CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU Khởi nghiệp hay Khởi sự kinh doanh trong tiếng Anh được dịch là starting a business hay startup. Theo MacMillan (1993) định nghĩa khởi nghiệp là việc cá nhân chấp nhận mọi rủi ro để tạo lập doanh nghiệp mới hoặc mở cửa hàng kinh doanh vì mục đích lợi nhuận và làm giàu. Nga và Shamuganathan (2010), khởi nghiệp là sự theo đuổi các cơ hội làm giàu về mặt kinh tế thông qua các sáng kiến hay các ý tưởng mới của cá nhân trong môi trường hoạt động không chắc chắn với các nguồn lực hữu hình giới hạn. Ý định khởi nghiệp có thể được định nghĩa là sự chuẩn bị của một cá nhân để bắt đầu một doanh nghiệp (Souitaris, Zerbinati, & Al-Laham, 2007); Ý định khởi nghiệp là giai đoạn đầu của hoạt động khởi nghiệp và chịu ảnh hưởng của các nhân tố ngoại sinh (Anderson & Jack, 2002).
Tình hình nghiên cứu ngoài nước liên quan tới nhiệm vụ 1. Solesvik (2012), “Động cơ và ý định khởi nghiệp: Điều tra vai trò của chuyên ngành giáo dục” Tác giả đã nghiên cứu động lực và ý định khởi nghiệp: khảo sát trên 321 SV năm thứ ba, thứ tư và năm thứ năm về kỹ thuật và quản trị kinh doanh tại 3 trường ĐH ở Ukraine. Kết quả nghiên cứu cho thấy cá nhân tham gia vào các chương trình doanh nghiệp có động lực khởi nghiệp cao hơn và có nhiều khả năng trở thành doanh nhân. Bằng chứng thực nghiệm cho thấy thái độ, tiêu chuẩn chủ quan và kiểm soát hành vi được nhận thức là trung gian cho mối quan hệ giữa động lực và ý định khởi nghiệp.
Mô hình nghiên cứu động lực và ý định khởi nghiệp - Điều tra vai trò của ngành đào tạo Nguồn: Nghiên cứu của tác giả Marina Z. Ferreira và cộng sự (2012), “Nghiên cứu mô hình của ý định khởi nghiệp - Một ứng dụng của các phương pháp tiếp cận tâm lý và hành vi”. Nghiên cứu đã chỉ ra nhu cầu đạt được thành tựu, sự tự tin và thái độ cá nhân có ảnh hưởng tích cực đến ý định khởi nghiệp. Hơn nữa, các chỉ tiêu chủ quan và thái độ cá nhân ảnh hưởng đến kiểm soát hành vi nhận thức.
Những phát hiện này có thể có tác động đáng kể đến những hiểu biết về sự đóng góp của các lý thuyết hành vi và tâm lý đến ý định khởi nghiệp. Mô hình của ý định khởi nghiệp - Một ứng dụng của các phương pháp tiếp cận tâm lý và hành vi Nguồn: Nghiên cứu của tác giả João J. Ferreira và cộng sự (2012) 3. Usman Yousaf và cộng sự (2015), “Nghiên cứu ảnh hưởng của thái độ khởi nghiệp, những tiêu chuẩn chủ quan và sự mong muốn được nhận thức đối với ý định khởi nghiệp”.
Nghiên cứu được khảo sát trên sinh viên kinh tế của Trường Khoa học Quản lý Quaid-i-Azam, Đại học Quaid-iAzam, Islamabad, Pakistan. Tổng cộng có 200 bảng câu hỏi được khảo sát, trong đó 185 câu hỏi được trả về, chiếm 92,5% tỷ lệ trả lời. Sau khi loại bỏ bảng câu hỏi không đầy đủ và thiên vị, 170 câu hỏi còn lại để phân tích thêm.0 được sử dụng để thực hiện phân tích thống kê và kết quả 4 cho thấy: Thái độ khởi nghiệp của sinh viên, sự mong muốn được cảm nhận và các tiêu chuẩn chủ quan dẫn đến sự phát triển ý định khởi nghiệp của sinh viên. Mô hình nghiên cứu ảnh hưởng của thái độ khởi nghiệp, những tiêu chuẩn chủ quan và sự mong muốn được nhận thức đối với ý định khởi nghiệp Nguồn: Nghiên cứu của tác giả Usman Yousaf và cộng sự (2015) 1.
Tình hình nghiên cứu trong nước liên quan tới nhiệm vụ 1. Phan Anh Tú và Giang Thị Cẩm Tiên (2015), Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến ý định khởi sự doanh nghiệp: Trường hợp sinh viên khoa Kinh tế và Quản trị kinh doanh trường đại học Cần Thơ. Đề tài đã khảo sát trên 233 SV năm thứ nhất và năm thứ hai thuộc khoa Kinh tế và Quản trị kinh doanh tại ĐH Cần Thơ đã chỉ ra các yếu tố tác động đến ý định khởi sự doanh nghiệp mức độ từ thấp đến cao bao gồm: (1) “Thái độ và tự hiệu quả” có ảnh hưởng nhiều nhất, (2) là “Giáo dục và thời cơ khởi nghiệp”, (3) là “Nguồn vốn”, (4) là “Quy chuẩn chủ quan” và (5) sau cùng là “Mức độ kiểm soát hành vi được nhận thức”. Bên cạnh đó, kết quả nghiên cứu còn chỉ ra bằng chứng cho thấy ảnh hưởng điều tiết của biến giới tính trong mối quan hệ giữa nguồn vốn và ý định khởi sự doanh nghiệp mà cụ thể là ảnh hưởng của nguồn vốn đến ý định khởi sự doanh nghiệp của SV nữ là cao hơn so với SV nam.
Mô hình của Phan Anh Tú và Giang Thị Cẩm Tiên (2015) Nguồn: Nghiên cứu của Phan Anh Tú và Giang Thị Cẩm Tiên (2015) 2. Đỗ Thị Hoa Liên (2016), Các nhân tố ảnh hưởng đến ý định khởi nghiệp kinh doanh của sinh viên quản trị kinh doanh tại trường đại học Lao động – Xã Hội (cơ sở thành phố Hồ Chí Minh). Nghiên cứu ý định khởi nghiệp kinh doanh của SV QTKD tại Trường ĐH Lao động – Xã hội, cơ sở TP. Kết quả nghiên cứu cho thấy cả bốn yếu tố: tính cách cá nhân, giáo dục và đào tạo, kinh nghiệm và nguồn vốn đều ảnh hưởng tích cực đến ý định khởi nghiệp của SV.
Hạn chế của nghiên cứu là bỏ qua sự tác động của một số yếu tố khác như thái độ hoặc nhận thức của SV về khởi nghiệp kinh doanh và bỏ qua các SV các ngành khác. Mô hình của Đỗ Thị Hoa Liên (2016) Nguồn: Nghiên cứu của Đỗ Thị Hoa Liên (2016) 6 3. Phan Anh Tú và Trần Quốc Huy (2017), Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến ý định khởi nghiệp kinh doanh của sinh viên trường đại học Kỹ thuật Công nghệ Cần Thơ. Nghiên cứu nhằm phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến ý định khởi nghiệp kinh doanh của 166 SV trường ĐH Kỹ thuật Công nghệ Cần Thơ.
Mở rộng lý thuyết hành vi kế hoạch (TPB) của Ajzen (1991) kết hợp với đặc điểm nhân khẩu học, tính cách, và giáo dục khởi nghiệp kinh doanh, kết quả nghiên cứu nhân tố khám phá (EFA) và hồi quy bằng phương pháp bình phương bé nhất (OLS) cho thấy có 7 nhóm nhân tố chính ảnh hưởng đến ý định khởi nghiệp của SV bao gồm: đặc điểm tính cách, thái độ cá nhân, nhận thức và thái độ, giáo dục khởi nghiệp, nhận thức điều khiển hành vi, quy chuẩn và thái độ, quy chuẩn chủ quan. Mô hình của Phan Anh Tú và Trần Quốc Huy (2017) Nguồn: Nghiên cứu của Phan Anh Tú và Trần Quốc Huy (2017) 7 Bảng 1. Tổng kết các nghiên cứu trong và ngoài nước STT 1 2 3 4 5 6 Chủ đề nghiên cứu Động cơ và Nghiên cứu Nghiên cứu Nghiên cứu Các nhân tố Phân tích ý định khởi mô hình ảnh hưởng các nhân tố ảnh hưởng các yếu tố nghiệp: của ý định của thái độ ảnh hưởng đến ý định ảnh hưởng Điều tra vai khởi nghiệp khởi đến ý định khởi nghiệp đến ý định trò của - Một ứng nghiệp, khởi sự kinh doanh khởi nghiệp chuyên dụng của những tiêu doanh của sinh kinh doanh ngành giáo các phương chuẩn chủ nghiệp: viên quản của sinh dục pháp tiếp quan và sự Trường hợp trị kinh viên trường cận tâm lý mong muốn sinh viên doanh tại đại học Kỹ và hành vi được nhận khoa Kinh trường đại thuật Công thức đối với tế và Quản học Lao nghệ Cần ý định khởi trị kinh động – Xã Thơ. nghiệp doanh Hội (cơ sở trường đại thành phố học Cần Hồ Chí Thơ Minh).
Usman Phan Anh Đỗ Thị Hoa Phan Anh Solesvik Ferreira và Yousaf và Tú và Liên Tú và Trần cộng sự cộng sự Giang Thị Quốc Huy Cẩm Tiên Năm công bố 2012 2012 2015 2015 2016 2017 Thái độ và tự hiệu quả x Giáo dục và thời cơ khởi nghiệp x Nguồn vốn x x Tiêu chuẩn chủ quan x x x x Sự kiểm soát hành vi được nhận thức x x x Giáo dục và đào tạo tại trường đại x học Kinh nghiệm và trải nghiệm của bản x thân Gia đình và bạn bè x Tính cách cá nhân x x Tính khả thi cảm nhận x Thái độ với việc khởi nghiệp x x x x Học môn khởi nghiệp x Nhận thức và thái độ x Sự mong muốn được cảm nhận x Nhu cầu thành đạt x Sự tự tin x Dựa vào lý thuyết và các nghiên cứu liên quan kết hợp cùng với các đặc điểm của sinh viên Phân hiệu Trường ĐH Lâm nghiệp , tác giả đề xuất các yếu tố ảnh hưởng đến ý định khởi nghiệp của sinh viên bao gồm: Thái độ; Sự ủng hộ; Nhận thức của SV; Giáo dục khởi nghiệp; Kinh nghiệm; Đặc điểm tính cách, Nguồn vốn. 8 Thái độ H1 (+) H2 (+) Sự ủng hộ H3 (+) Nhận thức Ý định khởi Giáo dục khởi nghiệp H4 (+) nghiệp của SV VNUF2 Kinh nghiệm H5 (+) H6 (+) Đặc điểm tính cách H7 (+) Nguồn vốn Hình 1.1 Mô hình nghiên cứu đề xuất Trong đó: Giả thuyết H1: Thái độ của SV có ảnh hưởng tích cực đến ý định khởi nghiệp của SV Giả thuyết H2: Sự ủng hộ của gia đình, người thân, bạn bè có ảnh hưởng tích cực đến ý định khởi nghiệp của SV. Giả thuyết H3: Nhận thức của SV có ảnh hưởng tích cực đến ý định khởi nghiệp của SV Giả thuyết H4: Giáo dục khởi nghiệp có ảnh hưởng tích cực đến ý định khởi nghiệp của SV Giả thuyết H5: Kinh nghiệm có ảnh hưởng tích cực đến ý định khởi nghiệp của SV Giả thuyết H6: Đặc điểm tính cách có ảnh hưởng tích cực đến ý định khởi nghiệp của SV Giả thuyết H7: Nguồn vốn có ảnh hưởng tích cực đến ý định khởi nghiệp của SV. 9 CHƯƠNG 2: MỤC TIÊU, NỘI DUNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.
Mục tiêu của đề tài 2. Mục tiêu tổng quát Trên cơ sở phân tích được thực trạng về việc tham gia khởi nghiệp của SV Phân hiệu trường ĐH Lâm nghiệp, phân tích được các yếu tố ảnh hưởng đến ý định Khởi nghiệp của SV Phân hiệu trường ĐH Lâm nghiệp, từ đó đề xuất một số ý kiến góp phần gia tăng tinh thần khởi nghiệp cho SV nhà trường.