Nghiên Cứu Xây Dựng Và Chuẩn Hóa Thuật Ngữ Luật Hình Sự Phục Vụ Sửa Đổi BLHS Việt Nam

Tài liệu nghiên cứu Đề tài nghiên cứu khoa học cấp bộ xây dựng và chuẩn hóa các thuật ngữ luật hình sự phục vụ việc sửa, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Chuyên ngành: Luật hình sự
• Đề tài: Nghiên cứu xây dựng và chuẩn hóa thuật ngữ luật hình sự phục vụ sửa đổi BLHS Việt Nam
• Loại tài liệu: nghiên cứu

Tóm tắt

I. Nghiên cứu xây dựng và chuẩn hóa thuật ngữ luật hình sự

Nghiên cứu xây dựng và chuẩn hóa thuật ngữ trong luật hình sự là một yêu cầu cấp thiết nhằm đảm bảo tính thống nhất và chính xác trong hệ thống pháp luật. Việc này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh sửa đổi BLHS Việt Nam, khi các thuật ngữ pháp lý cần được định nghĩa rõ ràng để tránh hiểu lầm và áp dụng sai. BLHS Việt Nam hiện tại còn nhiều điểm chưa rõ ràng, đặc biệt là các thuật ngữ liên quan đến trách nhiệm hình sự và phạm tội có tổ chức. Việc tham khảo BLHS Nga với các quy định chi tiết hơn có thể là một hướng đi hiệu quả.

1.1. Phạm tội thái quá và trách nhiệm hình sự

Phạm tội thái quá là một khái niệm chưa được quy định rõ trong BLHS Việt Nam, dẫn đến nhiều tranh cãi trong thực tiễn xét xử. Trong khi đó, BLHS Nga quy định rõ ràng tại Điều 36: 'Được coi là phạm tội thái quá khi người thực hiện tội phạm nằm ngoài ý đồ của những người đồng phạm khác.' Việc bổ sung quy định này vào BLHS Việt Nam sẽ giúp giải quyết các vấn đề pháp lý liên quan đến trách nhiệm hình sự của người thực hiện hành vi thái quá.

1.2. Phạm tội có tổ chức

Khái niệm phạm tội có tổ chức trong BLHS Việt Nam chưa thể hiện rõ sự câu kết chặt chẽ giữa các thành viên. BLHS Nga quy định chi tiết hơn tại Điều 35, phân biệt rõ các mức độ tổ chức từ nhóm người không bàn bạc trước đến liên minh tội phạm. Việc áp dụng cách quy định này sẽ giúp BLHS Việt Nam phản ánh chính xác hơn tính chất của các nhóm tội phạm có tổ chức.

II. Sửa đổi BLHS Việt Nam và cải cách pháp luật

Sửa đổi BLHS Việt Nam là một phần quan trọng trong quá trình cải cách pháp luật nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Việc này bao gồm việc bổ sung các quy định mới và sửa đổi các quy định hiện hành để đảm bảo tính đồng bộ và hiệu quả. BLHS Việt Nam cần học hỏi từ BLHS Nga trong việc quy định chi tiết các trường hợp loại trừ tính chất tội phạm, hình phạt tiền, và tịch thu tài sản.

2.1. Các trường hợp loại trừ tính chất tội phạm

BLHS Việt Nam hiện quy định các trường hợp loại trừ tính chất tội phạm như sự kiện bất ngờ, tình thế cấp thiết, và phòng vệ chính đáng. Tuy nhiên, BLHS Nga còn bổ sung thêm các trường hợp như gây thiệt hại khi bắt giữ người phạm tội và thi hành mệnh lệnh. Việc bổ sung các quy định này sẽ giúp BLHS Việt Nam hoàn thiện hơn trong việc xác định các trường hợp không phải chịu trách nhiệm hình sự.

2.2. Hình phạt tiền và tịch thu tài sản

Hình phạt tiền và tịch thu tài sản là hai hình phạt quan trọng trong luật hình sự. Tuy nhiên, BLHS Việt Nam chưa định nghĩa rõ ràng về hình phạt tiền, trong khi BLHS Nga quy định chi tiết tại Điều 46. Việc bổ sung định nghĩa này sẽ giúp tránh nhầm lẫn với các hình phạt hành chính. Tương tự, quy định về tịch thu tài sản cũng cần được làm rõ để đảm bảo tính thống nhất trong áp dụng pháp luật.

III. Thực tiễn áp dụng và giá trị của nghiên cứu

Nghiên cứu này không chỉ có giá trị lý thuyết mà còn mang tính thực tiễn cao. Việc chuẩn hóa thuật ngữ và sửa đổi BLHS Việt Nam sẽ giúp hệ thống pháp luật trở nên minh bạch và dễ áp dụng hơn. Các quy định mới và sửa đổi sẽ giải quyết được nhiều vấn đề tồn đọng trong thực tiễn xét xử, đồng thời đảm bảo tính công bằng và hiệu quả của pháp luật hình sự.

3.1. Giá trị thực tiễn của nghiên cứu

Nghiên cứu này cung cấp cơ sở khoa học cho việc sửa đổi BLHS Việt Nam, giúp các nhà làm luật có cái nhìn toàn diện hơn về các vấn đề pháp lý hiện tại. Việc tham khảo BLHS Nga cũng mở ra hướng tiếp cận mới trong việc hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam.

3.2. Ứng dụng trong thực tiễn xét xử

Các quy định mới và sửa đổi từ nghiên cứu này sẽ giúp các cơ quan tư pháp áp dụng luật hình sự một cách chính xác và hiệu quả hơn. Điều này đặc biệt quan trọng trong việc xử lý các vụ án phức tạp liên quan đến phạm tội có tổ chức và trách nhiệm hình sự.

Trích đoạn nội dung tài liệu

trong trường họp này: “Người thực hành là người trực tiếp thực hiện tội phạm hoặc trực tiếp tham gia cùng thực hiện tội phạm với những người khác (đồng thực hiện) và cũng ia người thực hiện tội phạm bằng cach igi dụng người khác. Những người bị lợi dụng này không phải chịu trách nhiệm do độ tuổi, do không có năng lực trách nhiệm hình sự hoặc các tình tiết khác được Bộ luật này quy định `) - Việc phạm tội thái qua của người thực hiện Trách nhiệm hĩnh sự đối với hành vi thái quá của người thực hành chưa được đề cập trong BLHS Việt Nam, trong khi thực tiễn xét xử ở nước ta vẫn tồn tại vấn đề này. BLHS của Nga lại quy định khá rõ ràng về vấn đề này tại Điều 36: “Được coi là phạm tội thái quá khi người tiễn hành thực hiện tội phạm nằm ngoàiý đồ của những người đồng phạm khác, về việc phạm tội thái quá của người thực hiện những người dong phạm khác không phải chịu trách nhiệm hình sự. ” :; Phạm tội có tổ chức Khoản 3 Điều 20 đã định nghĩa khái niệm phạm tội có tô chức.

Tuy nhiên, định nghĩa này chưa thể hiện được rõ ràng về sự câu kết chặt chẽ. Sự câu kết chặt chẽ này nằm ở cả hành vi cũng như kết cấu của nhóm người. Vì vậy, cần chia ra các trường hợp phạm tội có tô chức với các mức độ câu kết khác nhau, phản ánh tính có tô chức cả ở hành vi phạm tội lẫn cơ cầu tô chức của nhóm người. Trong khi đó, BLHS Nga quy định rất rõ ràng về trường hợp này tại Điều 35: “1.

lội phạm được coi là thực hiện bởi một nhom người nếu cô sự cùng tham gia thực hiện của hai người thục hành trở lên mà không cổ bàn bạc từ trước. Tội phạm được coi là thực hiện bởi một nhóm người có bàn bạc từ trước nếu những người tham gia đã trao đối, ban bạc trước đồ về việc cùng thực hiện tội phạm. Tôi phạm được coi là thực hiện bởi một nhom có t6 chức nếu nhóm này có tô chức 6n định, đã được tập hợp tại trước đó để thực hiện một hoặc mỘt số tội phạm. 205 4 Tội phạm được coi là thực hiện bởi một liên minh tội phạm (t6 chức tội phạm) nếu đây là một nhóm có bộ máy tổ chức rõ ràng hoặc là sự hợp nhất các nhóm có tổ chức lại, hoạt động dưới sự chỉ huy của một người duy nhát, các thành viên liên minh với nhau nhằm mục dich cùng nhau thực hiện một hoặc một số tộiphạm rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trong hong trực tiếp hoặc gián tiếp nhận được khoản lợi tài chính hoặc khoản lợi vật chất khác.

*Những trường hợp loại trừ tính chất tội phạm của hành vi Ngoài những quy định về những trường họp loại trừ tính chất tội phạm của hành vi như: sự kiện bất ngờ, tình thế cấp thiết, phòng vệ chính đáng, BLHS Nga còn quy định thêm 4 trường hợp là: Gây thiệt hại trong khi bắt giữ người phạm tội, cưỡng bức thé chất va tinh thần, mao hiểm có căn cứ, thi hành mệnh lệnh hoặc chỉ thị. Các trường hợp loại trừ tính chất tội phạm của hành vi được quy định thành một chương riêng chứ không năm rải rác tại các chương khác nhau như ở BLHS Việt Nam. * Sự kiện bất ngờ Trong BLHS cua Nga, tại Điều 28, chế định này được đặt tên là: Gây ra hậu quả nhưng không có lỗi. Định nghĩa của khái niệm này về cơ bản cũng giống như định nghĩa tại Điều II BLHS Việt Nam.

Ngoài ra, BLHS Nga có bổ sung thêm trường họp 'zgười thực hiện hành vi, mặc dù thấy trước khả năng xảy ra những hậu quả nguy hiểm cho xã hội do hành động (không hành động) của mình nhưng không thể ngăn ngừa những hậu quả này do những hạn chế về tâm sinh lí không đáp ứng được yêu câu của hoàn cảnh bức thiết hoặc tâm trạng và thân kinh quá mệt moi * Phạt tiền BLHS Việt Nam không định nghĩa thế nào là hình phạt tiền. Trong khi đó, khoản 1 Điều 46 BLHS Nga đã định nghĩa hình phạt này. * Tịch thu tài sản Tịch thu tài sản trong BLHS Việt Nam được quy định là hình phạt bổ 206 sung. Điều 40 quy định: “?7?ch thu tai sản là tước một phần hoặc toàn bộ tài sản thuộc sở hữu của người bị kết án sung quỹ nhà nước.

” Trong BLHS Nga, tịch thu tài sản được qui định là biện pháp pháp luật hình sự khác và định nghĩa tại Điều 104-1: “Tich thu tài sản là việc tịch thu không hoàn lại và đua vào sở hữu nhà nước căn cứ vào bản án có hiệu lực. ” : Án tích Trong BLHS Nga, khoàn 1- Điều 86 xác định: ‘Nguoi bi kết án do thực hiện tội phạm được coi là có án tích (tiền án) kể từ ngày ban án bắt đấu có hiệu lực cho tới thời điểm trả xong án tích hoặc thời điểm xoá bỏ án tích. An tích sẽ được xét tới trong trường hợp tai phạm tội và khi áp dung hình phạt." BLHS Việt Nam chỉ quy định về xoá án tích trong các trường hợp: đương nhiên được xoá án tích, xoá án tích trong trường họp đặc biệt, xoá án tích theo quyết định của Toà án, mà không quy định như thế nào là có án tích. * Trách nhiệm hình sự Điều 2 BLHS Việt Nam quy định về Cơ sở của trách nhiệm hình sự, thec đó một người phạm một tại đã được BLHS quy định phải chịu trách nhiệm hình sự.

BLHS không nhac đến Điều kiện của trách nhiệm hình sự bao gồm năng lực và độ tuôi chịu trách nhiệm hình sự. Trong khi đó, Điều 19 BLHS Nga qui định các điều kiện chung của trách nhiệm hĩnh sự gồm năng lực trách nhiệm hình sự và đủ độ tuôi theo quy định của BLHS. VE PHAN CÁC TOI PHAM CUA 2 BLHS Phần các tội phạm BLHS Việt Nam có 14 chương, từ chương XI đến XXIV với 266 điều; còn trong Phần các tội phạm BLHS Nga có 6 mục, 19 chuong, từ chương 16 đến 34 với 255 điều. VỀ tên eác nhóm tội trong 2 BLHS Hai BLHS có 14 chương - nhóm tội có nội dung tương ứng với tên gọi cụ thê như sau: 207 STT BLHS Viét Nam BLHS Nga Các tội phá hoại hoà binh, chống Các tội phá hoại hoà bình và an ninh loài người và tội phạm chiên ứanh của loài người Các tội phạm về chức vụ Các tội chống lại chính quyền, xâm phạm lợi ích của các cơ quan nhà nước, xâm phạm công vụ của các cơ quan chính quyên địa phương Các tội phạm về ma túy Các tội xâm phạm sức khỏe của dân chúng và đạo đức xã hội (Điêu 228 đên Điêu 23 ) Các tội phạm về môi trường Các tội phạm về môi trường Cac tội xâm phạm an ninh quôc gia Các tội xâm phạm hiến pháp và an ninh quôc gia Các tội xâm phạm an toàn công - Các tội xâm phạm an toàn xã hội cộng, trật tự công cộng - Các tội xâm phạm an toàn khi vận hành và khai thác giao thông - Các tội phạm trong lĩnh vực thông tin máy tính - Tội xâm phạm sức khỏe của công dân và đạo đức xã hội Các tội xâm phạm chê độ hôn nhân Các tội xâm phạm gia đình và người và gia đình chưa thành niên Các tội xâm phạm hoạt động tư pháp Các tội xâm phạm nghĩa vu, tach Các tội vi phạm chế độ nghĩa vụ quân nhiệm của quân nhân Sự 10 Các tội xâm phạm quyền tự do, dân Các tội xâm phạm quyền hiến định và chủ của công dân tự do của con người và công dân I Các tội xâm phạm sở hữu 12 Các tội xâm phạm tính mạng, sức - Các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe khỏe, nhân phâm, danh dự của con - Các tội xâm phạm tự do, danh dự, người nhan phẩm, cá nhan - Các tội xâm phạm quyên bat khả xâm phạm tình dục và tự do tình dục của COn người 13 Các tội xâm phạm trật tự quản lí Các tội xâm phạm trật tự quản lí hàn] chính 14 Các tội xâm phạm trật tự quản lí Tội phạm trong lĩnh vực hoạt động kinh tế kinh tê 208 BLHS Nga có các nhóm tội riêng mà trong BLHS Việt Nam không có: Các tội xâm phạm lợi ích dịch vụ trong các tô chức thương mại và các tô chức khác; Các tội xâm phạm quyền bất khả xâm phạm tĩnh dục và tự do tình dục của con người; Các tội xâm phạm an toàn khi vận hành và khai thác giao thông và Các tội xâm phạm trong lĩnh vực thông tin máy tính.