Chương 1 : LICH SỬ VAN DE NGHIÊN CỨU 1.1 Những nghiên cứu về dao đức, giáo dục dao đức Đạo đức là một hình thái ý thức — xã hội được hình thành rất sớm trong lịch sử, được mọi xã hội, mọi giai cap va mọi thời dai quan tâm. Giáo dục dao đức cho con người là van dé đặt ra từ thời xa xưa và luôn đổi mới dé thích ứng với mọi thời đại. Giáo dục đạo đức cho trẻ em vẫn là dé tài nóng bỏng, được mọi nganh khoa học quan tâm dưới nhiều bình diện, góc độ khác nhau. Đã có nhiều công trình nghiên cứu nhiều khía cạnh khác nhau về đạo đức, cũng như giáo dục đạo đức của các tác giả trong nước và thé giới 1.1 Các công trình nghiên cứu của nước ngoài l - Năm 1963, công trình nghiên cứu của E.
Kraxnobaep về sự hình thành niềm tin đạo đức ở các học sinh lớn tuôi - Năm 1964, công trình nghiên cứu của L.Placxina về sự tác động gián tiếp trong hệ thống giáo dục đạo đức của học sinh - Năm 1965, hai công trình nghiên cứu của các tác giả: A.I Malarenco về sự thống nhất của hành vi và tri thức đạo đức trong quá trình giao dục các em thiểu niên và tác giả P.Djanilitze về những nhân tổ của sự phát triển đạo đức - Năm 1966, công trình nghiên của K.Tiuchokalop về những quy luật của việc giáo dục đạo đức cộng sản - Năm 1967, công trình nghiên cứu của N.Boondurep về những vẫn đề cơ bản của nội dung và PPGD đạo đức - Năm 1968, công trình nghiên cứu của Z. Xafronova vẻ sự hình thành các lý tưởng đạo đức ở những học sinh lớn tuổi 13 1.2 Các cũng trình nghiên cứu ở trong nước Có nhiều công trinh nghiên cứu va báo chí đề cập đến van đề giáo dục đạo đức nói chung va danh lứa tuổi thanh thiểu niên nói riêng - Tháng 10/1987, Dao Ngọc Dé nghiên cứu về giáo dục tính trung thực cho học sinh - Tháng 1/1980, Trịnh Văn Ngân tìm hiểu về van dé giáo dục đạo đức cho học sinh cấp I, I - Tháng 6/1980, Dao Vinh tim hiểu về giáo dục đạo đức cho học sinh qua những ản kỉ luật - Tháng 6/1983, Nguyễn Văn Tuân có bài viết về giáo dục đạo đức cho học sinh phố thông trung học được đăng trên tạp chi nghiên cứu giáo dục - Năm 1987, dé tải nghiên cứu: Khảo sát thực trạng đạo đức của học sinh cấp II, III trong nội thành Thành Phố Hỗ Chi Minh của khoa Tâm Lí — Giáo dục Đại học Sư Phạm TP. - Năm 1993, khỏa luận tốt nghiệp: Tìm hiểu thực trạng đạo đức cua một số học sinh lớp 11 qua một số trường PTTH ở nội thành TP. HCM của khoa Tâm LÍ — Giáo dục trường Đại học Sư Phạm TP.
HCM - Tháng 3/1995, PTS Phạm Thanh Bình va Lê Phong có bài viết về học sinh yeu kém đạo đức đăng trên tạp chí Nghiên cứu Giáo dục - Năm 1994, khóa luận tốt nghiệp: Khảo sát van dé giáo dục đạo đức cho học sinh ở trưởng phổ thông cap 2-3 Sương Nguyệt Anh, quận 10, Thành pho Hà Chi Minh, thông qua sự kết hợp ba lực lượng giáo dục: Gia đình — Nhà trường - Xã hội của Nguyễn Thị Diễm Thu, Khoa Tâm Lí — Giáo dục, Dai học Su Phạm TP. - Năm 1995, khóa luận tốt nghiệp: Tìm hiểu kinh nghiệm giáo dục học sinh kém đạo đức của một số giáo viên chủ nhiệm ở trưởng PTTH Nguyễn Du, 14 Nguyễn Khuyến tại Thành Phó Hỗ Chí Minh của Nguyễn Thị Trúc Ly, Khoa Tâm Lí - Giáo dục, Đại học Sư Phạm TP. - Tháng 1/1997, tac giả Lê Phong, Dai học Huế có bai viết về sự sa sút đạo đức của một bộ phận nhỏ học sinh các trường phổ thông khu vực Bình Trị Thiên, đăng trên tạp chí Nghiên cứu giáo dục Trong những năm gần đây, đạo đức và giáo dục đạo đức trong nhà trường là vấn đề ngày càng thu hút sự quan tâm của toàn xã hội. Trong nghị quyết TƯ 4 - khóa VII, 1993 của Dang cho rằng những giá trị cơ bản mà con người Việt Nam cần được giáo dục, đạt tới dé đáp ứng yêu cầu CNH - HĐH đã sớm được đặt ra như sau: “#fướng vào bôi dưỡng và phát huy nhân tố con người Việt Nam và không ngừng gia tăng tính tự giác, năng động, tự chủ, phát huy sức mạnh bên trong của mỗi cá nhân, kết hợp sức mạnh của cả cộng động — con người phát triển cao trí tuệ, cường tráng vẻ thé chất, phong phú về tinh than, trong sáng về dao đức, là động lực của sự nghiệp xây dung xd hội mới, đẳng thời là mục tiêu cia chủ nghĩa xã hội."; Trong nghị quyết TƯ 2 — khóa VIII, 1997 nhận định “Nhiém vụ và mục tiêu cơ bản của gido duc là nhằm xây dựng con người và thé hệ thiết tha gắn bó với lí tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, có đạo đức trong sáng, có ý chí kiên cường xây dựng và bảo vệ Tổ Quốc; công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước." Trong đề tài KHXH 04 - 04 “Vé phát triển toàn điện con người Việt Nam thời ki CNH - HDH', Giáo su Phạm Minh Hạc đã đưa ra những đặc điểm của con người Việt Nam và cũng đã phác thảo mô hình nhân cách con người Việt Nam thích ứng với CNH — HĐH: “Con người có li tưởng độc lap dân tộc và CNXH, có đạo đức trong sang, giữ gin và phat huy giá trị văn hóa của dân tộc, có năng lực tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại." Nhìn chung các công trình, các bài viết đã cho ta thấy những vấn đề, những khía cạnh khác nhau của vấn đề đạo đức và giáo dục đạo đức.
Thế 15 nhưng, những đề tài nghiên cứu trên chỉ đề cập đến giáo dục đạo đức đối với các đôi tượng là học sinh, thanh thiếu niên nói chung. Chúng ta không thấy có bài viết trên dé cập đến giáo dục đạo đức cho trẻ mỏ côi.2 Những nghiên cứu về giáo dục gia đình Gia đình là nền tảng của xã hội. Gia đình có vững mạnh thì xã hội mới phát triển. Do vậy, có nhiều tác giả ở nước ngoài cũng như Việt Nam đã tham gia nghiên cứu về lĩnh vực gia đình nhằm góp phần nâng cao hiệu quả trong việc giáo dục dé hình thành và phát triển nhân cách con trẻ 1.1 Một số công trình nghiên cứu nước ngoài - Năm 1972, AmBac- Đi- An trong cuôn “Giáo duc các con trong gia đình" đã đề cập đến một số đặc điểm tâm lí của trẻ thuộc lứa tudi ấu nhi, lứa tudi mẫu giáo va lứa tuổi thiếu niên và đặt ra yêu cầu cho các bậc cha mẹ cần phải phát huy tinh sáng tạo trong việc lựa chọn biện pháp tác động giáo duc - Với quyên “Dé gân gũi hơn với con cái”, tac già Jane Nelson đã giới thiệu với các bậc cha mẹ về thế giới tâm lí của tuổi mới lớn cũng đưa ra bài tập nhằm giúp cha mẹ hình thành những kĩ năng hiểu con, gần gũi với con, đi sâu vào thế giới nội tâm của con, giúp việc giáo dục con tốt hơn.2 Một số công trình nghiên cứu trong nước - Trong bài viết "Biện pháp cha mẹ xây dựng quan hệ gắn bó với con ở tuổi thiếu niên trong các gia đình ở Thành phố Hé Chí Minh", TS Nguyễn Thị Bích Hồng, trường ĐH Sư Phạm TP.
HCM đã đưa ra kết quả thực trạng việc cha mẹ sử dụng các biện pháp xây dựng mỗi quan hệ gắn bó với con ở lứa tuổi thiếu niên. Kết luận đề tài như sau: Hiệu quả của việc giáo dục chưa cao do cha mẹ chưa thực hiện các biện pháp xây dựng môi quan hệ cha - mẹ va con cái đúng yêu cầu - Luận văn Thạc sĩ với đề tài “Nghiên cứu ảnh hưởng của gia đình tới đạo đức của học sinh Phé thông trưng hoc cơ sở ở Tây Ninh” (1998) của Phạm 16 Xuân Khi đã nghiên cứu thực trạng ảnh hưởng của gia đình đến đạo đức học sinh. Trên cơ sở tìm hiểu thực trạng, tác giả đã đề ra các biện pháp nhằm nâng cao tác dụng của giáo dục gia đình - Khóa luận tốt nghiệp “Thue trang sử dụng một số PPGD con cái ở lứa tuổi thiếu niên của các bậc cha mẹ tại TP. Hồ Chí Minh" cia Lương Thị Hồng Gam, Đại học Sư Pham TP.
HCM, 2001 đã được tiến hành trên phụ huynh va học sinh ở ba trường Trung học cơ sở trên thành phố. Tác giả đã nghiên cửu về việc thực trạng sử dụng PPGD con của các cha mẹ trong những gia đình bình thường ngoài xã hội và nguyên nhân dẫn đến thực trạng trên Nhìn chung, đây là các bài viết, đề tài có ý nghĩa trong giáo dục gia đình. Thế nhưng, nội dung chủ yếu đề cập đến các van đề giáo dục con cái của các bậc cha mẹ trong gia đình bình thường, chưa có bài viết về giáo dục trẻ mé côi theo mô hình gia đình tại các lang SOS.3 Những nghiên cứu về giáo dục trẻ mồ côi Trong khóa luận tốt nghiệp với đề tài “Tim hiểu một số PPGD đạo đức và sự tiến bộ về đạo đức của trẻ trong mô hình SOS Gò Vấp”, ĐH Sư Phạm TP. HCM,1994, Hoàng Mỹ Nga đã tìm hiểu một số PPGD đạo đức đã được áp dụng đối với trẻ mồ côi của các mẹ; hiện trạng đạo đức của một số trẻ đã vào làng 4 năm, đồng thời so sánh nhận thức đạo đức của trẻ ở làng với trẻ ở trường phổ thông bình thường.
Trong đó, lực lượng giáo viên là đối tượng chính của đề tài, không phải các bà mẹ. - Cùng đề tài nghiên cứu về trẻ mé côi, trong khóa luận tốt nghiệp của Cao Thị Phương Nga với đề tài “Tim hiểu một số PPGD gia đình tại lang SOS”, ĐH Sư Phạm TP. HCM, 1997 với phạm vi nghiên cứu ở ba làng SOS Gò Vấp. làng trẻ Picasso Thủ Đức, Trung tâm nuôi dạy trẻ Biên Hòa và khách the nghiên cứu chính của đề tài là các mẹ.
Đề tài tập trung tìm hiểu thực trạng sử 17 dụng của một số PPGD của các mẹ, chưa chú ý đến những khó khăn của các mẹ trong quá trình sử dụng các PPGD cho trẻ mồ côi. - Khóa luận tốt nghiệp “Tìm hiểu thực trạng sử dụng PPGD con cdi của các bà mẹ trong làng nuôi dạy trẻ mé côi tại TP. Hỗ Chi Minh", ĐH Su Phạm TP. HCM, 2005 của Đỗ Thị Chiêu Linh đã nghiên cứu mức độ sử dụng, cách thức sử dụng PPGD của các mẹ tại làng SOS.