Nghiên Cứu Vệ Sinh Dịch Tễ Đối Với Hàng Nông Sản Xuất Khẩu Tại Việt Nam

Tìm hiểu về pháp luật Việt Nam liên quan đến vệ sinh dịch tễ đối với hàng nông sản xuất khẩu, đảm bảo an toàn và chất lượng sản phẩm.

• Người hướng dẫn: PGS. Dương Anh Sơn
• Trường học: Đại học Quốc gia TP. HCM
• Chuyên ngành: Luật Kinh tế
• Đề tài: Nghiên Cứu Về Vệ Sinh Dịch Tễ Đối Với Hàng Nông Sản Xuất Khẩu Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài
• Phương pháp luận, phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu nghiên cứu
• Phương pháp luận
• Phương pháp nghiên cứu
• Nguồn dữ liệu nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Đối tượng nghiên cứu
• Phạm vi nghiên cứu
• Những đóng góp mới của luận án
• Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án
• Bố cục của luận án
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ VỆ SINH DỊCH TỄ ĐỐI VỚI HÀNG NÔNG SẢN XUẤT KHẨU
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 1.1.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 1.1.2. Tình hình nghiên cứu ngoài nước
• 1.2. Lý thuyết Lợi thế cạnh tranh
• 1.2.1. Nội dung của Lý thuyết Lợi thế cạnh tranh
• 1.2.2. Ứng dụng của Lý thuyết Lợi thế cạnh tranh vào luận án
• 1.3. Lý thuyết Thương mại công bằng
• 1.3.1. Nội dung của Lý thuyết Thương mại công bằng
• 1.3.2. Ứng dụng của Lý thuyết Thương mại công bằng vào luận án
• 1.4. Lý thuyết Bảo vệ người tiêu dùng
• 1.4.1. Nội dung Lý thuyết Bảo vệ người tiêu dùng
• 1.4.2. Ứng dụng của Lý thuyết Bảo vệ người tiêu dùng vào luận án
• 1.5. Lý thuyết Phát triển bền vững
• 1.5.1. Nội dung Lý thuyết Phát triển bền vững
• 1.5.2. Ứng dụng của Lý thuyết Phát triển bền vững vào luận án
• 1.6. Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu
• 1.7. Kết luận Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUY ĐỊNH VỀ VỆ SINH DỊCH TỄ ĐỐI VỚI HÀNG NÔNG SẢN XUẤT KHẨU CỦA VIỆT NAM
• 2.1. Một số khái niệm liên quan đến biện pháp vệ sinh dịch tễ đối với hàng nông sản xuất khẩu
• 2.1.1. Khái niệm biện pháp vệ sinh dịch tễ
• 2.1.2. Khái niệm hàng nông sản
• 2.1.3. Khái niệm mức dư lượng tối đa thuốc bảo vệ thực vật
• 2.1.4. Khái niệm kiểm tra an toàn thực phẩm
• 2.1.5. Khái niệm kiểm dịch thực vật
• 2.2. Vai trò của việc áp dụng các quy định về mức dư lượng tối đa thuốc bảo vệ thực vật và kiểm tra an toàn thực phẩm, kiểm dịch thực vật đối với hàng nông sản xuất khẩu
• 2.2.1. Vai trò của quy định về mức dư lượng tối đa thuốc bảo vệ thực vật
• 2.2.2. Vai trò của quy định về kiểm tra an toàn thực phẩm và kiểm dịch thực vật đối với hàng nông sản xuất khẩu
• 2.3. Vai trò của hoạt động xuất khẩu hàng nông sản đối với Việt Nam và ý nghĩa của việc hoàn thiện quy định pháp luật Việt Nam về vệ sinh dịch tễ đối với hàng nông sản xuất khẩu
• 2.3.1. Vai trò của hoạt động xuất khẩu hàng nông sản đối với Việt Nam
• 2.3.2. Ý nghĩa của việc hoàn thiện quy định pháp luật Việt Nam về vệ sinh dịch tễ đối với hàng nông sản xuất khẩu
• 2.4. Tác động của các biện pháp vệ sinh dịch tễ đối với quốc gia xuất khẩu và nhập khẩu
• 2.4.1. Đối với quốc gia xuất khẩu
• 2.4.2. Đối với quốc gia nhập khẩu
• 2.5. Kết luận Chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ QUẢN LÝ THUỐC BẢO VỆ THỰC VẬT VÀ THIẾT LẬP MỨC DƯ LƯỢNG TỐI ĐA THUỐC BẢO VỆ THỰC VẬT
• 3.1. Yêu cầu đối với việc xác định mức dư lượng tối đa thuốc bảo vệ thực vật
• 3.2. Đăng ký áp dụng mức dư lượng tối đa
• 3.3. Áp dụng mức dư lượng tối đa thuốc bảo vệ thực vật tạm thời và mức dư lượng tối đa mặc định
• 3.4. Bất cập trong quy định pháp luật Việt Nam về mức dư lượng tối đa thuốc bảo vệ thực vật và kiến nghị hoàn thiện
• 3.5. Kết luận Chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ KIỂM TRA AN TOÀN THỰC PHẨM VÀ KIỂM DỊCH THỰC VẬT XUẤT KHẨU
• 4.1. Quy định về kiểm tra an toàn thực phẩm đối với hàng hoá xuất khẩu có nguồn gốc thực vật
• 4.1.1. Quy định chung về kiểm tra an toàn thực phẩm đối với hàng hoá xuất khẩu có nguồn gốc thực vật
• 4.1.2. Quy định chi tiết về kiểm tra an toàn thực phẩm đối với hàng hoá xuất khẩu có nguồn gốc thực vật
• 4.2. Quy định về kiểm dịch thực vật xuất khẩu
• 4.2.1. Quy định chung về kiểm dịch thực vật xuất khẩu
• 4.2.2. Trình tự, thủ tục kiểm dịch thực vật xuất khẩu và cấp Giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật
• 4.3. Hạn chế trong quy định pháp luật Việt Nam về kiểm tra an toàn thực phẩm hàng hoá xuất khẩu có nguồn gốc thực vật, kiểm dịch thực vật xuất khẩu và kiến nghị hoàn thiện
• 4.4. Kết luận Chương 4
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• TÀI LIỆU TIẾNG VIỆT
• TÀI LIỆU TIẾNG ANH

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Vệ Sinh Dịch Tễ Đối Với Hàng Nông Sản Xuất Khẩu Tại Việt Nam

Nghiên cứu về vệ sinh dịch tễ đối với hàng nông sản xuất khẩu tại Việt Nam là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh toàn cầu hóa. Việt Nam, với tiềm năng nông nghiệp phong phú, đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc đảm bảo an toàn thực phẩm và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế. Việc nghiên cứu này không chỉ giúp nâng cao chất lượng hàng hóa mà còn bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và môi trường.

1.1. Khái Niệm Về Vệ Sinh Dịch Tễ

Vệ sinh dịch tễ là một lĩnh vực nghiên cứu liên quan đến việc kiểm soát và ngăn ngừa dịch bệnh thông qua các biện pháp vệ sinh. Điều này bao gồm việc kiểm soát mức dư lượng thuốc bảo vệ thực vật trong hàng nông sản.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Hàng Nông Sản Xuất Khẩu

Hàng nông sản xuất khẩu đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam. Việc đảm bảo an toàn thực phẩm và chất lượng hàng hóa là cần thiết để duy trì uy tín và mở rộng thị trường xuất khẩu.

II. Những Thách Thức Trong Vệ Sinh Dịch Tễ Đối Với Hàng Nông Sản Xuất Khẩu

Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc thực hiện các quy định về vệ sinh dịch tễ. Các tiêu chuẩn quốc tế ngày càng khắt khe, yêu cầu hàng nông sản phải đáp ứng các tiêu chí về an toàn thực phẩm và kiểm dịch thực vật. Điều này đặt ra áp lực lớn cho các nhà sản xuất và xuất khẩu.

2.1. Các Rào Cản Kỹ Thuật Trong Xuất Khẩu

Các rào cản kỹ thuật, đặc biệt là về vệ sinh dịch tễ, đang gia tăng. Nhiều lô hàng nông sản của Việt Nam đã bị trả về do không đáp ứng được tiêu chuẩn về mức dư lượng thuốc bảo vệ thực vật.

2.2. Tác Động Của Thị Trường Quốc Tế

Thị trường quốc tế ngày càng yêu cầu cao về chất lượng và an toàn thực phẩm. Điều này đòi hỏi Việt Nam phải cải thiện quy trình sản xuất và kiểm soát chất lượng hàng nông sản.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Vệ Sinh Dịch Tễ Đối Với Hàng Nông Sản

Để nâng cao hiệu quả trong việc kiểm soát vệ sinh dịch tễ, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học hiện đại. Việc phân tích và so sánh các quy định pháp luật giữa Việt Nam và các quốc gia khác sẽ giúp tìm ra giải pháp tối ưu.

3.1. Phân Tích Quy Định Pháp Luật

Phân tích các quy định pháp luật hiện hành về vệ sinh dịch tễ sẽ giúp xác định những điểm mạnh và yếu trong hệ thống pháp luật của Việt Nam.

3.2. So Sánh Với Các Quốc Gia Khác

So sánh quy định của Việt Nam với các quốc gia như Hoa Kỳ và EU sẽ giúp tìm ra những bài học kinh nghiệm quý báu trong việc cải thiện quy định về vệ sinh dịch tễ.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Nghiên Cứu Vệ Sinh Dịch Tễ

Nghiên cứu về vệ sinh dịch tễ không chỉ dừng lại ở lý thuyết mà còn cần được áp dụng vào thực tiễn. Việc áp dụng các biện pháp vệ sinh dịch tễ sẽ giúp nâng cao chất lượng hàng nông sản và bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.

4.1. Cải Thiện Chất Lượng Hàng Nông Sản

Áp dụng các biện pháp vệ sinh dịch tễ sẽ giúp cải thiện chất lượng hàng nông sản, từ đó nâng cao giá trị xuất khẩu.

4.2. Bảo Vệ Sức Khỏe Người Tiêu Dùng

Đảm bảo an toàn thực phẩm thông qua việc kiểm soát vệ sinh dịch tễ sẽ bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và tạo niềm tin vào sản phẩm nông sản Việt Nam.

V. Kết Luận Về Nghiên Cứu Vệ Sinh Dịch Tễ Đối Với Hàng Nông Sản

Nghiên cứu về vệ sinh dịch tễ đối với hàng nông sản xuất khẩu tại Việt Nam là một lĩnh vực cần thiết và cấp bách. Việc cải thiện quy định pháp luật và áp dụng các biện pháp vệ sinh dịch tễ sẽ giúp nâng cao chất lượng hàng hóa và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

5.1. Tương Lai Của Ngành Nông Nghiệp Việt Nam

Ngành nông nghiệp Việt Nam cần tiếp tục cải cách và đổi mới để đáp ứng yêu cầu của thị trường quốc tế, đồng thời bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.

5.2. Đề Xuất Giải Pháp Cải Thiện

Cần có các giải pháp đồng bộ để hoàn thiện quy định pháp luật về vệ sinh dịch tễ, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ luật học với đề tài "Pháp luật Việt Nam về vệ sinh dịch tễ đối với hàng nông sản xuất khẩu" do nghiên cứu sinh Trần Vang Phú thực hiện tại Trường Đại học Kinh tế - Luật, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh (năm 2022), dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Dương Anh Sơn, thuộc chuyên ngành Luật Kinh tế.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Việt Nam có bề dày lịch sử phát triển từ nền văn minh lúa nước, sở hữu điều kiện khí hậu thuận lợi, diện tích đất nông nghiệp đạt hơn 27 triệu hecta (theo số liệu thống kê năm 2016 của Bộ Tài nguyên và Môi trường) cùng lực lượng lao động khoảng 17,5 triệu người từ 15 tuổi trở lên làm việc trong khu vực nông - lâm - ngư nghiệp (theo Tổng cục Thống kê năm 2020). Ngành nông nghiệp giữ vị trí then chốt trong việc ổn định kinh tế và thúc đẩy xuất khẩu. Tuy nhiên, trong bối cảnh các cam kết quốc tế làm giảm thiểu hàng rào thuế quan, các quốc gia nhập khẩu có xu hướng gia tăng áp dụng các biện pháp phi thuế quan, đặc biệt là rào cản về vệ sinh dịch tễ (SPS) và rào cản kỹ thuật (TBT).

Thực tiễn xuất khẩu nông sản Việt Nam đang đối mặt với nhiều khó khăn lớn:

• Trong nửa đầu năm 2019, nhiều lô hàng nông thủy sản của Việt Nam đã bị thị trường Nhật Bản và Liên minh Châu Âu (EU) trả về (riêng EU trả về 17 lô) do vi phạm các tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm và mức dư lượng tối đa thuốc bảo vệ thực vật (MRL).
• Các thị trường châu Á như Trung Quốc tăng cường siết chặt thương mại biên giới và nâng cao tiêu chuẩn chất lượng; Nhật Bản và Hàn Quốc liên tục rà soát, gia tăng tần suất kiểm tra chất lượng nông sản nhập khẩu.
• Theo thống kê được trích dẫn trong văn bản, chỉ có khoảng 5% nông sản xuất khẩu của Việt Nam đạt tiêu chuẩn quốc tế để xuất khẩu chính ngạch vào các thị trường có yêu cầu cao như Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản và Hàn Quốc.
• Báo cáo ngày 08/7/2019 của Cơ quan rà soát chính sách thương mại thuộc WTO (Trade Policy Review Body) chỉ ra rằng các biện pháp hạn chế nhập khẩu duy trì ở mức cao lịch sử, ảnh hưởng đến lượng thương mại ước tính khoảng 339,5 tỷ USD trong giai đoạn từ tháng 10/2018 đến tháng 5/2019. Trong đó, các biện pháp phi thuế quan về vệ sinh dịch tễ chiếm tỷ lệ áp dụng lớn nhất đối với hàng nông sản.

Khoảng trống nghiên cứu được tác giả xác định là: Mặc dù đã có nhiều nghiên cứu về rào cản thương mại dưới góc độ kinh tế hoặc quản lý hành chính, nhưng chưa có công trình luật học nào phân tích toàn diện, có hệ thống các quy định pháp luật Việt Nam về vệ sinh dịch tễ đối với hàng nông sản xuất khẩu trên cơ sở so sánh, đối chiếu trực tiếp với pháp luật của Hoa Kỳ và Liên minh Châu Âu.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của luận án là phân tích và xây dựng các kiến nghị về mặt pháp lý nhằm hoàn thiện quy định pháp luật Việt Nam về vệ sinh dịch tễ đối với hàng nông sản xuất khẩu.

Để đạt được mục đích trên, luận án xác định bốn nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Xác định những căn cứ về mặt lý luận và thực tiễn cho việc hoàn thiện quy định pháp luật Việt Nam về vệ sinh dịch tễ đối với hàng nông sản xuất khẩu.
2. Phân tích quy định về đăng ký sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và thiết lập mức dư lượng tối đa (MRL) thuốc bảo vệ thực vật theo quy định của Việt Nam, đặt trong sự so sánh với quy định tương đương của Hoa Kỳ và Liên minh Châu Âu nhằm xác định những điểm chưa phù hợp và đề xuất hướng hoàn thiện.
3. Xác định những điểm bất cập và kiến nghị giải pháp hoàn thiện quy định pháp luật Việt Nam về kiểm tra an toàn thực phẩm đối với hàng hóa xuất khẩu có nguồn gốc thực vật và kiểm dịch thực vật xuất khẩu trên cơ sở đối chiếu với quy định về kiểm dịch thực vật nhập khẩu của Hoa Kỳ và EU.
4. Kiến nghị các giải pháp pháp lý đồng bộ nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam liên quan đến nông nghiệp chất lượng cao, bảo đảm tương thích với các quy định chung của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), các tiêu chuẩn quốc tế và phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của Việt Nam.

Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu

Luận án xây dựng một câu hỏi tổng quan cùng ba câu hỏi nghiên cứu cụ thể gắn liền với hệ thống giả thuyết tương ứng:

• Câu hỏi nghiên cứu tổng quan: Pháp luật Việt Nam về vệ sinh dịch tễ cần phải được hoàn thiện như thế nào để bảo đảm cho hàng nông sản xuất khẩu vào Hoa Kỳ và Liên minh Châu Âu?
  • Giả thuyết tổng quan: Việc đối chiếu, so sánh quy định của Việt Nam với Hoa Kỳ và EU về MRL, an toàn thực phẩm và kiểm dịch thực vật sẽ chỉ ra các điểm bất cập, từ đó làm cơ sở đề xuất nội luật hóa các cam kết quốc tế, nâng cao năng lực cạnh tranh cho nông sản xuất khẩu.
• Câu hỏi nghiên cứu thứ nhất: Cơ sở lý luận cho việc hoàn thiện quy định về vệ sinh dịch tễ đối với hàng nông sản xuất khẩu?
  • Giả thuyết nghiên cứu 1: Việc làm rõ nội hàm các khái niệm pháp lý như "vệ sinh dịch tễ", "hàng nông sản", "mức dư lượng tối đa thuốc bảo vệ thực vật", "kiểm dịch thực vật" và phân tích vai trò của chúng sẽ tạo nền tảng lý luận vững chắc để đánh giá và hoàn thiện quy định pháp luật hiện hành.
• Câu hỏi nghiên cứu thứ hai: Pháp luật Việt Nam hiện nay đã bảo đảm được cho hàng hóa Việt Nam vượt qua quy định về mức dư lượng tối đa thuốc bảo vệ thực vật trong pháp luật của Hoa Kỳ và Liên minh Châu Âu?
  • Giả thuyết nghiên cứu 2: Quy định pháp luật Việt Nam về quản lý thuốc bảo vệ thực vật và MRL còn chồng chéo, thiếu khả thi và chưa tương thích hoàn toàn với tiêu chuẩn của Ủy ban Tiêu chuẩn Thực phẩm Quốc tế (Codex), Hoa Kỳ và EU, do đó cần sửa đổi nguyên tắc thiết lập MRL và danh mục quản lý.
• Câu hỏi nghiên cứu thứ ba: Pháp luật Việt Nam hiện nay đã bảo đảm được cho hàng hóa Việt Nam vượt qua quy định về an toàn thực phẩm và kiểm dịch thực vật xuất khẩu trong pháp luật của Hoa Kỳ và Liên minh Châu Âu?
  • Giả thuyết nghiên cứu 3: Pháp luật Việt Nam về kiểm tra an toàn thực phẩm và kiểm dịch thực vật xuất khẩu còn phân tán, thiếu sự đồng bộ và chưa tương thích với thông lệ quốc tế, đòi hỏi phải tái cấu trúc bộ máy quản lý và quy trình kiểm tra chuyên ngành.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Quy định pháp luật Việt Nam liên quan đến các biện pháp vệ sinh dịch tễ đối với hàng nông sản xuất khẩu, cùng các quy định tương đương của Hoa Kỳ và Liên minh Châu Âu áp dụng cho hàng nông sản nhập khẩu từ Việt Nam.
• Phạm vi nghiên cứu:
  • Về đối tượng hàng hóa: Luận án giới hạn phạm vi ở các biện pháp vệ sinh dịch tễ áp dụng đối với hàng nông sản xuất khẩu có nguồn gốc thực vật.
  • Về nội dung pháp lý: Tập trung vào hai nhóm vấn đề cốt lõi gồm (i) quy định về đăng ký sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và thiết lập mức dư lượng tối đa (MRL) thuốc bảo vệ thực vật; (ii) quy định về kiểm tra an toàn thực phẩm đối với hàng hóa xuất khẩu có nguồn gốc thực vật và kiểm dịch thực vật xuất khẩu.
  • Về không gian so sánh: Tập trung so sánh với hai thị trường xuất khẩu trọng điểm là Hoa Kỳ và Liên minh Châu Âu (EU).

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Các hướng nghiên cứu trước trong nước

Tác giả đã tổng hợp và phân loại các công trình nghiên cứu trong nước theo hai nhóm nội dung chính:

1. Nhóm công trình về rào cản phi thuế quan và vệ sinh dịch tễ trong thương mại quốc tế:

   • Đề tài cấp Bộ do PGS. Đinh Văn Thành làm chủ nhiệm (2004) nghiên cứu tổng quan lịch sử, phân loại rào cản và kinh nghiệm của Trung Quốc, Thái Lan, EU, Hoa Kỳ, Nhật Bản.
   • Luận án tiến sĩ kinh tế của Đào Thị Thu Giang (Trường Đại học Ngoại thương, 2009) về các biện pháp vượt rào cản phi thuế quan nhằm đẩy mạnh xuất khẩu hàng hóa Việt Nam dưới góc độ kinh tế học.
   • Luận án tiến sĩ luật học của Hà Thị Thanh Bình (Trường Đại học Luật TP.HCM, 2010) nghiên cứu khía cạnh pháp lý của vấn đề hạn chế thương mại ở Việt Nam trong bối cảnh gia nhập WTO.
   • Báo cáo của Dự án MUTRAP (2014) về các biện pháp SPS và TBT đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam tại Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản, Trung Quốc giai đoạn 2011-2013.
   • Nghiên cứu của Trần Thị Hà (Viện Chiến lược và Chính sách tài chính, 2017) về cơ hội và thách thức từ rào cản phi thuế quan trong EVFTA đối với hàng hóa nói chung.
   • Đề tài cấp Bộ của TS. Phạm Xuân Thu (2017) về giải pháp kinh tế vượt rào cản kỹ thuật đối với trái cây Đồng bằng sông Cửu Long xuất khẩu sang Hoa Kỳ.
   • Bài viết của Nguyễn Trọng Khuông và Trương Thị Thu Trang (Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp, 2017) đánh giá thực trạng xuất khẩu nông sản của người sản xuất, doanh nghiệp và chính sách nhà nước năm 2016.
   • Luận án tiến sĩ quản lý kinh tế của Nguyễn Thị Phong Lan (Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, 2017) về quản lý nhà nước đối với xuất khẩu nông sản Việt Nam giai đoạn 2006-2016.
   • Công trình của Hoa Hữu Cường và Nguyễn An Hà (Nxb Chính trị Quốc gia - Sự thật, 2018) về nâng cao khả năng xuất khẩu các sản phẩm chủ lực sang EU đến năm 2025.

2. Nhóm công trình về mức dư lượng tối đa, an toàn thực phẩm và kiểm dịch thực vật:

   • Kỷ yếu Hội thảo của VINASTAS (2016) về vai trò của tiêu chuẩn và tiêu chuẩn hóa trong bảo vệ người tiêu dùng và an toàn thực phẩm.
   • Luận án tiến sĩ luật học của Bùi Thị Hồng Nương (Học viện Khoa học Xã hội, 2019) về quản lý nhà nước đối với an toàn thực phẩm, chỉ ra tình trạng chồng chéo giữa các bộ ngành và bất cập trong cấp giấy chứng nhận hợp quy.
   • Bài viết của Trần Thị Vân Trà (2020) phân tích Luật Bảo vệ và kiểm dịch thực vật 2013 liên quan đến kiểm dịch nội địa và tổ chức xử lý vật thể kiểm dịch.
   • Bài viết của Đỗ Thị Hương và Nguyễn Thị Thơ (Tạp chí Kinh tế và Dự báo, 2021) so sánh giới hạn dư lượng thuốc bảo vệ thực vật đối với chè xuất khẩu của Việt Nam và EU.

Các hướng nghiên cứu ngoài nước

Tác giả đã điểm lại các công trình tiêu biểu của các học giả và tổ chức quốc tế:

• Hans Binswanger và Ernst Lutz (UNCTAD, 2000) phân tích rào cản thương mại nông nghiệp và lợi ích của các nước đang phát triển trong đàm phán quốc tế.
• Anne-Celia Disdier, Lionel Fontagné và Mondher Mimouni (2007, American Journal of Agricultural Economics) chứng minh các biện pháp SPS và TBT làm giảm đáng kể xuất khẩu của các nước đang phát triển sang các nước OECD.
• David Hanson (2010) nghiên cứu các rào cản phi thuế quan tại EU, Nhật Bản và Hoa Kỳ trong giai đoạn 2002-2007, phân tích sự cân bằng giữa tự do hóa thương mại và chủ nghĩa bảo hộ.
• Ban Thư ký WTO với chuỗi tài liệu hướng dẫn về Hiệp định SPS và TBT.
• Arita Shawn, Lorraine Mitchell và Jayson Beckman (Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ - USDA, 2015) sử dụng mô hình trọng lực (Gravity model framework) để ước tính tác động của SPS và TBT trong thương mại nông nghiệp giữa Hoa Kỳ và EU.
• Margret Will và Doris Guenther (FAO, 2007) phân tích tiêu chuẩn an toàn thực phẩm của WTO, EU và vai trò của các tổ chức phi chính phủ.
• Báo cáo của OECD (2015, 2020) đánh giá chính sách nông nghiệp Việt Nam, chỉ ra thực trạng hệ thống văn bản quản lý an toàn thực phẩm cồng kềnh (hơn 1000 văn bản), chồng chéo, năng lực kiểm tra hạn chế và tình trạng lạm dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật làm phát thải gần 1/3 lượng khí nhà kính của Việt Nam.
• Báo cáo FAIRS của Phạm Thu Minh và Benjamin Petlock (USDA, 2017) chỉ ra sự bất cập khi Việt Nam cấm hoàn toàn chất Ractopamine trong khi Codex cho phép mức dư lượng từ 0,01-0,09 mg/kg.
• Báo cáo của FAO (2020) về hài hòa hóa quốc tế mức MRL thuốc trừ sâu trên cây lúa gạo với tiêu chuẩn Codex.
• Báo cáo của Ủy ban Thương mại quốc tế Hoa Kỳ (USITC) nghiên cứu tác động kinh tế toàn cầu của việc thiếu MRL (missing MRL) và quy định mức MRL quá thấp (low MRL) tại thị trường EU và các đối tác thương mại.

Khoảng trống luận án lựa chọn giải quyết

Tổng quan tài liệu cho thấy phần lớn các công trình trước đây tiếp cận dưới góc độ kinh tế học, chính sách thương mại hoặc quản lý hành chính; các nghiên cứu luật học trong nước chủ yếu tập trung vào kiểm dịch nội địa hoặc rào cản thương mại nói chung. Luận án của nghiên cứu sinh Trần Vang Phú là công trình chuyên sâu dưới góc độ luật học đầu tiên phân tích một cách có hệ thống các quy định về MRL, kiểm tra an toàn thực phẩm và kiểm dịch thực vật xuất khẩu của Việt Nam đặt trong sự so sánh trực tiếp với các tiêu chuẩn khắt khe của Hoa Kỳ và Liên minh Châu Âu.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Các lý thuyết và khung phân tích sử dụng

Luận án sử dụng bốn lý thuyết kinh tế - pháp lý làm nền tảng phân tích:

1. Lý thuyết Lợi thế cạnh tranh (Competitive Advantage):

   • Nội dung: Khởi xướng bởi Michael Porter (1985), lý thuyết phân chia lợi thế cạnh tranh thành lợi thế chi phí thấp và lợi thế khác biệt hóa. Porter thiết lập mô hình "Kim cương" gồm bốn thuộc tính quốc gia: (i) Điều kiện các yếu tố sản xuất; (ii) Điều kiện về cầu nội địa; (iii) Các ngành công nghiệp hỗ trợ và liên quan; (iv) Chiến lược, cấu trúc và mức độ cạnh tranh nội bộ ngành. Chính phủ có vai trò tác động tích cực hoặc tiêu cực đến bốn yếu tố này.
   • Ứng dụng trong luận án: Vận dụng để phân tích vai trò của nông sản chất lượng cao đối với nền kinh tế (Chương 2) và đánh giá các quy định pháp luật Việt Nam trong việc thiết lập hành lang pháp lý, tiêu chuẩn chất lượng và cơ chế quản lý nhằm nâng cao sức cạnh tranh của nông sản xuất khẩu (Chương 3, Chương 4).

2. Lý thuyết Thương mại công bằng (Fair Trade):

   • Nội dung: Được định hình từ công trình của Michael Barratt Brown (1993) và phát triển bởi Jacqueline DeCarlo, Joseph E. Stiglitz. Lý thuyết hướng đến sự minh bạch, tôn trọng lẫn nhau trong thương mại quốc tế, bảo vệ các nhà sản xuất yếu thế, bảo vệ môi trường và yêu cầu các quy tắc thương mại phải rõ ràng, có thể dự đoán được, không thay đổi đột ngột.
   • Ứng dụng trong luận án: Được vận dụng tại Chương 3 và Chương 4 để lập luận về việc xây dựng các quy định vệ sinh dịch tễ dựa trên bằng chứng khoa học, minh bạch, có lộ trình cập nhật và tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế có sẵn để tránh trở thành rào cản thương mại bất bình đẳng.

3. Lý thuyết Bảo vệ người tiêu dùng (Consumer Protection):

   • Nội dung: Bắt nguồn từ thông điệp năm 1962 của Tổng thống Hoa Kỳ John F. Kennedy khẳng định bốn quyền cơ bản: quyền được an toàn, quyền được thông tin, quyền được lựa chọn và quyền được lắng nghe; sau đó được Liên minh Quốc tế về Bảo vệ Người tiêu dùng bổ sung thêm quyền được thỏa mãn nhu cầu cơ bản, quyền được khắc phục, quyền được giáo dục và quyền có môi trường lành mạnh.
   • Ứng dụng trong luận án: Làm căn cứ giải thích tính chính đáng của các biện pháp SPS tại Hoa Kỳ, EU và Việt Nam nhằm bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng (Chương 2, Chương 3, Chương 4); đồng thời đánh giá giới hạn cần thiết của các biện pháp này để tránh lạm dụng bảo hộ phi lý.

4. Lý thuyết Phát triển bền vững (Sustainable Development):

   • Nội dung: Được đề xuất từ Chiến lược bảo tồn thế giới của IUCN (1980) và hoàn thiện trong Báo cáo "Tương lai chung của chúng ta" của WCED (1987). Phát triển bền vững vận hành đồng thời ba bình diện: kinh tế, xã hội và môi trường; yêu cầu khai thác tài nguyên trong ngưỡng chịu tải của hệ sinh thái và kiểm soát ô nhiễm, hóa chất.
   • Ứng dụng trong luận án: Sử dụng xuyên suốt các chương để đánh giá việc kiểm soát phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, bảo đảm an toàn nguồn đất và nước, phục vụ chiến lược sản xuất nông sản chất lượng cao lâu dài của Việt Nam.

Phương pháp nghiên cứu

• Phương pháp luận: Vận dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin để xem xét các quy định pháp luật về SPS trong mối quan hệ vận động với điều kiện kinh tế - xã hội.
• Phương pháp nghiên cứu cụ thể:
  • Phương pháp phân tích - tổng hợp: Sử dụng xuyên suốt nhằm làm sáng tỏ các vấn đề lý luận, đánh giá thực trạng các quy phạm pháp luật về an toàn thực phẩm, MRL, kiểm dịch thực vật và xây dựng hệ thống kiến nghị sửa đổi luật.
  • Phương pháp so sánh luật học: Sử dụng để so sánh, đối chiếu quy định của Việt Nam với các quy định tương ứng của Hoa Kỳ, Liên minh Châu Âu và tiêu chuẩn của Codex, từ đó rút ra bài học kinh nghiệm lập pháp phù hợp.

Nguồn tư liệu và dữ liệu nghiên cứu

• Văn bản quy phạm pháp luật: Hệ thống luật và văn bản dưới luật của Việt Nam (Luật An toàn thực phẩm, Luật Bảo vệ và kiểm dịch thực vật, các thông tư của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Y tế); các quy định pháp lý của Hoa Kỳ (EPA, USDA, USITC) và Liên minh Châu Âu (Quy định của EC về MRL và an toàn thực phẩm); các hiệp định của WTO (Hiệp định SPS, TBT, EVFTA, CPTPP).
• Dữ liệu thứ cấp: Các báo cáo chính thức, dữ liệu thống kê từ Tổng cục Thống kê, Tổng cục Hải quan, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Công Thương, VCCI, WTO, OECD, FAO, USITC và các bài báo khoa học chuyên ngành.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1. Tổng quan nghiên cứu về vệ sinh dịch tễ đối với hàng nông sản xuất khẩu

Nội dung chương tập trung vào:

• Tổng lược các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến rào cản phi thuế quan, an toàn thực phẩm, mức dư lượng tối đa (MRL) và kiểm dịch thực vật.
• Luận giải cơ sở và ứng dụng của bốn lý thuyết nền tảng (Lợi thế cạnh tranh, Thương mại công bằng, Bảo vệ người tiêu dùng, Phát triển bền vững) vào nội dung luận án.
• Thiết lập hệ thống câu hỏi nghiên cứu (01 câu hỏi tổng quan, 03 câu hỏi cụ thể) cùng hệ thống giả thuyết nghiên cứu làm kim chỉ nam cho các phân tích thực định.

Chương 2. Cơ sở lý luận của quy định về vệ sinh dịch tễ đối với hàng nông sản xuất khẩu của Việt Nam

Nội dung chương tập trung làm sáng tỏ:

• Xác định nội hàm của các khái niệm pháp lý then chốt: biện pháp vệ sinh dịch tễ (SPS), hàng nông sản có nguồn gốc thực vật, mức dư lượng tối đa thuốc bảo vệ thực vật (MRL), kiểm tra an toàn thực phẩm và kiểm dịch thực vật.
• Phân tích vai trò của việc ban hành và thực thi các quy định về MRL, kiểm tra an toàn thực phẩm và kiểm dịch thực vật đối với việc nâng cao chất lượng và kiểm soát rủi ro sinh học cho hàng nông sản.
• Phân tích vai trò của hoạt động xuất khẩu nông sản đối với sự phát triển kinh tế - xã hội Việt Nam và ý nghĩa của việc hoàn thiện hệ thống pháp luật vệ sinh dịch tễ nhằm vượt qua các rào cản phi thuế quan.
• Đánh giá tác động hai chiều của các biện pháp vệ sinh dịch tễ: đối với quốc gia nhập khẩu (bảo vệ sức khỏe cộng đồng và hệ sinh thái) và đối với quốc gia xuất khẩu (thúc đẩy đổi mới quy trình canh tác nhưng tạo áp lực lớn về chi phí tuân thủ).

Chương 3. Pháp luật Việt Nam về quản lý thuốc bảo vệ thực vật và thiết lập mức dư lượng tối đa thuốc bảo vệ thực vật

Chương này đi sâu vào phân tích thực trạng pháp lý và so sánh quốc tế:

• Phân tích các yêu cầu kỹ thuật và căn cứ khoa học trong việc xác định mức dư lượng tối đa thuốc bảo vệ thực vật.
• Phân tích quy trình đăng ký áp dụng MRL, cơ chế áp dụng MRL tạm thời và mức MRL mặc định theo quy định của pháp luật Việt Nam.
• Đối chiếu, so sánh khung pháp lý của Việt Nam với các tiêu chuẩn của Codex, Hoa Kỳ và EU qua các bảng biểu tổng hợp:

Tiêu chí so sánh	Quy định của Việt Nam	Quy định của Hoa Kỳ (EPA/USDA)	Quy định của Liên minh Châu Âu (EC)
Căn cứ thiết lập MRL	Dựa trên kết quả khảo nghiệm thực tế, danh mục cho phép và tham chiếu Codex	Đánh giá rủi ro độc học chi tiết, bảo vệ nhóm nhạy cảm theo Đạo luật FQPA	Áp dụng nguyên tắc phòng ngừa nghiêm ngặt (Precautionary Principle)
Cơ chế MRL mặc định	Chưa có cơ chế mặc định thống nhất chung cho mọi hoạt chất	Thiết lập dung sai cụ thể (tolerances) hoặc miễn trừ dung sai	Áp dụng mức mặc định chung 0,01 mg/kg khi không có quy định cụ thể
Hài hòa với Codex	Tiếp thu có chọn lọc nhưng còn nhiều điểm không tương thích	Có sự khác biệt dựa trên quy chuẩn an toàn riêng của Hoa Kỳ	Thường thiết lập mức MRL thấp hơn và khắt khe hơn tiêu chuẩn Codex

• Luận án phân tích cụ thể sự khác biệt về MRL đối với một số hoạt chất tiêu biểu (như hoạt chất Bifenthrin và Ractopamine - theo Công văn số 1525/BNN-QLCL ngày 22/5/2012 của Bộ NN&PTNT).
• Chỉ ra các bất cập trong pháp luật Việt Nam: sự phân tán trong cơ chế quản lý giữa Bộ Y tế và Bộ Nông nghiệp & Phát triển nông thôn; danh mục thuốc bảo vệ thực vật được phép sử dụng còn quá rộng nhưng thiếu quy định MRL cụ thể cho từng loại nông sản xuất khẩu; thiếu cơ chế MRL mặc định linh hoạt.

Chương 4. Pháp luật Việt Nam về kiểm tra an toàn thực phẩm và kiểm dịch thực vật xuất khẩu

Nội dung chương phân tích:

• Các quy định chung và chi tiết về kiểm tra an toàn thực phẩm đối với hàng hóa xuất khẩu có nguồn gốc thực vật.
• Trình tự, thủ tục kiểm dịch thực vật xuất khẩu và quy trình cấp Giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật (Phytosanitary Certificate).
• Đối chiếu với các quy định về kiểm dịch thực vật nhập khẩu của Hoa Kỳ (do USDA/APHIS quản lý) và Liên minh Châu Âu.
• Chỉ rõ những điểm hạn chế trong quy định pháp luật Việt Nam:
  • Tồn tại sự phân định chồng chéo và thủ tục kép giữa kiểm tra an toàn thực phẩm và kiểm dịch thực vật đối với cùng một lô hàng nông sản xuất khẩu.
  • Tổ chức bộ máy quản lý nhà nước bị phân mảnh giữa nhiều cơ quan chức năng, thiếu sự phối hợp chia sẻ dữ liệu.
  • Quy trình chứng nhận và công bố hợp quy còn mang nặng tính thủ tục hành chính giấy tờ, chưa gắn kết chặt chẽ với việc giám sát vùng trồng và chuỗi cung ứng thực tế.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp mới về mặt lý luận

1. Luận án đã hệ thống hóa và vận dụng kết hợp bốn lý thuyết (Lợi thế cạnh tranh, Thương mại công bằng, Bảo vệ người tiêu dùng, Phát triển bền vững) để luận giải một cách toàn diện các căn cứ xác lập và thực thi biện pháp vệ sinh dịch tễ trong thương mại quốc tế.
2. Làm rõ nội hàm pháp lý của các khái niệm chuyên ngành như MRL, kiểm dịch thực vật và kiểm tra an toàn thực phẩm dưới lăng kính luật học, tạo khung lý thuyết vững chắc cho việc nghiên cứu pháp luật điều chỉnh chuỗi giá trị nông sản xuất khẩu.

Đóng góp mới về mặt thực tiễn và giải pháp kiến nghị

1. Chỉ ra các khoảng trống pháp lý: Luận án đã phân tích, đối chiếu toàn diện hệ thống quy định của Việt Nam với các chuẩn mực của Codex, Hoa Kỳ và EU, làm rõ các điểm thiếu tương thích trong danh mục hoạt chất bảo vệ thực vật, giới hạn MRL và quy trình chứng nhận an toàn thực phẩm.
2. Kiến nghị cải tổ bộ máy quản lý: Đề xuất thành lập Cơ quan An toàn thực phẩm quốc gia độc lập nhằm tập trung đầu mối quản lý nhà nước, thống nhất thẩm quyền cấp phép sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và thiết lập mức MRL, khắc phục tình trạng phân tán quyền hạn giữa Bộ Nông nghiệp & Phát triển nông thôn, Bộ Y tế và Bộ Công Thương.
3. Thống nhất thủ tục kiểm tra chuyên ngành: Đề xuất hợp nhất quy trình kiểm tra an toàn thực phẩm và kiểm dịch thực vật đối với hàng hóa xuất khẩu có nguồn gốc thực vật thành một thủ tục kiểm tra thống nhất tại cửa khẩu xuất, giảm thiểu chi phí và thời gian thông quan cho doanh nghiệp.
4. Hoàn thiện khung pháp lý cho nông nghiệp chất lượng cao: Đề xuất đồng bộ hóa các quy định pháp luật từ khâu quy hoạch vùng trồng, quản lý vật tư nông nghiệp đầu vào, tiêu chuẩn hóa quy trình sản xuất theo hướng GAP/HACCP đến kiểm tra xuất khẩu nhằm đáp ứng các rào cản kỹ thuật của các thị trường khắt khe.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu

• Do phạm vi đề tài, luận án chỉ tập trung nghiên cứu các biện pháp vệ sinh dịch tễ đối với nhóm hàng nông sản có nguồn gốc thực vật, chưa mở rộng phân tích chuyên sâu cho nhóm nông sản có nguồn gốc động vật hoặc thủy sản.
• Do tính chất rộng lớn và phân tán của lĩnh vực sản xuất nông nghiệp trên quy mô cả nước, việc thu thập dữ liệu sơ cấp gặp khó khăn, vì vậy luận án chủ yếu dựa trên nguồn dữ liệu thứ cấp và hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đã ban hành.

Hướng nghiên cứu tiếp theo

• Mở rộng nghiên cứu quy chế pháp lý về vệ sinh dịch tễ đối với nhóm hàng thủy hải sản và sản phẩm chăn nuôi xuất khẩu của Việt Nam.
• Đánh giá tác động thực tế của việc thực thi các cam kết SPS trong các Hiệp định thương mại tự do thế hệ mới (như EVFTA, CPTPP, RCEP) sau lộ trình cắt giảm thuế quan hoàn tất.
• Nghiên cứu sâu hơn về cơ chế giải quyết tranh chấp SPS tại Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) liên quan đến nông sản xuất khẩu của các nước đang phát triển.

---

Giá trị tham khảo

Luận án mang lại giá trị khoa học và ứng dụng thực tiễn cho nhiều nhóm chủ thể:

• Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Y tế, Bộ Công Thương, Tổng cục Hải quan): Tham khảo các luận cứ khoa học để sửa đổi Luật An toàn thực phẩm, Luật Bảo vệ và kiểm dịch thực vật, tái cấu trúc tổ chức bộ máy kiểm tra chuyên ngành và đàm phán mở cửa thị trường nông sản.
• Các viện nghiên cứu, trường đại học, giảng viên và nghiên cứu sinh: Cung cấp tài liệu tham khảo chuyên khảo trong các học phần Luật Thương mại quốc tế, Luật Kinh tế, Luật Nông nghiệp, đặc biệt là hệ thống đối chiếu pháp luật so sánh về SPS giữa Việt Nam, Hoa Kỳ, EU và Codex.
• Các hiệp hội ngành hàng và doanh nghiệp xuất khẩu nông sản: Giúp nắm bắt khung pháp lý, quy chuẩn MRL và thủ tục kiểm dịch của Hoa Kỳ và EU để chủ động điều chỉnh quy trình sản xuất, truy xuất nguồn gốc và phòng tránh rủi ro bị từ chối nhập khẩu.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án lựa chọn phạm vi nghiên cứu cụ thể đối với loại hàng nông sản nào và so sánh với thị trường nào?

Luận án giới hạn phạm vi nghiên cứu ở các biện pháp vệ sinh dịch tễ áp dụng đối với hàng nông sản xuất khẩu có nguồn gốc thực vật. Về không gian so sánh, luận án lựa chọn pháp luật của Hoa Kỳ và Liên minh Châu Âu (EU) – hai thị trường xuất khẩu lớn có yêu cầu kỹ thuật và vệ sinh dịch tễ khắt khe nhất thế giới.

2. Bốn lý thuyết nền tảng nào được tác giả sử dụng trong luận án?

Tác giả sử dụng bốn lý thuyết gồm: Lý thuyết Lợi thế cạnh tranh của Michael Porter (1985), Lý thuyết Thương mại công bằng (Fair Trade) của Michael Barratt Brown và cộng sự, Lý thuyết Bảo vệ người tiêu dùng (khởi xướng bởi John F. Kennedy năm 1962), và Lý thuyết Phát triển bền vững (theo báo cáo của IUCN năm 1980 và WCED năm 1987).

3. Những hạn chế pháp lý chính nào của Việt Nam về an toàn thực phẩm và kiểm dịch thực vật được luận án chỉ ra?

Luận án chỉ ra ba hạn chế trọng tâm: (i) Sự phân tán, chồng chéo trong quản lý thuốc bảo vệ thực vật và an toàn thực phẩm giữa các Bộ ngành; (ii) Quy định MRL và danh mục thuốc bảo vệ thực vật chưa đồng bộ, chưa hài hòa với tiêu chuẩn Codex, Hoa Kỳ và EU; (iii) Thủ tục kiểm tra an toàn thực phẩm và kiểm dịch thực vật đối với hàng xuất khẩu bị tách rời, tạo ra sự trùng lặp và làm tăng chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

4. Giải pháp tổ chức bộ máy quản lý được luận án đề xuất là gì?

Luận án đề xuất thành lập Cơ quan An toàn thực phẩm quốc gia để tập trung đầu mối quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm, thống nhất thẩm quyền đăng ký, cấp phép thuốc bảo vệ thực vật và thiết lập MRL; đồng thời đề xuất hợp nhất quy trình kiểm tra an toàn thực phẩm và kiểm dịch thực vật xuất khẩu thành một thủ tục chung.

5. Những số liệu thực tiễn nào chứng minh tính cấp thiết của đề tài?

Văn bản dẫn chứng: Nửa đầu năm 2019 nhiều lô hàng nông thủy sản bị Nhật Bản và EU trả về (EU trả về 17 lô); chỉ 5% nông sản xuất khẩu của Việt Nam đạt tiêu chuẩn xuất khẩu chính ngạch sang các thị trường phát triển; theo báo cáo của WTO TPRB (2019), các biện pháp hạn chế nhập khẩu phi thuế quan trên toàn cầu ảnh hưởng đến lượng thương mại trị giá 339,5 tỷ USD, trong đó rào cản SPS được áp dụng phổ biến nhất đối với nông sản.

---

Kết luận

Luận án "Pháp luật Việt Nam về vệ sinh dịch tễ đối với hàng nông sản xuất khẩu" của nghiên cứu sinh Trần Vang Phú là công trình nghiên cứu toàn diện dưới góc độ luật kinh tế về các biện pháp vệ sinh dịch tễ (SPS) trong thương mại quốc tế. Bằng việc kết hợp phương pháp phân tích - tổng hợp và so sánh luật học, luận án đã làm rõ cơ sở lý luận, chỉ ra các khoảng trống pháp lý và điểm chưa tương thích trong quy định của Việt Nam so với tiêu chuẩn của Codex, Hoa Kỳ và Liên minh Châu Âu. Các kiến nghị của luận án về thành lập Cơ quan An toàn thực phẩm quốc gia, hợp nhất thủ tục kiểm tra chuyên ngành và đồng bộ hóa khung pháp lý nông nghiệp chất lượng cao có ý nghĩa thiết thực cho việc hoàn thiện hệ thống pháp luật và nâng cao năng lực cạnh tranh cho nông sản xuất khẩu Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 là làm rô các vấn đề sau: (i) lược khảo các công trình nghiền cứu khoa học trong và ngoài nước có liên quan đến luận án, chi ra những vấn đề liên quan đến luận án đã được giãi quyết và các nội dung mà luận án tiếp tục nghiên cứu; (ii) các lý thuyết được sư dụng đê lùm nền tảng lý luận cho việc nghiên cứu luận án; (Ui) câu hói nghiên cứu và giá thuyết nghiên cứu của luận án. Tông quan tình hình nghiên cứu 1. Tình hình nghiên cứu trong nước Nông nghiệp là một trong những ngành xuất khẩu chủ lực cúa Việt Nam, vì vậy lĩnh vực này được sự quan tâm nghiên cứu của nhiều nhà khoa học thuộc nhiều lình vực khác nhau, có thể kể đến một sổ công trình nghiên cứu tiêu biểu sau: Một là, các công trình nghiên cứu liên quan đến vệ sinh dịch tề và các rào cản phi thuế quan khác trong thương mại quốc tế. (i) “Nghiên cứu các rào cản trong thương mại quốc tể và đề xuất các giải pháp đổi với Việt Nam”, đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ do PGS.

Đinh Văn Thành làm chủ nhiệm đề tài, năm 2004. Trong đề tài này, nhóm nghiên cứu đã làm rõ những nội dung sau: (i) lịch sử hình thành các loại rào cản trong thương mại quốc tế; (ii) phân loại các loại rào cán thương mại; (iii) kinh nghiệm cúa một số nước trên thế giới trong việc sứ dụng các rào cản trong thương mại đê bào vệ ngành sản xuất trong nước (Trung Quốc, Thái Lan, Liên minh Châu Âu, Hoa Kỳ); (iv) phân tích rào cán trong thương mại của một số quốc gia có liên quan đến hoạt động xuất khấu hàng hoá của Việt Nam (Hoa Kỳ, Liên minh Châu Âu, Nhật Băn.); (v) kiến nghị một số giải pháp đề hàng hoá Việt Nam có thể vượt các rào cân thương mại của các nước phát triển. 10 Mặc dù đề tài này được thực hiện năm 2003 - 2004, các số liệu phân tích đã cũ, cũng như chưa tập trung phân tích riêng những rào cãn trong thương mại ảnh hường đến chất lượng của hàng nông sản xuất khấu cùa Việt Nam, nhưng tác giả sẽ sử dụng lại một số sô liệu và giải pháp của đề tài nghiên cứu này, từ đó, xây dựng các kiến nghị phù hợp cho hàng nông sản xuất khẩu Việt Nam trong giai đoạn hiện nay. (ii) “Các biện pháp vượt rào càn phi thuế quan trong thương mại quốc tế nhằm đẩy mạnh xuất khấu hàng hoá của Việt Nam ” của tác giả Đào Thị Thu Giang, luận án tiến sĩ kinh tể, Trường Đại học Ngoại thương, năm 2009.

Trong luận án này, tác giả Đào Thị Thu Giang đã phân tích toàn diện các rào cản phi thuế quan trong thương mại quốc tế và đề xuất giải pháp vượt qua những hàng rào phi thuế quan đó, tuy nhiên, những phát hiện cúa luận án này được phân tích dưới góc độ thuần kinh tế và đa phần đã không phù hợp với tình hình hiện tại, ngoài ra, tác gia Đào Thị Thu Giang chưa đề cập nhiều đến các vấn đề vệ sinh dịch tề đổi với hàng nông sản khi xuất khâu. Dựa vào nhừng phân tích ở góc độ kinh tế của tác giả Đào Thị Thu Giang, tác giả tiếp thu để xem xét yểu tổ kinh tế, chi phí trong việc xây dựng các giải pháp hoàn thiện quy định về vệ sinh dịch tễ đối với hàng nông sản xuất khâu cua Việt Nam. (iii) “Khia cạnh pháp lý của vấn đê hạn che thương mại ở Việt Nam trong hồi cánh hội nhập ”, luận án tiến sĩ luật học cúa tác giả Hà Thị Thanh Bình, Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2010.