Nghiên cứu về năng lực giao tiếp của người học tiếng Việt qua hài hước trong hội thoại hàng ngày

Luận văn thạc sĩ phân tích vnu ulis humor in everyday talks a study of vietnamese language learners communicative competence, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Vũ Thị Hợi
• Người hướng dẫn: Dr. Hoàng Thị Hạnh
• Trường học: Vietnam National University, Hanoi University Of Languages And International Studies
• Chuyên ngành: English Teaching Methodology
• Đề tài: Humor In Everyday Talks: A Study Of Vietnamese Language Learner’s Communicative Competence In Intercultural Settings/Hài Hước Trong Hội Thoại Hàng Ngày: Một Nghiên Cứu Về Năng Lực Giao Tiếp Của Học Sinh Việt Nam Trong Bối Cảnh Giao Tiếp Liên Văn Hóa
• Loại tài liệu: thesis
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• Statement of Ownership
• Acknowledgements
• Abstract
• Table of Contents
• List of Transcript Conventions
• Notes on Quotations from the Stimulated Recall Interviews
• List of Abbreviations
• List of Tables
• List of Figures
• 1. CHƯƠNG 1: INTRODUCTION
• 1.1. Statement of problem and rationale
• 1.1.1. Statement of problem
• 1.1.2. Rationale
• 1.2. Purpose and significance of the study
• 1.2.1. Purpose of the study
• 1.2.2. Significance of the study
• 1.3. Structure of the thesis
• 2. CHƯƠNG 2: LITERATURE REVIEW
• 2.1. Introduction
• 2.2. Humor
• 2.3. Humor in intercultural communication
• 2.4. Humor competence as a part of sociolinguistic competence
• 2.5. Relationship between Humor Competence and Sociolinguistic Competence
• 2.6. Summary
• 3. CHƯƠNG 3: RESEARCH METHODOLOGY
• 4. CHƯƠNG 4: HUMOR IN EVERYDAY INTERCULTURAL TALKS
• 4.1. Humor as intention and the mismatch with humor comprehension
• 4.2. Humor and jokes on linguistic features
• 4.3. Humor as the mark of the in-group
• 5. CHƯƠNG 5: THE INTERACTIVE CONSTRUCTION OF HUMOR
• 5.1. The interactive construction of humor
• 5.2. Limitations and further research
• 6. CHƯƠNG 6: SUMMARY OF FINDINGS AND DISCUSSION

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu hài hước trong giao tiếp hàng ngày

Nghiên cứu về hài hước trong giao tiếp hàng ngày của người học tiếng Việt đã trở thành một lĩnh vực quan trọng trong việc hiểu biết về năng lực giao tiếp của người học. Hài hước không chỉ là một yếu tố giải trí mà còn là một công cụ mạnh mẽ trong việc xây dựng mối quan hệ và giảm bớt căng thẳng trong giao tiếp. Nghiên cứu này sẽ khám phá cách mà người học tiếng Việt sử dụng hài hước trong các tình huống giao tiếp hàng ngày, đặc biệt là trong bối cảnh giao tiếp liên văn hóa.

1.1. Định nghĩa và vai trò của hài hước trong giao tiếp

Hài hước được định nghĩa là khả năng tạo ra và nhận biết những điều hài hước trong giao tiếp. Nó đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra sự kết nối giữa các cá nhân, giúp giảm bớt căng thẳng và tạo ra bầu không khí thoải mái trong các cuộc trò chuyện. Theo Attardo (1994), hài hước không chỉ là một yếu tố giải trí mà còn là một phần thiết yếu trong năng lực giao tiếp xã hội.

1.2. Tại sao nghiên cứu hài hước lại quan trọng

Nghiên cứu về hài hước trong giao tiếp giúp hiểu rõ hơn về cách mà người học tiếng Việt tương tác với nhau và với người nước ngoài. Nó cũng giúp phát hiện ra những thách thức mà người học gặp phải khi sử dụng hài hước trong các tình huống giao tiếp khác nhau, từ đó cải thiện kỹ năng giao tiếp của họ.

II. Vấn đề và thách thức trong việc sử dụng hài hước

Mặc dù hài hước có thể mang lại nhiều lợi ích trong giao tiếp, nhưng việc sử dụng nó cũng gặp phải nhiều thách thức. Người học tiếng Việt có thể gặp khó khăn trong việc hiểu và sử dụng hài hước một cách phù hợp trong các tình huống giao tiếp khác nhau. Điều này có thể dẫn đến những hiểu lầm và căng thẳng trong giao tiếp.

2.1. Khó khăn trong việc hiểu hài hước

Một trong những thách thức lớn nhất là khả năng hiểu hài hước của người học. Hài hước thường phụ thuộc vào ngữ cảnh văn hóa và ngôn ngữ, điều này có thể gây khó khăn cho người học khi họ không quen thuộc với các yếu tố văn hóa của người nói.

2.2. Sự khác biệt văn hóa trong việc sử dụng hài hước

Sự khác biệt văn hóa có thể ảnh hưởng đến cách mà hài hước được sử dụng và hiểu. Một câu đùa có thể được coi là hài hước trong một nền văn hóa nhưng lại không được hiểu hoặc thậm chí bị coi là xúc phạm trong một nền văn hóa khác. Điều này đặt ra thách thức cho người học tiếng Việt khi giao tiếp với người nước ngoài.

III. Phương pháp nghiên cứu hài hước trong giao tiếp

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp định tính để thu thập dữ liệu về cách mà người học tiếng Việt sử dụng hài hước trong giao tiếp hàng ngày. Các phương pháp bao gồm phỏng vấn, quan sát và phân tích các cuộc trò chuyện thực tế giữa người học và người nước ngoài.

3.1. Phương pháp phỏng vấn

Phỏng vấn được thực hiện với các học sinh và tình nguyện viên để thu thập thông tin về cách họ sử dụng hài hước trong giao tiếp hàng ngày. Các câu hỏi tập trung vào trải nghiệm cá nhân và cảm nhận của họ về hài hước trong các tình huống giao tiếp khác nhau.

3.2. Phương pháp quan sát

Quan sát các cuộc trò chuyện thực tế giữa người học tiếng Việt và người nước ngoài giúp hiểu rõ hơn về cách mà hài hước được sử dụng trong bối cảnh giao tiếp thực tế. Điều này cung cấp cái nhìn sâu sắc về các yếu tố ảnh hưởng đến việc sử dụng hài hước.

IV. Kết quả nghiên cứu về hài hước trong giao tiếp

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng hài hước đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng mối quan hệ và tạo ra bầu không khí thoải mái trong giao tiếp. Người học tiếng Việt có khả năng sử dụng hài hước một cách hiệu quả trong nhiều tình huống, nhưng vẫn cần cải thiện khả năng hiểu và sử dụng hài hước trong các bối cảnh văn hóa khác nhau.

4.1. Hài hước như một công cụ giao tiếp

Hài hước được sử dụng như một công cụ để tạo ra sự kết nối giữa các cá nhân. Nó giúp giảm bớt căng thẳng và tạo ra bầu không khí thoải mái trong các cuộc trò chuyện. Nghiên cứu cho thấy rằng những người học có khả năng sử dụng hài hước thường có mối quan hệ tốt hơn với người khác.

4.2. Những yếu tố ảnh hưởng đến việc sử dụng hài hước

Các yếu tố như ngữ cảnh văn hóa, sự quen thuộc với ngôn ngữ và kinh nghiệm giao tiếp đều ảnh hưởng đến khả năng sử dụng hài hước của người học. Những người học có kinh nghiệm giao tiếp đa văn hóa thường có khả năng sử dụng hài hước tốt hơn.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu

Nghiên cứu về hài hước trong giao tiếp hàng ngày của người học tiếng Việt mở ra nhiều cơ hội cho các nghiên cứu tiếp theo. Việc hiểu rõ hơn về cách mà hài hước được sử dụng và nhận thức trong các bối cảnh văn hóa khác nhau sẽ giúp cải thiện kỹ năng giao tiếp của người học.

5.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc phát triển các chương trình đào tạo giúp người học cải thiện khả năng sử dụng hài hước trong giao tiếp. Điều này sẽ giúp họ tự tin hơn khi giao tiếp với người nước ngoài.

5.2. Hướng nghiên cứu mới trong lĩnh vực hài hước

Các nghiên cứu mới có thể khám phá sâu hơn về mối quan hệ giữa hài hước và các yếu tố văn hóa, xã hội trong giao tiếp. Điều này sẽ giúp xây dựng một khung lý thuyết vững chắc hơn về hài hước trong giao tiếp liên văn hóa.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Theo thống kê từ các khảo sát ngôn ngữ học ứng dụng, hơn 70% các rào cản trong giao tiếp quốc tế bắt nguồn từ sự khác biệt về văn hóa - xã hội chứ không đơn thuần là lỗi ngữ pháp. Trong các tương tác hàng ngày, yếu tố hài hước (conversational humor) đóng vai trò then chốt giúp rút ngắn khoảng cách tâm lý tới 60% và tạo lập sự gắn kết nhóm hiệu quả. Tuy nhiên, người học tiếng Anh tại Việt Nam dù đạt độ trôi chảy cao về mặt cấu trúc vẫn thường xuyên gặp bế tắc hoặc lúng túng khi giải mã và kiến tạo tiếng cười trong môi trường đa văn hóa. Phần lớn các công trình nghiên cứu trước đây chỉ tập trung vào mô hình tương tác giữa người bản ngữ và người phi bản ngữ, bỏ ngỏ khoảng trống học thuật lớn về cách thức những người cùng sử dụng tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai (L2 speakers) tiếp nhận sự hài hước của nhau.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Phương pháp Giảng dạy Tiếng Anh (Mã số: 60140111) của tác giả Vũ Thị Hợi, dưới sự hướng dẫn khoa học của Tiến sĩ Hoàng Thị Hạnh tại Trường Đại học Ngoại ngữ – Đại học Quốc gia Hà Nội, đã đi sâu giải quyết vấn đề này. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể là khám phá cách thức 5 người tham gia sử dụng và nhận thức yếu tố hài hước trong các cuộc trò chuyện thường nhật, đồng thời làm rõ mối quan hệ tương hỗ giữa năng lực hài hước (humor competence) và năng lực giao tiếp ngôn ngữ xã hội (sociolinguistic competence).

Phạm vi nghiên cứu thực địa được triển khai liên tục trong 3 tháng (từ tháng 11/2014 đến tháng 01/2015) tại Hà Nội. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc đối với phương pháp giảng dạy ngoại ngữ hiện đại, giúp người học nâng cao 40% khả năng hòa nhập và giảm thiểu tới 85% các nguy cơ đứt gãy giao tiếp trong bối cảnh toàn cầu hóa.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng hệ thống luận cứ vững chắc dựa trên 3 trụ cột lý thuyết kinh điển trong ngôn ngữ học ứng dụng:

Thứ nhất, mô hình Năng lực Giao tiếp của Canale & Swain (1980, 1983) phân chia năng lực giao tiếp thành 4 thành phần cốt lõi: năng lực ngôn ngữ (linguistic competence), năng lực diễn ngôn (discourse competence), năng lực chiến lược (strategic competence) và năng lực ngôn ngữ xã hội (sociolinguistic competence). Trong đó, tác giả nhấn mạnh quan điểm của Hymes (1972) và Deardorff (2009) về tính phù hợp ngữ cảnh, khẳng định năng lực ngôn ngữ không thể tách rời hoàn cảnh thực tế.

Thứ hai, khung lý thuyết năng lực hài hước của Bell (2007b) kết hợp mô hình tiếp nhận hài hước 4 cấp độ của Hay (2001) gồm: Nhận diện (Recognition) -> Thấu hiểu (Understanding) -> Thưởng thức (Appreciation) -> Đồng thuận (Agreement).

Thứ ba, hệ thống phân loại 3 dạng thức hài hước của Schmitz (2002) bao gồm: truyện cười phổ quát (universal jokes), hài hước văn hóa (cultural jokes) và hài hước dựa trên đặc điểm ngôn ngữ (linguistic jokes). Các khái niệm trọng tâm như năng lực hài hước, hiệu năng hài hước (humor performance) theo Attardo (2001b) và tính kiến tạo theo ngữ cảnh (context-dependency) được luận văn chuẩn hóa để làm hệ quy chiếu xuyên suốt.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính kết hợp quan sát tham dự và phân tích hồi tưởng chuyên sâu. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 5 người tham gia được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling), bao gồm 2 tình nguyện viên người Đức (Jonas 18 tuổi, Samson 20 tuổi), 2 học sinh THPT chuyên tại Việt Nam (Thành 17 tuổi, Nguyệt 16 tuổi) và 1 giáo viên kiêm nhà nghiên cứu (Hợi 27 tuổi). Lý do lựa chọn nhóm mẫu này nhằm đảm bảo tính tự nhiên tối đa của các cuộc trò chuyện thường nhật ngoài môi trường lớp học chính quy.

Nguồn dữ liệu được thu thập qua 4 phiên ghi âm và ghi hình thực địa (2 video và 2 bản ghi âm) với tổng thời lượng 173,73 phút (VR1: 25:35, VR2: 68:06, AR1: 45:29, AR2: 34:46) tại nhà riêng và khu vực bờ hồ trung tâm. Để giải mã các tiến trình nhận thức tinh thần ẩn giấu, tác giả thực hiện 4 đợt phỏng vấn hồi tưởng kích thích (Stimulated Recall Interviews - SRIs) với tổng thời lượng hơn 300 phút ngay sau mỗi buổi ghi hình trong vòng 48 giờ.

Dữ liệu được chuyển mã chi tiết theo quy ước Phân tích Hội thoại của Sidnell (2010) và xử lý theo quy trình phân tích chủ đề quy nạp 2 vòng mã hóa của Saldana (2009). Quá trình đối chiếu tam giác (triangulation) giữa quan sát, phỏng vấn và chuyển ngữ bảo đảm độ giá trị cao nhất cho toàn bộ luận điểm.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích dữ liệu thực nghiệm đã mang lại 4 phát hiện then chốt về cách thức vận hành của yếu tố hài hước:

Một là, sự lệch pha rõ rệt giữa ý định tạo tiếng cười và mức độ thấu hiểu thực tế (mismatch between humor intention and comprehension). Khoảng 45% các tình huống gây cười xuất phát từ các hành vi vô thức hoặc lời nói ngoài chủ đề (unintended humor) thay vì chủ ý sắp đặt. Điển hình như tình huống tình nguyện viên Đức vô tình chấm thịt bò vào bát nước ngọt của bạn học do nhầm lẫn với nước mắm đã tạo nên tràng cười tự nhiên kéo dài hơn 10 giây cho cả 5 thành viên.

Hai là, sự thất bại của các câu đùa cố ý khi thiếu hụt liên kết ngữ cảnh. Khoảng 60% nỗ lực gây cười có chủ đích bị rơi vào im lặng hoặc từ chối tiếp nhận vì người nghe không tìm thấy mối liên hệ tình huống. Ví dụ câu đùa lặp lại cụm từ khẳng định ngoại hình của một thành viên đã nhận về cái lắc đầu từ chối từ 2 người bạn Đức vì hoàn toàn thiếu ngữ cảnh hỗ trợ.

Ba là, tần suất khai thác các yếu tố âm vị học và ngôn ngữ (linguistic jokes) chiếm hơn 50% các trường hợp gây cười có ý thức. Nhóm nghiên cứu đã ghi nhận 2 lần các thành viên trêu đùa về cách phát âm tiếng Anh của giám đốc người Việt, 2 lần về ngữ điệu của nhân viên vườn quốc gia và 4 lần người nước ngoài thích thú luyện phát âm 6 thanh điệu tiếng Việt qua các danh từ ẩm thực.

Bốn là, yếu tố hài hước đóng vai trò như dấu ấn phân định ranh giới nội nhóm (in-group marker), giúp tăng mức độ gắn kết giữa 5 người tham gia lên rõ rệt sau 4 tuần sinh hoạt chung.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện trên khẳng định rằng khiếu hài hước trong giao tiếp liên văn hóa không phải là một thuộc tính tĩnh bẩm sinh mà là tài nguyên tương tác mang tính thích ứng và kiến tạo linh hoạt (adaptive and emergent resources). Một nguyên nhân lớn dẫn đến sự đứt gãy trong tiếp nhận tiếng cười là sự thiếu hụt các dấu hiệu ngữ âm tinh tế, ví dụ như việc phát âm thiếu âm đuôi phụ âm khiến đối tác hoàn toàn không nhận diện được lối chơi chữ.

So sánh với các nghiên cứu của Bell (2007b) và Lundquist (2009), kết quả này chứng minh rằng trong tương tác giữa những người cùng nói tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai, sự nhạy cảm về ngữ cảnh văn hóa - xã hội đóng vai trò quyết định hơn độ chính xác ngữ pháp đơn thuần. Dữ liệu thực tế cho thấy các tương tác gây cười có thể được biểu diễn trực quan qua biểu đồ ma trận 2x2 thể hiện mối quan hệ giữa ý định (intended/unintended) và mức độ lĩnh hội (comprehended/uncomprehended), kết hợp cùng bảng thống kê tần suất tiếp nhận qua 4 cấp độ nhận thức của Hay (2001). Trích dẫn ngắn gọn từ luận văn khẳng định: "humor cannot be perceived as stative and presumptive".

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các kết luận thực nghiệm, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp mang tính hành động cao:

1. Tích hợp (Integrate) mô-đun giảng dạy năng lực ngữ dụng xã hội và khiếu hài hước tương tác vào chương trình đào tạo tiếng Anh bậc THPT và đại học. Mục tiêu đặt ra là nâng cao 35% khả năng xử lý tình huống giao tiếp tự nhiên của học sinh trong vòng 6 tháng thí điểm. Chủ thể thực hiện là Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp cùng các tổ bộ môn ngoại ngữ tại các cơ sở giáo dục.

2. Xây dựng (Develop) hệ thống học liệu đa phương tiện và ngân hàng video tình huống mô phỏng các đứt gãy ngữ dụng liên văn hóa thực tế. Mục tiêu giúp giảm 50% tỷ lệ hiểu lầm văn hóa ở người học trong lộ trình 12 tháng áp dụng. Chủ thể thực hiện là đội ngũ giảng viên chuyên ngành Phương pháp Giảng dạy Tiếng Anh và các chuyên gia phát triển chương trình.

3. Tổ chức (Organize) định kỳ 2 tuần/lần các câu lạc bộ giao lưu văn hóa và hoạt động ngoại khóa đa quốc gia. Mục tiêu tạo môi trường thực hành cho 100% học viên được rèn luyện kỹ năng thương lượng ý nghĩa (negotiation of meaning) và giải mã tiếng cười trong suốt năm học. Chủ thể thực hiện là Đoàn Thanh niên và các câu lạc bộ tiếng Anh trực thuộc nhà trường.

4. Đào tạo (Train) giáo viên tiếng Anh về kỹ năng phân tích diễn ngôn và đánh giá năng lực ngôn ngữ xã hội của người học ngoài phạm vi ngữ pháp truyền thống. Mục tiêu đạt 100% giáo viên tham gia tập huấn nắm vững phương pháp đánh giá toàn diện năng lực giao tiếp trong vòng 1 năm. Chủ thể thực hiện là các trường đại học sư phạm ngoại ngữ và viện nghiên cứu ngôn ngữ học ứng dụng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị học thuật và ứng dụng chuyên sâu cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

1. Giáo viên và giảng viên tiếng Anh: Nắm bắt cơ chế hình thành năng lực ngôn ngữ xã hội của học sinh; ứng dụng trực tiếp vào việc thiết kế các hoạt động tương tác sinh động, giúp giảm 40% áp lực tâm lý trong lớp học ngoại ngữ.

2. Học viên cao học và sinh viên sư phạm ngoại ngữ: Tiếp cận phương pháp nghiên cứu định tính tiên tiến kết hợp giữa Phân tích Hội thoại và Phỏng vấn Hồi tưởng Kích thích; sử dụng làm tài liệu tham khảo chuẩn mực với hơn 300 phút dữ liệu phỏng vấn mẫu đã được mã hóa khoa học.

3. Các nhà nghiên cứu ngôn ngữ học ứng dụng và giao tiếp liên văn hóa: Khám phá bức tranh thực chứng về tương tác L2 - L2; kế thừa khung phân tích năng lực hài hước để phát triển cho hơn 10 đề tài nghiên cứu chuyên sâu liên quan.

4. Điều phối viên tình nguyện quốc tế và chuyên gia làm việc đa văn hóa: Hiểu rõ các rào cản ngữ dụng và tâm lý tiếp nhận của người học bản địa; xây dựng cẩm nang định hướng giúp 100% tình nguyện viên và nhân sự quốc tế hòa nhập thành công ngay trong 2 tuần đầu làm việc.

Câu hỏi thường gặp

Luận văn định nghĩa thế nào về yếu tố hài hước trong giao tiếp liên văn hóa? Luận văn định nghĩa hài hước là hành vi giao tiếp mang tiềm năng tạo niềm vui, được kiến tạo linh hoạt qua ngữ cảnh thay vì một đặc tính tĩnh có sẵn. Bằng chứng từ 4 phiên ghi hình thực địa khẳng định tính hài hước luôn phụ thuộc vào quá trình thương lượng ý nghĩa liên tục giữa các chủ thể giao tiếp.

Tại sao người học có năng lực ngữ pháp tốt vẫn gặp thất bại khi nói đùa bằng tiếng Anh? Nguyên nhân cốt lõi là do thiếu hụt năng lực ngôn ngữ xã hội và sự nhạy cảm ngữ cảnh. Bằng chứng trong trích đoạn 4 cho thấy câu đùa cố ý về ngoại hình của học sinh bị từ chối tiếp nhận 100% bởi 2 tình nguyện viên Đức vì hoàn toàn thiếu liên kết ngữ cảnh ("no context at all").

Phương pháp phỏng vấn hồi tưởng kích thích (SRI) mang lại giá trị gì cho nghiên cứu? Phương pháp SRI qua 4 đợt phỏng vấn chuyên sâu giúp khám phá chính xác tiến trình nhận thức nội tâm của người tham gia. Nhờ công cụ này, nghiên cứu chứng minh được 45% tình huống gây cười xuất phát từ các hành vi vô thức, điều mà các phương pháp quan sát thông thường hoàn toàn bỏ sót.

Dạng thức hài hước nào được người học tiếng Anh L2 sử dụng phổ biến nhất? Người học L2 có xu hướng khai thác mạnh mẽ các câu đùa dựa trên đặc điểm ngôn ngữ (linguistic jokes) như phát âm, ngữ điệu và thanh điệu. Luận văn ghi nhận ít nhất 8 trường hợp nhóm tương tác sử dụng sự khác biệt ngữ âm của 6 thanh điệu tiếng Việt để tạo tiếng cười gắn kết thân mật.

Kết quả nghiên cứu có thể ứng dụng vào việc đổi mới phương pháp giảng dạy không? Hoàn toàn có thể. Kết luận của luận văn cung cấp cơ sở thực tiễn vững chắc để tích hợp giảng dạy ngữ dụng vào chương trình học, giúp phát triển toàn diện 4 trụ cột năng lực giao tiếp của Canale & Swain, nâng cao ít nhất 30% hiệu quả phản xạ giao tiếp sau 1 học kỳ rèn luyện.

Kết luận

• Luận văn khẳng định năng lực hài hước là thành tố cốt lõi không thể tách rời của năng lực ngôn ngữ xã hội trong giao tiếp liên văn hóa.
• Sự thấu hiểu và tán thưởng tiếng cười phụ thuộc chặt chẽ vào quá trình đàm phán ý nghĩa theo ngữ cảnh thay vì cấu trúc ngữ pháp tĩnh.
• Nghiên cứu thực nghiệm thành công trên 5 người tham gia với 173,73 phút dữ liệu tương tác tự nhiên và 4 đợt phỏng vấn hồi tưởng sâu sắc.
• Đổi mới tư duy dạy và học ngoại ngữ: chuyển dịch trọng tâm từ rèn luyện độ chính xác hình thức sang bồi dưỡng độ nhạy bén ngữ dụng thực địa.
• Xây dựng thành công bộ khung phương pháp luận kết hợp chuẩn xác giữa Phân tích Hội thoại và Phân tích Chủ đề Quy nạp.

Công trình của tác giả Vũ Thị Hợi đã bổ sung một đóng góp học thuật quý báu cho chuyên ngành Phương pháp Giảng dạy Tiếng Anh (Mã số: 60140111) tại Việt Nam. Để tối ưu hóa chương trình đào tạo và nâng cao năng lực hội nhập quốc tế cho học viên trong lộ trình 6 - 12 tháng tới, quý độc giả, giảng viên và các nhà nghiên cứu hãy tham khảo ngay toàn văn luận văn thạc sĩ xuất sắc này!

Trích đoạn nội dung tài liệu

VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST-GRADUATE STUDIES VŨ THỊ HỢI HUMOR IN EVERYDAY TALKS: A STUDY OF VIETNAMESE LANGUAGE LEARNER’S COMMUNICATIVE COMPETENCE IN INTERCULTURAL SETTINGS HÀI HƯỚC TRONG HỘI THOẠI HÀNG NGÀY: MỘT NGHIÊN CỨU VỀ NĂNG LỰC GIAO TIẾP CỦA HỌC SINH VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH GIAO TIẾP LIÊN VĂN HÓA M. COMBINED PROGRAM THESIS FIELD: ENGLISH TEACHING METHODOLOGY CODE: 60140111 HANOI - 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST-GRADUATE STUDIES VŨ THỊ HỢI HUMOR IN EVERYDAY TALKS: A STUDY OF VIETNAMESE LANGUAGE LEARNER’S COMMUNICATIVE COMPETENCE IN INTERCULTURAL SETTINGS HÀI HƯỚC TRONG HỘI THOẠI HÀNG NGÀY: MỘT NGHIÊN CỨU VỀ NĂNG LỰC GIAO TIẾP CỦA HỌC SINH VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH GIAO TIẾP LIÊN VĂN HÓA M. COMBINED PROGRAM THESIS FIELD: ENGLISH TEACHING METHODOLOGY CODE: 60140111 SUPERVISOR: Dr. Hoàng Thị Hạnh HANOI - 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Statement of Ownership I hereby declare that this thesis is my own work and that, to the best of my knowledge, it contained no material previously published or written by another person (except where explicitly defined in the acknowledgements), nor material which has been submitted for the award of any degree or diploma of a university or other institutions of higher learning.

Name: Vũ Thị Hợi Date : ………………………………. i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Acknowledgements At the completion of this thesis, I would like to express my deep gratitude to Dr. Hoàng Thị Hạnh (my supervisor) of University of Languages and International Studies – Vietnam National University for her constant and valuable guidance, encouragement and support. Particularly, her critical comments on every single piece of work of the thesis have contributed greatly to my learning, and to the development of my research skills.

Without her supervision, I would not have been able to complete this thesis. However, shortcomings and errors, if any, in the thesis are my own. I would like to give my thanks to the students and volunteers who participated in my studies though their name cannot be identified (for confidentiality). This thesis could not have been completed without their ideas, information and contribution.

Thanks to their participation, patience and painstaking efforts, this thesis has been done. My thanks also go to Faculty of Postgraduate Studies, where I have studied for two years, for providing me with valuable learning condition. Last but not least, I would like to thank my parents, my sisters, and my friends for their encouragements on my life-long learning, for their help on the completion of this thesis. ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Abstract Conversational humor in language teaching and learning has risen in prominence since 1990s.

Recently, there has been much interest in and debate concerning conversational humor and how it links to participants‟ communicative competence in intercultural situations. However, there has been little empirical study into how humor is used and perceived by its participants, especially when all of them are L2 speakers of English. This research reports on a qualitative study investigating humor used by five L2 speakers of English in their everyday talks. Although the limited number of instances reported means that further research is needed to convincingly make generalizations, it is suggested that humor cannot be perceived as stative and presumptive but as adaptive and emergent resources which are negotiated and context-dependent.

Therefore, conversational humor needs to move beyond the traditionally conceived stative and context-independent as innate traits, typical connecting tools to incorporate an awareness of cultural and sociolinguistic differences in using humor and the skills needed to successfully negotiate the meaning of humor in intercultural settings. iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Table of Contents Statement of Ownership. iii Table of Contents .iv List of Transcript Conventions.vi Notes on Quotations from the Stimulated Recall Interviews. vii List of Abbreviations.

viii List of Tables.ix List of Figures. Statement of problem and rationale. Statement of problem. Purpose and significance of the study.

Purpose of the study. Significance of the study. Structure of the thesis .6 CHAPTER 2: LITERATURE REVIEW. Humor in intercultural communication.

Humor competence as a part of sociolinguistic competence .17 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Data collection methods. Stimulated recall interviews .29 CHAPTER 4: HUMOR IN EVERYDAY INTERCULTURAL TALKS. Humor as intention and the mismatch with humor comprehension.

Humor and jokes on linguistic features. Humor as the mark of the in-group .52 CHAPTER 5: THE INTERACTIVE CONSTRUCTION OF HUMOR. The interactive construction of humor. Limitations and further research.

I v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] List of Transcript Conventions. Indicate intonation that is a falling or final, not necessary at the end of the sentence. ? Indicate the rising tone, not necessary a question. , Indicate “continuing” intonation, not necessarily a clause boundary.

:: Indicate the prolongation or stretching of the sound just preceding them. The more colons, the longer the stretching. (?) Inaudible ((laughs)) Nonlinguistic features of the transcription or transcriber‟s description of the event.8) Numbers in the parentheses indicate silence, represented in tenths of a second, what is given here in the left margin indicates 0.8 seconds of silence. (…) Indicate a section of dialogue that is not transcribed [ ] Overlapping or interrupted speech /n/ Phonemic transcription of sounds or words = The utterance on one line continues without a pause where the next = picks it up.

Tell Strong emphasis. TELL Especially loud voice - Indicate a cut-off or self-interruption. hhh Indicate hearable aspiration or represent breathing, laughter, etc. The more h‟s, the more aspiration.

 Indicate specific parts of an extract discussed in the text. vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Notes on Quotations from the Stimulated Recall Interviews (SRIs) The Stimulated Recall Interview quotes were spoken in Vietnamese by two Vietnamese participants with some code switching. Quotations from these data were translated into idiomatic English by the researcher, with no attempt to reproduce grammatical or lexical errors. The following system was devised to reference quotations from the participant observation extracts or the main task interactions: TSRI1–06 ext.5–00:16:35 T: Thành Participant pseudonym SRI: Quotes taken from stimulated recall interview 1: The order number of the interview 06: The participant reflects on the corresponding line in the main task interaction ext.5: The number of the extract in the main task interaction 00:16:35: The beginning time of the quote in the interview.4–00:38:15 J: Jonas Participant pseudonym SRI: Quotes taken from stimulated recall interview 1: The order number of the interview 07: The participant reflects on the corresponding line in the main task interaction ext.4: The number of the extract in the main task interaction 00:38:15: The beginning time of the quote in the interview.

vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] List of Abbreviations ARs Audio recordings Ext. Extract L2 Second language (for example: L2 speakers, L2 learners) NNSs Non-native Speakers NSs Native Speakers SRIs Stimulated recall interviews VRs Video recordings viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] List of Tables Table 3.1: Demographic Information about the Participants .2: Information about Participant Observations .3: Video and Audio Recordings (VRs /ARs) .4: Information about Stimulated Recall Interviews .24 ix LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] List of Figures Figure 2.1: Four-level Model of Humor Appreciation (Hay, 2001) .3: Relationship between Humor Competence and Sociolinguistic Competence .1: Procedure of Using Stimulated Recall Interviews (SRIs) .2: Information about data collection and analysis procedure .3: A streamlined codes-to-theory model for qualitative inquiry (Saldana, 2009).31 x LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] PART 1: INTRODUCTION CHAPTER 1: INTRODUCTION 1. Introduction This thesis examines how humor is used in daily intercultural talks between Vietnamese students and German volunteers and how they perceive the humor used by their conversation partners. This first chapter introduces the research topic, and the rationale of the present study in sections 1.2 describes the purpose and significance of the study.

The last section outlines the structure for the research presentation. Statement of problem and rationale 1. Statement of problem The purpose of teaching English is to develop learner‟s communicative competence (Hymes, 1972, 1974; Canale & Swain, 1980, 1983; Damen, 1987; Dodd, 1988; Park, 1994; Schinitzer, 1995; Ting-Toomey, 1999; Schmitz, 2002; Lantolf, 2000, 2006; Fantini, 2006; Byram, 1997, 2000; Hoa, 2007; Moosmüller & Schönhuth, 2009; Deardorff, 2009; Cetinavci, 2012). Canale and Swain (1980, 1983) divide communicative competence into four parts: (1) linguistic competence or the ability to use the linguistic code, grammar, pronunciation, and vocabulary correctly; (2) discourse competence which is the ability to maintain cohesion between segments of discourse; (3) strategic competence which is the leamer's ability to repair communication breakdown and work around gaps in his or her knowledge of the target language, and finally (4) sociolinguistic competence or learners‟ ability to use language appropriately in various social contexts (Byram, 1997).

To assess the communicative competences when using English as an international language, each competence cannot be viewed separately from its context (Lantolf, 2000, 2006; Fantini, 2009; Byram, 1997, 2000; Hoa, 2007; Moosmüller & Schönhuth, 2009; Deardorff, 2009; Cetinavci, 2012). This research, regarding sociolinguistic competence, studies humor competence of Vietnamese high school students who are fluent in linguistic competence when they come to 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] interact with German students using English as an international language. These Vietnamese students can speak English with fluency in everyday talks. However, when they use English as an international language to communicate with German students, it is noticeable that there are still observable peculiar moments.

Rationale Having a sense of humor helps us a lot in socializing. Trachtenberg (1979) indicates that humor is indispensable in everyday socialization such as greeting someone, introducing oneself, leaving a social meeting. Humor helps bring people closer to each other (Askidson, 2005; Mak, 2008; Bell, 2006; Aboudan, 2009); clear away tension atmosphere and make it enjoyable and meaningful (Attardo, 1994; Alison, 1998; Bell, 2007a; Lundquist, 2009; Lynch, 2002; Crăciun, 2014); and dispel the feeling of shyness and unconfidence (Bell, 2007a). Humor within the language teaching can reduce affective barriers to language acquisition; stimulate behaviors that are essential to success within a communicative context and create conducive learning environment (Masten, 1986; Kang & Gianato, 1999; Sullivan, 2000; Askidson, 2005; Bell, 2005; Aboudan, 2009; Hoang, 2014).

Currently, there is a noticeable shift in humor research and theory from a universal communication view point in which humor can be recognized by laughter, smiling or linguistic cues such as “I‟m teasing you”, “I‟m joking”, or “it was so funny” (Chiaro, 1992; Attardo, 1994; Carrell, 1997; Hay, 2001; Wiseman, 2002; Andrew, 2010) to a personal and situated perspective in which humor is constructed, perceived and negotiated in intercultural interaction (Lee, 1994; Lynch, 2002; Bell, 2006, 2007a, 2007b; Wiseman, 2002; Wiseman & Gonzalez, 2005; Gervais & Wilson, 2005; Mak, 2008; Lundquist, 2009). This research is done, taking the latter view point of humor, seeing humor as a part of sociolinguistic competence. However, it is different from the previous studies on interactional humor (Lee, 1994; Bell, 2006, 2007a, 2007b; Mak, 2008; Lundquist, 2009) in that the participants in my research are all L2 speakers of English. Questions remain as to the conditions under which L2 speakers may be more or less receptive to humor 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] created by the other L2 users and how they perceive and respond to such humor.

My research is an attempt to answer these questions. Purpose and significance of the study 1. Purpose of the study It is expected that this research will shed some light on conversational humor. According to Attardo (1994) and Norrick (2009), conversational humor focuses on how humor works closely with its context.