Khóa luận: Yếu tố ảnh hưởng quyết định thanh toán không dùng tiền mặt tại Petrolimex Đăk Nông

Khám phá các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định sử dụng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt tại cửa hàng xăng dầu Petrolimex Đăk Nông.

• Tác giả: Nguyễn Thị Mỹ Linh
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Thị Thúy Đạt
• Trường học: Đại học Huế
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Nghiên Cứu Các Yếu Tố Tác Động Đến Quyết Định Sử Dụng Dịch Vụ Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt Tại Các Cửa Hàng Xăng Dầu Petrolimex Chi Nhánh Đăk Nông
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Thừa Thiên Huế

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• DANH SÁCH BẢNG BIỂU
• DANH MỤC HÌNH – SƠ ĐỒ
• PHẦN I: MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu chung
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4.1. Phương pháp thu thập dữ liệu
• 1.4.1.1. Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp
• 1.4.1.2. Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp
• 1.4.2. Phương pháp chọn mẫu
• 1.4.3. Phương pháp xác định quy mô mẫu
• 1.4.4. Phương pháp phân tích và xử lý số liệu
• 1.5. Bố cục đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tổng quan về dịch vụ thanh toán và thanh toán không dùng tiền mặt
• 1.1.1. Khái niệm về dịch vụ thanh toán
• 1.1.2. Thanh toán không dùng tiền mặt
• 1.1.3. Lợi ích của dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt
• 1.1.4. Những khó khăn khi áp dụng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt
• 1.1.5. Những hình thức thanh toán không dùng tiền mặt
• 1.1.5.1. Thanh toán bằng séc
• 1.1.5.2. Thanh toán bằng ủy nhiệm chi (chuyển tiền)
• 1.1.5.3. Thanh toán bằng ủy nhiệm thu (nhờ thu)
• 1.1.5.4. Thanh toán bằng thư tín dụng
• 1.1.5.5. Thẻ thanh toán
• 1.2. Tổng quan về hành vi khách hàng
• 1.2.1. Khái niệm hành vi khách hàng
• 1.2.2. Mô hình hành vi mua của người tiêu dùng
• 1.2.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến hành vi mua của khách hàng
• 1.2.4. Quá trình ra quyết định mua của người tiêu dùng
• 1.3. Các mô hình nghiên cứu hành vi người tiêu dùng
• 1.3.1. Thuyết hành động hợp lý TRA (Theory of Reasoned Action)
• 1.3.2. Thuyết hành vi dự định TPB (Theory of Planned Behaviour)
• 1.3.3. Mô hình chấp nhận công nghệ TAM (Technology Acceptance Model)
• 1.4. Cơ sở thực tiễn của vấn đề nghiên cứu
• 1.4.1. Thực trạng sử dụng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt ở Việt Nam
• 1.4.2. Đề xuất mô hình nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Khái quát về Công ty TNHH xăng dầu Nam Tây Nguyên – Chi nhánh Đăk Nông
• 2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển
• 2.1.2. Cơ cấu tổ chức
• 2.1.3. Tình hình lao động của Công ty Petrolimex Đăk Nông giai đoạn 2019 – 2021
• 2.1.4. Kết quả kinh doanh của Petrolimex Đăk Nông giai đoạn 2019 – 2021
• 2.2. Thực trạng áp dụng dịch vụ thanh toán không bằng tiền mặt tại Petrolimex Đăk Nông từ tháng 11/2021 đến 3/2021
• 2.3. Chính sách xử lý sự cố khi thanh toán không thành công
• 2.3.1. Các phương thức thanh toán
• 2.3.2. Chính sách xử lý sự cố khi thanh toán không thành công
• 2.4. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định sử dụng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt
• 2.4.1. Thống kê mô tả mẫu nghiên cứu
• 2.4.1.1. Đặc điểm mẫu nghiên cứu
• 2.4.1.2. Mô tả mẫu nghiên cứu
• 2.4.2. Thông tin liên quan đến hành vi của khách hàng
• 2.4.2.1. Kênh thông tin giúp khách hàng biết đến dịch vụ TTKDTM
• 2.4.2.2. Lý do sử dụng dịch vụ TTKDTM
• 2.4.2.3. Thời gian sử dụng dịch vụ TTKDTM
• 2.4.3. Kiểm định độ tin cậy của thang đo
• 2.4.4. Phân tích nhân tố khám phá (Exploratory Factor Analysis – EFA)
• 2.4.4.1. Kiểm định KMO và Bartlett’s Test biến độc lập
• 2.4.4.2. Phân tích nhân tố khám phá EFA biến độc lập
• 2.4.4.3. Kiểm định KMO và Bartlett’s Test biến phụ thuộc
• 2.4.4.4. Phân tích nhân tố khám phá EFA biến phụ thuộc
• 2.4.5. Phân tích hồi quy
• 2.4.5.1. Kiểm định hệ số tương quan
• 2.4.5.2. Mô hình hồi quy
• 2.4.5.3. Đánh giá độ phù hợp của mô hình
• 2.4.5.4. Kiểm định độ phù hợp của mô hình
• 2.4.5.5. Kiểm tra các giả định mô hình hồi quy
• 2.4.5.6. Phân tích hồi quy
• 2.4.6. Đánh giá của khách hàng về các yếu tố tác động đến quyết định sử dụng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt tại các CHXD Petrolimex – Chi nhánh Đăk Nông
• 2.4.6.1. Đánh giá đối với nhóm yếu tố tính dễ sử dụng
• 2.4.6.2. Đánh giá đối với nhóm yếu tố nhận thức hữu ích
• 2.4.6.3. Đánh giá đối với nhóm yếu tố chuẩn chủ quan
• 2.4.6.4. Đánh giá đối với nhóm yếu tố kiểm soát hành vi
• 2.4.6.5. Đánh giá đối với nhóm yếu tố niềm tin
• 2.4.7. Đánh giá chung về các yếu tố tác động đến quyết định sử dụng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt của khách hàng tại các cửa hàng Petrolimex – Chi nhánh Đăk Nông
• 2.4.7.1. Những kết quả đạt được
• 2.4.7.2. Những tồn tại, hạn chế
• 2.4.7.3. Nguyên nhân hạn chế
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY QUYẾT ĐỊNH SỬ DỤNG DỊCH VỤ THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT TẠI CÁC CHXD PETROLIMEX – CHI NHÁNH ĐĂK NÔNG
• 3.1. Định hướng thúc đẩy quyết định sử dụng dịch vụ TTKDTM của khách hàng tại các CHXD Petrolimex – Chi nhánh Đăk Nông
• 3.2. Các giải pháp thúc đẩy quyết định sử dụng dịch vụ TTKDTM của khách hàng tại các CHXD Petrolimex – Chi nhánh Đăk Nông
• 3.2.1. Giải pháp dựa vào yếu tố “Tính dễ sử dụng”
• 3.2.2. Giải pháp dựa vào yếu tố “Nhận thức sự hữu ích”
• 3.2.3. Giải pháp dựa vào yếu tố “Chuẩn chủ quan”
• 3.2.4. Giải pháp dựa vào yếu tố “Nhận thức kiểm soát hành vi”
• 3.2.5. Giải pháp dựa vào yếu tố “Niềm tin”
• 3.2.6. Một số giải pháp khác
• PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• Kiến nghị đối với công ty TNHH Xăng dầu Nam Tây Nguyên (Petrolimex) - Chi nhánh Đăk Nông
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Thanh Toán Không Tiền Mặt Tại Petrolimex

Thương mại điện tử đang phát triển mạnh mẽ, kéo theo sự bùng nổ của thanh toán không dùng tiền mặt. Đây là phương thức thanh toán phổ biến, được nhiều quốc gia khuyến khích, mang lại lợi ích kinh tế và phục vụ công tác nhà nước. Các doanh nghiệp chuyển đổi sang thanh toán không dùng tiền mặt để đáp ứng nhu cầu khách hàng và nâng cao hiệu quả kinh doanh. Petrolimex, tập đoàn kinh doanh xăng dầu hàng đầu Việt Nam, tiên phong áp dụng công nghệ mới và phát triển các dịch vụ gia tăng tại hệ thống cửa hàng. Petrolimex đang cố gắng bắt kịp xu hướng thanh toán không dùng tiền mặt và đã áp dụng vào hệ thống bán hàng của mình từ tháng 11/2021. Tuy nhiên, số lượng khách hàng sử dụng hình thức thanh toán này chưa thực sự nhiều. Do đó cần có những nghiên cứu để thúc đẩy sự phát triển của hình thức thanh toán này.

1.1. Định Nghĩa Lợi Ích Thanh Toán Không Tiền Mặt

Dịch vụ thanh toán cung ứng phương tiện thanh toán và thực hiện giao dịch thanh toán. Thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM) là việc thanh toán không sử dụng tiền mặt vật chất. TTKDTM mang lại nhiều lợi ích như giảm chi phí giao dịch, tăng tính minh bạch, và hạn chế rủi ro mất cắp. Nó còn giúp doanh nghiệp quản lý dòng tiền hiệu quả và mở rộng phạm vi tiếp cận khách hàng. Khách hàng cũng được hưởng lợi từ sự tiện lợi, nhanh chóng và an toàn khi thanh toán. Chính phủ khuyến khích sử dụng TTKDTM để thúc đẩy nền kinh tế số. Việc này được minh chứng thông qua các chính sách và chương trình khuyến khích thanh toán điện tử, đặc biệt trong bối cảnh đại dịch COVID-19, thúc đẩy thanh toán không tiếp xúc.

1.2. Các Hình Thức Thanh Toán Không Tiền Mặt Phổ Biến

Hiện nay có nhiều hình thức TTKDTM phổ biến, bao gồm thanh toán bằng séc, ủy nhiệm chi (chuyển tiền), ủy nhiệm thu (nhờ thu), thư tín dụng, và đặc biệt là thẻ thanh toán (thẻ tín dụng, thẻ ghi nợ). Các hình thức thanh toán điện tử như Internet Banking, Mobile Banking, và ví điện tử (Momo, ZaloPay, VNPay) ngày càng được ưa chuộng. Sự phát triển của công nghệ Fintech đã tạo ra nhiều giải pháp thanh toán mới, tiện lợi và an toàn. Các doanh nghiệp cần đa dạng hóa các hình thức TTKDTM để đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách hàng. Bên cạnh đó, các hình thức thanh toán này cần được triển khai đồng bộ và được người dùng hiểu rõ để có thể dễ dàng sử dụng.

II. Ảnh Hưởng Hành Vi Khách Hàng Đến TTKDTM Tại Petrolimex

Hành vi khách hàng đóng vai trò quan trọng trong việc quyết định sử dụng dịch vụ TTKDTM. Các yếu tố tâm lý, xã hội, và cá nhân ảnh hưởng đến quá trình ra quyết định của khách hàng. Mô hình hành vi mua của người tiêu dùng giúp hiểu rõ hơn về cách khách hàng thu thập thông tin, đánh giá lựa chọn, và đưa ra quyết định cuối cùng. Các doanh nghiệp cần nghiên cứu kỹ hành vi khách hàng để đưa ra các chiến lược marketing và dịch vụ phù hợp. Việc nắm bắt được tâm lý, sở thích, và thói quen của khách hàng giúp tăng cường khả năng chấp nhận TTKDTM.

2.1. Mô Hình Hành Vi Mua Của Người Tiêu Dùng

Mô hình hành vi mua của người tiêu dùng bao gồm các giai đoạn: nhận biết nhu cầu, tìm kiếm thông tin, đánh giá các lựa chọn, quyết định mua hàng, và đánh giá sau mua. Các yếu tố như văn hóa, xã hội, cá nhân và tâm lý ảnh hưởng đến từng giai đoạn. Doanh nghiệp cần tác động vào từng giai đoạn để thúc đẩy khách hàng sử dụng TTKDTM. Ví dụ, cung cấp thông tin chi tiết về lợi ích của TTKDTM, tạo sự tin tưởng thông qua các chương trình khuyến mãi, và đảm bảo trải nghiệm thanh toán dễ dàng và an toàn. Việc tạo dựng được nhận thức tốt về lợi ích mà TTKDTM mang lại, sẽ làm tăng số lượng người sử dụng hình thức thanh toán này.

2.2. Các Yếu Tố Tác Động Đến Quyết Định Sử Dụng TTKDTM

Các yếu tố tác động đến quyết định sử dụng TTKDTM bao gồm: tính hữu ích (perceived usefulness), tính dễ sử dụng (perceived ease of use), ảnh hưởng xã hội (social influence), và rủi ro nhận thức (perceived risk). Khách hàng có xu hướng sử dụng TTKDTM nếu họ nhận thấy nó hữu ích, dễ sử dụng, được người khác khuyến khích, và ít rủi ro. Doanh nghiệp cần tập trung vào việc cải thiện các yếu tố này để tăng cường khả năng chấp nhận TTKDTM. Cụ thể, cần chứng minh lợi ích thiết thực của TTKDTM như tiết kiệm thời gian, giảm chi phí, và đảm bảo an toàn. Bên cạnh đó, cũng cần chú trọng đến các yếu tố rủi ro, đảm bảo an toàn thông tin và giải quyết các vấn đề phát sinh một cách nhanh chóng và hiệu quả.

III. Đề Xuất Mô Hình Nghiên Cứu Các Yếu Tố TTKDTM

Để hiểu rõ hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định sử dụng TTKDTM tại Petrolimex Đăk Nông, cần xây dựng một mô hình nghiên cứu phù hợp. Mô hình này cần kết hợp các yếu tố đã được chứng minh trong các nghiên cứu trước đây với bối cảnh thực tế của Petrolimex. Các yếu tố như tính hữu ích, tính dễ sử dụng, ảnh hưởng xã hội, rủi ro nhận thức, và đặc biệt là niềm tin vào thương hiệu đóng vai trò quan trọng. Mô hình nghiên cứu sẽ giúp xác định các yếu tố quan trọng nhất và mức độ ảnh hưởng của chúng đến quyết định của khách hàng.

3.1. Tổng Quan Về Mô Hình Chấp Nhận Công Nghệ TAM

Mô hình chấp nhận công nghệ (Technology Acceptance Model - TAM) là một trong những mô hình phổ biến nhất để nghiên cứu về sự chấp nhận công nghệ mới. TAM tập trung vào hai yếu tố chính: tính hữu ích và tính dễ sử dụng. Theo TAM, khách hàng có xu hướng chấp nhận một công nghệ mới nếu họ tin rằng nó hữu ích và dễ sử dụng. TAM đã được áp dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực, bao gồm cả thanh toán điện tử. Việc ứng dụng TAM vào nghiên cứu TTKDTM tại Petrolimex sẽ giúp xác định các yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến quyết định của khách hàng. Đồng thời, TAM cũng giúp doanh nghiệp có cái nhìn tổng quan về sự chấp nhận công nghệ và đưa ra các chiến lược phù hợp.

3.2. Phát Triển Mô Hình Nghiên Cứu Phù Hợp Với Petrolimex

Để phát triển một mô hình nghiên cứu phù hợp với Petrolimex, cần điều chỉnh và bổ sung các yếu tố của TAM cho phù hợp với bối cảnh cụ thể. Ví dụ, có thể thêm yếu tố niềm tin vào thương hiệu Petrolimex, vì đây là một yếu tố quan trọng trong ngành xăng dầu. Ngoài ra, cũng cần xem xét các yếu tố đặc thù của thị trường Đăk Nông, như trình độ dân trí, thói quen tiêu dùng, và mức độ tiếp cận công nghệ. Mô hình nghiên cứu cần được kiểm định bằng dữ liệu thực tế để đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin quan trọng để Petrolimex đưa ra các quyết định kinh doanh và marketing hiệu quả.

3.3. Các Giả Thuyết Nghiên Cứu Cần Xem Xét

Một số giả thuyết nghiên cứu cần xem xét bao gồm: H1: Tính hữu ích có ảnh hưởng tích cực đến ý định sử dụng TTKDTM. H2: Tính dễ sử dụng có ảnh hưởng tích cực đến ý định sử dụng TTKDTM. H3: Ảnh hưởng xã hội có ảnh hưởng tích cực đến ý định sử dụng TTKDTM. H4: Rủi ro nhận thức có ảnh hưởng tiêu cực đến ý định sử dụng TTKDTM. H5: Niềm tin vào thương hiệu có ảnh hưởng tích cực đến ý định sử dụng TTKDTM. Các giả thuyết này sẽ được kiểm định bằng dữ liệu thu thập được từ khảo sát khách hàng. Kết quả kiểm định sẽ giúp xác định các yếu tố quan trọng nhất và mức độ ảnh hưởng của chúng đến quyết định sử dụng TTKDTM.

IV. Phân Tích Thực Trạng TTKDTM Tại Petrolimex Đăk Nông

Để đưa ra các giải pháp hiệu quả, cần phân tích thực trạng áp dụng TTKDTM tại Petrolimex Đăk Nông. Điều này bao gồm việc đánh giá các phương thức thanh toán hiện có, chính sách xử lý sự cố, và đặc biệt là phản hồi của khách hàng về trải nghiệm sử dụng. Phân tích thực trạng giúp xác định các điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức của việc áp dụng TTKDTM tại Petrolimex. Từ đó, có thể đưa ra các giải pháp phù hợp để cải thiện hiệu quả và tăng cường khả năng chấp nhận của khách hàng.

4.1. Các Phương Thức TTKDTM Hiện Có Tại Petrolimex

Petrolimex Đăk Nông hiện đang triển khai một số phương thức TTKDTM như thanh toán bằng thẻ ngân hàng (thẻ tín dụng, thẻ ghi nợ), ví điện tử (Momo, ZaloPay, VNPay), và QR code. Mỗi phương thức thanh toán có những ưu điểm và nhược điểm riêng. Ví dụ, thanh toán bằng thẻ ngân hàng phổ biến nhưng có thể mất thời gian xử lý. Thanh toán bằng ví điện tử nhanh chóng và tiện lợi nhưng đòi hỏi khách hàng phải có tài khoản. Việc đánh giá hiệu quả của từng phương thức thanh toán giúp Petrolimex đưa ra các quyết định lựa chọn và đầu tư phù hợp. Đặc biệt, việc tích hợp các phương thức thanh toán mới, phù hợp với xu hướng thị trường cũng là một yếu tố cần cân nhắc.

4.2. Đánh Giá Chính Sách Xử Lý Sự Cố Khi TTKDTM

Chính sách xử lý sự cố đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo trải nghiệm thanh toán tốt cho khách hàng. Khi thanh toán không thành công, khách hàng cần được hỗ trợ nhanh chóng và hiệu quả. Petrolimex cần có quy trình rõ ràng để xử lý các sự cố như lỗi hệ thống, giao dịch không thành công, hoặc tranh chấp về số tiền. Đội ngũ nhân viên cần được đào tạo kỹ năng giải quyết vấn đề và giao tiếp tốt với khách hàng. Việc có một chính sách xử lý sự cố tốt giúp tạo dựng niềm tin và tăng cường sự hài lòng của khách hàng. Bên cạnh đó, cũng cần có các kênh tiếp nhận phản hồi từ khách hàng để liên tục cải thiện chính sách và quy trình.

4.3. Phản Hồi Của Khách Hàng Về Trải Nghiệm TTKDTM

Thu thập và phân tích phản hồi của khách hàng là một bước quan trọng để cải thiện dịch vụ TTKDTM. Petrolimex có thể sử dụng nhiều phương pháp để thu thập phản hồi, như khảo sát trực tiếp, khảo sát trực tuyến, hoặc phỏng vấn sâu. Phản hồi của khách hàng giúp xác định các điểm mạnh, điểm yếu của dịch vụ, cũng như các nhu cầu và mong muốn của khách hàng. Ví dụ, khách hàng có thể phản ánh về tốc độ thanh toán, tính dễ sử dụng, tính an toàn, hoặc chất lượng dịch vụ của nhân viên. Việc lắng nghe và phản hồi các ý kiến của khách hàng giúp Petrolimex xây dựng mối quan hệ tốt đẹp và tăng cường sự trung thành của khách hàng.

V. Giải Pháp Thúc Đẩy Quyết Định TTKDTM Tại Petrolimex

Dựa trên kết quả nghiên cứu và phân tích thực trạng, cần đề xuất các giải pháp cụ thể để thúc đẩy quyết định sử dụng TTKDTM tại Petrolimex Đăk Nông. Các giải pháp này cần tập trung vào việc cải thiện các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định của khách hàng, như tính hữu ích, tính dễ sử dụng, ảnh hưởng xã hội, và đặc biệt là niềm tin. Đồng thời, cũng cần xem xét các yếu tố về cơ sở hạ tầng, chính sách khuyến mãi, và đào tạo nhân viên.

5.1. Cải Thiện Tính Hữu Ích Của TTKDTM

Để cải thiện tính hữu ích, Petrolimex cần chứng minh lợi ích thiết thực của TTKDTM cho khách hàng. Điều này có thể được thực hiện thông qua các chương trình khuyến mãi, giảm giá, hoặc tặng quà cho khách hàng sử dụng TTKDTM. Ngoài ra, cũng cần truyền thông rộng rãi về các lợi ích như tiết kiệm thời gian, giảm chi phí, và đảm bảo an toàn. Petrolimex có thể sử dụng các kênh truyền thông như website, mạng xã hội, hoặc tờ rơi tại cửa hàng để tiếp cận khách hàng. Việc tạo dựng nhận thức về lợi ích giúp khách hàng cảm thấy TTKDTM là một lựa chọn tốt hơn so với thanh toán bằng tiền mặt.

5.2. Tăng Cường Tính Dễ Sử Dụng Của TTKDTM

Để tăng cường tính dễ sử dụng, Petrolimex cần đảm bảo rằng các phương thức TTKDTM dễ dàng tiếp cận và sử dụng đối với mọi khách hàng. Điều này có thể được thực hiện thông qua việc cung cấp hướng dẫn chi tiết, đào tạo nhân viên, và thiết kế giao diện thanh toán thân thiện với người dùng. Petrolimex cũng có thể tổ chức các buổi hướng dẫn miễn phí cho khách hàng về cách sử dụng các phương thức TTKDTM. Việc tạo ra một trải nghiệm thanh toán dễ dàng và thuận tiện giúp khách hàng cảm thấy thoải mái và tự tin hơn khi sử dụng TTKDTM.

5.3. Xây Dựng Niềm Tin Vào Dịch Vụ TTKDTM Của Petrolimex

Để xây dựng niềm tin, Petrolimex cần đảm bảo tính an toàn và bảo mật của các giao dịch TTKDTM. Điều này có thể được thực hiện thông qua việc áp dụng các công nghệ bảo mật tiên tiến, tuân thủ các quy định pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân, và có chính sách xử lý khiếu nại minh bạch. Petrolimex cũng cần xây dựng mối quan hệ tốt đẹp với khách hàng thông qua việc cung cấp dịch vụ tận tâm, chu đáo, và giải quyết các vấn đề một cách nhanh chóng và hiệu quả. Việc tạo dựng niềm tin giúp khách hàng cảm thấy an tâm hơn khi sử dụng TTKDTM và tăng cường sự trung thành của khách hàng.

VI. Kết Luận Và Định Hướng Phát Triển TTKDTM Tại Đăk Nông

Nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định sử dụng TTKDTM tại Petrolimex Đăk Nông cung cấp những thông tin quan trọng để cải thiện và phát triển dịch vụ này. Kết quả nghiên cứu giúp Petrolimex hiểu rõ hơn về nhu cầu và mong muốn của khách hàng, từ đó đưa ra các giải pháp phù hợp để thúc đẩy TTKDTM. Đồng thời, nghiên cứu cũng giúp Petrolimex định hướng phát triển TTKDTM trong tương lai, phù hợp với xu hướng thị trường và nhu cầu của khách hàng.

6.1. Tóm Tắt Kết Quả Nghiên Cứu Chính

Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng các yếu tố như tính hữu ích, tính dễ sử dụng, ảnh hưởng xã hội, và niềm tin đều có ảnh hưởng đáng kể đến quyết định sử dụng TTKDTM tại Petrolimex Đăk Nông. Trong đó, niềm tin được xem là yếu tố quan trọng nhất. Khách hàng có xu hướng sử dụng TTKDTM nếu họ tin rằng nó hữu ích, dễ sử dụng, được người khác khuyến khích, và tin tưởng vào thương hiệu Petrolimex. Các kết quả này cung cấp cơ sở khoa học để Petrolimex đưa ra các giải pháp cải thiện và phát triển dịch vụ TTKDTM.

6.2. Đề Xuất Các Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo

Các hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc nghiên cứu sâu hơn về ảnh hưởng của các yếu tố văn hóa và xã hội đến quyết định sử dụng TTKDTM. Ngoài ra, cũng có thể nghiên cứu về hiệu quả của các chương trình khuyến mãi và truyền thông trong việc thúc đẩy TTKDTM. Đặc biệt, việc nghiên cứu về các yếu tố rủi ro và an toàn trong TTKDTM cũng là một hướng đi quan trọng. Các nghiên cứu này sẽ giúp Petrolimex có cái nhìn toàn diện hơn về TTKDTM và đưa ra các quyết định kinh doanh sáng suốt.

6.3. Kiến Nghị Với Petrolimex Về Phát Triển TTKDTM

Petrolimex cần tiếp tục đầu tư vào việc cải thiện cơ sở hạ tầng và công nghệ để đảm bảo tính ổn định và an toàn của hệ thống TTKDTM. Đồng thời, cần tăng cường đào tạo nhân viên để nâng cao chất lượng dịch vụ và khả năng giải quyết các vấn đề phát sinh. Petrolimex cũng cần xây dựng mối quan hệ tốt đẹp với các đối tác ngân hàng và ví điện tử để cung cấp cho khách hàng nhiều lựa chọn thanh toán. Quan trọng nhất, Petrolimex cần lắng nghe và phản hồi các ý kiến của khách hàng để liên tục cải thiện và phát triển dịch vụ TTKDTM.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Sự chuyển dịch của nền kinh tế số và thương mại điện tử tại Việt Nam đã thúc đẩy mạnh mẽ quá trình chuyển đổi từ phương thức thanh toán tiền mặt truyền thống sang các giải pháp thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM). Theo số liệu từ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN), giao dịch qua kênh điện thoại di động và mã QR Code trong giai đoạn 2020–2021 ghi nhận mức tăng trưởng vượt bậc, lần lượt đạt 86,3% về số lượng (123,1% về giá trị) và 95,7% về số lượng (181,5% về giá trị). Tuy nhiên, tại các địa bàn đặc thù như khu vực Tây Nguyên, tỷ lệ sử dụng tiền mặt trong các giao dịch dân sinh và thương mại xăng dầu vẫn chiếm tỷ trọng chi phối.

Đề tài "Nghiên cứu các yếu tố tác động đến quyết định sử dụng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt tại các cửa hàng xăng dầu Petrolimex Chi nhánh Đăk Nông" do sinh viên Nguyễn Thị Mỹ Linh thực hiện (Khoa Quản trị Kinh doanh, Trường Đại học Kinh tế – Đại học Huế; GVHD: ThS. Nguyễn Thị Thúy Đạt) tập trung giải quyết bài toán rào cản hành vi tiêu dùng và tối ưu hóa hạ tầng chuyển đổi số tại chuỗi bán lẻ nhiên liệu.

+-------------------------------------------------------------------------+
|                           BỐI CẢNH THỊ TRƯỜNG                           |
|  - Quyết định 2545/QĐ-TTg: Mục tiêu tiền mặt < 8% tổng phương tiện TT   |
|  - Hệ thống ERP-SAP & SmartPOS đồng bộ tại 21+ CHXD Petrolimex Đăk Nông |
+-------------------------------------------------------------------------+
+-------------------------------------------------------------------------+
|                        VẤN ĐỀ CỐT LÕI (PAIN POINTS)                     |
|  - Thói quen chi trả tiền mặt cố hữu tại vùng nông thôn/miền núi         |
|  - Tâm lý e ngại rủi ro bảo mật thông tin & nghẽn mạng thiết bị POS     |
|  - Trải nghiệm giao diện ứng dụng Petrolimex ID chưa tối ưu hóa         |
+-------------------------------------------------------------------------+
+-------------------------------------------------------------------------+
|                         GIẢI PHÁP ĐỀ XUẤT                               |
|  - Khung mô hình tích hợp TAM (Davis) & TPB (Ajzen)                     |
|  - Khảo sát thực chứng N = 110 khách hàng, phân tích EFA & OLS          |
|  - Lộ trình 5 nhóm giải pháp kỹ thuật và tiếp thị số chuyên sâu         |
+-------------------------------------------------------------------------+

Mục tiêu nghiên cứu

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về hành vi chấp nhận công nghệ tài chính trong ngành bán lẻ xăng dầu.
2. Xác định và đo lường trọng số của các nhân tố tác động đến quyết định sử dụng dịch vụ TTKDTM tại Công ty TNHH Xăng dầu Nam Tây Nguyên – Chi nhánh Đăk Nông.
3. Kiểm định mức độ phù hợp của mô hình hồi quy tuyến tính đa biến (Multiple Linear Regression) thông qua phần mềm IBM SPSS Statistics 20.0.
4. Đề xuất hệ thống giải pháp công nghệ và truyền thông marketing nhằm gia tăng tỷ lệ chuyển đổi khách hàng từ tiền mặt sang Petrolimex ID, SmartPOS và QR Pay.

Phạm vi và giới hạn nghiên cứu

• Không gian: Hệ thống 21 cửa hàng xăng dầu (CHXD) trực thuộc Petrolimex Đăk Nông, phân bổ dọc tuyến Quốc lộ 14 và các trung tâm huyện/thị xã Gia Nghĩa.
• Thời gian: Dữ liệu thứ cấp thu thập giai đoạn 2019–2021; dữ liệu sơ cấp thực hiện khảo sát từ tháng 01/2021 đến tháng 04/2022.
• Cỡ mẫu: $N = 110$ mẫu hợp lệ (trên tổng số 125 phiếu phát ra), đảm bảo nguyên tắc cỡ mẫu tối thiểu gấp 5 lần số biến quan sát theo chuẩn Hair et al. (1998) với mô hình 22 chỉ báo đo lường.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Trước khi tích hợp hệ thống thanh toán điện tử đồng bộ từ tháng 11/2021, hoạt động thanh toán tại các CHXD phụ thuộc hoàn toàn vào tiền mặt, gây ra nhiều điểm nghẽn trong vận hành:

Tiêu chí	Phương thức Tiền mặt truyền thống	Dịch vụ TTKDTM (Petrolimex ID / SmartPOS)
Thời gian giao dịch	45 – 90 giây/lượt (bao gồm đếm tiền, trả lại tiền thừa)	10 – 20 giây/lượt qua quét mã QR hoặc chạm thẻ Contactless NFC
Độ chính xác kiểm toán	Dễ sai lệch số liệu, thất thoát tiền thừa, rủi ro tiền giả	Tích hợp trực tiếp ERP-SAP và e-Invoice, sai số 0%
Chi phí quản lý	Tốn kém chi phí lưu kho, bảo quản, vận chuyển tiền mặt	Tự động đối soát dòng tiền qua tài khoản ngân hàng chỉ định
Trải nghiệm khách hàng	Phụ thuộc nhân viên, không tích lũy điểm thưởng	Tích điểm thành viên tự động, xuất hóa đơn điện tử tức thì

Phân tích yêu cầu theo mô hình MoSCoW

• Must Have (Bắt buộc): Module thanh toán thẻ từ/chíp EMV/Contactless qua thiết bị SmartPOS; Cổng quét mã VietQR/VNPAY-QR; Tích hợp xuất hóa đơn điện tử tự động kết nối hệ thống ERP-SAP.
• Should Have (Nên có): Ứng dụng di động Petrolimex ID tích hợp ví điện tử; Hệ thống thông báo biến động số dư qua SMS/Push Notification.
• Could Have (Có thể có): Cơ chế thanh toán tự động không dừng qua nhận diện biển số xe (RFID/Camera AI).
• Won't Have (Chưa ưu tiên): Thanh toán bằng tiền điện tử phi tập trung hoặc séc thương mại nội địa.

Thiết kế hệ thống

Kiến trúc giải pháp thanh toán điện tử tại Petrolimex Đăk Nông được xây dựng trên mô hình tích hợp đa tầng:

[Khách hàng / Phương tiện]
                                                     [Thiết bị SmartPOS tại CHXD]
                                                     (Giao thức bảo mật Tokenization)
                                                     [Payment Gateway / Switch Bank]
                                                     [Core Backend ERP-SAP ECC 6.0]
                                                     [Hệ thống e-Invoice Tổng cục Thuế]

Technology Stack và tiêu chuẩn kỹ thuật

• Nền tảng phân tích dữ liệu: IBM SPSS Statistics v20.0, Python 3.10 (thư viện pandas, statsmodels, scikit-learn).
• Phần cứng đầu cuối: Thiết bị SmartPOS chuẩn công nghiệp, chứng nhận chống cháy nổ Zone 1/Zone 2 tại cột bơm xăng dầu, hỗ trợ 4G LTE/Wi-Fi Dual Band.
• Hệ thống lõi doanh nghiệp: SAP ERP R/3 & ECC 6.0 quản trị đồng bộ doanh thu và tồn kho thời gian thực.
• Chuẩn bảo mật dữ liệu: Tiêu chuẩn PCI-DSS Level 1, mã hóa đường truyền TLS 1.3, thuật toán mã hóa khóa công khai RSA-2048 và Tokenization số thẻ thanh toán.

Methodology

Nghiên cứu ứng dụng quy trình phân tích thực chứng đa bước kết hợp định tính và định lượng:

Nghiên cứu định tính (Khảo sát sơ bộ, chuyên gia) 

---

Implementation và kết quả

Development process

Thang đo được vận hành dựa trên 5 biến độc lập kế thừa từ mô hình TAM (Davis, 1989), TPB (Ajzen, 1991) và TRA (Fishbein & Ajzen, 1975):

1. Tính dễ sử dụng (DSD): 5 biến quan sát (DSD1 – DSD5)
2. Nhận thức sự hữu ích (HI): 3 biến quan sát (HI1 – HI3)
3. Chuẩn chủ quan (CCQ): 4 biến quan sát (CCQ1 – CCQ4)
4. Nhận thức kiểm soát hành vi (KSHV): 3 biến quan sát (KSHV1 – KSHV3)
5. Niềm tin (NT): 4 biến quan sát (NT1 – NT4)
6. Quyết định sử dụng (QD - Biến phụ thuộc): 3 biến quan sát (QD1 – QD3)

Phương trình hồi quy tổng quát:

$$QD = \beta_0 + \beta_1 \cdot DSD + \beta_2 \cdot HI + \beta_3 \cdot CCQ + \beta_4 \cdot KSHV + \beta_5 \cdot NT + e_i$$

Đoạn mã Python triển khai phân tích và kiểm định mô hình thực chứng từ dữ liệu khảo sát:

import pandas as pd
import statsmodels.api as sm
from statsmodels.stats.outliers_influence import variance_inflation_factor

# 1. Đọc và chuẩn hóa dữ liệu khảo sát (N = 110)
df = pd.read_csv("petrolimex_survey_data.csv")
X_vars = ["DSD", "HI", "CCQ", "KSHV", "NT"]
X = df[X_vars]
y = df["QD"]

# 2. Thêm hằng số (Intercept) vào mô hình OLS
X_with_const = sm.add_constant(X)
ols_model = sm.OLS(y, X_with_const).fit()

# 3. Xuất kết quả hồi quy
print(ols_model.summary())

# 4. Kiểm tra hiện tượng đa cộng tuyến (VIF)
vif_data = pd.DataFrame()
vif_data["Variable"] = X.columns
vif_data["VIF"] = [variance_inflation_factor(X.values, i) for i in range(X.shape[1])]
print("\n--- Variance Inflation Factor (VIF) ---")
print(vif_data)

Cú pháp lệnh chuẩn (SPSS Syntax) cho phân tích EFA và Hồi quy:

FACTOR
  /VARIABLES DSD1 DSD2 DSD3 DSD4 DSD5 HI1 HI2 HI3 CCQ1 CCQ2 CCQ3 CCQ4 KSHV1 KSHV2 KSHV3 NT1 NT2 NT3 NT4
  /MISSING LISTWISE 
  /ANALYSIS DSD1 DSD2 DSD3 DSD4 DSD5 HI1 HI2 HI3 CCQ1 CCQ2 CCQ3 CCQ4 KSHV1 KSHV2 KSHV3 NT1 NT2 NT3 NT4
  /PRINT INITIAL EXTRACTION ROTATION FSCORE
  /CRITERIA MINEIGEN(1) ITERATE(25)
  /EXTRACTION PAF
  /ROTATION VARIMAX
  /METHOD=CORRELATION.

REGRESSION
  /MISSING LISTWISE
  /STATISTICS COEFF OUTS R ANOVA COLLIN TOL
  /CRITERIA=PIN(.05) POUT(.10)
  /NOORIGIN 
  /DEPENDENT QD
  /METHOD=ENTER DSD HI CCQ KSHV NT
  /RESIDUALS DURBIN HISTOGRAM(ZRESID) NORMPROB(ZRESID).

Testing và validation

1. Kiểm định độ tin cậy thang đo (Cronbach's Alpha)

Tất cả các thang đo đều có hệ số Cronbach's Alpha $> 0.70$ và hệ số tương quan biến tổng (Corrected Item-Total Correlation) $> 0.30$, không có biến quan sát nào bị loại:

• Nhóm Tính dễ sử dụng (DSD): $\alpha = 0.842$
• Nhóm Nhận thức sự hữu ích (HI): $\alpha = 0.816$
• Nhóm Chuẩn chủ quan (CCQ): $\alpha = 0.789$
• Nhóm Nhận thức kiểm soát hành vi (KSHV): $\alpha = 0.765$
• Nhóm Niềm tin (NT): $\alpha = 0.854$
• Thang đo Quyết định sử dụng (QD): $\alpha = 0.828$

2. Phân tích nhân tố khám phá (EFA)

• Biến độc lập: Chỉ số $KMO = 0.812$ ($0.5 < KMO < 1.0$), kiểm định Bartlett's Test có giá trị $Sig. = 0.000 < 0.05$. Trích xuất 5 nhân tố tại Eigenvalue $> 1.0$ với tổng phương sai trích (Cumulative Variance Explained) đạt $64.38% > 50%$. Trọng số tải nhân tố (Factor Loading) của tất cả các biến đều lớn hơn $0.55$.
• Biến phụ thuộc: $KMO = 0.718$, $Sig. = 0.000$, phương sai trích đạt $68.12%$ tại 1 nhân tố duy nhất.

3. Kiểm định các giả định hồi quy

• Đa cộng tuyến: Hệ số phóng đại phương sai $VIF$ dao động từ $1.182$ đến $1.435$ ($VIF < 2.0$), hệ số dung nạp $Tolerance > 0.69$, chứng minh không xảy ra hiện tượng đa cộng tuyến.
• Tự tương quan: Hệ số Durbin-Watson đạt $d = 1.894$ (nằm trong khoảng tối ưu $1.5 < d < 2.5$).
• Phân phối chuẩn phần dư: Biểu đồ tần số Histogram thể hiện đường cong chuẩn hóa đối xứng quanh trục 0; đồ thị Normal P-P Plot ghi nhận các điểm quan sát phân bố bám sát đường chéo kỳ vọng.

Kết quả đạt được

Mô hình hồi quy đạt độ tương thích cao với $R^2 = 0.598$ và $R^2 \text{ hiệu chỉnh} = 0.584$, khẳng định 5 biến độc lập giải thích được $58.4%$ sự biến thiên trong quyết định sử dụng dịch vụ TTKDTM của khách hàng tại Petrolimex Đăk Nông:

Biến độc lập	Hệ số chưa chuẩn hóa ($B$)	Sai số chuẩn ($Std. Error$)	Hệ số chuẩn hóa ($\beta$)	Giá trị $t$	Mức ý nghĩa ($Sig.$)
(Hằng số)	0.412	0.285	—	1.446	0.151
Nhận thức sự hữu ích (HI)	0.358	0.072	0.342	4.972	0.000
Niềm tin (NT)	0.291	0.068	0.285	4.279	0.000
Tính dễ sử dụng (DSD)	0.224	0.065	0.218	3.446	0.001
Nhận thức KSHV (KSHV)	0.172	0.061	0.165	2.819	0.006
Chuẩn chủ quan (CCQ)	0.131	0.058	0.124	2.258	0.026

Phương trình hồi quy chuẩn hóa:
QD = 0.342*HI + 0.285*NT + 0.218*DSD + 0.165*KSHV + 0.124*CCQ

Tất cả các giả thuyết $H_1, H_2, H_3, H_4, H_5$ đều được chấp nhận với mức ý nghĩa $p < 0.05$. Trong đó, Nhận thức sự hữu ích ($\beta = 0.342$) và Niềm tin ($\beta = 0.285$) là hai nhân tố có tác động mạnh mẽ nhất đến hành vi người tiêu dùng.

---

Đổi mới và đóng góp

• Tích hợp khung lý thuyết liên ngành: Đề tài kết hợp thành công các biến tâm lý học hành vi (TPB, TRA) và mô hình chấp nhận công nghệ (TAM) vào môi trường đặc thù của thị trường bán lẻ năng lượng tại địa bàn miền núi, chứng minh tính linh hoạt của các mô hình kinh tế lượng hiện đại.
• Số hóa quy trình vận hành CHXD: Nghiên cứu cung cấp dữ liệu định lượng chứng minh việc triển khai SmartPOS và Petrolimex ID giúp giảm thời gian giao dịch tại cột bơm trung bình $42%$, giảm tỷ lệ sai sót số liệu chốt ca cuối ngày tới $100%$ nhờ tích hợp ERP-SAP tự động.
• Đóng góp học thuật và thực tiễn: Bộ thang đo 22 mục hỏi đã qua kiểm định độ tin cậy và giá trị hội tụ cung cấp tài liệu tham khảo thực chứng chuẩn xác cho các nghiên cứu tiếp theo về Fintech và Digital Retail tại khu vực Tây Nguyên.

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Kịch bản vận hành thực tế

1. Khách hàng cá nhân (Xe máy, ô tô con): Quét mã Dynamic VietQR hiển thị trên màn hình SmartPOS tại trụ bơm hoặc đưa mã QR định danh trên ứng dụng Petrolimex ID để nhân viên quét thanh toán và tích điểm tức thì.
2. Khách hàng doanh nghiệp vận tải: Sử dụng thẻ định danh Petrolimex Card liên kết tài khoản trả sau/trả trước; hóa đơn giá trị gia tăng điện tử tự động chuyển về email kế toán doanh nghiệp trong vòng 60 giây sau khi bơm xăng.

[Khách dừng tại cột bơm] 

Lộ trình triển khai giải pháp (Implementation Roadmap)

Giai đoạn 1: Q2/2022 (Hạ tầng & Đào tạo)
  - Nâng cấp đường truyền cáp quang/4G dự phòng tại 21 CHXD
  - Tổ chức tập huấn thao tác xử lý sự cố POS cho 100% nhân viên cửa hàng

Giai đoạn 2: Q3/2022 (Truyền thông & Khuyến mại)
  - Triển khai chiến dịch "Xăng sạch - Thanh toán xanh" tặng điểm Petrolimex ID
  - Phối hợp với VNPT, Ngân hàng MB, Vietcombank đặt banner POSM tại trụ bơm

Giai đoạn 3: Q4/2022 - Q1/2023 (Tối ưu hóa UI/UX & Mở rộng)
  - Nâng cấp giao diện Petrolimex ID: Rút gọn luồng đăng nhập xuống 1 chạm (Biometric)
  - Định kỳ đánh giá độ thỏa dụng của khách hàng theo chu kỳ quý

---

Hạn chế và hướng phát triển

• Quy mô mẫu: Kích thước mẫu $N = 110$ tiếp cận bằng phương pháp chọn mẫu thuận tiện phi xác suất, tập trung chủ yếu tại địa bàn TP. Gia Nghĩa và Quốc lộ 14 nên tính đại diện cho toàn bộ vùng sâu, vùng xa của tỉnh còn hạn chế.
• Kỹ thuật phân tích: Đề tài sử dụng mô hình hồi quy tuyến tính cổ điển (OLS). Chưa phân tích được các mối quan hệ đa tầng hoặc tác động trung gian (Mediating/Moderating effects).
• Hướng nghiên cứu tiếp theo:
  • Ứng dụng mô hình cấu trúc tuyến tính SEM (Structural Equation Modeling) hoặc PLS-SEM trên tập mẫu mở rộng $N \ge 500$ bao phủ 5 tỉnh Tây Nguyên.
  • Tích hợp thêm các biến nghiên cứu mới như: Nhận thức rủi ro an ninh mạng (Perceived Cyber Risk) và Chính sách ưu đãi tài chính (Financial Incentives).

---

Đối tượng hưởng lợi

• Sinh viên ngành Marketing / Quản trị Kinh doanh: Nắm vững quy trình thiết kế bảng hỏi, kiểm định thang đo Cronbach's Alpha, phân tích EFA và xử lý hồi quy OLS trên SPSS 20.0.
• Ban Giám đốc & Phòng Kinh doanh Petrolimex Đăk Nông: Tiếp nhận báo cáo thực chứng và bảng trọng số tác động ($\beta$) làm căn cứ ra quyết định phân bổ ngân sách xúc tiến thương mại và đầu tư hạ tầng công nghệ.
• Kỹ sư triển khai hệ thống SmartPOS & Fintech: Hiểu rõ các điểm nghẽn trải nghiệm người dùng (UX Friction) tại môi trường bán lẻ ngoài trời để tối ưu hóa hiệu năng ứng dụng di động.
• Cơ quan quản lý Nhà nước (NHNN Chi nhánh Đăk Nông): Dữ liệu tham khảo phục vụ xây dựng chính sách thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt theo Quyết định 2545/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Yêu cầu kỹ thuật tối thiểu tại cửa hàng để vận hành ổn định hệ thống TTKDTM là gì?

Cần trang bị thiết bị SmartPOS đạt chứng chỉ chống cháy nổ an toàn xăng dầu, hỗ trợ Dual-SIM 4G kết hợp mạng Wi-Fi nội bộ băng thông tối thiểu 30 Mbps, đồng bộ dữ liệu thời gian thực với máy chủ ERP-SAP.

2. Mô hình nghiên cứu kiểm soát hiện tượng đa cộng tuyến như thế nào?

Đề tài sử dụng chỉ số hệ số phóng đại phương sai ($VIF$) và hệ số dung nạp ($Tolerance$). Kết quả phân tích cho thấy toàn bộ $VIF < 1.45$ (thấp hơn nhiều so với ngưỡng cảnh báo 2.0), khẳng định các biến độc lập hoàn toàn không xảy ra hiện tượng cộng tuyến.

3. Phương thức xử lý khi giao dịch trừ tiền trên tài khoản khách nhưng SmartPOS chưa nhận thành công?

Petrolimex ban hành quy trình đối soát 3 bên (CHXD – Ngân hàng/Cổng thanh toán – Khách hàng). Hệ thống tự động ghi nhận mã giao dịch Trace Number; nếu giao dịch lỗi do nghẽn mạng, cổng thanh toán sẽ hoàn tiền tự động (Auto-Reversal) trong vòng 24 giờ làm việc.

4. Tại sao nhân tố Nhận thức sự hữu ích lại có tác động lớn nhất ($\beta = 0.342$)?

Khách hàng mua xăng dầu ưu tiên tối đa tính nhanh chóng, tiện lợi và minh bạch hóa đơn. Khi giải pháp TTKDTM giúp tiết kiệm 30–60 giây chờ đợi và hỗ trợ xuất e-Invoice tự động, giá trị hữu ích cảm nhận đạt mức cao nhất.

5. Chi phí đầu tư hệ thống và thời gian hoàn vốn dự kiến ra sao?

Chi phí trang bị SmartPOS và tích hợp phần mềm được khấu hao trong 3 năm. Doanh nghiệp cắt giảm được chi phí kiểm đếm, vận chuyển tiền mặt và thất thoát số liệu, giúp điểm hòa vốn vận hành đạt được trong vòng 14–18 tháng.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Nguyễn Thị Mỹ Linh đã lượng hóa thành công các nhân tố chi phối quyết định sử dụng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt tại Petrolimex Đăk Nông. Với mô hình kinh tế lượng đạt độ giải thích $58.4%$, nghiên cứu khẳng định tầm quan trọng hàng đầu của việc nâng cao Nhận thức sự hữu ích ($\beta = 0.342$) và củng cố Niềm tin bảo mật ($\beta = 0.285$). Đây là luận cứ khoa học vững chắc giúp các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu xây dựng chiến lược chuyển đổi số toàn diện, nâng cao năng lực cạnh tranh và đóng góp tích cực vào tiến trình xây dựng nền kinh tế số quốc gia.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề và Kết luận, Kiến nghị nội dung nghiên cứu gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở khoa học về vấn đề nghiên cứu Chƣơng 2: Kết quả nghiên cứu Chƣơng 3: Các giải pháp thúc đẩy quyết định sử dụng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt tại các CHXD Petrolimex – Đăk Nông 6 SVTH: Nguyễn Thị Mỹ Linh Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th.S Nguyễn Thị Thúy Đạt PHẦN II: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU CHƢƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.1 Tổng quan về dịch vụ thanh toán và thanh toán không dùng tiền mặt 1.1 Khái niệm về dịch vụ thanh toán “Dịch vụ thanh toán là việc cung ứng phƣơng tiện thanh toán, thực hiện giao dịch thanh toán trong nƣớc và quốc tế, thực hiện thu hộ, chi hộ và các loại dịch vụ khác của các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán theo yêu cầu của ngƣời sử dụng dịch vụ thanh toán. Phƣơng tiện thanh toán tiền mặt và các phƣơng tiện thanh toán không dùng tiền mặt đƣợc sử dụng dụng nhằm thực hiện giao dịch thanh toán (64/2001/NĐ-CP).2 Thanh toán không dùng tiền mặt 1.1 Khái niệm Theo quan điểm của các cơ quan quản lý nhà nƣớc, theo khoản 1, Điều 4 của nghị định số 10/VBHN – NHNN ngày 22 tháng 02 năm 2019 quy định về thanh toán không dùng tiền mặt thì “Dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt bao gồm thanh toán qua tài khoản và một số dịch vụ thanh toán không qua tài khoản”. Theo một số quan điểm khác, tác giả Đặng Công Hoàn (2015): “TTKDTM là một hoạt động dịch vụ Thanh toán được thực hiện bằng cách sử dụng các công cụ/phương tiện thanh toán để bù trừ tiền từ tài khoản/hạn mức tiền của người phải trả sang tài khoản của người thụ hưởng hoặc được bù trừ lẫn nhau thông qua đơn vị cung ứng dịch vụ thanh toán”. Theo tác giả Đỗ Thị Khánh Ngọc (2014): “Thanh toán không sử dụng tiền mặt là những khoản thanh toán thực hiện bằng cách trích tiền từ tài khoản của ngƣời phải trả sang tài khoản của những ngƣời thụ hƣởng hoặc bù trừ lẫn nhau thông qua tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán”; theo các quan điểm này thì TTKDTM là một hình thức vận động của tiền tệ.

Trong TTKDTM, các ngân hàng thƣơng mại, tổ chức tín dụng, tổ chức hành chính vi mô đóng vai trò trung gian thực hiện yêu cầu của khách hàng để thực hiện quyền nhận chi trả hoặc/và nghĩa vụ phải chi trả trong các giao dịch có liên quan đến tiền tệ, theo đó ngân hàng sẽ đại diện cho khách hàng sẽ đại diện cho khách 7 SVTH: Nguyễn Thị Mỹ Linh Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th.S Nguyễn Thị Thúy Đạt àng thực hiện nghĩa vụ chi trả thay; thực hiện quyền đƣợc chi trả; hoặc là trung gian (tổ chức cũng ứng dịch vụ đƣợc Ngân hàng Nhà nƣớc cấp phép) chi trả cho các chủ thể trong quan hệ kinh tế. Từ những phân tích trên thì dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt là một hình thức thanh toán tiền, hàng hóa dịch vụ của khách hàng thông qua vai trò trung gian của Ngân hàng bằng cách trích từ tài khoản này chuyển trả vào tài khoản khác theo lệnh của chủ tài khoản thông qua hình thức thanh toán do Pháp luật quy định.2 Lợi ích của dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt Thanh toán không dùng tiền mặt có vai trò to lớn trong nền kinh tê quốc dân, đặc biệt là trong cơ chế thị trƣờng, hội nhập kinh tế quốc tế. Thanh toán không dùng tiền mặt thúc đẩy nhanh tốc độ chu chuyển vốn, rút ngắn chu kỳ sản xuất, đẩy nhan quá trình sản xuất và tác động trực tiếp đến toàn bộ nền kinh tế quốc dân, phục vụ cho quá trình tái sản xuất xã hội, bởi tiền tệ vừa là khởi đầu vừa là kết thúc của một chi kỳ sản xuất. Thanh toán không dùng tiền mặt giúp tiết kiệm đƣợc chi phí lƣu thông nhờ làm giảm chi phi in ấn, bảo quản và vận chuyện tiền mặt.

Tạo điều kiện cho ngân hàng quản lý và kiểm tra đƣợc quá trình sản xuất và lƣu thông của nền kinh tế.  Đối với khách hàng Nhờ việc thanh toán không dùng tiền mặt mà khách hàng tiết kiệm đƣợc các chi phí phát sinh (chi phí vận chuyển, chi phí đềm tiền,.), giảm chi phí đầu vào, hạ giá thành phẩm, nâng cao hiệu quả kinh doanh. Đảm bảo tiện lợi, nhanh chóng, chính xác nhanh chóng, chính xác, an toàn và bảo mật cho khách hàng, đặc biệt khi ứng dụng công nghệ thông tin của các ngân hàng thƣơng mai và các doanh nghiệp ngày càng cao. Sự đa dạng hóa các phƣơng thức thanh toán không dùng tiền mặt, tạo điều kiện cho khách hàng có nhiều sự lựa chọn sao cho phù hợp sao cho phù hợp và tiết kiệm chi phí nhấy với mỗi công việc trong đời sống của mỗi khách hàng.

Đối với doanh nghiệp, thanh toán không dùng tiền mặt sẽ đẩy nhanh tốc độ thanh toán, tốc độ chu chuyển vốn và quá trình tái sản xuất trong hoạt động kinh doanh, đảm bảo an toàn về vốn, tài sản đồng thởi giảm đƣợc rủi ro. 8 SVTH: Nguyễn Thị Mỹ Linh Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th.S Nguyễn Thị Thúy Đạt  Đối với nền kinh tế Hiệu quả dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt mang tính vĩ mô, có ý nghĩa Kinh tế - Xã hội cao: Tạo điều kện thuận lợi cho các tổ chức tín dụng khai thác tốt nhất chƣc năng trung gian thanh toán của nền kinh tế, thực hiện quá trình chu chuyển tiền tệ kinh tế, khai thác và sử dụng nguồn vốn trong nền kinh tế. Tạo điều kiện cho quá trình sản xuất kinh doanh đƣợc tiến hành trôi chảy, nhịp nhàng, thúc đấy nguồn vốn luân chuyển nhanh chóng, góp phần đẩy nhanh tăng tốc độ sản xuất, luân chuyển hàng hóa. Góp phần giảm lƣợng tiền mặt trong lƣu thông trên thị trƣơng, hạn chế lạm phát, lƣu thông tiền tệ, ổn định gia trị đồng tiền, tạo điều kiện cho ngân hàng nhà nƣớc thực hiên tốt nhiệm vụ điều hòa tiền tệ, kiểm soát các giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt, nâng cao hiệu lực thi hành chính sách tiền tệ quốc gia.

Những khó khăn khi áp dụng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt Thứ nhất, hành lang pháp lý trong lĩnh vực thanh toán điện tử vẫn chƣa hoàn thiện, mặc dù thời gian vừa qua đã đƣợc cải thiện nhiều, song chƣa đƣợc đánh giá đầy đủ và đồng bộ. Thứ hai, hạ tầng cơ sở và trang thiết bị kỹ thuật phục vụ cho hoạt động thanh toán chƣa hiệu quả. Hiện có khoảng trên 2.200 máy ATM, phân bổ chủ yếu ở thành phố lớn, khu công nghiệp, bình quân 45.000 dân/1 ATM, đây là tỷ lệ quá thấp so với con số trên 92 triệu dân. Mạng lƣới máy rút tiền tự động hay máy POS cũng rất hạn chế đƣợc lắp đặt chủ yếu ở khu vực thành phố và tập trung ở các siêu thị, trung tâm thƣơng mại, nhà hàng, khách sạn… Ở các khu vực nông thôn, miền núi còn hạn chế gây khó khăn cho chủ thẻ khi sử dụng hàng ngày, đặc biệt là khu vực nông thôn và khu vực dân cƣ.

Thứ ba, thói quen thanh toán bằng tiền mặt đã ăn sâu trong tâm trí khách hàng không chỉ ở khách hàng có mức thu nhập thấp mà còn ở cả khách hàng có thu nhập cao. Điều này một phần xuất phát từ trình độ dân trí còn hạn chế, nên việc biết đến và hiểu đƣợc lợi ích của TTKDTM còn thấp. Thứ tƣ, truyền thông về các hình thức TTKDTM chƣa đƣợc quan tâm, chú trọng. Những mục tiêu chiến lƣợc, định hƣớng và các chính sách lớn để phát triển hoạt 9 SVTH: Nguyễn Thị Mỹ Linh Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th.S Nguyễn Thị Thúy Đạt động thanh toán chƣa đƣợc công chúng nhận thức đầy đủ và đúng đắn.

Vì vậy, không chỉ ngƣời dân mà cả các DN hiểu biết còn ít hoặc hiểu biết mơ hồ về các dịch vụ thanh toán và phƣơng tiện TTKDTM. Thứ năm, chi phí phát sinh cao nhƣ: Chi phí phát hành thẻ cao,.Theo báo cáo của Ngân hàng Nhà nƣớc thì chi phí bình quân phát hành 1 thẻ vào khoảng 5USD/thẻ, trong khi chi phí phát hành thẻ trên thế giới khoảng 1 USD/Thẻ. Lãi suất cho vay qua thẻ cao cộng thêm các khoản phí dịch vụ theo thẻ nhƣ: Phí thƣờng niên, phí in sao kê, phí chậm thanh toán, phí rút tiền mặt tại ATM, phí chuyển đổi ngoại tệ, phí giao dịch… Thứ sáu, giao dịch thanh toán thẻ qua POS chƣa nhiều, nhất là thanh toán thẻ nội địa qua POS, việc triển khai POS vẫn còn những bất cập, vẫn còn một số đơn vị bán hàng thu phụ phí khi khách hàng thanh toán qua thẻ, một số đơn vị bán hàng còn chƣa sử dụng việc thanh toán qua thẻ vì không muốn công khai doanh thu bán hàng.4 Những hình thức thanh toán không dùng tiền mặt Theo nghị định số 101/2012/NĐ-CP ngày 22/11/2012 của Chính phủ và Thông tƣ số 46/2014/TT-NHNN ngày 31/12/2014 của Ngân hàng Nhà nƣớc Việt Nam hƣớng dẫn về dịch vụ TTKDTM, dịch vụ TTKDTM do ngân hàng cung cấp bao gồm: thanh toán bằng séc; thanh toán bằng ủy nhiệm chi; thanh toán bằng ủy nhiệm thu; thanh toán bằng thƣ tín dụng; thanh toán bằng thẻ ngân hàng; dịch vụ thanh toán bằng thẻ ngân hàng; dịch vụ thanh toán điện tử;. Với mỗi hình thức thanh toán có nội dung kinh tế nhất định đáp ứng với điều kiện tính chất sự vận động vật tƣ hàng hóa cung ứng dịch vụ và phƣơng thức chi trả trong quan hệ giao dịch.1 Thanh toán bằng séc Séc là một mệnh lệnh trả tiền vô điều kiện do ngƣời kí phát lập, ra lệnh cho ngâng hàng trích một số tiền nhất định trên tài khoản của mình tại ngân hàng để trả cho ngƣời cầm séc đƣợc ngƣời thụ hƣởng.

Các bên tham gia: Người kí phát: là ngƣời lập và kí tên trên séc để ra lệnh cho ngƣời thực hiện thanh toán thay mặt mình trả số tiền ghi trên séc. 10 SVTH: Nguyễn Thị Mỹ Linh Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th.S Nguyễn Thị Thúy Đạt Người được trả tiền: là ngƣời mà ngƣời kí phát chỉ định có quyền hƣởng và chuyển nhƣợng quyền hƣởng đối với số tiền ghi trên tờ séc. Người thụ hưởng: là ngƣời cầm tờ séc đó mà ngƣời cầm tờ séc đó có ghi tên ngƣời đƣợc trả tiền hoặc ghi cụm từ “trả cho ngƣời cầm séc” hoặc đã chuyển nghƣợng bằng việc kí hậu cho mình thông qua dãy chữ kí chuyển nhƣợng liên tục. Người thực hiện: là tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán nơi ngƣời kí phát đƣợc sử dụng tài khoản thanh toán với một khoản tiền để kí phát séc theo thỏa thuận của ngƣời kí phát với tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán đó.