Khóa Luận Tốt Nghiệp Về Cộng Đồng Người Stiêng Tại Thôn Bom Bo, Bình Phước

Khóa luận nghiên cứu về cộng đồng người Stiêng tại thôn Bom Bo, xã Bình Minh, huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phước, khám phá văn hóa và đời sống.

• Tác giả: Châu Hữu Tú
• Người hướng dẫn: TS. Trần Hạnh Minh Phương
• Trường học: Trường Đại Học Thủ Dầu Một
• Chuyên ngành: Sư Phạm Lịch Sử
• Đề tài: Nghiên Cứu Văn Hóa Cộng Đồng Người Stiêng Tại Thôn Bom Bo, Bình Phước
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Bình Dương

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Văn Hóa Cộng Đồng Người Stiêng Tại Thôn Bom Bo

Nghiên cứu văn hóa cộng đồng người Stiêng tại thôn Bom Bo, Bình Phước là một chủ đề quan trọng trong việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc. Cộng đồng người Stiêng có những đặc điểm văn hóa độc đáo, góp phần làm phong phú thêm bức tranh văn hóa đa dạng của Việt Nam. Việc tìm hiểu về lịch sử, phong tục tập quán và các giá trị văn hóa của họ không chỉ giúp bảo tồn bản sắc mà còn tạo điều kiện cho sự phát triển bền vững của cộng đồng.

1.1. Giới Thiệu Về Cộng Đồng Người Stiêng

Cộng đồng người Stiêng tại thôn Bom Bo có lịch sử lâu đời, với nhiều phong tục tập quán đặc sắc. Họ thuộc ngữ hệ Môn - Khmer và có mối quan hệ văn hóa với các tộc người khác trong khu vực. Việc nghiên cứu văn hóa của họ giúp hiểu rõ hơn về sự đa dạng văn hóa của Việt Nam.

1.2. Ý Nghĩa Của Nghiên Cứu Văn Hóa

Nghiên cứu văn hóa cộng đồng người Stiêng không chỉ giúp bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống mà còn tạo ra cơ hội cho sự phát triển kinh tế và xã hội. Điều này có thể giúp nâng cao nhận thức về văn hóa dân tộc và khuyến khích sự tham gia của cộng đồng trong việc gìn giữ bản sắc văn hóa.

II. Những Thách Thức Trong Việc Bảo Tồn Văn Hóa Cộng Đồng Người Stiêng

Cộng đồng người Stiêng đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc bảo tồn văn hóa truyền thống. Sự hội nhập và phát triển kinh tế đã dẫn đến sự mai một của nhiều giá trị văn hóa. Việc nghiên cứu và nhận diện những thách thức này là cần thiết để đưa ra các giải pháp hiệu quả.

2.1. Ảnh Hưởng Của Hội Nhập Kinh Tế

Hội nhập kinh tế đã mang lại nhiều cơ hội nhưng cũng tạo ra áp lực lớn lên văn hóa truyền thống của người Stiêng. Nhiều phong tục tập quán đang dần bị lãng quên do sự thay đổi trong lối sống và thói quen tiêu dùng.

2.2. Nguy Cơ Mai Một Văn Hóa Truyền Thống

Nhiều giá trị văn hóa của người Stiêng đang có nguy cơ mai một do sự thiếu quan tâm từ thế hệ trẻ. Việc không có các hoạt động gìn giữ và phát huy văn hóa truyền thống có thể dẫn đến sự biến mất của những giá trị văn hóa độc đáo.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Văn Hóa Cộng Đồng Người Stiêng

Để nghiên cứu văn hóa cộng đồng người Stiêng, nhiều phương pháp đã được áp dụng, bao gồm phỏng vấn, quan sát và phân tích tài liệu. Những phương pháp này giúp thu thập thông tin chính xác và đầy đủ về các khía cạnh văn hóa của cộng đồng.

3.1. Phỏng Vấn Và Quan Sát

Phỏng vấn sâu với các thành viên trong cộng đồng giúp thu thập thông tin về phong tục tập quán, tín ngưỡng và các hoạt động văn hóa. Quan sát thực địa cũng cung cấp cái nhìn trực quan về đời sống hàng ngày của người Stiêng.

3.2. Phân Tích Tài Liệu Lịch Sử

Phân tích các tài liệu lịch sử và văn hóa liên quan đến người Stiêng giúp hiểu rõ hơn về nguồn gốc và sự phát triển của cộng đồng. Những tài liệu này cung cấp thông tin quý giá về các biến cố lịch sử đã ảnh hưởng đến văn hóa của họ.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Nghiên Cứu Văn Hóa Cộng Đồng Người Stiêng

Kết quả nghiên cứu văn hóa cộng đồng người Stiêng có thể được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực, từ giáo dục đến phát triển cộng đồng. Việc bảo tồn văn hóa không chỉ là trách nhiệm của cộng đồng mà còn là nhiệm vụ của toàn xã hội.

4.1. Giáo Dục Và Đào Tạo

Giáo dục về văn hóa truyền thống cho thế hệ trẻ là rất quan trọng. Các chương trình giáo dục có thể được thiết kế để nâng cao nhận thức về giá trị văn hóa của người Stiêng, từ đó khuyến khích sự tham gia của họ trong việc gìn giữ bản sắc văn hóa.

4.2. Phát Triển Cộng Đồng Bền Vững

Nghiên cứu văn hóa có thể giúp xây dựng các chính sách phát triển cộng đồng bền vững, đảm bảo rằng các giá trị văn hóa được bảo tồn trong quá trình phát triển kinh tế. Điều này sẽ tạo ra sự cân bằng giữa phát triển và bảo tồn.

V. Kết Luận Về Nghiên Cứu Văn Hóa Cộng Đồng Người Stiêng

Nghiên cứu văn hóa cộng đồng người Stiêng tại thôn Bom Bo là một nhiệm vụ quan trọng trong việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc. Những kết quả từ nghiên cứu này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về cộng đồng mà còn tạo điều kiện cho sự phát triển bền vững trong tương lai.

5.1. Tương Lai Của Văn Hóa Người Stiêng

Tương lai của văn hóa người Stiêng phụ thuộc vào sự quan tâm và nỗ lực của cả cộng đồng và xã hội. Việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa cần được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả.

5.2. Khuyến Khích Sự Tham Gia Của Cộng Đồng

Khuyến khích sự tham gia của cộng đồng trong các hoạt động văn hóa là rất cần thiết. Điều này không chỉ giúp bảo tồn văn hóa mà còn tạo ra sự gắn kết và phát triển bền vững cho cộng đồng người Stiêng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU .Lý do chọn đề tài. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn. Cách tiếp cận và phƣơng nghiên cứu, nguồn tƣ liệu .6 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU.

Các khái niệm liên quan. Tộc ngƣời. Tổng quan tình hình nghiên cứu. Tổng quan về địa bàn nghiên cứu .14 LỊCH SỬ CỘNG ĐỒNG STIÊNG Ở THÔN BOM BO.

Nguồn gốc hình thành cộng đồng tộc ngƣời. Lịch sử cộng đồng. Buổi đầu lập làng. Từ thời Pháp thuộc đến năm 1975.

Từ sau năm 1975 đến nay .34 NHẬN DIỆN NHỮNG ĐẶC ĐIỂM CỦA CỘNG ĐỒNG STIÊNG Ở THÔN BOM BO HIỆN NAY.1 Đxặc điểm về kinh tế.1 Hoạt động kinh tế của ngƣời Stiêng thôn BomBo .2 Nguồn nhân lực tại thôn BomBo .2 Đặc điểm về xã hội .1 Tổ chức xã hội .2 Sự phân hóa xã hội của ngƣời Stiêng ở sok Bom Bo. Biến cố về xã hội .3 Đặc điểm về văn hóa .2 Ăn uống, nhà ở, phƣơng tiện vận chuyển.3 Hôn nhân, tang ma .4 Tín ngƣỡng – tôn giáo .6 Biến cố về văn hóa.65 Tài Liệu Tham Khảo .Lý do chọn đề tài Trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam ngoài những nét văn hoá chung, mỗi tộc ngƣời có đặc điểm riêng, tất cả góp phần làm cho nền văn hoá Việt Nam phong phú và đa dạng. Trong đó văn hoá truyền thống của ngƣời Stiêng cũng có đóng góp khá quan trọng vào nền văn hoá của các dân tộc Việt Nam. Bình Phƣớc nói chung và huyện Bù Đăng nói riêng là một vùng đất mới đƣợc thành lập năm 1975, giàu tiềm năng về kinh tế, có vị trí chiến lƣợc về quốc phòng.

Nơi đây rất nhiều đồng bào dân tộc thiểu số cƣ trú và đã tạo nên bức tranh văn hóa đa màu sắc, mang nét đặc sắc của văn hóa Bình Phƣớc. Tộc ngƣời Stiêng là tộc ngƣời bản địa, cƣ trú khá lâu đời ở Bình Phƣớc. Là tộc ngƣời thuộc ngữ hệ Môn – Khmer có mối quan hệ và nhiều nét tƣơng đồng với các tộc ngƣời ở Trƣờng Sơn – Tây Nguyên nhƣ ngƣời Mnông, ngƣời Raglai. Theo kết quả điều tra dân số năm 2009 cộng đồng này chiếm 17,4% dân số toàn tỉnh (Cục thống kê tỉnh Bình Phƣớc, 2009).

Đây là tộc ngƣời bản địa có số lƣợng dân cƣ đông nhất. Trong quá trình định cƣ, cùng chung sống và phát triển với các dân tộc khác tại địa bàn, ngƣời Stiêng có những nét đặc trƣng và độc đáo riêng, tuy nhiên cũng nhƣ các tộc ngƣời khác, do nhiều biến cố lịch sử diễn ra ngƣời Stiêng đã và đang hội nhập mạnh mẽ đã dẫn đến những thay đổi lớn lao cả về kinh tế lẫn văn hóa xã hội một cách rõ nét. Những thay đổi lớn lao đó vừa giúp các dân tộc có điều kiện tiếp cận với những giá trị văn hóa mới tiến bộ hơn. Nhƣng song song đó sự phát triển hội nhập cũng đặt ra những thách thức cho quá trình bảo tồn và giữ gìn những bản sắc văn hóa dân tộc, đặc biệt là văn hóa của ngƣời dân tộc tiểu số.

Trong đó có tộc ngƣời Stiêng có những giá trị văn hóa có nguy cơ mai một dần. Chính vì vậy, tìm hiểu và nghiên cứu những giá trị của ngƣời Stiêng là một việc làm hết sức cần thiết trong thời điểm hiện tại. Quá trình hình thành cộng đồng dân tộc Stiêng ở Bình Phƣớc do phân bố rãi rác, hay di chuyển, và trải qua nhiều biến cố nên kho tàng văn hóa chƣa đƣợc nghiên cứu nhiều, có nguy cơ bị phai tàn và mai mọt khi phát triển qua các thời kì lịch sử. Bản sắc riêng của dân tộc này là gì và thế nào để gìn giữ bản sắc đó là vấn 1 đề nghiêm trọng cần nghiên cứu, tạo điều kiện duy trì và phát triển trong giai đoạn xây dựng công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nƣớc ngày nay.

Huyện Bù Đăng, là nơi dân tộc Stiêng sinh sống rất đông và phân bố hầu hết ở các xã, đặc biệt là ngƣời Stiêng ở thôn Bom Bo, xã Bình Minh là cộng đồng cƣ trú lâu đời có dân số đông nhất có dân số đứng thứ 2 sau ngƣời Việt. Ngƣời Stiêng ở thôn Bom Bo đã có nhiều đóng góp to lớn trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ để bảo vệ tổ quốc và có những đóng góp quan trọng trọng việc hình thành nên diện mạo của thôn Bom Bo nhƣ hiện nay. Cộng đồng ngƣời Stiêng ở thôn Bom Bo là một trong những phƣơng diện quan trọng mang tính bao quát và phản ánh đầy đủ các giá trị, đặc trƣng của một nền văn hóa, thể hiện rõ sự khác biệt văn hóa của từng tộc ngƣời. Vì vậy, nghiên cứu sự biến đổi của cộng đồng chính là nghiên cứu về sự biến đổi văn hóa.

Việc nghiên cứu văn hóa của từng tộc ngƣời chính là bƣớc tiến quyết trong việc đề xuất và thực thi các chính sách dân tộc sau này. Thôn Bom Bo là một trong những địa bàn cƣ trú lâu đời của ngƣời Stiêng và cũng là một trong những nơi sự biến đổi văn hóa thể hiện vô cùng rõ nét. Tôi là sinh viên chuyên ngành lịch sử đã đƣợc đào tạo chuyên sâu. Vì thế tôi phải có ý thức trách nhiệm vào việc giử gìn bản sắc của dân tộc mình.

Vì muốn nghiên cứu sự biến đổi văn hóa tộc ngƣời ngay từ nơi nền văn hóa đó hình thành, phát triển biến đổi nên tôi đã quyết định thực hiện đề tài nghiên cứu “Cộng đồng ngƣời Stiêng tại thôn Bom Bo, xã Bình Minh, huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phƣớc”. Mục tiêu nghiên cứu Lịch sử hình thành và phát triển của một cộng đồng cụ thể ở một địa bàn xác định. Từ mục tiêu chung này đề tài triển khai những vấn đề: Cung cấp thông tin một cách tổng hợp và tƣơng đối đầy đủ về lịch sử hình thành cộng đồng ngƣời Stiêng tại thôn Bom Bo. Cung cấp cho ngƣời đọc biết đƣợc những đặc điểm cơ bản của cộng đồng ngƣời Stiêng tại thôn Bom Bo ngày xƣa.

Nhận diện những thay đổi đặc điểm về kinh tế, văn hóa, xã hội của cộng đồng ngƣời Stiêng tại thôn Bom Bo hiện nay. 2 Phân tích và đánh giá những biến cố đã tác động làm thay đổi lớn đến đời sống của cộng đồng trên một số lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội từ đó đƣa ra các nhóm giải pháp nhằm bảo tồn và phát huy những giá trị đó. Đề tài đƣợc triển khai nghiên cứu giúp chúng ta hiểu rõ hơn về cộng đồng của ngƣời Stiêng. Đƣa ra những kiến nghĩ cá nhân về việc bảo tồn cộng đồng ngƣời Stiêng trƣớc những tác động từ bên ngoài, và những biến cố đó.

Có bƣớc đi đúng đắn trong việc thực hiện các chính sách dân tộc nhằm duy trì, bảo tồn văn hóa cộng đồng của ngƣời Stiêng. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Đối tƣợng nghiên cứu: Ngƣời Stiêng tại thôn Bom Bo Phạm vi nghiên cứu: thôn Bom Bo, xã Bình Minh, huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phƣớc. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn Về khoa học Đề tài áp dụng lối tiếp cận lịch sử xã hội “là một lĩnh vực nghiên cứu lịch sử, nhìn nhận những sự kiện lịch sử từ quan điểm của những khuynh hƣớng phát triển xã hội và phân tích các khía cạnh của xã hội dân sự để thấy đƣợc sự tiến triển của những chuẩn mực và hành vi xã hội (Constantin Iordachi, 2006)Việt Nam đang trải qua những biến đổi lớn về kinh tế, văn hóa, xã hội, những biến đổi này tác động lớn đến đời sống của mỗi con ngƣời Việt Nam và sử học phải phản ánh thực tế sinh động ấy nhƣng sử học Việt Nam hiện nay phần lớn chỉ tập trung nghiên cứu lịch sử chính trị và lịch sử chiến tranh, trong khi đó lịch sử xã hội, mảnh đất màu mỡ còn tƣơng đối mới và xa lạ, ít ngƣời khai thác. Với đề tài này chúng tôi hy vọng góp một phần nhỏ nhoi vào một hƣớng nghiên cứu lịch sử mới, nghiên cứu sâu lịch sử một cộng đồng dƣới góc nhìn văn hóa xã hội, không nặng về biến cố chính trị.

Về thực tiễn Kết quả nghiên cứu của đề tài góp phần làm sáng tỏ lịch sử địa phƣơng. Cung cấp nguồn tƣ liệu khá đầy đủ về một cộng đồng cụ thể ở địa phƣơng: lịch sử hình thành cộng đồng, về hiện trạng của cộng đồng hiện nay thể hiện qua các mặt: kinh tế, văn hóa, xã hội, về xu hƣớng phát triển của cộng đồng giúp chính quyền địa 3 phƣơng có những chính sách phù hợp với cộng đồng, thúc đẩy sự phát triển của cộng đồng tức là làm cho địa phƣơng phát triển. Cách tiếp cận và phƣơng nghiên cứu, nguồn tƣ liệu Phƣơng Pháp nghiên cứu Để thực hiện đề tài “Cộng Đồng Ngƣời Stiêng tại thôn Bom Bo, xã Bình Minh, huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phƣớc” chúng tôi đã sử dụng phƣơng pháp nghiên cứu liên ngành: Phƣơng pháp lịch sử: là nghiên cứu cộng đồng theo chiều lịch đại từ ngày xƣa đến ngày nay, tìm hiểu quá trình hình thành và phát triển cộng đồng, gắn lịch sử của cộng đồng với lịch sử của địa phƣơng. Phƣơng pháp điền dã dân tộc học: phỏng vấn hồi cố, phỏng vấn sâu, quan sát tham dự để thu thập thông tin về hiện trạng của cộng đồng trên các mặt kinh tế, văn hóa, xã hội.

Phƣơng pháp quan sát – tham dự và phỏng vấn sâu là phƣơng pháp chính đƣợc tiến hành chủ yếu trong đề tài này vì việc quan sát sẽ giúp chúng ta thấy đƣợc những biểu hiện cụ thể hơn về sự biến đổi về văn hóa. Với việc áp dụng “ba cùng” cùng ăn cùng ở, cùng sinh hoạt với các hộ gia đình. Thông qua đó chúng tôi đã có những thông tin về việc biến đổi của cộng đồng của ngƣời Stiêng nhƣ phong tục, tín ngƣỡng, lễ tết, tổ chức làng xã…cách chúng tôi có thể nhận ra đƣợc nó biến đổi nhƣ thế nào, nó biến đổi ra sao. Phƣơng pháp phỏng vấn sau: tiến hành phỏng vấn từ những ngƣời lớn tuổi nhất, những ngƣời có chức cao nhất trong làng cho đến những ngƣời dân bình thƣờng nhất nhằm tìm hiểu các vấn đề về tập tục, lễ tết, tổ chức làng xã để chúng tôi biết sâu hơn về sự biến đổi và những nguyên nhân biến đổi.

Phƣơng pháp so sánh: phƣơng pháp so sánh là phƣơng pháp cần thiết trong đề tài. Vì phƣơng pháp này giúp ta so sánh đƣợc nét văn hóa ngày xƣa và ngày nay khác nhau ở chỗ nào, và so sánh tại sao nó lại có điểm khác biệt đó.