BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHO HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHAM KHOA NGỮ VĂN wm CÌ œ4 tai: Bi NHUNG TAC PHA M VAN XUOI NGHE THUAT VIET VE MIEN NUI TRONG GIAI DOAN KHANG CHIEN CHONG PHAP 1945 - 1954 Nousi huing dẫn: PGS. TRAN HỮU TA Sink vien thee hign : NGUYEN TH] NHAN Thanh Phố Hồ Chi Minh À0 1997 of Em xin chan thank cẩm ơn. da Chi Mik, <Waw rô thang 5 năm 1997 Sink vita NGUYEN THI NHAN MỤC LỤC D0). - Lý do chọn d@ tài.
Sư Ol Ds: “Wheel old) secu se cues ase eer ay 02 3. WA VĂN ca {Ga ESGioiSDEEcdhidolSttidtceoseby 05 4. Phafding pháp nghiên cứu.eeSSeS<e 05 55 “KếLcấuU của luỆn:VỀN::23112262:54501ã6q0Gdgúuaäus„dd 06 NỘI DŨN -assiinnaicniimcniieaeanieesmaenmaiaeeeane 08 Chương Một: VỀ ĐỀ TÀI MIỄN NÚI I. Miễn núi và van học viết vé miễn núi .2 Văn học viết về miễn núi trước Cách mang tháng Tám.
09 I3 Văn học viết về miễn núi sau Cách mạng tháng Tám. Vấn dé viết vé miễn núi trong giai đoạn kháng chiến chống Pháp 2.1 Các tác giả với quá trình thâm nhập và chiếm lĩnh dé tài.2 Việc thé hiện dé tài và những tác phẩm tiêu biéu. 13 Chương Hai: NHỮNG CHU DE LỚN I. _ Thể hiện thành công nhiễu chủ để lớn.1 TO cáo các thế lực phong kiến, đế quốc .- 17 l2 Qua trình thức tinh Cách mang của người dân miền núi .3 Cuộc đấu tranh phản phong và phản đế.---- --‹- 28 14 _ Thể hiện nhiều tình cảm cao đẹp: tình dân tộc, dân quân.
Một số hạn chế trong việc thé hiện chủ đề. ---5-5¿ 39 Chương Ba: NGHỆ THUAT THỂ HIỆN a: Nghệ thuật miêu tả thiên nhiên và cuộc sống con người. Nghệ thuật xây dựng nhân vật.ceseeeeeese 49 J3 5õ INGE NOR) c(4o2002024046666002406À(((Á666/26000V10666 se 54 4. KếtcấUitÄcpHÃli:c<csc.¿ckcsorrricetoduoecseniieseede 55 KẾT LUẬN Seen eee eo tne Sete eee re mae rn 58 THU MUC THAM KHAO DẪN NHẬP 1.1 Đây là mang văn học có những đóng góp đáng kể trong nến van học Việt Nam nói chung và văn học giai đoạn kháng chiến chống Pháp nói riêng.
Cách mạngtháng Tám chẳng những đã đưa lịch sử Việt Nam bước vào kỷ nguyên mới mà còn đưa văn học Việt Nam vào thời kỳ phát triển mới. Nó đánh dấu một bước chuyển rõ rệt trong tư tưởng và sáng tác của rất nhiều nhà văn. Họ tham gia kháng chiến chống Pháp với ngòi bút đẩy nhiệt tình Cách mạngvà làm nên một giai đoạn văn học mới với những thành tựu to lớn. Mỗi nhà văn đều chọn cho mình một góc trời của Tổ quốc để sống và chiến đấu cùng với đồng bào, với dân tộc.
Có một vùng đất hiểm trở đã được một số nhà văn đưa vào trang sách bằng cả trái tim và nhiệt huyết của minh:mién núi, Họ đã chọn và trân trọng sự lựa chọn ấy để cho ra đời những sáng tạo nghệ thuật không chỉ hòa vào với những thành tựu của văn học giai đoạn kháng chiến chống Pháp mà còn làm cho những thành tựu ấy rực rỡ thêm lên. Trong số những nhà văn đó, nổi bật là Tô Hoài với nhiễu tác phẩm viết vé miễn núi. Ông là "người đặt viên gạch đầu tiên xây nền cho văn học viết vẻ các dân tộc ít người"? mà đặc biệt thành công là "7ruyện Tây Bac’. Và cũng không thể quên tập nhật ký chân thành mà thấm đượm chất nghệ thuật, viết về những tháng ngày cùng sống với núi rừng Việt Bắc: “rừng “của nhà van quá cố Nam Cao.
Đồng thời ta còn nghe nhịp điệu hùng tráng của bản anh hùng ca về người anh hùng dân tộc Ba-na: “Ðđƒ nước đứng lên “của Nguyên Ngọc. Có thể coi đây là những tác phẩm làm nén móng cho nền văn xuôi nghệ thuật việt về miền núi. Bị cuốn hút bởi những nét văn hoá độc đáo của các dân tộc miền núi, cùng với lòng yêu thích văn chương, người viết muốn đi sâu tìm hiểu những mặt thành công cũng như hạn chế của những tác phẩm tiêu biểu viết về miễn núi nhằm hưởng một cái nhìn hệ thống hơn đến những đóng góp to lớn của các nhà văn, Đồng thời khẳng định vai trò của những đóng góp ấy và đặt '“ Trắn Hữu Tá - Chương Tỏ Hoài - (Văn học Việt nam 1945 - 1975 - tập I) - Nxb GD, H 1990 - Tr. I§I vấn dé tiếp thu, phát huy nó trong việc viết vé miễn núi của các nhà văn sau này.
Ngoài ra, nghiên cứu vấn để này người viết cảm thấy cần thiết trang bị cho mình một vốn kiến thức tương đối sâu, vững chắc và hệ thống vé một mảng văn học sẽ giảng trong quá trình dạy văn ở trường phổ thông. 2, LỊCH SỬ VẤN ĐỀ : Một giai đoạn van học, nhất là một giai đoạn văn học có nhiều thành tựu như văn học thời kháng chiến chống Pháp, di nhiên đã được nhiều nhà nghiên cứu để tâm đến. Và cũng tất nhiên, khi nghiên cứu văn học giai đoạn này, người ta không thể bỏ qua một mảng đặc sắc như mắng văn xuôi viết về miễn núi. Ta gặp một số lượng không nhỏ những bài chuyên luận, phê bình, ở những mức độ khác nhau về các tác phẩm mà người viết sẽ tìm hiểu trong khóa luận này.
Để có được cái nhìn tổng quát, tạm chia làm hai giai đoạn nhiên cứu : * Trước 1975: Xoay quanh việc đánh giá nội dung và nghệ thuật "?ruyện Tay Bde’ (Tô Hoài), tiêu biểu là chương "Truyén Tây Bắc”) của Giáo sư Huỳnh Lý viết trong giáo trình lịch sử văn học Việt Nam (Đại học Sư phạm) va bài nghiên cứu “Tô Hoài và để tài miễn núi”? của Vân Thanh. Trong đó, tác giả cho rằng "Đọc Truyện Tây Bắc chúng ta có cảm giác đó vừa là một bản cáo trạng vừa là một bản tình ca: cáo trạng đối với phong kiến miền núi và thực dân, tình ca ngợi khen cảnh đẹp, tập quán, tinh thần Cách mạng, quan hệ giữa người với người, giữa quần chúng và Đảng; ở Truyện Tây Bắc, tình ca viết với một bút pháp trữ tình và néng đượm nên thơ"?), Và "thành công của Truyện Tây Bác còn ở sự miêu tả những khung cảnh mang rất đậm mau sắc riêng của miễn núi"), Bên cạnh "7ruyện Tây Bắc “là một thành công lớn, tập truyện “Ndi Cu Quốc" cũng được giới nghiên cứu quan tâm. Đáng chú ý là bài viết tập truyện ngắn Nui Cứu Quốc") của Nguyễn Đình Thi. Cùng với việc đánh giá những thành công của tác phẩm này - một tác phẩm được coi là bước chuyển ' Huỳnh Lý - Giáo trình lịch sử văn học Việt Nam - tập VI, phan I - Nxb GD - H.221 ' Vận Thanh - Tô Hoài và để tài miễn núi - Tạp chí văn học số 1 - 1972 - ue.
42 ' Huỳnh Ly - Giáo trình lịch sử văn học Việt Nam - tập LV, phần I - Nxb GD - H.221 !° Van Thanh - Tô Hoài và để tài miễn núi - Tạp chí văn học số 1 - 1972 - tr. 42 ' Nguyễn Dinh Thi - Mấy vấn để văn học - Nxb Văn Hóa - H.1956 đấu tiên về tư tưởng và cái nhìn của Tô Hoài - Nguyễn Đình Thi đồng thời nhìn nhận những mặt thiếu sót ban đầu không thể tránh khỏi của tác giả: "vẫn còn đem con mat thú vị mà ngắm những người chung quanh”“” , đã gặp ý kiến của Van Thanh: "Nui Cứu Quốc vẫn còn những biểu hiện tự nhiên chủ nghĩa trong phương pháp nghệ thuật, nặng đi sâu vào cái đẹp thiên nhiên hơn là cái đẹp con người"?', Và chính Tô Hoài, sau này có dip nhìn lại cũng đã tự rút ra những hạn chế của mình "nhân vật phải làm nổi bật trên tài liệu chứ không để nó bơi lội, chết trong tài liệu như tôi đã thất bại ở tập Núi Cứu Quốc. tại cái nhìn của tôi đối với nhân vật. Tôi đã quá chuộng lạ, thích lạ và khoe cha", Nói vé “Ở ring" cia Nam Cao, nổi bật là lời giới thiệu "Tuyển tập Nam Cao” của Hà Minh Đức và bài viết của Nguyễn Đức Đàn "những chặng đường phát triển mới của Nam Cao sau Cách mạngtháng Tám".
Các ý kiến nói chung khá xác đáng và khách quan, cùng khẳng định sự chuyển biến và trưởng thành của Nam Cao khi đi vào cuộc sống miền núi. Riêng tiểu thuyết “#24 nước đứng lén'TM , lời giới thiệu tác phẩm của Nhà xuất bản Giáo dục Giải phóng đã phân tích khá kỹ những thành công về nội dung cũng như nghệ thuật của Nguyên Ngọc. Bên cạnh còn có bài viết của Phong Lê "Con đường sáng tác của Nguyên Ngọc”? cũng có những nhận xét chung về tác phẩm này. Ở mức độ sâu hơn,có Nguyễn Đức Đàn với bài "Suy nghĩ về người anh hùng trong Đất nước đứng lên"), Nhìn chung, các nhà nghiên cứu chỉ mới đi vào khám phá từng tác phẩm riêng lẻ hoặc đặt các tác phẩm vào trong quá trình sáng tác của nhà văn.
Các bài viết phan lớn khai thác những khía cạnh thành công cũng như những hạn chế nhất định vé nội dung và nghệ thuật của các tác giả, tác phẩm ở những mức độ khác nhau và sâu sắc ở một số khía cạnh nhất định. * Sau 1975; Các nhà nghiên cứu đã có cái nhìn và sự đánh giá toàn diện, hệ thống hơn. Đáng chú ý là chương viết về Tô Hoài của Tran Hữu Tá trong Giáo trình Lịch sử văn.học Việt Nam 1945 - 1975. Tác giả nhận định "thành công của Truyện Tây Bac góp phần khẳng định sự trưởng thành của văn xuôi những + Nguyễn Dinh Thị - Mấy vấn dé van học - Sdd, "Van Thanh - Tô Hoài và để tải miễn núi - TI đã dẫn - Tr.39 ‘TS Hoài + một sở kinh nghiệm viết van của tôi - NxbVH - H.82 - 123 !® Nguyên Ngọc - Đất nước Đứng lên - Nxb Giáo Dục Giải Phóng .1973 ' Lé Phong - con đường sáng tác của Nguyên Ngoc-Tap chí Van học số 2-1970.
' Nguyễn Đức Dan-Tap chí Van học số 9-1965. Đặc biệt, ta gặp trong Từ điển Văn học các ý kiến khá sâu sắc và tổng quát về các tác phẩm, trong đó ý kiến về " Truyện Tây Bắc" không có gì mới lạ so với các bài nghiên cứu trước đó, riêng về “Ở rừng "và “Đất nước ding lên”, các ý kiến có phần cụ thể và bao quát hơn. "Ở rừng đã thể hiện niềm yêu thương ấm áp đối với quần chúng miễn núi chất phác mà thiết tha với Cách mạng, niềm tin tưởng của người nghệ sĩ tiểu tư sản trung thực đang nỗ lực vươn lên trong cuộc sống mới"? và "Dat nước đứng lên “là bản anh hùng ca về cuộc chiến đấu của nhân dân Tây Nguyên, là bức tranh sinh động về chiến tranh nhân dân kỳ diệu. Tác phẩm cũng là bài ca trữ tình thm đượm những tình cảm cao dep” .