ĐẶT VẤN ĐỀ Nấm là một loại thực phẩm giàu chất dinh dương như giàu đạm, chất xơ, các vitamin nhóm B và cacbohydrat. Ngoài ra, thành phần sợi trong nấm chính là Chitin có tác dụng làm hạ Cholesterol trong máu, hỗ trợ điều trị viêm loét dạ dày tá tràng. Là một trong những loại thực phẩm rất tốt cho sức khỏe con người.[5] Trong những năm gần đây, công nghệ trồng nấm phát triển mạnh mẽ và ngày càng có nhiều người biết đến tác dụng thần kì mà nấm tạo ra cho sức khỏe. Không những như thế việc trồng nấm còn làm giảm ô nhiễm môi trường thông qua việc tái sử dụng rác thải nông nghiệp như: rơm rạ, bã mía, bông hạt, mùn cưa , xơ dừa và góp phần giải quyết vấn đề lao động dư thừa.
Việt nam có khí hậu nóng ẩm quanh năm thích hợp cho việc trồng nấm, cùng với nguồn nguyên liệu dồi dào và nguồn lao động đông đúc góp phần giúp cho nghề trồng nấm nước ta phát triển mạnh mẽ.[6] Nấm Hoàng Đế hay còn gọi là nấm trắng sữa có tên khoa học là Calocybe indica. Nấm Hoàng Đế (Calocybe indica) chịu được dãy nhiệt độ cao đồng thời thích hợp phát triển ở khí hậu Việt Nam. Việc bảo quản của nấm Hoàng Đế (Calocybe indica) cũng vô cùng dễ dàng khi chỉ cần bảo quản ở ngăn mát tủ lạnh nhiệt độ khoản 15oC là có thể giữ được từ 20-25 ngày. [6] Trong giai đoạn hình thành sợi nấm Hoàng Đế (Calocybe indica) và quả thể nấm Hoàng Đế (Calocybe indica) cần các chất dinh dương như nguồn cacbon, nguồn nito, các chất khoáng, vitamin, protein,.Tất cả các nguồn dinh dưỡng này được cung cấp nhờ các thành phần có trong bịch phôi nấm như : đất tribat, cám bắp, cám gạo,… Trong khi đó Thực tập tốt nghiệp Trang 1 nguồn nước phun sương tạo độ ẩm và nhiệt độ cho nấm không cung cấp thêm chất dinh dưỡng nào cho sợi nấm phát triển thành quả thể nấm.[5] Mô hình Aquaponics là một hệ thống trồng cây – nuôi cá tích hợp đồng thời cả hai hệ thống: nuôi trồng thủy sản và thủy canh, dựa trên nguyên tắc của hệ thống sản xuất trong tự nhiên.
Thuật ngữ Aquaponics (tiếng Pháp: Aquaponie) là sự kết hợp từ Aquaculture (nuôi trồng thủy sản) và Hydroponics (thủy canh). Hiểu một cách đơn giản nhất mô hình Aquaponics là sự kết hợp giữa nuôi trồng thủy sản và thủy canh [13]. Nguồn nước cho cá phát triển chính là nguồn nito, vitamin, các chất khoáng,… Thích hợp sử dụng để phun sương , tạo độ ẩm và nhiệt độ thích hợp cho nấm đồng thời cung cấp thêm nguồn dinh dưỡng để sợi nấm phát triển thành quả thể nấm. Vì muốn tìm ra được điều kiện vận hành hệ thống Aquaponics giúp Nấm Hoàng Đế (Calocybe indica) phát triển cho năng suất, chất lượng cao.
Chúng tôi quyết định thực hiện đề tài: “Ứng dụng trồng nấm Hoàng Đế (Calocybe indica) trên mô hình Aquaponics”. Thực tập tốt nghiệp Trang 2 PHẦN 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Giới thiệu về nấm Hoàng đế 1. Phân loại Giới nấm Mycota hay Fungi.
Ngành nấm thật Eumycota. Ngành phụ Basidiomycotina. Loài Calocybe Indica Hình 1.1: Nấm Hoàng đế Calocybe indica Tên nước ngoài: Milky white musroom Tên trong nước: Nấm hoàng đế, nấm sữa trắng,. Các loài nấm khác thuộc chi Calocybe Calocybe indica bao gồm 40 loài nấm khác nhau, một số loài nấm có thể dung làm thực phẩm trong đó có nấm Hoàng đế (Calocybe indica) là loài nấm được trồng phổ biến rộng rãi Ấn Độ.
[16] Với danh pháp lấy từ tiếng Hy Lạp cổ kalos "đẹp", và cubos "đầu”. Có khoảng 9 loài được tìm thấy ở các xứ neotropical [17]. Đặc điểm sinh trưởng 1. Nhiệt độ Thực tập tốt nghiệp Trang 3 Ở mỗi khoảng hình thái khác nhau thì nấm Hoàng đế có biên độ nhiệt thay đổi: Khi còn ở thể vi sợi (tơ) và phôi thì có biên độ khoảng 15 – 250C.
Khi ra quả thể thì có biên độ khoảng 25-32 0C [15].1: Nhiệt độ thích hợp của nấm Hoàng đế (Calocybe indica) Nhiệt độ thích hợp Nhiệt độ thích Nhiệt độ thích hợp Nấm Hoàng đế cho lan tơ hợp ra nấm sản xuất (Calocybe indica) 15 – 250C 25 - 32 0C 300C ± 50C Nguồn: Krishnamoorthy AS 2015 1. Ánh sáng Nấm Hoàng đế không được để ánh nắng trực tiếp mà được nuôi trong nhà mát. Có biên độ ánh sáng tầm 1600-3200 lux [15]. Độ ẩm Độ ẩm rất quan trọng đối với sự phát triển tơ và quả thể của nấm.
Trong giai đoạn tăng trưởng tơ, độ ẩm nguyên liệu yêu cầu từ 50 - 60%, độ ẩm không khí không được nhỏ hơn 70%. Ở giai đoạn tưới nấm ra quả thể, độ ẩm không khí tốt nhất là 70 – 95%.2: Độ ẩm thích hợp cho sự phát triển của nấm Hoàng đế (Calocybe indica) Độ ẩm thích Độ ẩm tương đối (%) của không khí hợp của cơ Thích hợp cho sự sinh Thích hợp cho sự phát chất (%) trưởng của hệ sợi nấm triển của quả thể nấm Nấm Hoàng đế (Calocybe 60-70 70 – 80 indica) 80 - 95 Nguồn: Krishnamoorthy AS 2015 Thực tập tốt nghiệp Trang 4 1. pH Theo tác giả Purkayastha RP. thì cho kết luận rằng pH tối ưu dành cho sự phát triển tơ nấm của nấm Hoàng đế (Calocybe indica) là vào khoảng 5,5 – 7,5.
Cấu tạo hình thái Mũ nấm hình chén, màu trắng sữa có đường kính từ 8-30cm. Mọc thành cụm hoặc đơn lẻ. Cuống thân dài từ 3-10cm.Thịt nấm màu trắng.2: Hình thái nấm Hoàng đế (Calocybe) indica) 1. Biến dưỡng của nấm Nấm có khả năng sản xuất enzyme ngoại bào, enzyme ngoại bào này giúp cho nấm biến đổi những chất hữu cơ phức tạp thành dạng hòa tan dễ hấp thụ.
Chính vì thế nấm có đời sống dị dưỡng lấy thức ăn từ nguồn hữu cơ ( động vật, thực vật). Thức ăn có thể hấp thụ qua màng tế bào của hệ sợi nấm.[5] Đạm là nguồn nhất thiết phải có cho hệ sợi nấm, hệ sợi nấm dùng đạm để tổng hợp các chất hưu cơ như: purin, pyrimydin, protein, tổng hợp chitin cho vách tế bào. Nguồn đạm nấm sử dụng ở dạng muối nitrat, muối amoni. Trong tế bào ion NH4+ thường gắn với cetoglutamic và những amin khác được hình thành từ những phản ứng chuyển hóa amin.[5] Thực tập tốt nghiệp Trang 5 1.
Cấu tạo và sự phát triển của hệ sợi nấm. Cấu tạo Nấm ăn có cấu tạo chủ yếu là hệ sợi nấm. Các sợi nấm ăn có dạng ống tròn, đường kính khoảng 2-4 µm. Các ống này đều có vách ngăn ngang, khoảng giữa chứa tế bào nấm.
Cấu tạo của tế bào nấm cũng giống như các vi sinh vật có nhân thực (Eukaryote), chứa màng tế bào, màng tế bào chất, nhân tế bào và hạch nhân, thể ribo hay ribosome, ty thể, mạng lưới nội chất, thể Golgi, bào nang hay không bào, thể biên, vi quản và thể kitin [3]. Quá trình sinh trưởng ở ngành Basidiomycotina Hình 1.3: Quá trình sinh trưởng ở ngành Basidiomycotina Khi bào tử nấm gặp điều kiện thuận lợi về nhiệt độ và độ ẩm chúng sẽ nảy mầm tạo sợi nấm cấp một, lúc này sợi nấm không có vách ngăn và chứa nhiều nhân, dần dần sẽ tạo vách ngăn và phân thành những tế bào đơn nhân trong sợi nấm. Sau đó nguyên sinh chất giữa hai sợi nấm khác dấu sẽ trộn với nhau (với chất phối plasmogamy) tạo thành sợi Thực tập tốt nghiệp Trang 6 nấm cấp hai (sợi nấm song nhân). Các sợi nấm tiếp tục phát triển và kết lại thành hệ sợi tạo quả thể nấm [5].
Một số nghiên cứu về nấm Hoàng đế Alan N. và cộng sự (2008) đã nghiên cứu Phân tích dinh dưỡng nấm trồng ở Bangladesh - Pleurotus ostreatus, Pleurotus sajor-caju, Pleurotus florida và Calocybe indica. Cho kết quả là: Hàm lượng của chất dinh dưỡng và khoáng bên trong nấm Hoàng đế (Calocybe indica) lớn hơn so với các loại nấm như P. Và cộng sự (2010) đã nghiên cứu ảnh hưởng của các chất nền và vật liệu vỏ khác nhau đối với sự tăng trưởng và năng suất của Calocybe indica.
Cho kết quả là tốc độ phát triển và năng suất của các chất liệu nền như rơm rạ, bã mía tốt hơn so với các loại vật liệu nền khác như xơ dừa, lá mía, bông thải, xác ngô. Giới thiệu về cá Điêu Hồng (Oreochromis sp) 1. Phân loại Ngành: Chordata Lớp: Actinopterygii Bộ: Perceformes Họ: Cichlidae Giống: Oreochromis 11 Loài: Oreochromis sp Hình 1.4: Hình thái cá điêu hồng (Oreochromis) Tên tiếng Anh: Red tilapia sp) Tên tiếng Việt: Cá điêu hồng, Cá rô phi đỏ. Thực tập tốt nghiệp Trang 7 Cá điêu hồng hay còn gọi là cá rô phi đỏ là một dạng đột biến của loài Oreochromis niloticus vẩy có màu vàng đậm, vàng nhạt hay màu hồng.
Thỉnh thoảng có thể bắt gặp những đốm vẩy nâu, đen xen lẫn với vẩy màu hồng hay vàng nhạt 1. Môi trường sống Cá điêu hồng có thể sống ở các loại hình thủy vực khác nhau: ao, hồ, sông suối. Cá thích sống ở nước ngọt nhưng có thể phát triển trong môi trường nước lợ mặn. Đặc biệt một số loài giống lai mới có thể chịu đựng được độ mặn lên đến 30‰.
Cá điêu hồng có thể nuôi xen với các loài thủy hải sản khác: cá chép, tôm hoặc có thể nuôi trong các mô hình kết hợp với lúa. Cá điêu hồng là một loài cá nước ngọt, cá thích hợp với nguồn nước có độ pH: 6,2 - 7,5. Nhiệt độ 25 – 30oC, oxy hòa tan >4 mg/l [2]. Đặc điểm về dinh dưỡng Cá điêu hồng có khả năng cải thiện môi trường nước cũng như làm sạch nền đáy ao thông qua đặc tính ăn thiên về thực vật: mùn bã hữu cơ, tảo.Bên cạnh đó cá điêu hồng còn có thể ăn các thức ăn có nguồn gốc từ thực vật như cám, bắp xay nhỏ, bã đậu, bèo tấm, rau muống.
Cá điêu hồng có thể ăn nhiều loại thức ăn khác nhau, đây là đặc điểm thuận lợi cho nuôi thâm canh. Trong ao nuôi, cá ăn thức ăn tự chế biến từ các phụ phẩm nông nghiệp, thức ăn viên (đạm từ 20 - 25 %) [18]. Đặc điểm về sinh trưởng Cá con đạt trọng lượng từ 2 - 3g/con sau 1 tháng tuổi. Cá đạt trọng lượng 10 - 12 g/con sau 2 tháng tuổi.
Cá điêu hồng đẻ quanh năm, ấp trứng trong miệng. Có thể ươm cá con trong ao hoặc trong chậu, lồng. Trong ao, bể composite nuôi theo mô hình nước xanh cải tiến sau 1 năm nuôi, cá đạt 200 - 500 g/con [9], khi nuôi bè cá lớn nhanh hơn (đạt trọng lượng 200 - 500 g/con chỉ 7 - 8 tháng). Thực tập tốt nghiệp Trang 8 1.
Một số nghiên cứu về Aquaponics Aquaponicss - Integration of Hydroponics with Aquaculture - Aquaponicss - Sự kết hợp giữa nuôi trồng thủy sản với trồng rau thủy canh. Steve Diver, NCAT Agriculture Specialist Published 2006 Updated by Lee Rinehart, NCAT Agriculture Specialist, 2010 NCAT [7].