Nghiên cứu về lác và ảnh hưởng của nó đến trẻ em

Lác là một tình trạng y tế phổ biến, đặc biệt ở trẻ em. Theo nghiên cứu, tỷ lệ trẻ em mắc lác có thể lên đến 2-3%… 108 trang · Trường Đại Học Y Dược · 2023.

• Trường học: Trường Đại Học Y Dược
• Chuyên ngành: Y học
• Đề tài: Nghiên Cứu Về Lác Và Ảnh Hưởng Của Nó Đến Trẻ Em
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Sự l‎‎ịch giải phẫu, sinh lý các cơ vận nhãn
• 1.2. Các cơ vận nhãn và thần kinh chi phối
• 1.3. Sinh lý vận nhãn
• 1.4. Các khái niệm về lác và sinh lý bệnh
• 1.5. Chẩn đoán hình thái lác
• 1.6. Chẩn đoán độ lác
• 1.7. Chẩn đoán kiểu định thị
• 1.8. Chẩn đoán nhược thị
• 1.9. Khám vận động nhãn cầu
• 1.10. Khám quy tắc, đo tỉ lệ AC/A
• 1.11. Thêm khám về rối loạn thị giác hai mắt

Tóm tắt

I. Tổng quan về lác và ảnh hưởng của nó đến trẻ em

Lác là một tình trạng y tế phổ biến, đặc biệt ở trẻ em. Theo nghiên cứu, tỷ lệ trẻ em mắc lác có thể lên đến 2-3% tại Việt Nam. Lác không chỉ ảnh hưởng đến khả năng nhìn mà còn tác động đến sự phát triển tâm lý và xã hội của trẻ. Việc nhận diện và điều trị sớm lác là rất quan trọng để đảm bảo sự phát triển toàn diện cho trẻ em.

1.1. Định nghĩa và phân loại lác

Lác được chia thành hai loại chính: lác có năng lực và lác liệt. Lác có năng lực là tình trạng mà mắt luôn di chuyển cùng hướng với mắt lành, trong khi lác liệt là tình trạng mà mắt bị liệt, không thể di chuyển theo hướng mong muốn.

1.2. Tỷ lệ mắc lác ở trẻ em

Theo nghiên cứu của Brian G.A Graham, tỷ lệ trẻ em mắc lác tại Anh là 7,1%. Tại Việt Nam, nghiên cứu của Hà Huy Tiến cho thấy tỷ lệ này khoảng 2-3%. Điều này cho thấy lác là một vấn đề sức khỏe cần được quan tâm.

II. Vấn đề và thách thức liên quan đến lác ở trẻ em

Lác không chỉ gây khó khăn trong việc nhìn mà còn ảnh hưởng đến sự tự tin và khả năng giao tiếp của trẻ. Trẻ em mắc lác thường gặp khó khăn trong học tập và có thể bị bạn bè xa lánh. Điều này dẫn đến những vấn đề tâm lý nghiêm trọng như trầm cảm và lo âu.

2.1. Tác động của lác đến sự phát triển tâm lý

Trẻ em mắc lác thường cảm thấy tự ti về ngoại hình của mình. Điều này có thể dẫn đến sự phát triển tâm lý không lành mạnh, ảnh hưởng đến khả năng giao tiếp và kết bạn.

2.2. Khó khăn trong học tập và giao tiếp

Trẻ em mắc lác có thể gặp khó khăn trong việc theo dõi bài giảng hoặc tham gia vào các hoạt động nhóm. Điều này có thể dẫn đến kết quả học tập kém và cảm giác cô đơn.

III. Phương pháp điều trị lác hiệu quả cho trẻ em

Có nhiều phương pháp điều trị lác, bao gồm điều trị bằng thuốc, phẫu thuật và liệu pháp mắt. Việc lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng của tình trạng lác và độ tuổi của trẻ.

3.1. Điều trị bằng thuốc

Một số loại thuốc có thể được sử dụng để điều trị lác, giúp cải thiện khả năng điều tiết của mắt. Tuy nhiên, việc sử dụng thuốc cần được theo dõi chặt chẽ bởi bác sĩ chuyên khoa.

3.2. Phẫu thuật điều chỉnh lác

Phẫu thuật có thể là một lựa chọn cho những trường hợp lác nặng. Phẫu thuật giúp điều chỉnh vị trí của các cơ mắt, từ đó cải thiện khả năng nhìn và thẩm mỹ cho trẻ.

3.3. Liệu pháp mắt và tập luyện

Liệu pháp mắt bao gồm các bài tập giúp cải thiện khả năng phối hợp giữa hai mắt. Điều này có thể giúp trẻ em phát triển kỹ năng nhìn tốt hơn và giảm thiểu tác động của lác.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về lác

Nghiên cứu cho thấy việc phát hiện và điều trị sớm lác có thể cải thiện đáng kể chất lượng cuộc sống của trẻ em. Các phương pháp điều trị hiện đại đã mang lại nhiều kết quả tích cực, giúp trẻ em tự tin hơn trong giao tiếp và học tập.

4.1. Kết quả từ các nghiên cứu lâm sàng

Nhiều nghiên cứu lâm sàng đã chỉ ra rằng việc điều trị lác sớm có thể giúp trẻ em cải thiện khả năng nhìn và phát triển tâm lý tích cực hơn.

4.2. Ứng dụng các phương pháp điều trị mới

Các phương pháp điều trị mới như liệu pháp mắt và phẫu thuật đã được áp dụng thành công tại nhiều cơ sở y tế, mang lại hy vọng cho nhiều trẻ em mắc lác.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu về lác

Lác là một vấn đề sức khỏe nghiêm trọng cần được quan tâm. Việc nghiên cứu và phát triển các phương pháp điều trị hiệu quả sẽ giúp cải thiện chất lượng cuộc sống cho trẻ em mắc lác. Tương lai của nghiên cứu về lác hứa hẹn sẽ mang lại nhiều tiến bộ trong việc điều trị và hỗ trợ trẻ em.

5.1. Tầm quan trọng của việc phát hiện sớm

Phát hiện sớm lác giúp trẻ em nhận được sự hỗ trợ kịp thời, từ đó cải thiện khả năng nhìn và phát triển tâm lý tích cực.

5.2. Hướng nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu trong tương lai cần tập trung vào việc phát triển các phương pháp điều trị mới và hiệu quả hơn, đồng thời nâng cao nhận thức cộng đồng về lác và tác động của nó đến trẻ em.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Lác mắt là tình trạng lệch trục nhãn cầu thường đi kèm với rối loạn chức năng thị giác hai mắt nghiêm trọng. Trên thế giới, các khảo sát dịch tễ học như công trình của Brian Graham trên 4.832 trẻ em tại Anh ghi nhận tỷ lệ lác mắt lên tới 7,1%. Tại Việt Nam, nghiên cứu kinh điển của Hà Huy Tiến chỉ ra tỷ lệ lác cơ năng ở trẻ em dao động từ 2% đến 3%, trong khi khảo sát của Nguyễn Chí Dũng trên 10.553 trẻ dưới 5 tuổi ghi nhận tỷ lệ 0,18%. Đáng chú ý, rối loạn thị giác hai mắt xuất hiện ở 70% đến 90% bệnh nhân lác cơ năng, đồng thời hơn 50% trường hợp tiến triển thành nhược thị sâu nếu không được can thiệp kịp thời.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm là sự đa dạng trong hình thái lâm sàng của lác cơ năng khiến việc phát hiện sớm gặp nhiều khó khăn, dẫn tới chẩn đoán muộn và suy giảm chức năng thị giác vĩnh viễn. Mục tiêu cụ thể của đề tài gồm hai phần: thứ nhất, mô tả toàn diện các đặc điểm lâm sàng của các hình thái lác cơ năng ở trẻ em; thứ hai, phân tích các yếu tố liên quan đến từng hình thái bệnh học. Phạm vi nghiên cứu được thực hiện trên 300 bệnh nhi dưới 16 tuổi đến khám tại Bệnh viện Mắt Trung ương.

Ý nghĩa thực tiễn của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp hệ thống dữ liệu lâm sàng chuẩn xác, làm cơ sở xây dựng phác đồ can thiệp sớm nhằm kéo giảm tỷ lệ chẩn đoán muộn vốn đang ở mức 94,3% ở nhóm trẻ từ 3 tuổi trở lên, đồng thời nâng cao hiệu quả phục hồi thị giác hai mắt cho trẻ em trong cộng đồng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Hệ thống vận nhãn của mỗi mắt được vận hành bởi 6 cơ vận nhãn ngoại lai gồm 4 cơ trực (trực trong bám cách rìa giác mạc 5,5 mm, trực dưới 6,5 mm, trực ngoài 7,0 mm, trực trên 7,5 mm) và 2 cơ chéo (chéo lớn, chéo bé) cùng 2 cơ nội tại. Về phân bố thần kinh, dây thần kinh sọ số IV chi phối cơ chéo lớn, dây số VI chi phối cơ trực ngoài và dây số III đảm nhiệm các cơ còn lại. Vận động nhãn cầu tuân thủ nghiêm ngặt định luật Sherrington về phân bố thần kinh đảo ngược ở một mắt và định luật Hering về phân bố xung thần kinh đồng đều cho các cơ đồng vận ở hai mắt.

Cơ sở bệnh sinh của lác được soi chiếu qua các học thuyết nền tảng: thuyết điều tiết của Donders (năm 1863) giải thích mối liên hệ giữa viễn thị, điều tiết quá mức và lác trong quy tụ; thuyết hợp thị của Worth (năm 1905) nhấn mạnh khiếm khuyết khả năng dung hợp hình ảnh; thuyết chức năng của Parinaud (giai đoạn 1896-1898) cùng thuyết ức chế võng mạc của Ascher (năm 1953). Các khái niệm cốt lõi bao gồm: 3 cấp độ thị giác hai mắt (đồng thị, hợp thị với biên độ bình thường khoảng 20 độ, phù thị), tỷ số quy tụ điều tiết trên điều tiết (AC/A bình thường từ 3:1 đến 5:1) và trạng thái tương ứng võng mạc.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng thiết kế mô tả lâm sàng cắt ngang. Cỡ mẫu tối thiểu được tính toán theo công thức chuẩn dịch tễ học với hệ số thiết kế, cho ra kết quả 295 bệnh nhân và được lấy tròn thành 300 bệnh nhân dưới 16 tuổi. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu toàn bộ liên tục các trường hợp đủ tiêu chuẩn đến khám tại Bệnh viện Mắt Trung ương từ tháng 1 năm 2008. Tiêu chuẩn loại trừ bao gồm các trường hợp lác liệt, bệnh mắt cấp tính phối hợp hoặc bệnh nhân không hợp tác thăm khám.

Nguồn dữ liệu được thu thập trực tiếp qua hệ thống thiết bị chuyên sâu: bảng thị lực Landolt, khúc xạ kế tự động, bộ soi bóng đồng tử với thước Parent sau khi tra Atropin 0,5% đến 1% trong 3 đến 5 ngày nhằm triệt tiêu hoàn toàn lực điều tiết. Đánh giá độ lác và chức năng thị giác hai mắt được thực hiện bằng nghiệm pháp Krimsky kết hợp lăng kính, máy Synoptophore, test 4 điểm Worth và test nổi Titmus. Dữ liệu được quản lý và xử lý thống kê bằng phần mềm Epi-Info phiên bản 6.0, đảm bảo tính chuẩn xác và độ tin cậy khoa học cao với mức ý nghĩa thống kê p dưới 0,01.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát trên 300 bệnh nhi lác cơ năng ghi nhận sự phân bố giới tính gồm 175 trẻ nữ (chiếm 58,0%) và 125 trẻ nam (chiếm 42,0%). Độ tuổi trung bình của mẫu nghiên cứu là 6,64 ± 3,28 tuổi, trong đó độ tuổi nhỏ nhất là 6 tháng và lớn nhất là 15 tuổi. Đáng chú ý, tỷ lệ trẻ có thời điểm khởi phát lác trước 6 tháng tuổi chiếm tới 57,0% (171 bệnh nhân), giai đoạn từ 6 tháng đến dưới 3 tuổi chiếm 19,3% (58 bệnh nhân), và từ 3 đến dưới 6 tuổi chiếm 22,7% (68 bệnh nhân). Tuy nhiên, có tới 94,3% trẻ (283 bệnh nhân) chỉ được đưa đến cơ sở chuyên khoa khám khi đã từ 3 tuổi trở lên, trong khi nhóm dưới 3 tuổi chỉ chiếm vỏn vẹn 5,3% (17 bệnh nhân).

Về cơ cấu hình thái bệnh học, lác trong (lác quy tụ) chiếm tỷ lệ áp đảo với 58,3% (175 bệnh nhân), tiếp đến là lác ngoài (lác phân kỳ) chiếm 38,0% (114 bệnh nhân) và lác có yếu tố đứng đơn thuần hoặc phối hợp chiếm 3,7% (11 bệnh nhân), sự khác biệt có ý nghĩa thống kê với p dưới 0,01. Trong nhóm lác trong, thể lác trong bẩm sinh chiếm ưu thế tuyệt đối với 74,3% (130 bệnh nhân), lác trong điều tiết chiếm 13,1% (23 bệnh nhân), lác trong do nhược thị chiếm 3,4% (6 bệnh nhân) và hội chứng chữ cái chiếm 5,1% (9 bệnh nhân). Trong nhóm lác ngoài, thể lác ngoài cơ bản chiếm 42,1% (48 bệnh nhân), lác ngoài phân kỳ quá mức chiếm 33,3% (38 bệnh nhân) và lác ngoài bẩm sinh chiếm 18,4% (21 bệnh nhân).

Về tiền sử bệnh và yếu tố gia đình, nguyên nhân bẩm sinh chiếm 50,3% (151 bệnh nhân), xuất hiện sau sốt cao chiếm 11,7% (35 bệnh nhân), sau chấn thương chiếm 1,0% và có tới 29,3% không rõ nguyên nhân khởi phát. Tiền sử gia đình có người mắc lác hoặc tật khúc xạ được ghi nhận ở 17,33% (52 bệnh nhân). Về tiền sử điều trị, có tới 65,0% (195 bệnh nhân) chưa từng được can thiệp điều trị trước đó, 16,0% chỉ mới chỉnh kính, 10,7% có tập nhược thị kết hợp chỉnh kính và 8,3% đã từng can thiệp phẫu thuật từ 1 đến 2 lần.

Thảo luận kết quả

Sự tương phản gay gắt giữa thời điểm khởi phát bệnh (57,0% trước 6 tháng tuổi) và thời điểm đưa trẻ đi khám (94,3% từ 3 tuổi trở lên) là một phát hiện lâm sàng mang tính cảnh báo cao. Khoảng trống thời gian này có thể được mô tả trực quan qua biểu đồ hình cột so sánh độ tuổi mắc bệnh và độ tuổi khám bệnh, phản ánh sự chậm trễ nghiêm trọng trong nhận thức của gia đình và công tác sàng lọc tuyến cơ sở. Hậu quả là 65,0% bệnh nhân đến viện trong tình trạng chưa từng được điều trị, làm gia tăng nguy cơ nhược thị sâu và mất chức năng thị giác hai mắt theo đúng các cảnh báo của Lang J và Hà Huy Tiến.

Dữ liệu nghiên cứu cũng chỉ ra sự khác biệt rõ rệt về quy luật xuất hiện giữa hai thể lác chính, điều này có thể biểu diễn qua bảng tương quan chéo giữa tuổi khởi phát và hình thái lác. Cụ thể, lác trong xuất hiện chủ yếu ở giai đoạn nhũ nhi với 73,7% trường hợp khởi phát trước 6 tháng tuổi, đặc trưng bởi độ lác lớn từ 20 đến 60 đi-ốp lăng kính. Ngược lại, lác ngoài khởi phát muộn hơn, tập trung nhiều nhất ở lứa tuổi 3 đến 6 tuổi với 46,5%, chủ yếu là hình thái lác ngoài không ổn định (cơ bản và phân kỳ quá mức). Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các y văn quốc tế của Marshall Parks và Duane, khẳng định tính tất yếu của việc cá thể hóa quy trình thăm khám khúc xạ liệt điều tiết và đo lăng kính cho từng nhóm tuổi.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Triển khai chương trình sàng lọc thị lực và vận nhãn định kỳ cho 100% trẻ em dưới 3 tuổi tại hệ thống y tế cơ sở và các trường mầm non. Mục tiêu cụ thể là giảm tỷ lệ trẻ đến khám muộn sau 3 tuổi từ 94,3% xuống dưới 30% trong lộ trình giai đoạn 2026-2029. Cơ quan chủ trì thực hiện là Bộ Y tế phối hợp cùng Bộ Giáo dục và Đào tạo.

2. Chuẩn hóa quy trình đo khúc xạ liệt điều tiết bắt buộc bằng Atropin 0,5% đến 1% trong 3 đến 5 ngày đối với tất cả trẻ nghi ngờ lác quy tụ tại các bệnh viện chuyên khoa mắt. Mục tiêu là phát hiện và điều chỉnh quang học sớm 100% các ca lác trong điều tiết (chiếm 13,1% nhóm lác trong) trong vòng 30 ngày kể từ khi phát hiện. Đơn vị thực hiện là các bác sĩ nhãn khoa và khúc xạ nhãn nhi.

3. Thiết lập phác đồ điều trị đa mô thức phối hợp chặt chẽ giữa chỉnh kính tối ưu, bịt mắt tập nhược thị và phẫu thuật điều chỉnh cơ vận nhãn đúng thời điểm. Mục tiêu là nâng tỷ lệ bệnh nhân được can thiệp bảo tồn chức năng thị giác trước phẫu thuật từ 10,7% lên trên 60% trong vòng 2 năm. Đơn vị phụ trách là các trung tâm mắt kỹ thuật cao và phòng trị liệu thị giác.

4. Xây dựng tài liệu truyền thông giáo dục sức khỏe thị giác nhắm vào nhóm đối tượng có yếu tố nguy cơ gia đình (chiếm 17,33% tổng số ca bệnh). Mục tiêu là đạt 85% phụ huynh nhận diện được các dấu hiệu lệch trục nhãn cầu ở trẻ sơ sinh trước 6 tháng tuổi. Cơ quan chủ trì là Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật và mạng lưới cộng tác viên y tế dân số.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Bác sĩ Nhãn khoa và Phẫu thuật viên Mắt trẻ em: Luận văn cung cấp số liệu thực chứng trên 300 ca bệnh, giúp các bác sĩ nắm vững đặc điểm giải phẫu, sinh lý vận nhãn và lựa chọn phương án can thiệp phẫu thuật (lùi cơ, gấp cơ, phẫu thuật cơ chéo) chuẩn xác cho từng hình thái lác.

2. Bác sĩ Nhi khoa và Cán bộ Y tế học đường: Cung cấp kiến thức lâm sàng thực hành về dịch tễ học và các dấu hiệu nhận biết lác bẩm sinh ở giai đoạn dưới 6 tháng tuổi, ứng dụng hiệu quả nghiệm pháp che mắt (Cover test) trong khám sức khỏe định kỳ.

3. Học viên Sau đại học và Bác sĩ Nội trú Chuyên ngành Mắt: Là tài liệu học thuật giá trị về thiết kế nghiên cứu mô tả cắt ngang, kỹ thuật khám lăng kính Krimsky, kỹ thuật soi bóng đồng tử liệt điều tiết và phương pháp đánh giá thị giác hai mắt trên máy Synoptophore.

4. Kỹ thuật viên Khúc xạ và Trị liệu Chỉnh quang: Hỗ trợ chuyên viên khúc xạ hiểu rõ bản chất của tỷ số AC/A, phân loại nhược thị theo Lang J và quy trình tập luyện phục hồi 3 cấp độ thị giác hai mắt cho bệnh nhi sau phẫu thuật.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao trẻ bị lác bắt buộc phải tra thuốc liệt điều tiết trước khi đo khúc xạ?

Trẻ nhỏ có trương lực cơ thể mi rất mạnh, dễ dẫn đến sai số điều tiết khi đo khúc xạ tự động thông thường. Việc tra Atropin 0,5% hoặc Cyclogyl 1% liên tục trong 3 đến 5 ngày giúp làm liệt điều tiết hoàn toàn, từ đó xác định chính xác độ viễn thị thực thể và chẩn đoán phân biệt thể lác trong điều tiết (chiếm 13,1% số ca lác trong).

Lác cơ năng khác biệt như thế nào so với lác liệt?

Lác cơ năng là dạng lác đồng hành, trong đó biên độ vận động của nhãn cầu hoàn toàn bình thường và góc lác không thay đổi ở mọi hướng nhìn. Ngược lại, lác liệt xuất phát từ tổn thương các dây thần kinh sọ số III, IV hoặc VI, làm cơ vận nhãn bị hạn chế hoạt động và góc lác thay đổi rõ rệt khi mắt liếc về hướng cơ bị liệt.

Yếu tố di truyền và gia đình có vai trò gì đối với sự hình thành lác ở trẻ?

Kết quả nghiên cứu trên 300 trẻ cho thấy có 17,33% bệnh nhân có người thân trực hệ (ông bà, cha mẹ, anh chị em) từng mắc lác hoặc tật khúc xạ nặng. Điều này khẳng định tính chất gia đình rõ rệt của bệnh, đòi hỏi các gia đình có tiền sử cần đưa trẻ đi khám tầm soát chuyên khoa ngay trong năm đầu đời.

Vì sao không nên chờ trẻ lớn mới phẫu thuật chỉnh lác thẩm mỹ?

Hệ thống thần kinh thị giác hai mắt chỉ phát triển hoàn thiện trong giai đoạn vàng trước 6 tuổi. Nếu can thiệp muộn sau 3 tuổi (chiếm 94,3% số ca đến khám), trẻ đối mặt với nguy cơ nhược thị sâu trên 50% và mất vĩnh viễn khả năng nhìn nổi (phù thị), dù phẫu thuật muộn có thể cải thiện trục thẩm mỹ bên ngoài.

Thiết bị Synoptophore giữ vai trò gì trong chẩn đoán và điều trị lác?

Máy Synoptophore là công cụ tiêu chuẩn vàng giúp đo góc lác khách quan, góc lác chủ quan và đánh giá tuần tự 3 cấp độ thị giác hai mắt gồm đồng thị, hợp thị (với biên độ bình thường khoảng 20 độ) và phù thị. Thiết bị này phát hiện chính xác tình trạng tương ứng võng mạc bất thường để định hướng phác đồ tập luyện chỉnh quang.

Kết luận

• Nghiên cứu khẳng định lác cơ năng ở trẻ em khởi phát rất sớm với 57,0% trường hợp xuất hiện trước 6 tháng tuổi, trong đó hình thái lác trong chiếm tỷ lệ phổ biến nhất với 58,3%.
• Tồn tại khoảng trống chẩn đoán nghiêm trọng khi có tới 94,3% trẻ chỉ được đưa đi khám sau 3 tuổi và 65,0% bệnh nhân chưa từng nhận bất kỳ hình thức điều trị y khoa nào trước đó.
• Luận văn cung cấp bức tranh toàn diện về đặc điểm lâm sàng, phân bố giới tính (nữ chiếm 58,0%, nam chiếm 42,0%), mối liên quan giữa tuổi khởi phát và các yếu tố bệnh sinh bẩm sinh chiếm 50,3%.
• Quy trình chẩn đoán chuẩn mực kết hợp giữa đo khúc xạ sau liệt điều tiết bằng Atropin và đánh giá thị giác hai mắt bằng máy Synoptophore giữ vai trò quyết định trong việc bảo tồn thị lực cho trẻ.
• Hệ thống y tế và cộng đồng cần hành động ngay để thiết lập mạng lưới sàng lọc mắt trẻ em trước 6 tháng tuổi, hướng tới mục tiêu phục hồi toàn diện chức năng thị giác lập thể lâu dài cho thế hệ tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

1 ®Æt vÊn ®Ò L¸c lµ sù lÖch trôc nh·n cÇu, thêng kÌm theo rèi lo¹n TGHM [16]. L¸c lµ mét bÖnh kh¸ phæ biÕn, mét lÜnh vùc réng lín trong ngµnh nh·n khoa mµ hay gÆp nhÊt lµ l¸c c¬ n¨ng [4], [14], [15], [13]. Trªn thÕ giíi, Brian G.A Graham kh¸m 4832 trÎ t¹i Anh thÊy cã tíi 7,1% trÎ em bÞ l¸c. T¹i ViÖt Nam theo nghiªn cøu cña Hµ Huy TiÕn n¨m 1970 tû lÖ l¸c c¬ n¨ng ë trÎ em vµo kho¶ng 2% - 3%[17].

L¸c m¾t kh«ng chØ lµm gi¶m thÈm mü mµ cßn g©y tæn h¹i vÒ chøc n¨ng thÞ gi¸c, ¶nh hëng ®Õn kh¶ n¨ng hoµ nhËp x· héi cña ngêi bÖnh [17], [32]. Nh÷ng c«ng tr×nh nghiªn cøu gÇn ®©y cho thÊy bÖnh nh©n bÞ rèi lo¹n thÞ gi¸c hai m¾t chiÕm tû lÖ kh¸ cao vµo kho¶ng 70 – 90% trong l¸c c¬ n¨ng [21], [22], [52]. §iÒu nµy nãi lªn hÇu hÕt nh÷ng ngêi l¸c m¾t bÞ ¶nh hëng trong sinh ho¹t, häc tËp vµ lao ®éng. Nh vËy l¸c m¾t lµ mét vÊn ®Ò søc khoÎ – x· héi ®¸ng ®îc quan t©m.

L¸c c¬ n¨ng cã h×nh th¸i l©m sµng ®a d¹ng vµ phong phó, cã mét sè trêng hîp khã ph¸t hiÖn, dÔ bÞ bá qua mµ viÖc chÈn ®o¸n, x¸c ®Þnh chÝnh x¸c c¸c h×nh th¸i, tÝnh chÊt 2 l¸c cã liªn quan mËt thiÕt ®Õn ph¬ng ph¸p vµ kÕt qu¶ ®iÒu trÞ [25], [41], [47]. ë ViÖt Nam còng nh trªn thÕ giíi ®· cã nhiÒu nghiªn cøu chuyªn s©u trong lÜnh vùc l¸c. Nhê nh÷ng thµnh tùu nghiªn cøu vÒ ph¬ng ph¸p ®iÒu trÞ, viÖc ®iÒu trÞ l¸c c¬ n¨ng b»ng phøc hîp ®iÒu trÞ nhîc thÞ, phÉu thuËt chØnh lÖch trôc nh·n cÇu vµ ®iÒu trÞ chØnh thÞ cho trÎ m¾c bÖnh ®· mang l¹i hiÖu qu¶ râ rÖt [14], [15], [16]. Tuy nhiªn do viÖc ph¸t hiÖn vµ ®iÒu trÞ muén nªn hËu qu¶ do l¸c còng rÊt nÆng nÒ.

Theo thèng kª cña Lang J vµ Hµ Huy TiÕn tû lÖ bÖnh nh©n bÞ nhîc thÞ lµ trªn 50%[16],[52]. Râ rµng víi con sè ®ã cho thÊy viÖc chÈn ®o¸n bÖnh sím lµ ®iÒu hÕt søc cÇn thiÕt. Trªn thÕ giíi ®· cã nhiÒu c«ng tr×nh nghiªn cøu vÒ l¸c c¬ n¨ng, vÒ h×nh th¸i l©m sµng còng nh ph¬ng ph¸p ®iÒu trÞ. ë níc ta mét sè t¸c gi¶ ®· nghiªn cøu s©u vÒ mét sè h×nh th¸i l©m sµng trong l¸c c¬ n¨ng chñ yÕu lµ l¸c trong vµ l¸c ngoµi nhng cha cã mét c«ng tr×nh nµo nghiªn cøu ®¸nh gi¸ mét c¸ch tæng thÓ, ®Çy ®ñ vÒ ®Æc ®iÓm l©m sµng cña c¸c h×nh th¸i l¸c c¬ n¨ng.

V× vËy, víi môc ®Ých t×m hiÓu vµ ®¸nh gi¸ mét c¸ch toµn diÖn, ®Çy ®ñ h¬n vÒ ®Æc ®iÓm l©m sµng cña l¸c c¬ n¨ng ë trÎ em chóng t«i tiÕn hµnh thùc hiÖn ®Ò tµi : “Nghiªn cøu ®Æc ®iÓm l©m sµng cña c¸c h×nh th¸i l¸c c¬ n¨ng ë trÎ em" víi hai môc tiªu : 1. M« t¶ ®Æc ®iÓm l©m sµng c¸c h×nh th¸i l¸c c¬ n¨ng ë trÎ em; 3 2. Ph©n tÝch mét sè yÕu tè liªn quan ®Õn c¸c h×nh th¸i l¸c c¬ n¨ng ë trÎ em. Ch¬ng 1 tæng quan 1.

S¥ lîc gi¶i phÉu, sinh lý c¸c c¬ vËn nh·n 1. C¸c c¬ vËn nh·n vµ thÇn kinh chi phèi 1. C¸c c¬ vËn nh·n Mçi m¾t cã 6 c¬ vËn nh·n ngo¹i lai vµ 2 c¬ vËn nh·n néi t¹i. C¸c c¬ vËn nh·n ngo¹i lai bao gåm 4 c¬ trùc : c¬ trùc trªn, c¬ trùc díi, c¬ trùc ngoµi, c¬ trùc trong vµ 2 c¬ chÐo: c¬ chÐo bÐ vµ c¬ chÐo lín.

Bèn c¬ trùc ®Òu xuÊt ph¸t tõ vßng g©n Zinn ë ®Ønh hèc m¾t, råi ®i th¼ng ra tríc b¸m tËn ë phÝa tríc xÝch ®¹o c¸ch r×a gi¸c m¹c ë c¸c vÞ trÝ kh¸c nhau : - C¬ trùc trªn 7,5 mm. - C¬ trùc trong 7 mm. 4 - C¬ trùc ngoµi 5,5 mm.