Nghiên cứu về phân phối thu nhập trong ngành điện Việt Nam

Chuyên khảo phân tích Phân phối thu nhập trong evn, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo., phục vụ nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Kinh Tế
• Đề tài: Nghiên Cứu Về Phân Phối Thu Nhập Trong Ngành Điện Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• Lời cam đoan
• Danh mục biểu
• Danh mục các chữ viết tắt
• MỞ ĐẦU
• 1. Chương 1: Lý luận về phân phối thu nhập trong nền kinh tế thị trường
• 1.1. Những vấn đề lý luận cơ bản về phân phối thu nhập
• 1.2. Kinh tế thị trường và phân phối thu nhập trong nền kinh tế thị trường
• 1.3. Các lý luận về phân phối trong nền kinh tế thị trường
• 1.4. Kinh nghiệm của Trung Quốc về thực hiện phân phối thu nhập trong các doanh nghiệp
• 2. Chương 2: Thực trạng phân phối thu nhập trong EVN: Đặc điểm, tính chất và tác động phân phối thu nhập đến phát triển ngành công nghiệp điện
• 2.1. Tính chất của hoạt động kinh tế trong EVN trong thời kỳ đổi mới vừa qua
• 2.2. Thực trạng phân phối thu nhập cá nhân trong EVN
• 2.3. Tính chất phân phối thu nhập và những vấn đề phân phối thu nhập trong EVN
• 3. Chương 3: Tiếp tục đổi mới và hoàn thiện phân phối thu nhập trong EVN
• 3.1. Bối cảnh phát triển của công nghiệp điện Việt Nam và sự cần thiết đổi mới kinh tế trong doanh nghiệp điện
• 3.2. Tiếp tục đổi mới trong ngành công nghiệp điện
• 3.3. Quan điểm và giải pháp đổi mới, hoàn thiện phân phối thu nhập cho cá nhân trong EVN
• Danh mục công trình của tác giả
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan về phân phối thu nhập trong ngành điện Việt Nam

Phân phối thu nhập trong ngành điện Việt Nam là một vấn đề quan trọng, ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của nền kinh tế. Ngành điện không chỉ cung cấp năng lượng cho sản xuất và sinh hoạt mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra công ăn việc làm và cải thiện đời sống người dân. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến phân phối thu nhập trong ngành điện, từ đó đưa ra những giải pháp hợp lý.

1.1. Định nghĩa và vai trò của phân phối thu nhập

Phân phối thu nhập là quá trình phân chia thu nhập giữa các cá nhân và nhóm trong xã hội. Trong ngành điện, việc phân phối thu nhập ảnh hưởng đến động lực làm việc và sự công bằng xã hội.

1.2. Tình hình hiện tại của ngành điện Việt Nam

Ngành điện Việt Nam đang trong quá trình chuyển mình mạnh mẽ, với nhiều chính sách và cải cách nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động và cải thiện phân phối thu nhập cho người lao động.

II. Vấn đề và thách thức trong phân phối thu nhập ngành điện

Mặc dù ngành điện đã có nhiều tiến bộ, nhưng vẫn tồn tại nhiều vấn đề và thách thức trong phân phối thu nhập. Sự bất bình đẳng trong thu nhập giữa các nhóm lao động và giữa các vùng miền là một trong những vấn đề nổi bật. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến đời sống của người lao động mà còn tác động đến sự phát triển bền vững của ngành điện.

2.1. Bất bình đẳng trong thu nhập giữa các nhóm lao động

Sự chênh lệch thu nhập giữa các nhóm lao động trong ngành điện đang gia tăng, đặc biệt là giữa công nhân kỹ thuật và công nhân phổ thông. Điều này cần được giải quyết để đảm bảo công bằng xã hội.

2.2. Tác động của chính sách phân phối thu nhập

Chính sách phân phối thu nhập hiện tại chưa thực sự hiệu quả trong việc giảm thiểu bất bình đẳng. Cần có những điều chỉnh để đảm bảo rằng mọi người lao động đều được hưởng lợi từ sự phát triển của ngành điện.

III. Phương pháp cải thiện phân phối thu nhập trong ngành điện

Để cải thiện phân phối thu nhập trong ngành điện, cần áp dụng các phương pháp và giải pháp cụ thể. Việc cải cách chính sách lương, nâng cao trình độ tay nghề cho người lao động và tăng cường sự minh bạch trong quản lý tài chính là những yếu tố quan trọng.

3.1. Cải cách chính sách lương

Cần thiết phải điều chỉnh chính sách lương để đảm bảo rằng người lao động nhận được mức lương công bằng và hợp lý, phản ánh đúng giá trị công việc của họ.

3.2. Đào tạo và nâng cao tay nghề

Đầu tư vào đào tạo và nâng cao tay nghề cho người lao động sẽ giúp họ có cơ hội thăng tiến và cải thiện thu nhập, từ đó góp phần vào sự phát triển chung của ngành điện.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc cải thiện phân phối thu nhập trong ngành điện không chỉ mang lại lợi ích cho người lao động mà còn thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành. Các mô hình phân phối thu nhập hiệu quả đã được áp dụng tại một số doanh nghiệp điện lực, mang lại kết quả tích cực.

4.1. Mô hình phân phối thu nhập hiệu quả

Một số doanh nghiệp điện lực đã áp dụng mô hình phân phối thu nhập công bằng, giúp cải thiện đời sống người lao động và tăng cường hiệu quả sản xuất.

4.2. Kết quả từ các nghiên cứu thực tiễn

Các nghiên cứu thực tiễn cho thấy rằng việc cải thiện phân phối thu nhập đã giúp tăng cường động lực làm việc và nâng cao hiệu quả sản xuất trong ngành điện.

V. Kết luận và tương lai của phân phối thu nhập trong ngành điện

Phân phối thu nhập trong ngành điện Việt Nam đang đứng trước nhiều cơ hội và thách thức. Việc áp dụng các giải pháp hợp lý sẽ giúp cải thiện tình hình hiện tại, đảm bảo công bằng và phát triển bền vững cho ngành điện trong tương lai.

5.1. Tương lai của ngành điện Việt Nam

Ngành điện Việt Nam cần tiếp tục cải cách và đổi mới để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội, đồng thời đảm bảo công bằng trong phân phối thu nhập.

5.2. Đề xuất giải pháp cho tương lai

Cần có những giải pháp cụ thể để cải thiện phân phối thu nhập, bao gồm việc nâng cao trình độ tay nghề, cải cách chính sách lương và tăng cường sự minh bạch trong quản lý tài chính.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quá trình chuyển đổi nền kinh tế từ cơ chế kế hoạch hóa tập trung sang kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam đã tạo ra những biến chuyển sâu sắc trong phương thức phân phối nguồn lực. Tổng công ty Điện lực Việt Nam (EVN) được thành lập theo Quyết định số 562/TTg ngày 10/10/1994 và vận hành theo Điều lệ ban hành kèm Nghị định số 14/CP ngày 27/01/1995 của Chính phủ. Trải qua hơn 10 năm hoạt động, EVN đóng vai trò lực lượng sản xuất nòng cốt, bảo đảm an ninh năng lượng cho tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân khoảng 7% đến 8% mỗi năm.

Tuy nhiên, mối quan hệ và cơ chế phân phối thu nhập cá nhân tại EVN trong thời kỳ này vẫn mang nặng tàn dư của cơ chế hành chính bao cấp, bình quân chủ nghĩa và mang đậm tính chất nhà nước. Thực trạng này làm sơ cứng bộ máy, triệt tiêu động lực nội sinh của người lao động có trình độ kỹ thuật cao. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm là làm thế nào để vận dụng hệ thống lý luận phân phối thu nhập của kinh tế thị trường nhằm giải quyết tính chất bao cấp, tái cấu trúc quan hệ lợi ích kinh tế trong EVN.

Mục tiêu cụ thể của luận văn tập trung vào việc hệ thống hóa lý luận phân phối thu nhập, phân tích thực trạng chế độ tiền lương - tiền thưởng tại EVN giai đoạn 1995 - 2005, từ đó định hình cơ chế phân phối mới tương thích với mô hình kinh doanh thị trường. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp luận cứ khoa học để hoàn thiện đơn giá tiền lương, tạo đòn bẩy nâng cao năng suất lao động thêm 15% đến 20%, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa và hiện đại hóa hệ thống điện lực quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng kết hợp giữa kinh tế chính trị học Mác - Lênin, kinh tế học cổ điển, trường phái tân cổ điển và kinh tế học phúc lợi hiện đại:

• Học thuyết giá trị và tái sản xuất của Karl Marx: Của cải xã hội vận động theo cấu trúc giá trị hàng hóa $C + V + M$, trong đó giá trị mới sáng tạo $(V + M)$ cấu thành thu nhập quốc dân. Phân phối thu nhập vừa là khâu trung gian của quá trình tái sản xuất mở rộng, vừa là sự thực hiện quyền sở hữu về mặt kinh tế đối với các yếu tố sản xuất.
• Lý thuyết tam vị nhất thể của Adam Smith và David Ricardo: Khẳng định ba nguồn gốc thu nhập tương ứng với ba nhân tố sản xuất: Tư bản - Lợi nhuận, Ruộng đất - Địa tô, và Lao động - Tiền công.
• Học thuyết năng suất cận biên của John Bates Clark: Tiền lương của người lao động trong thị trường cạnh tranh được xác định bằng sản phẩm tăng thêm trên hạn mức (sản phẩm biên) của đơn vị lao động cuối cùng.
• Kinh tế học phúc lợi và phân phối tối ưu: Khung phân tích của Arthur Cecil Pigou về phúc lợi kinh tế kết hợp với khái niệm tối ưu Pareto và hàm phúc lợi xã hội của Abram Bergson và Paul Samuelson. Đồng thời, đường cong Lorenz và hệ số Gini (tham chiếu số liệu năm 1967 tại Mỹ khi 20% dân số giàu nhất chiếm 41% thu nhập, trong khi 20% nhóm nghèo nhất chỉ nhận 5,4%) được ứng dụng để đo lường mức độ công bằng xã hội.

Các khái niệm then chốt bao gồm: quan hệ giá trị, giá cả sức lao động, phân phối lần đầu, phân phối lại, quỹ phúc lợi xã hội và năng suất biên của lao động.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp gồm các báo cáo tài chính, thống kê sản xuất kinh doanh, đơn giá tiền lương giao khoán cho các công ty điện lực, nhà máy điện và công ty tư vấn xây dựng điện trực thuộc EVN từ năm 1995 đến năm 2004.

• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Chọn mẫu có chủ đích kết hợp phân tầng trên 50 bộ dữ liệu thống kê tổng hợp đại diện cho 3 khối sản xuất chính: khối phát điện (15 nhà máy điện), khối truyền tải (4 công ty truyền tải) và khối phân phối (hơn 10 công ty điện lực vùng miền).
• Phương pháp phân tích: Áp dụng phương pháp duy vật lịch sử, trừu tượng hóa khoa học của kinh tế chính trị học, phương pháp logic kết hợp lịch sử, cùng các kỹ thuật thống kê mô tả và phân tích so sánh chuỗi thời gian 10 năm.
• Lý do lựa chọn phương pháp: Phương pháp trừu tượng hóa và thống kê so sánh giúp bóc tách các yếu tố can thiệp hành chính ra khỏi bản chất kinh tế của giá cả sức lao động, từ đó nhận diện chính xác sự sai lệch giữa đơn giá tiền lương kế hoạch hóa với năng suất biên thực tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Cơ chế tiền lương mang nặng tính cấp phát hành chính: Đơn giá tiền lương giao khoán tại các đơn vị thành viên EVN vẫn căn cứ trên hệ thống thang bảng lương nhà nước cố định. Thành phần lương cơ bản theo ngạch bậc chiếm tới 65% đến 70% tổng thu nhập cá nhân, làm giảm tính linh hoạt và không phản ánh đúng hao phí lao động thực tế.
2. Khoảng cách giữa tốc độ tăng năng suất và tăng trưởng thu nhập: Tốc độ tăng trưởng điện thương phẩm và năng suất lao động giai đoạn 1995 - 2004 đạt mức bình quân 10% đến 12% mỗi năm, nhưng tốc độ tăng tiền lương thực tế chỉ duy trì ở mức 4,5% đến 5,5% mỗi năm. Tỷ trọng giá trị mới tạo ra dành cho người lao động $(V)$ có xu hướng sụt giảm tương đối so với phần thặng dư tích lũy $(M)$ nộp ngân sách và tái đầu tư.
3. Quỹ tiền thưởng và phúc lợi bị cào bằng: Tiền thưởng chiếm khoảng 15% đến 20% tổng thu nhập hàng năm của người lao động nhưng lại được phân bổ theo phương thức bình quân hoặc chia đều theo thâm niên, làm mất đi chức năng kích thích năng suất biên tăng thêm của nhân sự xuất sắc.
4. Mất cân đối đơn giá giữa các khâu sản xuất: Khối công ty tư vấn xây dựng điện và nhà máy nhiệt điện có mức đơn giá tiền lương cao hơn 25% đến 35% so với khối quản lý lưới điện phân phối nông thôn, dù điều kiện lao động thực tế của công nhân đường dây nặng nhọc và nguy hiểm hơn.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của tình trạng trên bắt nguồn từ cơ chế điều hành độc quyền nhà nước trong ngành điện. Hoạt động của EVN trong giai đoạn nghiên cứu chưa hoàn toàn chuyển đổi sang hạch toán kinh doanh vì mục tiêu lợi nhuận theo tín hiệu giá cả thị trường. Giá bán điện đầu ra bị áp trần bởi chính sách an sinh vĩ mô, khiến doanh thu không phản ánh đúng quy luật giá trị, dẫn tới đơn giá tiền lương đầu vào bị khống chế nghiêm ngặt.

Khi so sánh với kinh nghiệm cải cách doanh nghiệp nhà nước tại Trung Quốc thông qua các công trình của Lý Bân, việc áp dụng chế độ khoán hợp đồng lao động và thả nổi tiền lương theo hiệu quả kinh doanh đã giúp năng suất lao động của các doanh nghiệp năng lượng nước này tăng hơn 30%. Tại EVN, việc duy trì cơ chế phân phối hành chính đã hạn chế việc thu hút chuyên gia kỹ thuật đầu ngành.

Về mặt trình bày trực quan, dữ liệu chênh lệch thu nhập giữa các khối ngành của EVN có thể được mô tả qua biểu đồ đường cong Lorenz nội bộ với hệ số Gini ước tính khoảng 0,28 đến 0,31, phản ánh mức độ bình quân cao. Đồng thời, một bảng so sánh kép giữa đơn giá tiền lương giao khoán và giá trị sản phẩm biên ($MRP_L$) theo từng nhà máy sẽ làm nổi bật rõ nét mức độ hao hụt động lực kinh tế của người lao động.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tái lập cơ chế xác định tiền lương theo nguyên lý giá cả sức lao động thị trường: Ban Lãnh đạo EVN cần phối hợp với Bộ Công Thương và Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội xây dựng ma trận tiền lương mới dựa trên giá trị công việc và mức độ phức tạp kỹ thuật vào năm 2007. Mục tiêu là gia tăng biên độ chênh lệch tiền lương giữa lao động kỹ thuật cao và lao động giản đơn lên mức 2,5 đến 3,0 lần.
2. Chuyển đổi phương thức quản lý quỹ tiền thưởng gắn liền KPI hiệu quả: Các công ty điện lực thành viên và tổ chức công đoàn cần chuyển đổi tối thiểu 50% quỹ khen thưởng hàng năm sang hình thức chi trả theo năng suất biên tăng thêm của từng dự án và sáng kiến kỹ thuật, triển khai đồng bộ từ giai đoạn 2006 - 2008.
3. Thực hiện thương mại hóa và tái cấu trúc quyền sở hữu ngành điện: Cơ quan quản lý nhà nước cần đẩy nhanh tiến trình cổ phần hóa các nhà máy điện và công ty dịch vụ phụ trợ đến năm 2010. Việc áp dụng chương trình phát hành cổ phần cho người lao động (ESOP) với tỷ lệ nắm giữ từ 5% đến 10% sẽ gắn chặt lợi ích tài sản của cá nhân với sự phát triển dài hạn của tổng công ty.
4. Chuẩn hóa hệ thống định mức lao động kỹ thuật công nghệ tiên tiến: Phòng Tổ chức Cán bộ và Lao động Tiền lương EVN cần rà soát, cập nhật lại hơn 120 định mức kinh tế - kỹ thuật trong vận hành nguồn và lưới điện trước năm 2008, giúp giảm thiểu 18% đến 20% chi phí thời gian lao động lãng phí.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản trị và lãnh đạo tại các tập đoàn kinh tế nhà nước: Cung cấp khung phương pháp luận chuyển đổi từ cơ chế cấp phát tiền lương hành chính sang phân phối dựa trên giá trị thị trường, phục vụ tái cấu trúc chi phí cho quy mô hơn 10.000 lao động.
2. Chuyên gia nhân sự và tiền lương trong ngành năng lượng: Ứng dụng mô hình năng suất biên của John Bates Clark để thiết kế hệ thống định mức khoán và thang bảng lương đặc thù cho hơn 15 nhà máy điện và các công ty truyền tải.
3. Cán bộ hoạch định chính sách tại các cơ quan quản lý vĩ mô: Sử dụng các luận cứ thực chứng để tham mưu ban hành văn bản pháp luật điều chỉnh cơ chế quản lý vốn, tiền lương và an sinh xã hội trong doanh nghiệp nhà nước thời kỳ hội nhập WTO.
4. Giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Kinh tế chính trị: Khai thác hệ thống hóa lý thuyết kinh điển kết hợp mô hình kinh tế học phúc lợi làm tài liệu tham khảo cho hơn 50 chuyên đề nghiên cứu về thị trường lao động và phân phối thu nhập.

Câu hỏi thường gặp

1. Bản chất của phân phối thu nhập trong kinh tế thị trường được hiểu như thế nào? Phân phối thu nhập thực chất là sự thực hiện về mặt kinh tế quyền sở hữu đối với các yếu tố sản xuất tham gia vào quá trình tạo ra của cải. Trong thị trường hoàn hảo, giá cả sức lao động (tiền công) được xác lập dựa trên quan hệ cung - cầu và hao phí lao động xã hội cần thiết, chứ không phụ thuộc vào ý chí chủ quan hay định mức cấp phát bao cấp.

2. Lý thuyết năng suất biên của John Bates Clark được vận dụng ra sao trong tiền lương EVN? Lý thuyết của Clark xác định tiền lương cân bằng ngang bằng với giá trị sản phẩm tăng thêm của người lao động cuối cùng được tuyển dụng. Tại một phân xưởng vận hành điện có 100 công nhân, tiền lương trả cho mỗi cá nhân phải tương xứng với năng suất biên đóng góp, tránh việc trả thù lao cào bằng gây lãng phí chi phí sản xuất $C + V$.

3. Tại sao EVN cần xóa bỏ cơ chế phân phối thu nhập mang tính hành chính bao cấp? Sau hơn 10 năm thành lập từ năm 1995, cơ chế bao cấp đã làm suy giảm động lực của đội ngũ kỹ sư giỏi, kìm hãm năng suất lao động. Chuyển sang cơ chế thị trường giúp EVN phân bổ tối ưu quỹ lương, huy động hiệu quả nguồn vốn xã hội để đạt mục tiêu mở rộng công suất nguồn điện lên mức 15.000 MW đến 20.000 MW trong giai đoạn 2005 - 2010.

4. Phúc lợi xã hội đóng vai trò gì trong phân phối thu nhập tại doanh nghiệp nhà nước? Phúc lợi xã hội là kênh phân phối lại gián tiếp thông qua các dịch vụ công và quỹ bảo hiểm, chiếm khoảng 10% đến 15% tổng thu nhập thực tế của người lao động. Kênh này giúp bảo đảm an sinh xã hội, hạn chế rủi ro tai nạn nghề nghiệp ngành điện và nâng cao mức thỏa dụng chung theo đúng nguyên lý kinh tế học phúc lợi của Pigou.

5. Đường cong Lorenz và hệ số Gini có giá trị gì trong đánh giá tiền lương EVN? Đường cong Lorenz và hệ số Gini phản ánh mức độ tập trung hoặc bất bình đẳng trong phân bổ thu nhập giữa các nhóm nhân viên. Nếu hệ số Gini nội bộ EVN nằm trong khoảng 0,25 đến 0,30, doanh nghiệp vừa bảo đảm tính hài hòa xã hội, vừa tạo ra khoảng chênh lệch thu nhập hợp lý để khuyến khích sáng tạo khoa học kỹ thuật.

Kết luận

• Hệ thống hóa hoàn chỉnh khung lý luận phân phối thu nhập cá nhân từ kinh tế chính trị Mác - Lênin đến các trường phái tân cổ điển và kinh tế học phúc lợi hiện đại.
• Đánh giá chân thực thực trạng cơ chế tiền lương, tiền thưởng tại EVN sau 10 năm hoạt động (1995 - 2005), chỉ rõ tác động tiêu cực của tâm lý bình quân chủ nghĩa đối với năng suất lao động.
• Khẳng định tính tất yếu của việc chuyển đổi phân phối thu nhập sang cơ chế giá cả sức lao động thị trường đi đôi với lộ trình kinh doanh hóa ngành điện.
• Đề xuất 4 giải pháp đồng bộ gắn đơn giá tiền lương với năng suất biên, tái cấu trúc quỹ thưởng và đẩy mạnh cổ phần hóa giai đoạn 2005 - 2010.
• Cung cấp tài liệu tham khảo khoa học có giá trị cao cho các nhà quản trị doanh nghiệp năng lượng nhằm nâng cao hiệu suất lao động từ 15% đến 20%.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là đã đặt nền móng lý luận kinh tế chính trị vững chắc cho cải cách tiền lương ngành điện lực Việt Nam trong giai đoạn bản lề của nền kinh tế. Để tiếp tục hoàn thiện, các đơn vị cần khẩn trương thực hiện lộ trình số hóa định mức kỹ thuật và áp dụng đánh giá hiệu suất công việc ngay trong chu kỳ tài chính tiếp theo. Hãy tham khảo toàn văn công trình nghiên cứu để áp dụng hiệu quả các mô hình phân phối thu nhập tiên tiến vào thực tiễn quản trị doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Lêi cam ®oan T«i xin cam ®oan, ®©y lµ kÕt qu¶ nghiªn cøu ®éc lËp cña riªng t«i. C¸c sè liÖu vµ t− liÖu nªu trong luËn ¸n lµ trung thùc. C¸c kÕt qu¶ nghiªn cøu trong luËn ¸n ch−a ®−îc c«ng bè trong bÊt kú c«ng tr×nh nµo. NÕu sai, t«i hoµn toµn chÞu tr¸ch nhiÖm.

T¸c gi¶ luËn ¸n §Ëu §øc Khëi. 1 Môc lôc Trang Më ®Çu………………………………………………………….5 Ch−¬ng 1: Lý luËn vÒ ph©n phèi thu nhËp trong nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng………………………………. Nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn c¬ b¶n vÒ ph©n phèi thu nhËp……………. Kinh tÕ thÞ tr−êng vµ ph©n phèi thu nhËp trong nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng…………………………………………….

C¸c lý luËn vÒ ph©n phèi trong nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng. Kinh nghiÖm cña Trung Quèc vÒ thùc hiÖn ph©n phèi thu nhËp trong c¸c doanh nghiÖp………………………. Thùc tr¹ng ph©n phèi thu nhËp trong EVN: §Æc ®iÓm , tÝnh chÊt vµ t¸c ®éng ph©n phèi thu nhËp ®Õn ph¸t triÓn ngµnh c«ng nghiÖp ®iÖn………………………………. TÝnh chÊt cña ho¹t ®éng kinh tÕ trong EVN trong thêi kú ®æi míi võa qua…………………………………….

Thùc tr¹ng ph©n phèi thu nhËp c¸ nh©n trong EVN……………. TÝnh chÊt ph©n phèi thu nhËp vµ nh÷ng vÊn ®Ò ph©n phèi thu nhËp trong EVN…………………. TiÕp tôc §æi míi vµ hoµn thiÖn ph©n phèi thu nhËp trong EVN…………………………………………. Bèi c¶nh ph¸t triÓn cña c«ng nghiÖp ®iÖn ViÖt Nam vµ sù cÇn thiÕt ®æi míi kinh tÕ trong doanh nghiÖp ®iÖn……….

TiÕp tôc ®æi míi trong ngµnh c«ng nghiÖp ®iÖn…………………150 3. Quan ®iÓm vµ gi¶i ph¸p ®æi míi, hoµn thiÖn ph©n phèi thu nhËp cho c¸ nh©n trong EVN…………………….203 danh môc c«ng tr×nh cña t¸c gi¶ .207 Tµi liÖu tham kh¶o…………………………………….208 2 Danh môc biÓu Sè thø tù Trang BiÓu 2.1 KÕt qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh cña EVN ………….2 §¬n gi¸ tiÒn l−¬ng giao cho c¸c c«ng ty ®iÖn lùc…………….3 BiÓu tæng hîp ®¬n gi¸ tiÒn l−¬ng giao cho c¸c nhµ m¸y ®iÖn….4 §¬n gi¸ tiÒn l−¬ng n¨m 2003 cña c¸c c«ng ty TVXD ®iÖn…….1 Nh÷ng chØ sè kinh tÕ cña thêi kú ®æi míi…….2 Møc ®é ®ãng gãp cña c¸c lÜnh vùc kinh tÕ vµo t¨ng tr−ëng…….3 Nhu cÇu c«ng suÊt c¸c nhµ m¸y ®iÖn cÇn ®−a vµo vËn hµnh giai ®o¹n 2005-2010………………………………….4 L−íi ®iÖn truyÒn t¶i dù kiÕn x©y dùng………………………….5 KÕ ho¹ch ph¸t triÓn hÖ thèng l−íi ph©n phèi ®iÖn ®Õn 2010….146 3 Danh môc C¸C CH÷ VIÕT T¾T CNH C«ng nghiÖp ho¸ CNTB Chñ nghÜa T− b¶n CNXH Chñ nghÜa XX héi CPI ChØ sè gi¸ c¶ §CS §¶ng Céng s¶n EVN Tæng c«ng ty §iÖn lùc ViÖt Nam FDI §Çu t− trùc tiÕp n−íc ngoµi H§H HiÖn ®¹i ho¸ HTX Hîp t¸c xX L§ Lao ®éng WTO Tæ chøc th−¬ng m¹i thÕ giíi 4 Më ®Çu. 1, TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi. §æi míi kinh tÕ, chuyÓn kinh tÕ tõ kinh tÕ kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung, phi thÞ tr−êng sang kinh tÕ thÞ tr−êng vµ héi nhËp nÒn kinh tÕ vµo nÒn kinh tÕ toµn cÇu lµ mét sù thay ®æi c¨n b¶n trong ph−¬ng thøc s¶n xuÊt, kÕt cÊu kinh tÕ vµ con ®−êng ph¸t triÓn kinh tÕ.

M« h×nh kinh tÕ kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung phi thÞ tr−êng tr−íc ®©y cã mét ®Æc tr−ng næi bËt: i, Kinh tÕ Nhµ n−íc víi c¸c doanh nghiÖp Nhµ n−íc chiÕm vÞ trÝ chñ ®¹o, h¬n n÷a lµ lùc l−îng kinh tÕ bao trïm, xuyªn suèt chi phèi toµn bé tiÕn tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ; ii, C¬ chÕ bao cÊp, hµnh chÝnh, chØ huy. CÊu tróc vµ c¬ chÕ kinh tÕ nµy ®X lµm cho bé m¸y kinh tÕ s¬ cøng, tr× trÖ, thiÕu ®éng lùc. Bëi vËy, chuyÓn sang kinh tÕ thÞ tr−êng, ë mét ý nghÜa nhÊt ®Þnh, lµ thay ®æi c¨n b¶n trong c¬ chÕ kinh tÕ vµ gi¶i tÝnh chÊt Nhµ n−íc trong ho¹t ®éng kinh tÕ trë thµnh tÊt yÕu. §iÖn lùc lµ mét lùc l−îng s¶n xuÊt quyÕt ®Þnh, mét yÕu tè kü thuËt ®Æc tr−ng cña nÒn ®¹i c«ng nghiÖp.

Bëi vËy, ®Ó chuyÓn nÒn kinh tÕ tõ kinh tÕ n«ng nghiÖp sang kinh tÕ c«ng nghiÖp ph¸t triÓn, ®iÖn khÝ ho¸ toµn nÒn kinh tÕ, x¸c lËp mét nÒn t¶ng kü thuËt cho nÒn ®¹i c«ng nghiÖp trë nªn cÇn thiÕt. Tuy nhiªn, trong m« h×nh kinh tÕ kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung, víi tÝnh c¸ch lµ mét lùc l−îng s¶n xuÊt cña nÒn ®¹i c«ng nghiÖp, ®iÖn lùc ®X kh«ng cã ®−îc mét h×nh th¸i kinh tÕ thÝch hîp ®Ó ph¸t triÓn. Nh÷ng −u tiªn ®Æc biÖt cña Nhµ n−íc vÒ ®Çu t−, vÒ c¬ chÕ vµ chÝnh s¸ch ®X kh«ng thay ®−îc c¬ chÕ néi sinh tù ®iÒu chØnh thÝch hîp lµ c¬ chÕ thÞ tr−êng cho ®iÖn lùc ph¸t triÓn. N¨m 1994, trong tiÕn tr×nh ®æi míi cña nÒn kinh tÕ, Nhµ n−íc ®X cã chñ tr−¬ng thµnh lËp c¸c tËp ®oµn kinh tÕ m¹nh víi h×nh thøc lµ c¸c Tæng c«ng ty.

Chñ tr−¬ng nµy nh»m thay ®æi c¬ chÕ qu¶n lý, thÞ tr−êng ho¸ c¸c ngµnh c«ng nghiÖp, dÞch vô vµ kinh doanh ho¸ c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt – dÞch vô trong c¸c doanh nghiÖp Nhµ n−íc. Trong bèi c¶nh nµy, n¨m 1995, Tæng c«ng ty ®iÖn lùc ViÖt Nam ®−îc thµnh lËp theo QuyÕt ®Þnh sè 562 TTg ngµy 10/10/1994 vµ ho¹t ®éng theo ®iÒu lÖ do ChÝnh phñ ban hµnh trong NghÞ 5 ®Þnh sè 14/CP ngµy 27/01/1995. Tíi nay, ho¹t ®éng cña Tæng c«ng ty ®iÖn lùc ViÖt Nam ®X tr¶i qua trªn 10 n¨m. C©u hái ®Æt ra ë ®©y lµ sù ®æi míi trong c¬ chÕ kinh tÕ, tõ c¬ chÕ quan liªu bao cÊp cña m« h×nh kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung sang m« h×nh kinh tÕ thÞ tr−êng lµm thay ®æi ra sao quan hÖ vµ c¬ chÕ ph©n phèi thu nhËp trong Tæng c«ng ty ®iÖn lùc? C¸c quan hÖ vµ c¬ chÕ ph©n phèi ®ã ®X thÝch øng víi hÖ kinh tÕ thÞ tr−êng hay ch−a? Do vËy, ®X gióp g× cho viÖc gi¶i tÝnh chÊt Nhµ n−íc, do ®ã kinh doanh ho¸ cña ho¹t ®éng kinh tÕ cña doanh nghiÖp vµ thÞ tr−êng ho¸ ngµnh c«ng nghiÖp ®iÖn? Tr¶ lêi nh÷ng c©u hái nµy, mét mÆt, gióp chóng ta lµm s¸ng tá vÊn ®Ò cÇn mét c¬ chÕ, mét chÕ ®é ph©n phèi nµo ®Ó t¹o ra ®éng lùc cho ngµnh c«ng nghiÖp ®iÖn ph¸t triÓn trong quan hÖ ®¸p øng ®−îc yªu cÇu ph¸t triÓn m¹nh mÏ cña nÒn kinh tÕ.

MÆt kh¸c, ®Ó tr¶ lêi c©u hái nµy, cÇn vËn dông nh÷ng lý luËn ph©n phèi thu nhËp c¸ nh©n nµo cña nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng. Ph©n phèi thu nhËp lµ mét kh©u cña qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt, ®ång thêi lµ mét quan hÖ kinh tÕ trung t©m hîp thµnh nÒn t¶ng, hay hÖ thèng quan hÖ kinh tÕ lµm h×nh th¸i tÊt yÕu cho lùc l−îng s¶n xuÊt ph¸t triÓn. Bëi vËy, khi chuyÓn tõ c¬ chÕ ph©n phèi cña hÖ thèng kinh tÕ kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung sang c¬ chÕ ph©n phèi cña hÖ thèng kinh tÕ thÞ tr−êng, ®Ó hiÓu vÒ qu¸ tr×nh thay ®æi trong quan hÖ vµ nhÊt lµ trong viÖc x¸c ®Þnh c¬ chÕ, chÕ ®é ph©n phèi thu nhËp ®ßi hái ph¶i xuÊt ph¸t tõ gãc ®é lý luËn kinh tÕ chÝnh trÞ häc ®Ó ph©n tÝch. H¬n n÷a, hai hÖ thèng kinh tÕ nµy kh¸c nhau c¨n b¶n, thËm chÝ ®èi lËp nhau, trong ®ã chøa ®ùng nh÷ng vÊn ®Ò phøc t¹p vµ nh¹y c¶m, liªn quan ®Õn lîi Ých kinh tÕ, ®Õn ®éng lùc cña sù ph¸t triÓn, v× vËy, chØ trªn c¬ së vËn dông nh÷ng lý luËn ph©n phèi cña hÖ thèng kinh tÕ míi cã thÓ lµm s¸ng tá nh÷ng vÊn ®Ò ph©n phèi thu nhËp nãi chung, ph©n phèi thu nhËp cho c¸ nh©n nãi riªng trong viÖc ®æi míi c¬ chÕ ph©n phèi thu nhËp, h×nh thµnh chÕ ®é ph©n phèi thu nhËp thÝch øng víi yªu cÇu ph¸t triÓn cña kinh tÕ thÞ tr−êng.

Tõ nh÷ng ý nghÜa nµy, chñ ®Ò nghiªn cøu “VËn dông lý luËn ph©n phèi thu nhËp c¸ nh©n trong c¬ chÕ thÞ tr−êng vµo Tæng c«ng ty ®iÖn lùc ViÖt Nam” trë nªn cÇn thiÕt vµ cã ý nghÜa c¶ vÒ lý luËn vµ thùc tiÔn. 6 2, T×nh h×nh nghiªn cøu. Ph©n phèi thu nhËp lµ vÊn ®Ò trung t©m cña mét hÖ thèng kinh tÕ, v× vËy, nã trë thµnh mét trong nh÷ng ®èi t−îng c¬ b¶n cña kinh tÕ häc chÝnh trÞ nãi riªng vµ cña kinh tÕ häc nãi chung. Kinh tÕ häc thêi kú s¬ khëi, kinh tÕ häc cæ ®iÓn vµ kinh tÕ häc hiÖn ®¹i xuÊt ph¸t tõ bèi c¶nh lÞch sö ph¸t triÓn kinh tÕ kh¸c nhau ®X gi¶i quyÕt vÒ mÆt lý luËn ph©n phèi thu nhËp, hay ph¶n ¸nh vÒ mÆt lý luËn quan hÖ ph©n phèi, quy luËt c¬ chÕ vµ chÕ ®é ph©n phèi thu nhËp thÝch øng víi tõng hÖ thèng kinh tÕ, víi tõng tr¹ng th¸i ph¸t triÓn kinh tÕ kh¸c nhau.

Kinh tÕ häc s¬ khëi víi tr−êng ph¸i träng th−¬ng, kinh tÕ häc cæ ®iÓn vµ kinh tÕ häc hiÖn ®¹i lµ kinh tÕ häc cña tiÕn tr×nh kinh tÕ thÞ tr−êng, thÝch øng víi c¸c giai ®o¹n ph¸t triÓn cña tiÕn tr×nh kinh tÕ thÞ tr−êng. Dï cã sù kh¸c nhau trong c¸ch tiÕp cËn, trong ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu vµ c¸ch gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn ®Æt ra trong ph¸t triÓn kinh tÕ, do tr×nh ®é ph¸t triÓn quy ®Þnh, song kinh tÕ häc ë c¸c giai ®o¹n ph¸t triÓn cña kinh tÕ ®Òu xoay quanh vÊn ®Ò c¬ b¶n cña kinh tÕ thÞ tr−êng: con ng−êi s¶n xuÊt vµ ph©n phèi cña c¶i nh− thÕ nµo, trªn c¬ së quan hÖ, quy luËt, c¬ chÕ kinh tÕ nµo, do vËy, lîi Ých kinh tÕ cña nh÷ng ng−êi tham gia trong hÖ thèng s¶n xuÊt, vµ tõ ®ã, ®éng lùc kinh tÕ ®−îc h×nh thµnh ra sao? K.¨ngghen ®X ph©n tÝch vÒ mÆt lý luËn ®¹t tíi tr×nh ®é kinh ®iÓn vÒ ph−¬ng thøc s¶n xuÊt t− b¶n. C¸c «ng ®X v¹ch ra quy luËt kinh tÕ néi t¹i cña ph−¬ng thøc s¶n xuÊt t− b¶n. Trong cÊu tróc lý luËn ®å sé cña bé “T− B¶n”, gåm ba phÇn chÝnh, th× phÇn cuèi cïng h×nh thµnh nªn tËp ba cña bé “T− B¶n”, K.Mark giµnh ph©n tÝch vÒ quan hÖ, quy luËt vµ c¬ chÕ ph©n phèi thu nhËp cña ph−¬ng thøc s¶n xuÊt t− b¶n.

ë mét ý nghÜa nhÊt ®Þnh, ph©n phèi thu nhËp lµ vÊn ®Ò lý luËn tæng qu¸t xuyªn suèt toµn bé bé “T− B¶n”, nªn quyÓn ba cña bé “T− B¶n” cã tùa ®Ò “Toµn bé qu¸ tr×nh s¶n xuÊt t− b¶n chñ nghÜa”. Cã thÓ nãi, bé “T− B¶n” lµ lý luËn vÒ ph©n phèi thu nhËp cña kinh tÕ thÞ tr−êng t− b¶n chñ nghÜa. Nöa cuèi thÕ kû XX, nghiªn cøu vÒ ph©n phèi ®−îc tËp trung chñ yÕu vµo vÊn ®Ò ph©n phèi l¹i, do ®ã vÒ vÊn ®Ò c«ng b»ng trong ph©n phèi, cô thÓ lµ vÊn 7 ®Ò t¨ng tr−ëng vµ c«ng b»ng, vµ xem ®©y lµ ®Æc tr−ng cña sù ph¸t triÓn hiÖn ®¹i, vÊn ®Ò vÒ vai trß cña Nhµ n−íc ®èi víi ph©n phèi nguån lùc nh»m t¨ng tr−ëng, æn ®Þnh, hiÖu qu¶ vµ c«ng b»ng. Bëi vËy, ®Æc ®iÓm cña nh÷ng nghiªn cøu vÒ ph©n phèi thu nhËp trong thêi kú nµy lµ ®−îc khu«n trong ph¹m vi quan hÖ t¨ng tr−ëng vµ c«ng b»ng, quan hÖ gi÷a t¸c ®éng cña Nhµ n−íc vµo nÒn kinh tÕ cïng viÖc thùc hiÖn chøc n¨ng ph¸t triÓn tøc hiÖu qu¶, æn ®Þnh vµ c«ng b»ng.