầu các cành bị bệnh bị khô dẫn đến sự thay đổi màu sắc của lá, bệnh không lây lan sang thân chính của cây (Anandaraj và Devasahayam, 2004).
Ở Đài Loan, Fu và Chang (1998) cũng đã tìm ra được nguyên nhân gây bệnh thán thư Quế do nấm C. gloeosporioides gây hại. Triệu chứng của bệnh: ban đầu trên lá xuất hiện những chấm nhỏ màu nâu đến đen, các chấm sau đó lan rộng và lá bị rụng khi không còn khả năng sinh trưởng. Nghiên cứu của Chang (1992) xác định được nấm Phellinus noxius là nguyên nhân gây bệnh thối nâu rễ Long não C.
camphora ở Đài Loan. Ban đầu nấm từ trong đất xâm nhiễm vào rễ và làm rễ cây đổi sang màu nâu, sau đó cây bị héo và chết ngược. Bệnh cháy lá Quế gây ra bởi nấm Pestalotiopsis palmarum là kết quả nghiên cứu của Karunakaran và đồng tác giả (1993), nghiên cứu đã chỉ ra rằng 90% rừng trồng Quế tại Pakistan bị bệnh cháy lá. Nhiều loài nấm gây bệnh khác được ghi nhận gây hại đến rừng trồng Quế, trong đó các loài thuộc chi Pythium cũng gây hại đáng kể.
Nghiên cứu của Anandaraj và Devasahayam (2004) kết luận rằng 2 loài nấm thuộc chi Pythium là Pythiumspendens và P. vexans gây hại trên diện rộng và gây chết từ 15-30% diện tích rừng trồng Quế C. Các nhà khoa học ở Indonesia đã nghiên cứu và xác định được nhiều vi sinh vật gây bệnh hại Quế cụ thể là Phytophthora cinnamomi gây bệnh thối rễ; Corticium salmonicolor gây bệnh phấn hồng; Fomes lignosus gây bệnh mục trắng; Accidium cinnamomi gây bệnh gỉ sắt; Glomerella cingulata gây bệnh thán thư cho 2 loài Quế C. burmannii (Hasanah et al.
Sâu, bệnh hại Quế có ảnh hưởng rất lớn đến năng suất và chất lượng tinh dầu Quế. Ở Srilanka, nếu rừng Quế bị sâu, bệnh hại, năng suất có thể giảm tới 20% với các bệnh phổ biến là sâu ăn lá, bệnh đốm lá, hoặc muội lá. Do đó trong quá trình trồng Quế cần quan tâm để phòng trừ sâu, bệnh hại rừng Quế (Anandaraj và Devasahayam, 2004). Các nghiên cứu về bệnh chổi rồng, chổi xể (Witches’ broom) Thuật ngữ Witches’ broom disease hay còn gọi là bệnh chổi rồng, bệnh chổi xể, bệnh tua mực.
là một bệnh phổ biến trên thực vật, có ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự sinh trưởng phát triển vànăng suất cây trồng. Những cây bị nhiễm bệnh thường bị mất cân bằng trong hệ thống điều hòa sinh trưởng, dẫn đến những biểu hiện điển hình như một lượng dày đặc các chồi nách phát triển từ một điểm, hình thành một cấu trúc giống như cái chổi, còn gọi là chổi rồng (Witches’ broom). Trên thế giới bệnh chổi rồng đã xuất hiện ở nhiều quốc gia và gây hại cho nhiều cây chủ khác nhau. Ở Peru năm 2008 các nhà khoa học đã ghi nhận sự hiện diện của bệnh chổi rồng trên cây Ca cao hoang dại thuộc vùng thượng nguồn Amazon.
Với các giống mẫn cảm, bệnh này có thể làm giảm năng suất tới 75%. Tuy nhiên, tỷ lệ bị bệnh chổi rồng ở vùng này là không cao, đối với chồi hoa tỷ lệ bị bệnh là 14% và ở thân cây tỷ lệ bị bệnh là 13% (Ngô Phương Dung, 2011). Bên cạnh đó còn có nhiều công trình nghiên cứu về những triệu chứng điển hình của bệnh này trên một số loài cây khác. Cây sâm Ấn độ Withania somnijkra bị bệnh chổi rồng do phytoplasma, bệnh lần đầu tiên xuất hiện vào năm 1988 ở Lucknow, Ấn Độ.
Sau đó lan rộng ra các cánh đồng trồng sâm khác gây thiệt hại nghiêm trọng cho cây trồng trong suốt 5 năm, và bệnh lây truyền từ cây cây bị bệnh sang cây khác qua việc chiết ghép, và các môi giới truyền bệnh như rệp sáp, rệp muội (Myzus persicae) và rệp Aphis craccivora. Bệnh chổi rồng cây Ca cao (Theobroma cacao) gây ra bởi nấm Crinipellis perniciosa gây thiệt hại đáng kể cho rừng trồng Ca cao ở Brazil. Tuy nhiên, những nghiên cứu về đặc điểm sinh học, quá trình phát sinh, phát triển của lòa nấm gây bệnh này chưa được thực hiện đầy đủ, do vậy rất khó để tìm ra các biện pháp phòng trừ và kiểm soát sự lây lan của bệnh (Evans, 1980). Ở Nhật Bản, trên mẫu chổi xể của cây tre Sasa senanensis đã phân lập được nấm Aciculosporium sasicola.
Đây là một trong những bệnh nguy hiểm gây giảm sản lượng và chất lượng của tre luồng gây thiệt hại đáng kể về kinh tế. Nấm Aciculosporium take được xác định là tác nhân gây bệnh chổi xể ở các loài tre ở Nhật Bản, đặc biệt là loài tre Phyllostachys bambusoides. Phân tích các hợp chất trong lá tre 1 năm tuổi của cây bị bệnh và cây không bị bệnh hàm lượng IAA trong lá cây bị bệnh ít hơn trong cây khỏe. Hơn nữa trong lá của các cây khỏe có chứa các hợp chất ức chế sự sinh trưởng và phát triển của nấm A.
Ở Chile, trên loài Hydrangea serratifoliatác giả G¨otz Palfner (2006)đã tìm ra loài nấm mớilà Austrobasidium pehueldenigen. gây triệu chứng như hiện tượng tua mực trên cây Quế, loài nấm này có đặc điểm hình thái gần với Laurobasidium lauri gây bệnh tua mực hại cây Quế ở Nhật Bản. Ở một số nước như Thái Lan, Campuchia, Lào, Indonesia và Philippine, bệnh chổi rồng cũng làm giảm năng suất của sắn từ 10-15%, và giảm hàm lượng tinh bột giảm 25-30%. Bệnh chổi rồng trên cây sắn do phytoplasma, một loại vi sinh vật sống kí sinh trên mạch rây (phloem) gây ra.
Tác nhân phytoplasma có thể được lây truyền thông qua cây giống do thói quen canh tác và chọn giống của con người hoặc lây truyền qua các loài côn trùng hút nhựa cây. Khi phytoplasma đã nhiễm vào cây giống, chúng sẽ tự động có mặt ở toàn bộ cây mới trồng. Bị nhiễm bệnh ở giai đoạn cây non làm cho sắn bị rối loạn sinh trưởng, còi cọc và nhanh chóng bị chết toàn bộ, gây thiệt hại nặng nề về kinh tế và mùa vụ cho người trồng. Bệnh chổi rồng là bệnh hại nguy hiểm nhất trên cây hông (P.
tomentosa) được xác định do phytoplasma gây ra. Bệnh chổi rồng là một trong những bệnh đầu tiên do phytoplasma gây ra, xuất hiện và tồn tại ở Đông Á trong nhiều năm như Trung Quốc, Đài Loan, là tác nhân làm giảm sự phát triển của ngành công nghiệp gỗ tại Trung Quốc, nó xuất hiện và lây lan khắp nơi. Vào năm 2006, bệnh này đã gây thiệt hại trên khoảng 880.000 cây hông, ảnh hưởng nghiêm trọng đến ngành công nghiệp chế biến gỗ, gây thất thoát hàng tỷ đô la. Bệnh truyền từ cây mẹ qua cây con bằng đường nhân giống vô tính như giâm cành và hữu tính qua hạt của cây mẹ mang mầm bệnh.
Cây trồng từ hạt nhiễm bệnh sẽ chết sau 1 năm tuổi. Tỷ lệ thể hiện triệu chứng bệnh này sẽ gia tăng lên 50-80% khi cây được 5-6 năm tuổi. Các nghiên cứu về bệnh tua mực hại cây Quế và các cây thuộc họ Long não (Lauraceae) Exobasidium cinnamomi gây bệnh tua mực hại cây Quế Cinnamomum zeylanicum và C. Hiện tượng này được nhiều nhà nghiên cứu ở Nhật Bản gọi với tên tiếng anh là “aerialrootlikegalls”.
Mới đây nhất, Kakishima và đồng tác giả (2017) đã tìm ra nguyên nhân gây bệnh tua mực hại cây Quế này là do nấm Laurobasidium hachijoens(còn có tên khác là Exobasidium hachijoens) trên cây Quế (Cinnamomum japonicum) ở Nhật Bản. Ở một số nước Châu Âu, loài Laurus neocanariensis thuộc họ long não xuất hiện triệu chứng giống tua mực, và cũng được xác định là do loàiLaurobasidium lauri gây ra (http://www.com/Mycologie/Laurobasidium%20lauri. Loài Laurobasidium lauri cũng được tìm thấy ở Châu Phi, một số khu vực ở Tây Ban Nha (quần đảo Canary, đảo Tenerife, núi Anaga), rừng Laurisilva ở Bồ Đào Nha nấm ký sinh gây hại trên loài Laurus novocanariensis (http://www.html) ngoài ra còn xuất hiện trên hai loài cũng trong chi này là Laurus azoricavà Laurus nobilis. Các nghiên cứu về biện pháp phòng trừ bệnh chổi rồng, chổi xể và tua mực hại cây Quế Ở Ecuador, người ta đã chiết xuất tannin từ cây Cacao để phòng trừ bệnh tua mực do nấm Crinipellis perniciosa gây hại.
Chất tannin có khả năng ức chế sự phát triển của nấm gây bệnh. Hợp chất N-p-coumaroyl và N- feruloylserotonin có trong lá tre và có khả năng ức chế A. take gây bệnh chổi rồng. Trichoderma stromaticumlà loài nấm nội sinh được phân lập từ cây Ca cao và cây đậu có tác dụng ức chế nấm gây bệnh và đang được sử dụng ở Bahia, Brazil để kiểm soát bệnh chổi rồng trên cây Ca cao gây ra bởi nấm Moniliophthora perniciosa.
Bệnh chổi rồng gây ra bởi phytoplasma có thể được điều trị bằng kháng sinh như tetracycline, nhưng tetracycline chỉ ức chế được triệu chứng bệnh tạm thời.
