Nghiên Cứu Đặc Điểm Hình Thái và Triệu Chứng Gây Hại của Nấm Thán Thư trên Cây Ớt

Nấm thán thư trên cây ớt capsicum sp tại TP Hồ Chí Minh gây hại nghiêm trọng. Bài viết phân tích đặc điểm hình thái và triệu chứng của bệnh.

• Tác giả: Trần Dũng Minh
• Người hướng dẫn: Ths. Nguyễn Thị Nhã
• Trường học: Đại Học Nguyễn Tất Thành
• Chuyên ngành: Công Nghệ Sinh Học
• Đề tài: Nghiên Cứu Đặc Điểm Hình Thái và Triệu Chứng Gây Hại của Nấm Thán Thư trên Cây Ớt tại TP Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Sơ lược về cây ớt
• 1.2. Nguồn gốc và sự phân bố
• 1.3. Đặc điểm sinh thái
• 1.4. Đặc điểm hình thái
• 1.5. Giá trị kinh tế cây ớt
• 1.6. Tình hình sản xuất ớt
• 1.6.1. Tình hình sản xuất ớt trên thế giới
• 1.6.2. Tình hình sản xuất ớt trong nước
• 1.7. Tình hình nghiên cứu bệnh thán thư trên cây ớt
• 1.7.1. Những nghiên cứu trên thế giới
• 1.7.2. Những nghiên cứu trong nước
• 1.8. Nghiên cứu về nấm Colletotrichum gloeosporioides và Colletotrichum capsici
• 1.8.1. Đặc điểm hình thái và sinh học của nấm Colletotrichum capsici
• 1.8.2. Đặc điểm hình thái và sinh học của nấm Colletotrichum gloeosporioides
• 2. VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.2. Vật liệu, dụng cụ nghiên cứu
• 2.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.4. Điều tra tình hình phát sinh và gây hại của bệnh thán thư tại xã An Nhơn Tây - Củ Chi
• 2.5. Nghiên cứu đặc điểm hình thái, sinh học và thời kỳ tiềm dục của nấm hại gây bệnh thán thư trên cây ớt
• 2.6. Phương pháp nghiên cứu
• 2.6.1. Phương pháp điều tra thành phần và mức độ phổ biến bệnh nấm hại ớt trên đồng ruộng
• 2.6.2. Phương pháp điều tra diễn biến bệnh thán thư ớt ngoài đồng ruộng
• 2.6.3. Phương pháp thu thập và phân lập mẫu bệnh
• 2.6.4. Môi trường nuôi cấy
• 2.6.5. Quan sát mẫu dưới kính hiển vi
• 3. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Kết quả điều tra diễn biến bệnh thán thư trên cây ớt tại khu vực Củ Chi
• 3.2. Phân lập nấm bệnh gây bệnh thán thư trên ớt
• 3.3. Đặc điểm sinh trưởng và hình thái của nấm gây bệnh thán thư
• 3.4. Đặc điểm tản nấm
• 3.5. Đặc điểm hình thái
• 3.6. Đặc điểm sinh trưởng của nấm Colletotrichum gloeosporioides trên môi trường PGA
• 4. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bệnh Thán Thư Trên Cây Ớt Nguyên Nhân Tác Hại

Bệnh thán thư là một trong những bệnh hại nghiêm trọng và phổ biến nhất trên cây ớt, gây ảnh hưởng lớn đến năng suất và phẩm chất quả. Bệnh do các chủng nấm Colletotrichum nigrum hoặc Colletotrichum capsici gây ra, dẫn đến tình trạng thối quả hàng loạt. Bệnh xuất hiện ở hầu hết các vùng trồng ớt tập trung, gây khó khăn cho công tác phòng trừ. Việc gieo trồng các giống ớt liên tục nhiều năm tạo điều kiện thuận lợi cho bệnh bùng phát mạnh. Theo nghiên cứu của Kim, W., công tác phòng trừ bệnh thán thư ớt tại các vùng trồng chưa thực sự mang lại hiệu quả do những hiểu biết về bệnh còn hạn chế. Bệnh gây ra các vết loét trên quả, làm giảm năng suất và ảnh hưởng lớn đến kinh tế của người dân.

1.1. Tác Nhân Gây Bệnh Thán Thư Nấm Colletotrichum spp.

Tác nhân chính gây bệnh thán thư trên cây ớt là các loài nấm thuộc chi Colletotrichum, đặc biệt là Colletotrichum capsici và Colletotrichum gloeosporioides. Các loài nấm này tấn công quả ớt, gây ra các vết bệnh đặc trưng. Colletotrichum capsici thường gây ra các vết thối lõm màu đen, trong khi Colletotrichum gloeosporioides có thể gây ra các vết bệnh màu hồng hoặc cam. Việc xác định chính xác loài nấm gây bệnh là rất quan trọng để lựa chọn biện pháp phòng trừ hiệu quả. Nghiên cứu cho thấy cả hai loài nấm này đều phát triển thuận lợi trên môi trường PGA và phát triển tốt nhất ở ngưỡng nhiệt độ 25°C - 30°C.

1.2. Triệu Chứng Bệnh Thán Thư Dấu Hiệu Nhận Biết Sớm Trên Ớt

Triệu chứng điển hình của bệnh thán thư trên cây ớt là sự xuất hiện của các vết bệnh trên quả. Ban đầu, các vết bệnh là những đốm nhỏ, hơi lõm, có màu nâu hoặc đen. Sau đó, các vết bệnh này lan rộng ra, có thể bao phủ toàn bộ quả. Trong điều kiện ẩm ướt, trên bề mặt vết bệnh có thể xuất hiện lớp nấm màu hồng hoặc cam. Bệnh cũng có thể gây hại trên lá và thân cây, nhưng ít phổ biến hơn. Việc nhận biết sớm các triệu chứng của bệnh là rất quan trọng để có thể áp dụng các biện pháp phòng trừ kịp thời, hạn chế thiệt hại do bệnh gây ra.

II. Nghiên Cứu Đặc Điểm Hình Thái Nấm Thán Thư Phương Pháp Phân Lập

Nghiên cứu về đặc điểm hình thái của nấm thán thư là bước quan trọng để xác định chính xác tác nhân gây bệnh và lựa chọn phương pháp phòng trừ phù hợp. Quá trình nghiên cứu bao gồm các bước thu thập mẫu bệnh, phân lập nấm, nuôi cấy và quan sát hình thái nấm dưới kính hiển vi. Các đặc điểm hình thái được quan sát bao gồm hình dạng và kích thước của bào tử, đĩa cành, sợi nấm. Kết quả nghiên cứu cho thấy có sự khác biệt về hình thái giữa các loài Colletotrichum, giúp phân biệt chúng và xác định loài gây bệnh chính trên cây ớt.

2.1. Quy Trình Phân Lập Nấm Bệnh Từ Mẫu Bệnh Đến Nuôi Cấy

Quy trình phân lập nấm bệnh bắt đầu bằng việc thu thập các mẫu bệnh từ các quả ớt bị nhiễm bệnh. Các mẫu bệnh được rửa sạch, khử trùng và cắt thành các mảnh nhỏ. Sau đó, các mảnh bệnh được đặt lên môi trường nuôi cấy thích hợp, như môi trường PGA (Potato Glucose Agar) hoặc WA (Water Agar). Các đĩa petri chứa môi trường nuôi cấy được ủ ở nhiệt độ thích hợp (25-30°C) trong vài ngày. Sau khi nấm phát triển, các khuẩn lạc nấm được phân lập và chuyển sang các đĩa petri mới để tạo ra các dòng nấm thuần chủng.

2.2. Quan Sát Hình Thái Nấm Dưới Kính Hiển Vi Chi Tiết Cấu Trúc

Sau khi phân lập và nuôi cấy thành công, các dòng nấm thán thư được quan sát dưới kính hiển vi để xác định các đặc điểm hình thái. Các đặc điểm được quan sát bao gồm hình dạng, kích thước và màu sắc của bào tử, đĩa cành và sợi nấm. Bào tử của Colletotrichum thường có hình trụ, không màu và không vách ngăn. Đĩa cành có thể có hình cầu hoặc hình sợi dài, có nhiều lông gai cứng màu nâu đậm. Các đặc điểm này giúp phân biệt các loài Colletotrichum khác nhau và xác định loài gây bệnh chính trên cây ớt.

2.3. Môi Trường Nuôi Cấy Nấm PGA và WA Lựa Chọn Tối Ưu

Môi trường nuôi cấy đóng vai trò quan trọng trong việc phân lập và nghiên cứu nấm bệnh. Môi trường PGA (Potato Glucose Agar) và WA (Water Agar) là hai loại môi trường thường được sử dụng để nuôi cấy Colletotrichum. Môi trường PGA cung cấp đầy đủ chất dinh dưỡng cho nấm phát triển, trong khi môi trường WA ít dinh dưỡng hơn, thường được sử dụng để kích thích sự hình thành bào tử. Nghiên cứu cho thấy cả hai loài nấm Colletotrichum capsici và Colletotrichum gloeosporioides đều phát triển tốt trên môi trường PGA.

III. Diễn Biến Bệnh Thán Thư Trên Cây Ớt Nghiên Cứu Tại Củ Chi

Nghiên cứu về diễn biến bệnh thán thư trên cây ớt tại Củ Chi cho thấy bệnh phát triển mạnh trong điều kiện thời tiết ẩm ướt, đặc biệt là vào mùa mưa. Mức độ gây hại của bệnh tăng lên đáng kể khi có mưa nhiều. Các giống ớt khác nhau có mức độ nhiễm bệnh khác nhau. Việc theo dõi diễn biến bệnh giúp người trồng ớt có thể đưa ra các biện pháp phòng trừ kịp thời và hiệu quả.

3.1. Tình Hình Phát Sinh Bệnh Mức Độ Phổ Biến Tại Củ Chi

Tình hình phát sinh bệnh thán thư tại Củ Chi cho thấy bệnh có mức độ phổ biến khá cao trên các ruộng ớt. Tỷ lệ bệnh và chỉ số bệnh tăng lên đáng kể trong mùa mưa. Các yếu tố như giống ớt, mật độ trồng và chế độ chăm sóc cũng ảnh hưởng đến mức độ nhiễm bệnh. Việc điều tra và đánh giá tình hình phát sinh bệnh giúp người trồng ớt có thể đưa ra các quyết định quản lý bệnh hiệu quả.

3.2. Ảnh Hưởng Của Thời Tiết Mưa Nhiều Thúc Đẩy Bệnh Phát Triển

Thời tiết đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của bệnh thán thư. Mưa nhiều và độ ẩm cao tạo điều kiện thuận lợi cho nấm bệnh lây lan và gây hại. Nấm Colletotrichum phát triển mạnh trong điều kiện ẩm ướt và có thể lây lan qua gió, nước và côn trùng. Việc quản lý độ ẩm trong ruộng ớt, như đảm bảo thoát nước tốt và thông thoáng, có thể giúp hạn chế sự phát triển của bệnh.

3.3. Đánh Giá Mức Độ Gây Hại Tỷ Lệ Bệnh và Chỉ Số Bệnh

Mức độ gây hại của bệnh thán thư được đánh giá thông qua tỷ lệ bệnh (TLB) và chỉ số bệnh (CSB). Tỷ lệ bệnh là tỷ lệ phần trăm số cây bị bệnh trên tổng số cây được điều tra. Chỉ số bệnh là một chỉ số tổng hợp, đánh giá mức độ nghiêm trọng của bệnh trên từng cây và trên toàn bộ ruộng. Việc đánh giá TLB và CSB giúp người trồng ớt có thể theo dõi sự phát triển của bệnh và đưa ra các biện pháp phòng trừ phù hợp.

IV. Biện Pháp Phòng Trừ Bệnh Thán Thư Hướng Dẫn Chi Tiết Hiệu Quả

Phòng trừ bệnh thán thư trên cây ớt đòi hỏi sự kết hợp của nhiều biện pháp, bao gồm sử dụng giống kháng bệnh, luân canh cây trồng, vệ sinh đồng ruộng và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật. Việc áp dụng các biện pháp phòng trừ một cách hợp lý và kịp thời giúp hạn chế thiệt hại do bệnh gây ra và bảo vệ năng suất cây ớt.

4.1. Chọn Giống Kháng Bệnh Giải Pháp Bền Vững Cho Cây Ớt

Sử dụng giống kháng bệnh là một trong những biện pháp phòng trừ bệnh thán thư hiệu quả và bền vững. Các giống ớt kháng bệnh có khả năng chống chịu tốt hơn với nấm Colletotrichum, giúp giảm thiểu nguy cơ nhiễm bệnh và giảm sự phụ thuộc vào thuốc bảo vệ thực vật. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng không có giống ớt nào hoàn toàn miễn nhiễm với bệnh, và việc kết hợp với các biện pháp phòng trừ khác vẫn là cần thiết.

4.2. Vệ Sinh Đồng Ruộng Loại Bỏ Nguồn Bệnh Tiềm Ẩn

Vệ sinh đồng ruộng là một biện pháp quan trọng để loại bỏ nguồn bệnh thán thư tiềm ẩn. Các tàn dư cây trồng bị nhiễm bệnh là nơi trú ngụ của nấm Colletotrichum, và có thể lây lan bệnh cho vụ sau. Việc thu gom và tiêu hủy các tàn dư cây trồng, làm sạch cỏ dại và đảm bảo thông thoáng trong ruộng ớt giúp hạn chế sự phát triển của bệnh.

4.3. Sử Dụng Thuốc Bảo Vệ Thực Vật Lựa Chọn Đúng Cách An Toàn

Sử dụng thuốc bảo vệ thực vật là một biện pháp phòng trừ bệnh thán thư hiệu quả, nhưng cần được thực hiện một cách cẩn thận và có trách nhiệm. Nên lựa chọn các loại thuốc có tác dụng đặc hiệu với nấm Colletotrichum và tuân thủ đúng hướng dẫn sử dụng của nhà sản xuất. Việc sử dụng thuốc quá liều hoặc không đúng cách có thể gây hại cho môi trường và sức khỏe con người. Nên ưu tiên sử dụng các loại thuốc sinh học hoặc các loại thuốc có nguồn gốc tự nhiên để giảm thiểu tác động tiêu cực.

V. Kết Luận Đề Xuất Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Bệnh Thán Thư

Nghiên cứu về bệnh thán thư trên cây ớt tại TP.HCM đã cung cấp những thông tin quan trọng về đặc điểm hình thái, triệu chứng gây hại và diễn biến bệnh. Kết quả nghiên cứu là cơ sở để xây dựng các biện pháp phòng trừ bệnh hiệu quả và bền vững. Tuy nhiên, cần tiếp tục nghiên cứu về các giống ớt kháng bệnh, các biện pháp canh tác tiên tiến và các loại thuốc bảo vệ thực vật mới để nâng cao hiệu quả phòng trừ bệnh và bảo vệ năng suất cây ớt.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Cơ Sở Khoa Học Cho Phòng Trừ

Nghiên cứu về bệnh thán thư có tầm quan trọng đặc biệt trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho công tác phòng trừ bệnh. Các kết quả nghiên cứu giúp người trồng ớt hiểu rõ hơn về tác nhân gây bệnh, diễn biến bệnh và các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của bệnh. Từ đó, có thể đưa ra các biện pháp phòng trừ phù hợp và hiệu quả, giảm thiểu thiệt hại do bệnh gây ra.

5.2. Hướng Nghiên Cứu Tương Lai Giống Kháng Bệnh Biện Pháp Sinh Học

Trong tương lai, cần tập trung nghiên cứu về các giống ớt kháng bệnh và các biện pháp phòng trừ sinh học. Việc phát triển các giống ớt kháng bệnh là một giải pháp bền vững và thân thiện với môi trường. Các biện pháp sinh học, như sử dụng các loài nấm đối kháng hoặc vi khuẩn có lợi, cũng có tiềm năng lớn trong việc phòng trừ bệnh thán thư.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Cây ớt (Capsicum sp.) thuộc họ Cà (Solanaceae), là cây gia vị có giá trị kinh tế quan trọng, chỉ đứng sau cây cà chua trong nhóm cây cùng họ. Tại Việt Nam, vùng chuyên canh ớt tập trung chủ yếu tại các tỉnh miền Trung và đồng bằng sông Cửu Long, mang lại nguồn thu nhập cao gấp nhiều lần so với trồng lúa nhờ tiềm năng xuất khẩu ớt quả tươi, ớt bột và ớt muối. Huyện Củ Chi (Thành phố Hồ Chí Minh) là khu vực ngoại thành có điều kiện tự nhiên thuận lợi cho phát triển rau củ quả, trong đó diện tích canh tác các giống ớt cay ngày càng mở rộng. Tuy nhiên, tập quán luân canh liên tục giữa các cây trồng thuộc họ Cà đã tạo điều kiện cho các loại mầm bệnh tích tụ và bùng phát trên đồng ruộng. Trong các đối tượng gây hại, bệnh thán thư do nấm là bệnh nguy hiểm nhất, làm thối quả hàng loạt, gây suy giảm nghiêm trọng năng suất và phẩm chất thương phẩm, nhưng tại địa phương vẫn chưa có các nghiên cứu cụ thể về thành phần nấm bệnh và quy luật phát sinh của chúng.

Khóa luận được thực hiện nhằm giải quyết các mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể sau:

1. Xác định đặc điểm hình thái và triệu chứng gây hại của nấm thán thư trên cây ớt.
2. Điều tra diễn biến, đánh giá mức độ phát sinh và phát triển của bệnh thán thư trên đồng ruộng.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các chủng nấm gây bệnh thán thư hại trên các giống ớt cay (Capsicum sp.) trồng phổ biến tại địa phương.
• Phạm vi không gian: Điều tra đồng ruộng tại 3 ruộng ớt ở xã An Nhơn Tây, huyện Củ Chi, TP. Hồ Chí Minh; thực nghiệm nuôi cấy và phân tích vi học tại Phòng Thực hành Sinh học Phân tử và Phòng thí nghiệm Vi sinh thuộc Khoa Nông nghiệp Công nghệ cao & Công nghệ Sinh học, Trường Đại học Nguyễn Tất Thành.
• Phạm vi thời gian: Thực hiện từ tháng 02/2017 đến tháng 08/2017 (theo dõi diễn biến bệnh hại ngoài đồng ruộng trong vụ Xuân - Hè 2017, từ tháng 04/2017 đến tháng 06/2017).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng trên hệ thống phân loại nấm gây bệnh thán thư thuộc chi Colletotrichum (Ascomycota), tập trung vào hai loài phổ biến có ý nghĩa kinh tế là Colletotrichum capsici (Syd.) Butler & Bisby và Colletotrichum gloeosporioides Penz. Nghiên cứu dựa trên các chỉ tiêu hình thái học vi nấm bao gồm cấu trúc đĩa cành (acervuli), lông gai (setae), bào tử phân sinh (conidia), giác bám (appressoria) và đặc điểm tản nấm trên môi trường thạch nhân tạo.

Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm và điều tra đồng ruộng được áp dụng gồm:

• Phương pháp điều tra thành phần và mức độ phổ biến của bệnh: Thực hiện theo phương pháp điều tra của Viện Bảo vệ Thực vật (1999). Khảo sát tại 3 ruộng đại diện, mỗi ruộng bố trí 5 điểm theo đường chéo góc (10 cây/điểm) để xác định triệu chứng và tỷ lệ bệnh, phân thành 4 cấp độ phổ biến (Cấp 1: < 10%; Cấp 2: 10% - 25%; Cấp 3: > 25% - 50%; Cấp 4: > 50% số cây bị bệnh).
• Phương pháp điều tra diễn biến bệnh thán thư trên quả: Định kỳ 7 ngày/lần tại 5 điểm chéo góc (5 cây/điểm), phân cấp mức độ bệnh trên quả theo thang 5 cấp (Cấp 0, Cấp 1, Cấp 3, Cấp 5, Cấp 7, Cấp 9 tương ứng diện tích bệnh từ < 1% đến > 50%) để tính Tỉ lệ bệnh (TLB %) và Chỉ số bệnh (CSB %) theo công thức:

$$\text{CSB (%)} = \frac{9n_9 + 7n_7 + 5n_5 + 3n_3 + n_1}{9N} \times 100$$

• Phương pháp thu thập, phân lập và làm thuần: Khử trùng bề mặt mô bệnh bằng cồn 70° trong 30 giây, rửa lại bằng nước cất vô trùng, cắt mô ranh giới bệnh - khỏe (1 - 3 cm) cấy lên môi trường Water Agar (WA: 20 g agar/1000 ml nước cất). Nuôi ở nhiệt độ 25°C - 30°C dưới chu kỳ chiếu sáng 12 giờ/ngày, sau đó cấy chuyền sang môi trường Potato Glucose Agar (PGA: 250 g khoai tây, 20 g glucose, 20 g agar/1000 ml nước cất) để thu nhận nấm thuần.
• Phương pháp quan sát vi học: Làm tiêu bản cố định trong nước cất trên lam kính - lamen, quan sát và đo đạc cấu trúc sợi nấm, đĩa cành, bào tử dưới kính hiển vi quang học.
• Thực nghiệm khảo sát ảnh hưởng của nhiệt độ: Nuôi cấy nấm thuần trên đĩa Petri chứa môi trường PGA ở 4 mức nhiệt độ (20°C, 25°C, 30°C, 35°C), đo đường kính tản nấm (mm) tại các ngày thứ 3, 5, 7, 9 và 11. Số liệu được phân tích phương sai ANOVA và kiểm định LSD ở mức ý nghĩa $p = 0,01$ bằng phần mềm SAS.

Nội dung chính theo từng chương

Mở đầu: Đặt vấn đề và tính cấp thiết

Tác giả trình bày vị trí kinh tế của cây ớt trong ngành rau quả xuất khẩu tại Việt Nam, nêu bật tiềm năng kinh tế tại các vùng chuyên canh miền Trung và Nam Bộ. Phần mở đầu chỉ rõ bệnh thán thư là rào cản nghiêm trọng gây thối quả hàng loạt, đồng thời chỉ ra khoảng trống nghiên cứu tại huyện Củ Chi - nơi canh tác ớt tập trung nhưng chưa có khảo sát bài bản về thành phần mầm bệnh thán thư.

Chương 1: Tổng quan tài liệu

Chương này tổng hợp các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước về cây ớt và bệnh thán thư:

• Đặc điểm sinh học và giá trị cây ớt: Nguồn gốc thuần hóa hơn 6000 năm trước tại Nam Mỹ, yêu cầu nhiệt độ sinh trưởng 15°C - 35°C (tối thích 25°C - 30°C), ánh sáng 12 - 13 giờ/ngày (40.000 - 50.000 lux), độ ẩm 70% - 85%, đất phù sa/cát pha có pH 5,5 - 6,5. Về sản xuất, Ấn Độ dẫn đầu xuất khẩu thế giới (25%), Trung Quốc đứng đầu sản lượng (30%); tại Việt Nam năng suất đạt 7 - 10 tấn/ha, các vùng chuyên canh như Đồng Tháp đạt lãi 18 - 20 triệu đồng/công.
• Tình hình nghiên cứu bệnh thán thư: Tổng hợp kết quả của Suryaningsih (1989), Park & Kim (1989), Kim và cộng sự (2004) xác định 8 loài Colletotrichum gây hại trên ớt. Tại Việt Nam, các công trình của Ngô Bích Hảo (1991), Trần Thanh Tùng (2002), Vũ Triệu Mân (2007) xác định C. capsici, C. gloeosporioides và C. nigrum là các tác nhân chính, bệnh phát sinh mạnh vào mùa mưa ẩm độ cao trên quả già và chín.
• Đặc điểm vi sinh của hai loài nấm mục tiêu: C. capsici hình thành đĩa cành đường kính ~350 µm, lông gai nâu 250 × 6 µm (1 - 5 vách ngăn), bào tử hình lưỡi liềm/hình trụ không vách ngăn; C. gloeosporioides có đĩa cành lông cứng ~500 µm, bào tử phân sinh hình trụ 9 - 24 × 3 - 6 µm, đỉnh tròn, nhiệt độ tối thích 25°C - 29°C.

Chương 2: Vật liệu và phương pháp nghiên cứu

Trình bày chi tiết địa điểm thu mẫu tại 3 ruộng ớt xã An Nhơn Tây (ruộng chị Hằng: cây 4 tháng tuổi; ruộng anh Hòa: cây 4 tháng tuổi; ruộng chị Thơm: cây 3 tháng tuổi). Quy định công thức pha chế, tiệt trùng môi trường WA và PGA (121°C, 1,5 atm trong 30 phút), quy trình cắt lọc mô bệnh, khử trùng bề mặt, cấy chuyển và phương pháp phân lập. Trình bày chi tiết thang đánh giá 4 cấp độ phổ biến, thang 5 cấp bệnh trên quả và công thức toán học tính TLB, CSB cùng quy trình phân tích thống kê trên SAS.

Chương 3: Kết quả và thảo luận

Chương này công bố toàn bộ dữ liệu thực nghiệm và khảo sát thực địa qua các nội dung chính:

1. Diễn biến bệnh thán thư ngoài đồng ruộng: Bệnh thán thư xuất hiện ở mọi giai đoạn phát triển của quả nhưng gây hại nặng nhất trên quả chín. Trong giai đoạn khô hạn (tháng 4 đến đầu tháng 5), bệnh phát triển chậm (TLB < 10%, CSB < 3,5%). Từ giữa tháng 5, xuất hiện mưa liên tục kết hợp nước đọng rãnh luống làm bệnh bùng phát mạnh.

Ngày điều tra	Ruộng 1 (TLB % / CSB %)	Ruộng 2 (TLB % / CSB %)	Ruộng 3 (TLB % / CSB %)
11/04/2017	0,6 / 0,3	0,6 / 0,3	0,0 / 0,0
25/04/2017	3,0 / 1,5	4,8 / 1,9	2,6 / 0,6
09/05/2017	10,2 / 3,6	12,0 / 4,4	(16/05) 7,4 / 3,2
23/05/2017	21,2 / 10,1	19,2 / 9,2	13,2 / 5,7
30/05/2017	31,4 / 21,3	30,0 / 18,8	23,2 / 14,1
06/06/2017	—	—	39,6 / 22,0 (hoặc 29,99)

Ghi chú: Ruộng 3 được phun thuốc trừ bệnh định kỳ 2 lần/tuần nên tốc độ gia tăng bệnh chậm hơn ở giai đoạn đầu nhưng vẫn bùng phát mạnh khi mưa kéo dài.

2. Triệu chứng và kết quả phân lập: Ghi nhận 2 dạng triệu chứng vết loét điển hình:

• Vết loét màu đen: Chứa các chấm nhỏ li ti màu đen xếp thành vòng tròn đồng tâm hoặc lộn xộn (đĩa cành).
• Vết loét màu vàng nâu: Chứa khối bào tử màu vàng xỉn ẩm ướt, xung quanh có đường viền đen.

Từ 6 mẫu bệnh thu thập, phân lập được 6 isolate (C1 đến C6) và quy về 4 nhóm hình thái (Mt1 đến Mt4):

Nhóm mẫu	Isolate đại diện	Đặc điểm tản nấm trên PGA	Đặc điểm đĩa cành và bào tử	Loài xác định
Mt1 & Mt2	C1, C3, C5	Tơ xanh đậm hoặc đen sẫm, hạt li ti đen trên mặt thạch	Đĩa cành hình cầu, nhiều lông gai cứng màu nâu đậm hình trụ mọc thẳng; bào tử hình trụ, không màu, không vách ngăn, 2 đầu hơi tròn có giọt dầu	Colletotrichum capsici
Mt4	C2, C6	Màu trắng đến xám nhạt, có vòng đồng tâm hồng cam bên dưới	Đĩa cành sợi dài, thuôn về đỉnh, hình quả chùy ở đầu sợi; bào tử hình trụ ngắn, hai đầu hơi tròn	Colletotrichum gloeosporioides
Mt3	C4	Màu hồng đến tím nhạt, tơ mọc chìm trong thạch	Hệ sợi dài thẳng mọc thành chùm; bào tử hình elip nhọn 2 đầu, có 3 vách ngăn	Fusarium spp.

3. Ảnh hưởng của nhiệt độ lên sự sinh trưởng của nấm: Thực nghiệm đo đường kính tản nấm (mm) trên môi trường PGA sau 11 ngày nuôi cấy cho thấy cả 2 loài Colletotrichum đều sinh trưởng tối ưu ở nhiệt độ 25°C - 30°C (tốt nhất tại 30°C) và bị ức chế mạnh ở 35°C.

Loài nấm	20°C (Ngày 11)	25°C (Ngày 11)	30°C (Ngày 11)	35°C (Ngày 11)
Colletotrichum capsici	$44,3 \pm 0,5\text{ mm}$	Sinh trưởng tốt	$80,3\text{ mm}$ (ngày 9 đạt 65 mm)	$22,3\text{ mm}$ (ngừng phát triển)
Colletotrichum gloeosporioides	$45,3 \pm 0,9\text{ mm}$	$79,0 \pm 0,9\text{ mm}$	$85,0\text{ mm}$ (ngày 9 đạt 67 mm)	$24,75\text{ mm}$ (ngừng phát triển)

Kết quả và đóng góp

• Kết quả chính:
  • Xác định 2 tác nhân nấm chính gây bệnh thán thư trên cây ớt tại xã An Nhơn Tây, huyện Củ Chi vụ Xuân - Hè 2017 là Colletotrichum capsici và Colletotrichum gloeosporioides. Đồng thời phát hiện sự hiện diện của nấm Fusarium spp. cùng cư trú trên mô bệnh.
  • Đánh giá định lượng diễn biến bệnh ngoài đồng ruộng: bệnh gây hại nhẹ trong mùa khô (TLB < 10%, CSB < 3,5%) và tăng vọt trong mùa mưa kết hợp úng trũng rãnh luống (TLB đạt ~34% - 39,6%, CSB đạt ~21% - 29,99%). Quả chín có tỷ lệ nhiễm bệnh cao hơn rõ rệt so với quả xanh.
  • Xác định ngưỡng nhiệt độ thích hợp cho cả 2 loài nấm phát triển trên môi trường PGA là 25°C - 30°C, đạt cực đại tại 30°C; ở 35°C tản nấm bị ức chế hoàn toàn sau ngày nuôi cấy thứ 9.
• Khuyến nghị của tác giả: Khi điều kiện thời tiết chuyển sang mưa nhiều và nhiệt độ dao động trong khoảng 25°C - 30°C, người trồng ớt cần chủ động áp dụng các biện pháp phòng trừ tổng hợp, chú trọng thoát nước rãnh luống và xử lý thuốc bảo vệ thực vật kịp thời.
• Đóng góp khoa học: Cung cấp dẫn liệu thực nghiệm đầu tiên về đặc điểm hình thái học, đặc tính sinh học và thành phần loài nấm thán thư hại ớt tại khu vực Củ Chi (TP. Hồ Chí Minh), tạo căn cứ cho công tác dự tính, dự báo bệnh hại cục bộ.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Nghiên cứu chỉ tiến hành khảo sát trong phạm vi một vụ canh tác (Xuân - Hè 2017) tại 3 ruộng ớt thuộc xã An Nhơn Tây, huyện Củ Chi; việc định danh loài dừng lại ở phương pháp giải phẫu hình thái vi học và đặc điểm tản nấm truyền thống, chưa áp dụng công cụ sinh học phân tử (giải trình tự vùng gen ITS/PCR) để xác định chính xác các phân loài hay phức tổ loài; chưa tiến hành thử nghiệm hiệu lực thuốc trừ nấm sinh học và hóa học ngoài đồng ruộng.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng địa bàn điều tra sang các xã lân cận và các mùa vụ khác nhau trong năm; ứng dụng sinh học phân tử để giám định loài chuyên sâu; tiến hành khảo nghiệm hiệu lực đối kháng của các chế phẩm vi sinh và các loại hoạt chất thuốc bảo vệ thực vật trên đồng ruộng.

Giá trị tham khảo

• Đối tượng tham khảo: Sinh viên, học viên cao học và giảng viên chuyên ngành Công nghệ Sinh học, Bảo vệ Thực vật, Nông học; cán bộ kỹ thuật tại các trạm khuyến nông và trạm bảo vệ thực vật địa phương.
• Nội dung giá trị: Quy trình phân lập và làm thuần nấm thán thư bằng môi trường WA và PGA; thang phân cấp và công thức tính chỉ số bệnh thán thư hại quả ớt trên đồng ruộng; mô tả chi tiết đặc điểm hiển vi (đĩa cành, lông gai, bào tử) phân biệt giữa C. capsici, C. gloeosporioides và Fusarium spp.; bộ số liệu thực nghiệm xử lý thống kê ANOVA qua SAS về sự sinh trưởng của nấm theo nhiệt độ.

Câu hỏi thường gặp

1. Tác nhân chính gây bệnh thán thư trên cây ớt tại xã An Nhơn Tây - Củ Chi được xác định là những loài nào? Kết quả phân lập và giám định vi học xác định có 2 loài nấm chính gây bệnh là Colletotrichum capsici và Colletotrichum gloeosporioides. Ngoài ra, tác giả còn phân lập được một chủng nấm thuộc chi Fusarium spp. trên vết bệnh.

2. Bệnh thán thư diễn biến như thế nào theo thời tiết và giai đoạn phát triển của cây ớt? Bệnh gây hại nhẹ ở giai đoạn khô ráo trước tháng 5 (TLB < 10%, CSB < 3,5%). Từ giữa tháng 5 đến đầu tháng 6 khi xuất hiện mưa nhiều kéo dài và ruộng đọng nước, bệnh bùng phát mạnh (TLB tăng lên ~31% - 39,6%, CSB đạt ~18,8% - 29,99%). Quả chín có mức độ nhiễm bệnh cao hơn quả xanh.

3. Làm thế nào để phân biệt hình thái giữa nấm C. capsici và C. gloeosporioides dưới kính hiển vi?

• C. capsici: Đĩa cành hình cầu mang nhiều lông gai cứng màu nâu đậm hình trụ mọc thẳng; bào tử phân sinh hình trụ, không màu, không vách ngăn, hai đầu hơi tròn và có giọt dầu.
• C. gloeosporioides: Đĩa cành sợi dài hơi thuôn về phía đỉnh, có dạng hình quả chùy ở mỗi đầu sợi; bào tử phân sinh hình trụ ngắn, hai đầu hơi tròn.

4. Môi trường nuôi cấy nào được sử dụng để phân lập và duy trì nấm thuần trong khóa luận? Tác giả sử dụng môi trường thạch nước (Water Agar - WA) gồm 20 g agar/1000 ml nước cất cho bước phân lập ban đầu từ mô bệnh, sau đó cấy chuyền và làm thuần trên môi trường thạch khoai tây đường (Potato Glucose Agar - PGA) gồm 250 g khoai tây, 20 g glucose và 20 g agar/1000 ml nước cất.

5. Ngưỡng nhiệt độ nào thích hợp nhất cho nấm thán thư sinh trưởng trên môi trường PGA? Cả hai loài C. capsici và C. gloeosporioides sinh trưởng tốt nhất ở ngưỡng nhiệt độ từ 25°C đến 30°C (tối ưu tại 30°C với đường kính tản nấm ngày thứ 11 đạt lần lượt 80,3 mm và 85,0 mm). Ở ngưỡng nhiệt độ 35°C, sự phát triển của cả hai loài bị ức chế hoàn toàn sau ngày nuôi cấy thứ 9.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Trần Dũng Minh đã xác định hai tác nhân gây bệnh thán thư hại ớt tại xã An Nhơn Tây, huyện Củ Chi vụ Xuân - Hè 2017 là nấm Colletotrichum capsici và Colletotrichum gloeosporioides. Nghiên cứu làm rõ mối tương quan giữa lượng mưa với sự gia tăng đột biến của tỷ lệ và chỉ số bệnh ngoài đồng ruộng, đồng thời xác lập thực nghiệm ngưỡng nhiệt độ sinh trưởng tối thích của nấm từ 25°C đến 30°C trên môi trường PGA. Dữ liệu từ đề tài là nguồn tài liệu tham khảo thực nghiệm hữu ích cho công tác chẩn đoán hình thái vi nấm và xây dựng biện pháp quản lý dịch hại thán thư trên cây họ Cà.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỎNG QUAN 1. So’ lược về cây ót 1. Nguồn gốc và sụ-phân bố ơt là một phân trong âm thực loài người ít nhất là 7500 năm trước Côrrn Nẹuvên và có lẽ sớm hon. Có những bằng chứng khảo cổ ở các khu vực ở Tây Nam Ecuador cho thây ớt đã được thuần hóa hon 6000 năm về trước (Perry, L.

et al, 2007) và li một trong những loại cây trồng đầu tiên ở Châu Mỹ. Người ta cho rằng ớt đã được thuần hóa ít nhất năm lần bời những cư dân tiền sử ở các khu vực khác nhau của Nam vả Bấc Mỹ, từ Peru ở phía Nam đến Mexico ở phía Bắc và một số vùng của các bang Colorado vả New Mexico bởi các dân tộc Pueblo cổ đại (Hjelmqvist, Hakon, 2007). Trong cuốn sách của Svensk Botanisk Tidskriíì được ra mắt vào năm 1995, Giáo sư Hakon Hjelmqvist đã có một bài viết về ớt trong khoảng thời gian ở Columbia. Cụ thể trong một nơi khai quật khảo cổ tại St.

Botulf ở Lund, các nhà khảo cổ tuyên bố đã tìm thấy một loài cây thuộc loài Capsicum frutescens trong một lớp đất có niên đại thuộc thế kỷ 13. Hjelmqvist cũng tuyên bố rằng giống Capsicum đó đã được miêu tả bởi Therophrasteus người Hy Lạp (370 - 286 TCN). Ông cũng đề cập đến các nguồn cổ khác. Nhà thơ La Mã Martialis (khoảng thế kỷ I) đã mô tả "Pipervee crudum" (ớt tươi) có hình dài và có nhiều hạt.

Các mô tả này không phù hợp với hình dạng của tiêu đen {Piper nigrum), loại cây này không mọc tốt trong điều kiện khi hậu ôn đới tại châu Ầu (Heiser Jr. Từ Mexico, vào thời điểm đang là thuộc địa của Tây Ban Nha, cũng là một nước kiểm soát thương mại với các nước chau A, ơt đã nhanh chong được chuyên qua Philippines và sau đó là Trung Quốc, Triều Tiên, Nhật Bản với sự trợ giúp của các thủy thủ châu Âu. Gia vị mới này đã nhanh chóng được sử dụng ưong việc chế biến thức ăn của các quốc gia này (Eshbaugh, W. Hiẹn nay, An Độ lả nước săn xuât ớt lớn nhất the giới với khoảng tổng sân lượng 1 triệu tân mỗi năm, nơi mả chi riêng Chợ Guntur (lớn nhất cháu Á) đã có 1 triệu bao ớt (100 Ib trên mỗi bao) (Collingham, Elizabeth, 2006).

Đặc điểm sinh thái - Nhiẹt độ: ơt là cây có nguôn gốc ở vùng nhiệt đới nên yêu cẩu nhiệt độ cao trong suôt quá trình sinh trường. Khả năng chịu hạn, chịu nóng khá nhưng khá năng chiu rét và úng kém. Phạm vi nhiệt độ cho ớt sinh trường và phát triển từ 15 - 35 c, bắt đầu nảy mầm ờ 15°c nhưng nảy mầm nhanh ờ 25 - 30°C. - Anh sáng: ơt là cây có nguôn gốc vĩ độ Nam nên ưa cường độ iah sảng mạnh.

Hâu hêt các giông ở nước ta ưa ánh sáng ngày dài (đòi hỏi thời gian chiếu sáng 12-13 giờ/ngày) và cường độ chiếu sáng mạnh, cường độ ánh sáng -0 - 50 ngàn lux có thể thỏa mãn nhu cầu trong thực tế ớt có thể được cường độ ảnh sáng mạnh đen hàng vạn lux. - Nước, độ ẩm: Ớt là cây có quả mọng nước, cành lá nhiều nên yêu cẩu có 1 lượng nước lớn và độ ẩm cao từ 70 - 85% tùy vào giai đoạn sinh trưởng. - Dinh dưỡng và đất trồng: a / Dinh dưỡng: ớt là cây có năng suất cao, có thời gian sinh trưởng dài lại vừa ra hoa ra quả, quả lớn cùng một lúc do vậy yêu cầu nhiều dinh dưỡng. b / Đất trồng: ớt không kén đất nhưng tốt nhất là ưồng trên đất cát pha, thịt nhẹ, đất phù sa ven sông suối.

pH thích hợp: 5,5 - 6,5 (Trường Trung học Nông nghiệp và PTNT Quảng Trị, 2013). Đặc điểm hình thái Ớt là cây 2 lá mầm, thân gỗ, trên thân có các cành phát triển mạnh và đối xứng hoặc so le tùy giống. Rễ thuộc loại rễ chùm, ăn sâu và phân nhánh mạnh về bốn phía. Có 2 loại rễ: rễ chính (rễ trụ) và rễ phụ (rễ bên).

Lá ớt thường mọc xoắn trên thân lá chính, lá có nhiều dạng khác nhau, nhưng thường gặp nhất là loại lá mác, mép lá ít răng cưa. Hoa: các hoa hoàn thiện và quả thường được sinh đơn độc trên từng nách lá. Hoa có thể mọc thẳng đứng hoặc buông thòng. Trên cuống hoa thường không có li tầng, hoa thường có màu ưắng, một số giống có màu trắng sừa.

xanh lam, màu tím. Quả thuộc loại quả mọng có nhiều hạt và chia làn; nhiều ngăn (Trường Trung học Nông nghiệp và PTNT Quảng Trị, 2013). Hạt ớt nhỏ dẹp cỏ dạng ừòn, màu vàng rơm, 4 hạt có chiều dài khoảng 3 - 5 mm, 1 gram ớt cay khoảng 220 hạt (Lương Nguyễn Thu Tâm, 1996-2001). Giá trị kinh tế cây ớt ơt la cây gia vị quen thuộc của người dân.

Ớt cay xay thành bột lá một mặt hàng xuât khâu có giá trị trong nhiều năm gần đây. Nếu chế biến được thảnh tinh dẩu ơt thi gia tri xuât khâu lại tăng lên gấp bội lần. Mỗi tấn ớt bột xuất khẩu ioạ. 1 thu được từ 1.500 rup, tương đương với 7 tấn đạm urê hoặc 17 - 18 tẩn thóc.

Đó là một mặt hàng xuât khâu có giá trị cao và ổn định về giá cả trong vòng nhiều năm trở lại đây. Hiện nay ớt được xuất khẩu dưới dạng muối mặn (10 - 20% muối hoặc quả khô băng con đường xuất khẩu tiểu ngạch ra nước ngoài. Xuất khẩu qua công ty rau quả mồi năm khoảng 500 - 700 tấn ớt quả. Một sào trồng ớt thu lãi từ 1 - 1.6 triệu đồng/vụ.

Ớt là nguyên liệu trong công nghiệp chế biến thực phẩm, làm gia vị. Ót là chất cay tan trong nước và không bị mất mùi vị do đun nấu hoặc bảo quàn. Cây ớt rất dễ tinh chế, kỹ thuật gieo trồng và đầu tư cho sản xuất ít tốn kém và phức tạp so với một số cây trồng khác, ớt được trồng ttên nhiều loại đất khác nhau, nếu chăm sóc đúng kỹ thuật thì trên đất kém màu mờ vẫn cho năng suất, hiệu quà kinh tế lớn hơn một số loại cây màu, cây công nghiệp khác cùng trồng trên một loại đất đấy. Vì vậy việc đẩy mạnh trồng ớt là điều kiện sử dụng có hiệu quả các loại đất, góp phần cải tạo đất trong một chế độ luân canh thích hợp đồng thời tận dụng được sức lao động ở địa phương để phát triển một nền nông nghiệp toàn diện.

Tình hình sản xuất ớt 1. Tình hình sản xuất ớt trên thế giới Theo tổ chức Nông lương thế giới (FAOSTAT, 2014) cây ớt được xem là một trong sô những cây trông quan trọng ơ cac vung Nhiẹt dơi.3, diẹn tích trong ớt trên thế giới vào khoảng 1.000 ha cho mục đích lấy quà tươi và khoáng 1.000 ha để làm ớt khô. Năm 2009 diện tích trồng ớt ưèn thế giới 1,81 triệu ha cho mục đích lấy quả tươi, với sản lượng 28,07 triệu tấn. Diện tích sàn xuất ớt khô 1,91 triệu ha, với sản lượng 31,38 triệu tấn.

Các nước nhập khẩu và xuất khẩu ớt quan trọng nhất bao gồm: Trung Quốc, Án Độ, Mêxicõ, Pakistan, Thái Lan và Thô Nhĩ Kỳ. 5 Tuy nhiên, ve năng suât, Châu Á chi có năng suất dạt loại trung binh, với trên 17,5 tân/ha; Châu Phi có năng suất rẩt thấp, chỉ 7,9 tấn/ha vào nảm 2012: Chấu Áu, do ap dụng cac cong nghẹ ky thuật tiên tiên trong canh tác, nên ớt cho nắng suất rất cao, gấp 1,5 năng suất trung bình của thế giới và gấp 3 lần Châu Phi nám 2012; ngoải ra. Châu Đại Dương cũng có năng suất trung bình ở mức khá cao trên 20 tấn/ha. Một số nươc co san lượng ớt cao như Trung Quốc, Mexico, Indonexia, Thổ Nhĩ Kỳ.

Trong do, Trung Quoc là nước có sản lượng ớt cao nhất thế giới, sản lượng ớt hàng nãm cùa nươc nay chiêm khoảng 30% sản lượng ớt của thế giới. Hàn Quốc với món ãn iruyền thông là Kim chi, ớt là thành phân không thể thiếu được, ớt là loại rau chú 'ực của nước này chiêm 60% diệ tích trồng rau và 40 % tổng sản lượng. Hàng năm Hàn Quốc nhập khâu 12.000 tân ớt, lượng ớt nhập khẩu của nước này không ìớn, cao nhất là 53. Ở khu vực Đông Nam Á, Indonesia và Thái Lan là hai nước xuất khẩu lớn nhất, Indonesia có diện tích trồng ớt lớn, sản lượng ổn định cao nhất vào năm 2011 đạt 1,9 triệu tấn.

Singapo là nước nhập khẩu ớt lớn nhất Đông Nam Á với mức nhập khẩu hàng năm trên dưới 10.000 tấn, chiếm 96% (năm 2007) lượng nhập của cà Đông Nam Á Hiện nay, Án Độ là nước xuất khẩu lớn nhất thế giới chiếm 25% tổng sản lượng toàn cầu, tiếp theo là Trung Quốc 24%, Tây Ban Nha 17%, Mexico 8%. Các nước nhập khẩu lớn nhất thế giới là các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống Nhất (ƯAE), liên minh Châu Ầu (EU), Sri Lanca, Nhật Bàn, Hàn Quôc (FAO STAT, 2014). Tình hình sản xuất ót trong nước Ở Việt Nam việc canh tác ớt chưa được quan tâm, phần lớn canh tác lẻ tẻ, không đầu tư thâm canh cao nên năng suât thâp, thường chỉ đạt 7-10 tân ớt tươi/ha. Các tỉnh có diện tích canh tác và sản lượng cao như Binh Tri Thien, Vĩnh Phu, Ha Bắc, Hà Sơn Bình, Thái Bình và Nghệ Tỉnh (Mai Thị Phuơng Anh, 1999).

Giai đọan trước năm 1990, chỉ tính riêng các tỉnh miền Trung vùng sản xuất ớt có khoảng 3.000 ha, có năm lên đến 5.700 ha, 1988 đàm bào mồi năm xuất khẩu sang thị trường Liên Xô (cũ) 4.500 tấn ớt bột. ở Thanh Hóa, cày ớt được trồng tập trung ở một số huyện như Thiệu Yên, Vĩnh Lộc, Triệu Sơn, Thọ Xuân. Năm 1983, toàn tỉnh thu được 50 tấn ớt kho, năm 1984 là 100 tấn (Mai Thị Phương Anh, 1999). 6 Giai đoạn sau năm 1990, Sự dô vỡ của thị trường Đóng Ầu, dã lảm xáo ưộn tình hình sản xuất tại các vùng chuyên canh, diện tích ớt thu hẹp lại.

Tuy nhiên, những nam gan đay, diẹn tích ớt xuât khâu vẫn duy tri ở một số dịa phương có truyền thống trông trọt lâu đời. ơ Quảng Trị, những năm gần đây trồng tới 1.000 ha ớt cay dể xuất khâu và đem lại hiêu quả kinh tế cao hơn trồng lúa 3 lần. Công ty xuất nhập khẩu rau qua Quang 1 n môi năm xuât khoảng 300 tấn ớt tươi sang thị trường Đài Loan, nhu cẩu của thị trường này rất lớn nhưng chưa đáp ứng được (Nguyễn Hoàn, 2000). 1 rong 5 năm từ 2006 đến 2010, Tổng công ty rau quả Việt Nam đã x_uÁ‘.

sang thị trường Nga 23.920 tấn ớt bột, trung bình mỗi năm 4. diện tích trông ớt cúa nước ta còn rât yêu chưa được quy hoạch triệt để.