r^ TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI Ken 24 po¬tr3aMcetsr Ss 4 DE TAI NGHIEN CUU KHOA HQC CAP TRUONG eLor Mã so: LH - 2011 - 13/DHL - HN NGHIÊN CUU CHE ĐỊNH VE THỪA KE NHẰM GOP PHAN SUA DOI BO LUAT DAN SỰ 2005 CHỦ NHIEM DE TAI: TS. LE ĐÌNH NGHỊ TRUNG TAM THONG TIN TH U VIỆ:!| TRUONG ĐẠI HỌC LUAT HÀ N? PHÒNG ĐỌC A OL là I2 HÀ NỘI- 2012 cy ets82 ce seseseseseseseseseseseseseseseseske’abd vat NHỮNG NGƯỜI THỰC HIỆN DE TÀI #GIA _ TÊN TA CƠ QUAN CÔNG TÁC _ GHICHU ' = = — — ———— — mm. [EiW nhềm để a, viết 1S. Lê Dinh be: [Truong Dai học Luật Hà Nội |.
8 và 15 | m" = ~= a TA ——— ns. Trần Tab tuệ Trường Đại học Luật Hà Nội | Viết chuyền để2- | lrường Đại học Luật Hà Nội. Nguyen Minh Tuân _ Viết chuyên đê 3 _ 18. Kiêu: I Theay Linh 1 Truong Dai học Luật Hà Nội _Viết chuyên đê4 Ì AS.
Neu bb ates Hợi | rường Đại học Luật Hà Nội. Viếtt chuyên để 5 và 12 US. Phan tn? ngất [rường Dai học Luật Hà Nội Việt chuyên dé 6 hu Thị ifn Giang | “Truong Đại hoc L uật Hà Nội Viết chuyên đê 7 am IhSt Vũ Th Hàng Yến | Trường Dai học Luật Hà Nội Việt chuyên dé 9 ———— ———— ' 2 Thị Gig Trường Đại học Luật Hà Nội mm Viết chuyên dé 10 L [Khoa L ,uật, t, Viện Đại học. Mo Hà Nội Việt chuyên dé II | Trường Dai ‘hoe Luật Hà Nội Việt chuyên dé 13 7Lean — Truong Dai hocLuật Hà Nội | —_— — Viết chuyên dé rs fan.
one ` DL Ã pA |. Vụ Chính sách và Pháp che, Tong IAS. Venyen Ngoc | ` cục Quản lý đất đai, Bộ Tài nguyên Viết chuyên dé I4 uyên ho | vàSR Môi aR ge trường PhS. 14 Vinh Tuần w | Tòa Dân sự.
Tòa ánnhândan Tôi cao Việt chuyên dé 15 _ñ — ——=-= — DANH MUC NHUNG TU VIET TAT ĐƯỢC SỬ DUNG TRONG DE TAI KHOA HOC BAPT Ban an phuc tham BAST Ban an so tham BLDS Bộ luật Dan su BLDS log Bộ luật Dan sự cua nước CHXHCN Việt Nam nam 1995 BLDS 206 Bộ luật Dân sự của nước CHXHCN Việt Nam năm 2005 BI T158 Bộ luật Tế tụng dân sự CHXHCỶ Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa DLBK Bộ Dân luật Bắc Kỳ 1931 DLGY Bộ Dân luật Giản yếu 1883 DLTK Bộ Dân luật Trung Kỳ 1936 GCNOSPD Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất HĐXX#DOT Hội đồng xét xử giám đốc thâm Luật ! GD Luật Hôn nhân va Gia đình Nxb Nhà xuất bản PLTK B90 Pháp lệnh thừa kế năm 1990 ODKN Quyết định kháng nghị OSDH Quyền sử dụng đất TANI] Tòa án nhân dân TANIEC Tòa án nhân dan Tối cao SH†Í Sở hữu trí tuệ UBN} Ủy ban nhân dân VE SPD Viện kiểm sát nhân dân VR OTC Viện kiêm sát nhân dân Tôi cao MUC LUC Trang MO DAU | Tinh cap thiết của việc nghiên cứu dé tài Tình hình nghiên cứu đề tài t2 Phương pháp nghiên cứu đề tài GBC2e we Mục đích và phạm vi nghiên cứu wn Những nội dung nghiên cứu trong dé tài PHANTONG THUAT VE VAN DE NGHIEN CUU NHUNG VAN DE LY LUAN CHUNG VE THUA KE THUC TRANG QUY ĐỊNH CUA PHAP LUAT HIỆN 36 HANH VE THUA KE VA YEU CAU SUA DOI, BO SUNG PHƯƠNG HƯỚNG SUA DOI CAC QUY ĐỊNH CUA BLDS 30 VE THỪA KE PHAN CAC CHUYEN DE 69 Khái quát qua trình phat triển của pháp luật thừa kế và các yêu cầu đặt Chuyén dé | 7] ra đối với việc hoàn thiện các quy định của BLDS vẻ thừa kế. Chuyén dé 2 Hoàn thiện quy định pháp luật về di sản thừa kế. 81 Các quy định về người quản lý di sản thừa kế và hướng sưa đôi, bô Chuyén dé 3 109 sung. Người không được quyền hưởng di sản và hoàn thiện quy định của Chuyén dé 4 118 pháp luật về người không được hưởng di san.
Hoàn thiện quy định của pháp luật vẻ thời diém mơ thừa kế và thời Chuyén dé 5 Fad hiệu khởi kiện về quyên thừa kế. Chuyên dé 6 Di chúc và hướng hoàn thiện quy định của BLDS về di chúc. 144 Điều kiện dé di chúc được coi là hợp pháp và hướng hoàn thiện quy Chuyén dé 7 định của BL. Di san dùng vào việc thờ cúng và hướng hoàn thiện pháp luật về di san Chuyên de 8 178 dùng vào việc thờ cúng.
Chuyén dé 9 Di tặng và hướng hoàn thiện pháp luật về di tặng. 188 Di chúc chung của vợ chồng và hướng hoàn thiện pháp luật về di chúc Chuyén dé 10 chung của vợ chồng trong BLDS. Hàng thừa kế theo quy định của BLDS và hướng hoàn thiện quy định Chuyén dé 11 của pháp luật về hàng thừa kế. Thừa ké thé vị và những van dé cần sửa đôi.
bô sung về thừa ké thé vị Chuyén de 12 trong BLDS. Chuyén dé 13 Hoàn thiện các quy định của BLDS về thanh toán di san thừa kế. ‘ Chuyén dé 14 Hoan thiện các quy định của BLDS về thừa kế quyền sử dụng đất. Thực tiễn giải quyết tranh chấp về thừa kế và một số vướng mắc trong Chuyên đề 15 việc giải quyết tranh chấp thừa kế.
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO Phụ lục (Thống kê thụ lý, giải quyết các loại vụ việc dân sự sơ thâm về thừa kế) MO DAU 1. Tinh cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài Các quy định pháp luật về thừa kế đã được hình thành từ rất lâu cùng với sự hình thành và phát triên của xã hội. Tuy nhiên, khi nhắc đến thừa kế chúng ta van thường nhac tới những cái mới lạ. Cái mới ở đây không phải là nói đến sự xuất hiện lần đầu tiên của chế định này mà cái mới thể hiện ở việc các quy định của pháp luật về thừa kế luôn được hoàn thiện dé phù hợp với sự phát triển ngày càng mạnh mẽ của đời sống xã hội.
Điều này được minh chứng bởi trong khoảng thời gian từ năm 1990 đến năm 2005 đã có 3 văn bản pháp luật quan trọng được ban hành có quy định về thừa kế, đó là PLTK 1990, BLDS 1995, BLDS 2005. Mặc dù việc áp dụng các quy định về thừa kế trong BLDS 2005 hiện nay cũng đã góp phan giải quyết được các quan hệ về thừa kế phat sinh trên thực tế. Tuy nhiên, mới chỉ được ban hành trong khoảng thời gian 5Š năm (2005 - 2010), khoảng thời gian không quá dài cho sự biến đổi đời sống xã hội của một đất nước, nhưng những quy định trong BLDS 2005, đặc biệt là những quy định về thừa kế đã bộc lộ rat nhiều điểm hạn chế đòi hỏi cần phải khắc phục. Ké từ khi BLDS 2005 có hiệu lực thi hành, đã có nhiều nhà khoa học nghiên cứu về các quy định liên quan đến thừa kế, nhưng những nghiên cứu này mới chi dừng lại ở việc phân tích, đánh giá hoặc mới chỉ đưa ra những kiến nghị hoàn thiện ở bình diện nhỏ.
Với sự phát triển mạnh của nền kinh tế hiện nay đòi hỏi phái có một công trình nghiên cứu toàn diện đưa ra những kiến nghị nhằm hoàn thiện hơn nữa những quy định về thừa kế trong BLDS 2005. Điều này nhằm góp phần vào việc sửa đổi một cách toàn điện BLDS 2005 trong thời gian tới, đồng thời góp phản áp dụng một cách có hiệu quả các quy định của pháp luật vào việc giải quyết các tranh chấp vé thừa kế trong thực tế hiện nay. Dé tài khoa học "Nghiên cứu chế định về thừa kế nhằm góp phan sửa đổi BLDS 2005” được nghiên sẽ đáp ứng được yêu cầu này. Tình hình nghiên cứu đề tài Tinh đến thời diem hiện nay, đã co rat nhiều công trình nghiên cứu các quy định pháp luật về thừa kế ở các goc độ tiếp cận khác nhau.
Có thê kê đến một số công trình tiêu biêu như: - Thừa kế theo pháp luật của công dân Việt Nam từ năm 1945 đến nay: Luận án tiến sĩ luật học/Phùng Trung Tap, Hà Nội - 2002 - Thừa kế theo di chúc theo quy định của BLDS: Luan án tiến sĩ luật học/Phạm Văn Tuyết, Hà Nội - 2003 - Cơ sở lý luận và thực tiễn của những quy định chung về thừa kế trong BLDS: Luận án tiến sĩ luật học/Nguyễn Minh Tuấn, Hà Nội - 2007 - Di sản thừa kế trong pháp luật dân sự Việt Nam: Luận án tiến sĩ Luật học/Trần Thị Huệ, Hà Nội - 2007 - Thừa kế theo pháp luật của cháu, chắt theo quy định của pháp luật Việt Nam: Luận văn thạc sĩ Luật học/Lê Đức Bên, Hà Nội - 2009 - Thừa kế theo pháp luật trong BLDS Việt Nam: Luận án thạc sĩ luật học/Nguyễn Thị Vĩnh, Hà Nội - 1996 - Vấn đề thừa kế theo pháp luật Việt Nam: Luận án thạc sĩ luật học/Nguyễn Hồng Bắc, Hà Nội, 1997 - Thừa kế theo pháp luật của công dân Việt Nam từ năm 1945 đến nay: sách chuyên khảo/Phùng Trung Tập, Nxb Tư pháp, 2004 - Thừa kế theo quy định của pháp luật và thực tiễn áp dụng/Phạm Văn Tuyết, Nxb Chính trị quốc gia, 2007 - Một số suy nghĩ về thừa kế trong luật dân sự Việt Nam/TS. Nguyễn Ngọc Điện, Nxb Trẻ, ¡999 - Luật thừa kế Việt Nam: sách chuyên khảo/Phùng Trung Tập, Nxb. Hà Nội, 2008 - Pháp luật thừa kế của Việt Nam những vấn đề lý luận và thực tiễn/Nguyễn Minh Tuan, Nxb Lao động - Xã hội. Ngoài những công trình kê trên còn rất nhiều công trình khác được đăng trên các bao, các tạp chí nghiên cứu về những yếu tố khác nhau trong chế định thừa kế.
Tuy nhiên, tính đến thời điểm hiện nay, vẫn chưa có một đề tài nghiên cứu khoa học nào được thực hiện dé nghiền cứu một cách toàn diện nhật về thừa ké, kê ca các công trình nghiên cứu kê trên cũng mới chi đi vào nghiên cứu. phân tích các quy định của pháp luật về thừa kế ở các góc độ khác nhau nhưng chưa toàn diện. Đặc biệt, vẫn chưa có một công trình nào nghiên cứu toan diện về van dé hoàn thiện các quy định pháp luật về thừa kế theo quy định của BLDS 2005. Phương pháp nghiên cứu đề tài Việc nghiên cứu được tiến hành dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác Lê nin.
Đề giải quyết các vấn đề thuộc phạm vi nghiên cứu của đề tài, trong quá trình nghiên cứu đề tài các tác giả cũng sử dụng nhiều phương pháp nghiên cứu khoa học như phương pháp lịch sử, phương pháp phân tích, phương pháp thông kê, phương pháp so sánh và phương pháp tong hợp.