Nghiên Cứu Về An Sinh Xã Hội Tại Việt Nam Giai Đoạn 2001-2011

Luận án tiến sĩ nghiên cứu đảng cộng sản việt nam lãnh đạo thực hiện an sinh xã hội từ năm 2001 đến năm 2011, phân tích chuyên sâu, xây dựng mô hình lý thuyết, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Nguyễn Mai Phương
• Người hướng dẫn: PGS. TS. Nguyễn Viết Thảo
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lịch Sử
• Đề tài: Nghiên Cứu Về An Sinh Xã Hội Tại Việt Nam Giai Đoạn 2001-2011
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Về An Sinh Xã Hội Việt Nam 2001 2011

Nghiên cứu về an sinh xã hội (ASXH) tại Việt Nam giai đoạn 2001-2011 là một lĩnh vực rộng lớn, thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu. Các công trình tập trung vào nhiều khía cạnh khác nhau, từ chính sách, thực trạng, đến tác động và giải pháp. Việc tổng quan các công trình nghiên cứu này là bước quan trọng để hiểu rõ những gì đã được khám phá, những khoảng trống cần lấp đầy, và định hướng cho các nghiên cứu tiếp theo. Các nghiên cứu này cung cấp cái nhìn đa chiều về hệ thống an sinh xã hội Việt Nam trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

1.1. Các Nghiên Cứu Về Bản Chất và Chức Năng của ASXH

Nhóm nghiên cứu này tập trung vào việc định nghĩa ASXH trong bối cảnh Việt Nam, phân tích các chức năng cơ bản của nó như phòng ngừa rủi ro, giảm nghèo, và đảm bảo công bằng xã hội. Các công trình này thường đưa ra khung lý thuyết để phân tích và đánh giá hiệu quả của các chính sách an sinh xã hội hiện hành. Một số nghiên cứu xem xét vai trò của ASXH trong mối quan hệ với phát triển kinh tế và ổn định xã hội. Chúng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng một hệ thống ASXH bền vững, hiệu quả để hỗ trợ quá trình phát triển của đất nước.

1.2. Nghiên Cứu Về Chính Sách và Thực Trạng ASXH Tại Việt Nam

Các nghiên cứu này đi sâu vào phân tích các chính sách an sinh xã hội cụ thể đang được triển khai tại Việt Nam, như chính sách xóa đói giảm nghèo (XĐGN), bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT), trợ giúp xã hội (TGXH) và ưu đãi xã hội (ƯĐXH). Chúng đánh giá hiệu quả của các chính sách này trong việc giải quyết các vấn đề xã hội, đồng thời chỉ ra những hạn chế và bất cập cần khắc phục. Các nghiên cứu thường sử dụng dữ liệu thống kê và khảo sát để đánh giá thực trạng an sinh xã hội và tác động của các chính sách đối với các nhóm dân cư khác nhau.

II. Vấn Đề và Thách Thức của An Sinh Xã Hội 2001 2011

Giai đoạn 2001-2011 chứng kiến nhiều thay đổi kinh tế - xã hội quan trọng, đặt ra những thách thức lớn đối với hệ thống an sinh xã hội của Việt Nam. Tình trạng phân hóa giàu nghèo gia tăng, quá trình đô thị hóa nhanh chóng, và biến đổi khí hậu đã tạo ra những rủi ro mới cho người dân. Hệ thống ASXH còn nhiều hạn chế, chưa đáp ứng được nhu cầu ngày càng tăng của xã hội. Cần có những nghiên cứu sâu sắc để xác định các vấn đề và thách thức, từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp.

2.1. Tác Động Của Khủng Hoảng Kinh Tế Đến An Sinh Xã Hội

Khủng hoảng kinh tế toàn cầu năm 2008-2009 đã tác động mạnh đến Việt Nam, gây ra tình trạng thất nghiệp, giảm thu nhập, và gia tăng nghèo đói. Các nghiên cứu tập trung vào đánh giá tác động của khủng hoảng kinh tế đến an sinh xã hội, đặc biệt là đối với các nhóm dân cư dễ bị tổn thương. Chúng phân tích khả năng ứng phó của hệ thống ASXH trước các cú sốc kinh tế và đề xuất các biện pháp để tăng cường khả năng chống chịu của hệ thống.

2.2. Bất Bình Đẳng và Phân Hóa Giàu Nghèo Ảnh Hưởng ASXH

Tình trạng bất bình đẳng và phân hóa giàu nghèo gia tăng là một trong những thách thức lớn đối với an sinh xã hội ở Việt Nam. Các nghiên cứu chỉ ra rằng, những người nghèo và nhóm dân cư yếu thế thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận các dịch vụ ASXH cơ bản. Điều này đòi hỏi cần có những chính sách ASXH công bằng và hiệu quả hơn, nhằm thu hẹp khoảng cách giàu nghèo và đảm bảo mọi người dân đều có cơ hội tiếp cận các dịch vụ ASXH.

III. Cách Đổi Mới An Sinh Xã Hội Việt Nam Giai Đoạn 2001 2011

Để đáp ứng những thách thức mới, Việt Nam đã thực hiện nhiều cải cách trong hệ thống an sinh xã hội giai đoạn 2001-2011. Các cải cách tập trung vào mở rộng phạm vi bao phủ của BHXH và BHYT, tăng cường hiệu quả của các chương trình XĐGN, và cải thiện hệ thống TGXH. Các nghiên cứu đánh giá những cải cách này và đề xuất các giải pháp để tiếp tục hoàn thiện hệ thống ASXH.

3.1. Mở Rộng Bảo Hiểm Xã Hội BHXH và Bảo Hiểm Y Tế BHYT

Việc mở rộng phạm vi bao phủ của BHXH và BHYT là một trong những ưu tiên hàng đầu của chính phủ Việt Nam. Các nghiên cứu đánh giá hiệu quả của các chính sách khuyến khích người dân tham gia BHXH và BHYT, đặc biệt là đối với người lao động tự do và người nghèo. Chúng cũng đề xuất các giải pháp để giảm thiểu tình trạng trốn đóng BHXH và BHYT, đồng thời nâng cao chất lượng dịch vụ của các hệ thống này. Theo đó, Bảo hiểm xã hội Việt Nam cần đổi mới để phù hợp với tình hình mới.

3.2. Nâng Cao Hiệu Quả Chương Trình Xóa Đói Giảm Nghèo XĐGN

Chương trình XĐGN đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng trong việc giảm nghèo ở Việt Nam. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức, như tình trạng tái nghèo và nghèo đa chiều. Các nghiên cứu tập trung vào đánh giá hiệu quả của các mô hình XĐGN khác nhau, đồng thời đề xuất các giải pháp để giảm thiểu tình trạng tái nghèo và cải thiện đời sống của người nghèo một cách bền vững. Cần có các giải pháp an sinh xã hội cho người nghèo hiệu quả hơn.

IV. Ngân Sách Nhà Nước Cho An Sinh Xã Hội Phân Bổ và Hiệu Quả

Phân bổ và sử dụng ngân sách nhà nước cho an sinh xã hội là yếu tố then chốt để đảm bảo hiệu quả của hệ thống. Các nghiên cứu xem xét việc phân bổ ngân sách cho các chương trình ASXH khác nhau, đồng thời đánh giá hiệu quả của việc sử dụng ngân sách này. Chúng đề xuất các giải pháp để tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình trong việc quản lý ngân sách cho ASXH.

4.1. Đánh Giá Chi Tiêu Ngân Sách Cho Các Chương Trình ASXH

Các nghiên cứu xem xét việc phân bổ ngân sách nhà nước cho an sinh xã hội, tập trung vào phân tích cơ cấu chi tiêu cho các chương trình khác nhau như XĐGN, BHXH, BHYT, TGXH, và ƯĐXH. Mục tiêu là đánh giá sự phù hợp của phân bổ ngân sách với các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội và nhu cầu của người dân. Ngoài ra, cũng cần đánh giá khả năng tiếp cận nguồn ngân sách nhà nước của nhóm đối tượng dễ bị tổn thương.

4.2. Tăng Cường Minh Bạch và Trách Nhiệm Giải Trình

Để đảm bảo hiệu quả của việc sử dụng ngân sách cho ASXH, cần tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình trong quá trình quản lý ngân sách. Các nghiên cứu đề xuất các giải pháp để cải thiện hệ thống giám sát và đánh giá hiệu quả của các chương trình ASXH, đồng thời tăng cường sự tham gia của người dân và các tổ chức xã hội trong quá trình ra quyết định về phân bổ ngân sách. Ngân sách nhà nước cho an sinh xã hội cần được quản lý hiệu quả.

V. Ứng Dụng Nghiên Cứu Tác Động Của Chính Sách ASXH Đến Đời Sống

Nhiều nghiên cứu tập trung vào đánh giá tác động của chính sách ASXH đến đời sống của người dân, đặc biệt là các nhóm dân cư dễ bị tổn thương. Chúng phân tích tác động của các chương trình XĐGN, BHXH, BHYT, TGXH, và ƯĐXH đến thu nhập, sức khỏe, giáo dục, và các khía cạnh khác của đời sống. Các nghiên cứu này cung cấp bằng chứng quan trọng để đánh giá hiệu quả của các chính sách và đề xuất các cải tiến.

5.1. Cải Thiện Thu Nhập và Mức Sống Của Người Dân

Các nghiên cứu xem xét tác động của các chương trình ASXH đến thu nhập và mức sống của người dân, đặc biệt là người nghèo và người lao động thu nhập thấp. Họ tập trung phân tích tác động của trợ cấp xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, và các chương trình hỗ trợ việc làm đến khả năng trang trải cuộc sống và cải thiện mức sống của các nhóm này. Cần đảm bảo an sinh xã hội giúp tăng thu nhập.

5.2. Nâng Cao Sức Khỏe và Tiếp Cận Y Tế Cho Mọi Người

Các nghiên cứu đánh giá tác động của BHYT và các chương trình chăm sóc sức khỏe cộng đồng đến sức khỏe và tiếp cận y tế của người dân. Đặc biệt chú trọng đến việc đánh giá khả năng tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao của người nghèo, người dân tộc thiểu số, và các nhóm dân cư ở vùng sâu vùng xa. Bảo hiểm y tế Việt Nam cần được cải thiện hơn nữa.

VI. Kết Luận An Sinh Xã Hội Việt Nam Thành Tựu và Hướng Đi Tới

Giai đoạn 2001-2011, Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng trong lĩnh vực an sinh xã hội. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức phía trước. Cần tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện hệ thống ASXH để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của xã hội và đảm bảo một tương lai tốt đẹp hơn cho mọi người dân. Đổi mới an sinh xã hội là yêu cầu cấp thiết.

6.1. Đánh Giá Tổng Quan Thành Tựu và Hạn Chế

Các nghiên cứu tổng kết những thành tựu và hạn chế của hệ thống an sinh xã hội Việt Nam giai đoạn 2001-2011. Họ phân tích các yếu tố dẫn đến thành công và chỉ ra những nguyên nhân gây ra hạn chế, từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm quý báu cho quá trình xây dựng và phát triển hệ thống ASXH trong tương lai. Các chính sách an sinh xã hội cần được đánh giá khách quan.

6.2. Đề Xuất Các Hướng Nghiên Cứu và Giải Pháp Cho Tương Lai

Dựa trên những phân tích và đánh giá, các nghiên cứu đề xuất các hướng nghiên cứu và giải pháp cho tương lai của hệ thống an sinh xã hội Việt Nam. Các giải pháp tập trung vào việc tăng cường tính bền vững, hiệu quả, và công bằng của hệ thống, đồng thời đáp ứng những thách thức mới trong bối cảnh hội nhập quốc tế và biến đổi khí hậu. An sinh xã hội Việt Nam cần hướng đến sự phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến luận án Chương 2: Chủ trương và sự chỉ đạo của Đảng trong thực hiện an sinh xã hội giai đoạn 2001-2006 Chương 3: Đảng lãnh đạo thực hiện an sinh xã hội giai đoạn 2006 - 2011 Chương 4: Nhận xét và kinh nghiệm (LUAN.2011 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.2011 NỘI DUNG Chƣơng 1 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN ASXH là một hướng nghiên cứu hấp dẫn, thu hút sự chú ý, quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu, thể hiện qua sự phong phú về số lượng công trình và tính đa diện của vấn đề nghiên cứu. Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến đề tài, các công trình nghiên cứu về ASXH trong và ngoài nước được chia thành các nhóm tư liệu như sau: 1. Các công trình nghiên cứu về an sinh xã hội của các nƣớc trên thế giới và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam Tác giả Đinh Công Tuấn trong cuốn sách:“Hệ thống an sinh xã hội của EU và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam” (Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội, 2008) đã nêu lên những đặc điểm khái quát nhất về hệ thống ASXH của các nước EU; chỉ ra những ưu điểm, hạn chế của hệ thống ASXH ở các nước này, trên cơ sở đó, rút ra các bài học kinh nghiệm cho Việt Nam trong quá trình xây dựng và hoàn thiện hệ thống ASXH. Năm 2012, Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh giới thiệu cuốn sách “Lao động, tiền lương, an sinh xã hội - một số kinh nghiệm của thế giới” (Nxb Chính trị - Hành chính, Hà Nội).

Trong nội dung về ASXH (phần III), các tác giả tập trung nghiên cứu về hệ thống ASXH ở các quốc gia khác nhau trên thế giới; trong đó có hệ thống ASXH ở các nước phát triển như Mỹ, Tây Âu, Tây Ban Nha, Ý, Thụy Điển, Nhật Bản và hệ thống ASXH ở các nước đang phát triển như Trung Quốc, Đài Loan, Cu Ba. Từ các mô hình ASXH của các nhóm nước trên thế giới, các tác giả nêu lên những kinh nghiệm nổi bật có giá trị tham khảo cho việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống ASXH ở Việt Nam. Nghiên cứu về ASXH của các nước Bắc Âu giai đoạn khủng hoảng kinh tế toàn cầu, hai tác giả Đinh Công Tuấn và Đinh Công Hoàng có cuốn sách: “An sinh xã hội Bắc Âu trong cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu và bài học cho Việt Nam” (Nxb Khoa học Xã hội, Hà Nội, 2013). Trong công trình này, các tác giả tập trung phân tích những điều chỉnh chính sách ASXH ở các nước Bắc Âu (Đan Mạch, Thụy (LUAN.2011 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.2011 Điển, Phần Lan, Na Uy) giai đoạn 2008 -2013.

Bắt đầu bằng việc nghiên cứu những đặc điểm chung nhất của mô hình ASXH Bắc Âu, những ưu điểm và hạn chế của mô hình, tác động của khủng hoảng kinh tế toàn cầu đối với những hệ thống ASXH ở từng nước Bắc Âu, nhóm tác giả phân tích những phản ứng chính sách của các chính phủ Bắc Âu đối với ASXH trong khủng hoảng và tác động điều chỉnh chính sách ASXH của khu vực này đối với châu Âu, thế giới cũng như Việt Nam. Cuối cùng, các tác giả rút ra những bài học kinh nghiệm cho Việt Nam trong xây dựng và thực hiện chính sách ASXH. Tác giả Trần Thị Nhung với cuốn sách:“Đảm bảo xã hội trong nền kinh tế thị trường Nhật Bản hiện nay” (Nxb Từ điển Bách khoa, 2008), đã phân tích các nội dung chủ yếu bảo đảm xã hội của Nhật Bản như hiểu biết về đảm bảo xã hội, thay đổi cơ bản trong môi trường đảm bảo xã hội, đảm bảo thu nhập; bảo hiểm chăm sóc sức khoẻ, TGXH. Trong bài viết “Kinh nghiệm giảm nghèo và phát triển hệ thống an sinh xã hội của Trung Quốc” (Tạp chí Lao động và Xã hội, số 276/2005), tác giả Nguyễn Hải Hữu tìm hiểu nhận thức và quan điểm của Trung Quốc về nghèo đói; nêu một số kinh nghiệm về giảm nghèo, phát triển hệ thống ASXH.

Đó là các kinh nghiệm như: chọn trọng điểm và lập kế hoạch giảm nghèo, thiết lập bộ máy chỉ đạo, điều hành, giám sát và đánh giá nghèo đói các cấp, nâng cao tố chất người nghèo, phát huy vai trò của trưởng thôn trong công tác giảm nghèo. Có thể nói, bài viết đã đề cập khá toàn diện đến XĐGN với tư cách là một trong những trụ cột của hệ thống ASXH Trung Quốc; các nhận xét, đánh giá của tác giả về thành công, hạn chế, nguyên nhân hạn chế trong XĐGN ở Trung Quốc là những gợi mở tốt cho Việt Nam đối với XĐGN và tránh tái nghèo. Trong bài viết:“Hệ thống an sinh xã hội theo mô hình “dân chủ xã hội” ở Thuỵ Điển - thực trạng và những vấn đề” (Tạp chí Nghiên cứu châu Âu, số 2/2010) tác giả Đinh Công Tuấn đã giới thiệu các hình thức ASXH ở Thuỵ Điển như bảo hiểm hưu trí cho người già, TGXH, bảo hiểm thất nghiệp, chính sách chăm sóc người già cô đơn, chế độ nghỉ phép và chăm sóc trẻ em. Bên cạnh đó, tác giả cũng tập trung phân tích ưu, nhược điểm của hệ thống ASXH theo mô hình dân chủ xã hội Thụy Điển, nêu một số kinh nghiệm, khuyến nghị cho Việt Nam.2011 10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.2011 Đề cập tới kinh nghiệm quốc tế trong thực hiện ASXH, tác giả Bùi Văn Huyền có bài: “Kinh nghiệm quốc tế về thiết kế và vận hành hệ thống an sinh xã hội” (Tạp chí Nghiên cứu châu Âu, số 12/2010).

Tác giả phân tích hệ thống ASXH ở châu Âu và Hoa Kỳ với những ưu điểm, hạn chế, đưa ra một số gợi mở cho Việt Nam trong thiết kế mô hình ASXH với các chính sách cụ thể, phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội. Các tác giả nước ngoài đã có khá nhiều công trình có giá trị nghiên cứu các vấn đề khác nhau trong hoạch định chính sách ASXH và trong thực hiện ASXH ở nhiều nước trên thế giới. Tiêu biểu là các công trình sau: “An sinh xã hội ở các nước đang phát triển” (Social Security in Developing Countries) của nhóm tác giả Ehtisham Ahmad, Jean Drèze, John Hills, Amartya Senv (Nxb Đại học Oxford tháng 4 năm 1991); “Cải cách trợ cấp an sinh xã hội ở châu Âu” (Social Security Pension Reform in Europe) của hai tác giả Martin Feldstein, Horst Siebert (Nxb Đại học Chicago tháng 6 năm 2002); “Trẻ em và an sinh xã hội” (Children and Social Security) của Jonathan Bradshaw (Nxb Ashgate, 2003); “Các chương trình an sinh xã hội và hưu trí trên toàn thế giới: Những ảnh hưởng của cải cách tài chính” (Social Security Programs and Retirement around the World: Fiscal Implications of Reform), nhóm tác giả Jonathan Gruber, David A. Kemp (Nxb Intersentia, tháng 10/2010); “An ninh: Một nguyên tắc chung của Luật an sinh xã hội ở châu Âu” (Security: A General Principle of Social Security Law in Europe) của nhóm tác giả Ulrich Becker, Danny Pieters, Friso Ross, Paul Schoukens (Nxb Đại học Europa, 2010); “Tiêu chuẩn kép: Chính sách xã hội ở châu Âu và Mỹ’ (Double Standard: Social Policy in Europe and the United States) của James W.

Russell (Nxb Rowman & Littlefield tháng 12 năm 2010); “Chiến lược an sinh xã hội: Làm thế nào để tối ưu hóa lợi ích hưu trí” (Social Security Strategies: How to Optimize Retirement Benefits) của nhóm tác giả William Reichenstein, William Meyer (Nxb William Reichenstein & William Meyer tháng 4/2011); “An sinh xã hội, đơn giản hóa mọi thứ” (Social Security Made Simple) của tác giả Mike Piper (LUAN.2011 11 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.2011 (Nxb Simple Subjects tháng 9 năm 2012); “Kinh tế học về cải cách chăm sóc y tế công cộng trong các nền kinh tế tiên tiến và mới nổi” (The Economics of Public Health Care Reform in Advanced and Emerging Economies) của các tác giả David Coady, Benedict J. Clements, Sanjeev Gupta (Nxb Quỹ tiền tệ quốc tế, tháng 6 năm 2012). Nhìn chung, các công trình nghiên cứu về ASXH ở các nước phát triển trên thế giới cung cấp cái nhìn tổng quan về sự khác biệt giữa các mô hình ASXH trên thế giới. Ở các nước phát triển như Nhật Bản, Hoa Kỳ, các nước Bắc Âu cũng như châu Âu nói chung, chính sách ASXH đã được hình thành và phát triển khá sớm.

Đây là nhóm nước có nền kinh tế phát triển năng động với mức thu nhập cao, phúc lợi xã hội dồi dào, nên hệ thống ASXH khá tốt. Những mô hình ASXH của các nước trên thế giới có giá trị tham khảo trên nhiều chiều cạnh, nhiều phương diện khác nhau cho Việt Nam trong xây dựng và thực hiện chính sách ASXH. Các công trình nghiên cứu về chính sách an sinh xã hội và thực trạng hệ thống an sinh xã hội ở Việt Nam Năm 2005, Nxb Đại học Quốc gia xuất bản cuốn sách: “Trong miền an sinh xã hội” của tác giả Bùi Thế Cường. Cuốn sách nghiên cứu chủ yếu về các vấn đề của ASXH như: Già hóa dân số và đáp ứng chính sách; già hóa dân số ở Đồng bằng sông Hồng.Tác giả chỉ rõ những nguồn lực vật chất của tuổi già bao gồm tự lập, giúp đỡ của con cái, bảo trợ xã hội Nhà nước, đưa ra phương hướng dàn xếp đời sống gia đình cho người cao tuổi ở Việt Nam.

Cuốn sách “Góp phần xây dựng hệ thống an sinh xã hội tổng thể ở nước ta hiện nay” của tác giả Trịnh Duy Luân (Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2005) là một đóng góp quan trọng trong nghiên cứu một số vấn đề lý luận và thực tiễn của ASXH. Tác giả đã phân tích bản chất và chức năng của hệ thống ASXH, cấu trúc và các hợp phần của hệ thống ASXH, mô hình lý tưởng và lộ trình xây dựng hệ thống ASXH, thực trạng hệ thống ASXH Việt Nam,.Những phân tích, lập luận của tác giả về cấu trúc đa dạng, đa tầng của hệ thống ASXH, về chức năng “lưới” của chính sách ASXH.là có cơ sở khoa học và bổ ích. Cuốn sách: “An sinh xã hội và phát triển nguồn nhân lực” của tác giả Mạc Văn Tiến (Nxb Lao động - Xã hội, 2006), đã tập hợp hơn 100 bài nghiên cứu về ASXH và nguồn nhân lực của các hội thảo trong, ngoài nước. Với khối lượng bài (LUAN.2011 12 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.