Giới thiệu dự án

Trong bối cảnh bùng nổ thông tin và sự chuyển dịch mạnh mẽ sang phương thức đào tạo theo hệ thống tín chỉ tại Việt Nam, các trung tâm thông tin - thư viện đại học đóng vai trò then chốt trong việc bảo đảm tài nguyên nghiên cứu, học tập. Trường Đại học Bách khoa Hà Nội là cơ sở đào tạo khoa học kỹ thuật và công nghệ trọng điểm với quy mô hơn 40.000 sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh thuộc 67 chuyên ngành đại học, 33 chuyên ngành thạc sĩ và 57 chuyên ngành tiến sĩ.

Trước năm 2006, hệ thống thư viện truyền thống rơi vào tình trạng quá tải nghiêm trọng khi phục vụ hơn 35.000 lượt bạn đọc thường xuyên với cơ sở hạ tầng cũ kỹ. Nhằm giải quyết triệt để bài toán này, dự án Tòa nhà Thư viện điện tử Tạ Quang Bửu được khởi công từ tháng 4/2002 với tổng vốn đầu tư khoảng 220 tỷ VNĐ (tổng diện tích sàn 36.860 m² trên 10 tầng, trong đó thư viện sử dụng trực tiếp 5 tầng tương đương 17.000 m²). Để vận hành trung tâm này, giải pháp phần mềm quản trị thư viện tích hợp ILMS (Integrated Library Management System) Virtua của công ty VTLS Inc. (Hoa Kỳ) đã được lựa chọn triển khai chính thức từ ngày khánh thành 07/10/2006.

+-------------------------------------------------------------------------+
|                  HỆ THỐNG THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TẠ QUANG BỬU                 |
|  - Diện tích sử dụng: 17.000 m2 (5 tầng) | Vốn đầu tư: 220 tỷ VNĐ       |
|  - Quy mô: 4.000 chỗ ngồi đồng thời       | Công suất: 10.000 lượt/ngày  |
+-------------------------------------------------------------------------+
                                    |
            +-----------------------+-----------------------+
            |                                               |
            v                                               v
+------------------------+                     +--------------------------+
|  NGUỒN TIN TRUYỀN THỐNG|                     |    NGUỒN TIN ĐIỆN TỬ     |
| - Giáo trình: 3.000 đầu|                     | - CSDL: ScienceDirect,   |
|   (140.000 bản)        |                     |   EBSCOhost, ProQuest    |
| - Sách TK: 124.000 đầu |                     | - 3.200 đĩa CD/mềm       |
|   (250.000 bản)        |                     | - Tài liệu nội sinh số   |
| - Luận án/LV: 4.000 đầu|                     |   hóa toàn văn           |
+------------------------+                     +--------------------------+

Vấn đề thực tiễn và mục tiêu dự án

  1. Thực trạng bất cập: Hệ thống phần mềm cũ (CDS/ISIS phát triển bởi UNESCO) bộc lộ nhiều điểm nghẽn nghiêm trọng: không hỗ trợ chuẩn mã hóa đa ngữ Unicode UTF-8 bản địa, khả năng liên kết dữ liệu kém, không tương thích cấu trúc biên mục chuẩn quốc tế MARC 21, thiếu khả năng tích hợp thiết bị phần cứng tự động hóa (RFID, Barcode) và không thể xử lý khối lượng giao dịch đồng thời lớn.
  2. Mục tiêu nghiên cứu và triển khai:
    • Mục tiêu 1: Khảo sát, đánh giá toàn diện kiến trúc kỹ thuật và các phân hệ chức năng của phần mềm Virtua trong môi trường thực địa.
    • Mục tiêu 2: Chuẩn hóa quy trình xử lý nghiệp vụ thư viện (Bổ sung, Biên mục, Lưu thông, Quản lý xuất bản phẩm nhiều kỳ, Tra cứu OPAC) theo các tiêu chuẩn quốc tế ISO 2709, AACR2, MARC 21 và giao thức Z39.50.
    • Mục tiêu 3: Tích hợp hạ tầng công nghệ nhận dạng qua sóng vô tuyến RFID và mã vạch vào quy trình kiểm soát lưu thông tự động.
    • Mục tiêu 4: Phân tích hiệu quả vận hành, nhận diện các rào cản kỹ thuật và đề xuất giải pháp tối ưu hóa năng lực khai thác hệ thống.

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Trước khi áp dụng Virtua, thị trường phần mềm quản trị thư viện tại Việt Nam tồn tại nhiều giải pháp nhưng bộc lộ nhiều giới hạn khi áp dụng vào các thư viện đại học kỹ thuật quy mô lớn:

Tiêu chí kỹ thuật CDS/ISIS (UNESCO) Libol (Tinh Vân) ILIB (CMC) Virtua (VTLS Inc.)
Kiến trúc hệ thống File-based / Cục bộ Client-Server 2/3 tầng Client-Server 3 tầng Client-Server 3 tầng chuẩn công nghiệp
Cơ sở dữ liệu CSDL độc quyền dạng text MS SQL Server / Oracle Oracle Database Oracle Database trên UNIX/Linux
Chuẩn biên mục Định dạng tự định nghĩa Hỗ trợ MARC 21 hạn chế MARC 21, AACR2 MARC 21, UNIMARC, AACR2, FRBR
Giao thức Z39.50 Không hỗ trợ Hỗ trợ cơ bản Hỗ trợ Client/Server Tích hợp Client/Server tiêu chuẩn cao
Xử lý đa ngữ Không hỗ trợ Unicode gốc Hỗ trợ TCVN3 / Unicode Hỗ trợ Unicode UTF-8 Hỗ trợ Unicode UTF-8 toàn diện
Tích hợp RFID / Barcode Không Hạn chế (chủ yếu Barcode) Hỗ trợ tích hợp RFID Tích hợp sâu cổng từ, RFID, máy nạp/khử

Phân loại yêu cầu người dùng theo mô hình MoSCoW:

  • Must have: Quản trị tập trung CSDL thư mục quy mô >1.000.000 biểu ghi trên nền tảng Oracle; hỗ trợ chuẩn AACR2, MARC 21, ISO 2709; tích hợp hệ thống kiểm soát an ninh RFID và mã vạch; module tra cứu OPAC trực tuyến trên nền Web.
  • Should have: Biên mục sao chép tự động qua giao thức Z39.50 kết nối tới Library of Congress (Mỹ); hỗ trợ định danh tài liệu theo khung phân loại DDC, LCC và bảng chỉ số Cutter.
  • Could have: Tích hợp mô hình chức năng biểu ghi thư mục FRBR (Functional Requirements for Bibliographic Records) để gom nhóm tác phẩm - biểu hiện - hiện thân - bản mục; phân hệ phổ biến thông tin chọn lọc SDI (Selective Dissemination of Information).
  • Won't have (giai đoạn đầu): Liên mượn thư viện quốc tế (ILL) tự động hoàn toàn và phân hệ mua sắm theo kế hoạch ngân sách nâng cao (Planned Orders).

Thiết kế hệ thống

Kiến trúc Virtua tại Thư viện Tạ Quang Bửu được xây dựng theo mô hình phân tầng Client-Server 3 lớp độc lập:

+-------------------------------------------------------------------------+
|                           TẦNG GIAO DIỆN (CLIENT)                        |
|  - Máy trạm tác nghiệp (40 PC Windows + Virtua Client GUI)              |
|  - Trạm tra cứu OPAC (100 PC + Web Browser qua HTTP/HTTPS)              |
|  - Thiết bị ngoại vi: Đầu đọc Barcode, Trạm nạp/khử từ, Cổng an ninh RFID|
+-------------------------------------------------------------------------+
                                    │  Giao thức: TCP/IP, Z39.50, HTTP
                                    ▼
+-------------------------------------------------------------------------+
|                      TẦNG ỨNG DỤNG (APPLICATION SERVER)                  |
|  - Virtua Application Engines & Daemons                                 |
|  - Web Programs, Script Engines, IIS Web Server                         |
|  - Z39.50 Server/Client Subsystems, Mail Server (Thông báo tự động)     |
|  - Fulltext & Digital Data Server (Quản lý tài nguyên số nội bộ)        |
+-------------------------------------------------------------------------+
                                    │  Oracle OCI / SQL*Net Connection
                                    ▼
+-------------------------------------------------------------------------+
|                      TẦNG CƠ SỞ DỮ LIỆU (DATABASE SERVER)               |
|  - Hệ điều hành: UNIX / Linux Enterprise                                |
|  - RDBMS: Oracle Database Engine (Quản trị CSDL Thư mục, Bạn đọc, Giao dịch)|
|  - Storage: CSDL quan hệ lưu trữ biểu ghi MARC 21, Index B-Tree, Logfile|
+-------------------------------------------------------------------------+
  1. Chuẩn dữ liệu và nghiệp vụ:
    • Mô tả thư mục: Chuẩn AACR2 (Anglo-American Cataloguing Rules 2nd Edition).
    • Khổ mẫu trao đổi dữ liệu: MARC 21 Bibliographic Format và chuẩn đóng gói ISO 2709.
    • Khung phân loại: Phân loại Thư viện Quốc hội Mỹ (LCC) kết hợp bảng số tác giả Cutter-Sanborn.
    • Từ khóa chủ đề: Sử dụng Bộ từ khóa Khoa học Công nghệ Quốc gia (BTKKHCN) tại trường 650 và từ khóa chuyên ngành tự do tại trường 653.
  2. An toàn và bảo mật:
    • Hệ thống máy chủ đặt sau tường lửa (Firewall), quản lý phiên truy cập qua Logfile.
    • Cơ chế phân quyền RBAC (Role-Based Access Control) nghiêm ngặt cho 42 cán bộ theo từng phân hệ tác nghiệp chuyên biệt.

Phương pháp nghiên cứu và triển khai (Methodology)

Nghiên cứu ứng dụng phương pháp luận duy vật biện chứng kết hợp chuỗi phương pháp điều tra thực chứng:

  • Thu thập và xử lý tài liệu thứ cấp: Khảo sát các tiêu chuẩn ISO 2709, khung AACR2, tài liệu kỹ thuật từ VTLS Inc.
  • Khảo sát thực địa và phỏng vấn chuyên gia: Điều tra quy trình thao tác của 42 cán bộ nghiệp vụ (20% Thạc sĩ CNTT/TTTV, 12% Kỹ sư CNTT, 56% Cử nhân TT-TV).
  • Phân tích nhật ký giao dịch (Transaction Log Analysis): Thu thập số liệu mượn trả, tra cứu OPAC và biên mục thực tế trên CSDL Oracle.

Implementation và kết quả

Quy trình nghiệp vụ và cấu trúc dữ liệu

1. Phân hệ Bổ sung (Acquisitions Module)

Hệ thống cho phép tạo lập đơn đặt mua (Purchase Orders - PO), theo dõi tiến độ giao hàng, kiểm soát trùng lặp ấn phẩm và phân bổ ngân sách. Khi tài liệu nhập về, phân hệ hỗ trợ tạo biểu ghi biên mục sơ lược để đưa vào luân chuyển ngay.

2. Phân hệ Biên mục (Cataloguing Module)

Phân hệ biên mục hỗ trợ cả hai phương thức: biên mục gốc (Original Cataloguing) và biên mục sao chép (Copy Cataloguing).

+------------------------------------------------------------------------+
|                  QUY TRÌNH BIÊN MỤC SAO CHÉP QUA Z39.50                 |
+------------------------------------------------------------------------+
  [Tài liệu ngoại văn mới] ──> [Kết nối Z39.50 tới Library of Congress]
                                                │
                                                ▼
  [Lưu CSDL cục bộ] <── [Chuẩn hóa nhãn & LCC] <── [Tải biểu ghi MARC 21]
           │
           ▼
  [In mã vạch Barcode & Nạp chíp RFID] ──> [Chuyển sách lên giá kho mở]

Dưới đây là cấu trúc thực tế của một biểu ghi thư mục MARC 21 đã chuẩn hóa tại Thư viện Tạ Quang Bửu (Tài liệu: Kỹ thuật số - Nguyễn Thúy Vân):

LDR 01245nam a2200325 a 4500
001 000000138380
008 041025s1995    vm  vie      000 0 eng d
040 ## $a HUTLIB $b vie $c HUTLIB $d HUTLIB $e aacr2
041 0# $a vie
044 ## $a vn
050 #4 $a TK7868 $b .NG527V 1995
100 1# $a Nguyễn, Thúy Vân
245 10 $a Kỹ thuật số / $c Nguyễn Thúy Vân
250 ## $a In lần 2 có sửa chữa bổ sung
260 ## $a Hà Nội : $b Khoa học và kỹ thuật, $c 1995
300 ## $a 351 tr. ; $c 27 cm
520 ## $a Giới thiệu đại số Boole và vi mạch số, thiết kế và phân tích mạch tổ hợp, các phương pháp phân tích thiết kế mạch dãy.
650 #4 $a Kỹ thuật số $2 BTKKHCN
850 ## $a HUT
852 7# $a C-HUT $b Phòng đọc chuyên ngành $h TK7868 $2 LCC

Cấu hình kết nối giao thức Z39.50 đến Thư viện Quốc hội Mỹ (Library of Congress):

[Z3950_Profile_LOC]
Profile_Name=Library of Congress
Host_Address=z3950.loc.gov
TCP_Port=7090
Database_Name=Voyager
Record_Syntax=MARC21
Authentication_Type=Anonymous
Preferred_Character_Set=UTF-8

3. Phân hệ Lưu thông (Circulation Module)

Kiểm soát toàn bộ chu trình mượn, trả, gia hạn tài liệu. Phân hệ liên kết chặt chẽ mã vạch tài liệu (Item Barcode) với mã định danh bạn đọc (Patron ID). Hệ thống tự động kiểm tra hạn mức mượn sách theo từng đối tượng (sinh viên, học viên cao học, cán bộ giảng dạy), tính toán tiền phạt quá hạn (Overdue Fines) và ghi nhận tiền đặt cọc ký cược (Deposit).

+------------------------------------------------------------------------+
|                   THUẬT TOÁN XỬ LÝ GIAO DỊCH CHECK-OUT                 |
+------------------------------------------------------------------------+
  BẮT ĐẦU:
    1. Đọc Patron_Barcode -> Truy vấn bảng PATRON_RECORD trong Oracle.
    2. Kiểm tra điều kiện:
       IF (Patron_Status == "Blocked" OR Overdue_Fines > 0) THEN
          Hiển thị cảnh báo -> TỪ CHỐI CHO MƯỢN.
       ELSE IF (Current_Items_Borrowed >= Patron_Category_Limit) THEN
          Cảnh báo vượt quá số lượng tối đa -> DỪNG GIAO DỊCH.
       ELSE
          Tiến hành quét Item_Barcode (Mã vạch tài liệu).
       END IF;
    3. Đọc Item_Barcode -> Kiểm tra bảng ITEM_RECORD:
       IF (Item_Status != "Available") THEN
          Thông báo lỗi trạng thái (Non-circulating / Checked out).
       ELSE
          Cập nhật Item_Status = "Checked Out";
          Thiết lập Due_Date = Current_Date + Loan_Period_Days;
          Ghi nhận giao dịch vào bảng CIRC_TRANSACTION;
          Thực hiện lệnh Khử từ / Mở chíp an ninh RFID;
          In phiếu mượn (Receipt) cho bạn đọc.
       END IF;
  KẾT THÚC.

4. Phân hệ Tra cứu trực tuyến OPAC (Online Public Access Catalogue)

Cung cấp giao diện web cho phép người dùng tìm kiếm đa tiêu chuẩn: theo nhan đề, tác giả, đề mục chủ đề, số phân loại LCC hoặc tìm kiếm nâng cao kết hợp toán tử Boolean (AND, OR, NOT). OPAC hiển thị thời gian thực vị trí tài liệu (Phòng đọc, Kho mượn giáo trình), số lượng bản rỗi (Available Items) và hỗ trợ đặt giữ chỗ trực tuyến (Item Request).

Kiểm thử và đánh giá hiệu năng (Testing & Validation)

Hạng mục kiểm thử Phương pháp thực hiện Kết quả thực nghiệm Đánh giá
Độ trễ biên mục sao chép Z39.50 Truy vấn 100 biểu ghi ngoại văn từ Server Library of Congress Thời gian phản hồi trung bình: 1.8 giây/biểu ghi Đạt yêu cầu nghiệp vụ chuẩn
Thời gian thực hiện giao dịch mượn Quét Barcode + Khử từ tại trạm lưu thông (1.000 lượt giao dịch mẫu) Giảm từ 180 - 300 giây (thủ công) xuống 12 - 15 giây Năng suất tăng hơn 15 lần
Tải chịu đựng tra cứu OPAC Đo lường lưu lượng truy cập đồng thời qua hệ thống máy tính 100 PC Phản hồi dưới 0.8 giây với 500 truy vấn đồng thời Ổn định, không nghẽn cổ chai
Độ chính xác kiểm kê RFID Quét đầu đọc RFID tại kho mở tầng 3 (5.000 bản sách) Độ chính xác đạt 99.8%, sai lệch 0.2% do lỗi vị trí xếp giá Rút ngắn 80% thời gian kiểm kê 
Thời gian giao dịch lưu thông (giây/lượt)
Thủ công (Trước 2006):  [████████████████████████████████] 240s
Virtua + Barcode/RFID:  [██] 15s (Giảm 93.75%)

Thời gian biên mục 1 biểu ghi ngoại văn (phút)
Biên mục gốc:           [████████████████████] 25 phút
Copy Z39.50:            [███] 3.5 phút (Tiết kiệm 86%)

Kết quả đạt được

Hệ thống đã chuẩn hóa và đưa vào vận hành ổn định toàn bộ khối tài nguyên của trường:

  • Quản lý 3.000 đầu sách giáo trình (140.000 bản), 124.000 đầu sách tham khảo (250.000 bản), 4.000 luận án - luận văn, cùng hơn 3.200 đĩa CD/phần mềm.
  • Tích hợp liên kết các cơ sở dữ liệu toàn văn quốc tế giá trị cao: ScienceDirect, EBSCOhost, Blackwell, ProQuest.
  • Phục vụ ổn định hơn 10.000 lượt bạn đọc/ngày với khả năng đáp ứng đồng thời 4.000 chỗ ngồi làm việc.
  • 100% tài liệu kho mở được gắn chíp từ tính RFID và mã vạch định danh duy nhất.

Đổi mới và đóng góp

  1. Đổi mới công nghệ và chuẩn hóa dữ liệu:
    • Tiên phong ứng dụng mô hình cấu trúc thực thể thư mục FRBR vào việc tổ chức hiển thị phả hệ tài liệu, giúp người dùng dễ dàng truy xuất các phiên bản, bản dịch của cùng một tác phẩm.
    • Chuyển đổi thành công toàn diện từ chuẩn mô tả nghiệp vụ truyền thống sang khung chuẩn quốc tế AACR2 / MARC 21 / ISO 2709, thiết lập nền tảng trao đổi dữ liệu toàn cầu.
  2. Tự động hóa toàn diện quy trình kiểm soát vật lý:
    • Tích hợp đồng bộ giải pháp an ninh thư viện gồm cổng từ RFID, máy nạp/khử từ và máy quét mã vạch chuyên dụng, giảm tỷ lệ thất thoát tài liệu xuống mức dưới 0.05%/năm.
  3. Đóng góp cho ngành Thông tin - Thư viện Việt Nam:
    • Cung cấp mô hình điểm (benchmark model) về triển khai phần mềm quản trị thư viện tích hợp thương mại chuẩn quốc tế cho các trường đại học khối kỹ thuật và công nghệ tại Việt Nam.

Ứng dụng thực tế và triển khai

+─────────────────────────────────────────────────────────────────────────+
|                  MÔ HÌNH TRIỂN KHAI HẠ TẦNG VIRTUA TẠI HUST             |
+─────────────────────────────────────────────────────────────────────────+
                     
                                [ INTERNET ]
                                     │
                             [ BỨC TƯỜNG LỬA ]
                                     │
                   ┌─────────────────┴─────────────────┐
                   ▼                                   ▼
          [ PROXY / CACHE SERVER ]             [ MẠNG NỘI BỘ BKNET ]
                   │                                   │
                   ├─────────────────┬─────────────────┤
                   ▼                 ▼                 ▼
             [ OPAC Web ]      [ RFID / Barcode ]  [ Core Oracle DB ]
             (100 PC tra cứu)   (Trạm lưu thông)   (Máy chủ nghiệp vụ)
  • Môi trường tác nghiệp: 40 máy PC phân bổ tại các phòng chức năng (Xử lý thông tin, Công nghệ thư viện điện tử, Dịch vụ thông tin - tư liệu).
  • Môi trường phục vụ bạn đọc: 100 máy PC tra cứu OPAC chuyên dụng trong mạng BKnet kết hợp hệ thống mạng không dây (Wireless) phủ sóng 5 tầng thư viện.
  • Hiệu quả kinh tế (ROI): Giảm thiểu hơn 60% chi phí nhân công dành cho các tác vụ thủ công (viết phiếu mượn, phân loại thẻ mục lục giấy, đối soát kho), tăng vòng quay sử dụng của tài liệu lên 240%.

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật

  1. Phân hệ Bổ sung chưa khai thác tối đa tính năng dự trù ngân sách và gửi đơn đặt hàng tự động qua giao thức Email (Planned Orders).
  2. Phân hệ Dịch vụ phân tán thông tin SDI và Mượn liên thư viện quốc tế (ILL) chưa được kết nối rộng rãi do rào cản hạ tầng chính sách chia sẻ dữ liệu liên cơ quan.
  3. Cơ sở dữ liệu tài liệu nội sinh số hóa toàn văn (Fulltext) chưa được tích hợp sâu vào giao diện tìm kiếm tập trung duy nhất trên OPAC.

Hướng phát triển

  • Xây dựng kho tài nguyên số nội sinh (luận án, đề tài nghiên cứu KHCN) trên nền tảng chuyên dụng tích hợp mở (như DSpace/Fedora) liên kết với Virtua qua chuẩn OAI-PMH.
  • Mở rộng mạng lưới Z39.50 chia sẻ biểu ghi thư mục liên hợp giữa các thư viện đại học lớn tại Hà Nội và toàn quốc.
  • Tích hợp thẻ sinh viên thông minh đa năng (Smart Card) tích hợp chip RFID cho toàn bộ các dịch vụ: vào cửa, mượn trả sách, in ấn và thanh toán phí phạt tự động.

Đối tượng hưởng lợi

+───────────────────────+─────────────────────────────────────────────────+
| ĐỐI TƯỢNG HƯỞNG LỢI   | GIÁ TRỊ VÀ LỢI ÍCH ĐỊNH LƯỢNG                   |
+───────────────────────+─────────────────────────────────────────────────+
| Sinh viên & Học viên  | - Tiết kiệm 90% thời gian tra tìm và mượn trả   |
| (>40.000 người)       | - Tra cứu OPAC từ xa 24/7 không cần đến thư viện|
+───────────────────────+─────────────────────────────────────────────────+
| Cán bộ & Giảng viên   | - Tiếp cận nhanh CSDL quốc tế (ScienceDirect..)|
|                       | - Nhận thông báo mục lục mới theo chuyên ngành  |
+───────────────────────+─────────────────────────────────────────────────+
| Thủ thư & Quản lý     | - Tăng năng suất biên mục lên 300% qua Z39.50   |
| (42 cán bộ)           | - Tự động hóa hoàn toàn báo cáo thống kê kho    |
+───────────────────────+─────────────────────────────────────────────────+
| Cơ sở đào tạo khác    | - Tham khảo kiến trúc ILMS chuẩn quốc tế        |
|                       | - Tái sử dụng nguồn biểu ghi MARC 21 chuẩn hóa  |
+───────────────────────+─────────────────────────────────────────────────+

Câu hỏi thường gặp

1. Yêu cầu kỹ thuật phần cứng và hệ điều hành để vận hành hệ thống Virtua là gì?

Hệ thống máy chủ CSDL yêu cầu máy chủ chạy hệ điều hành UNIX hoặc Linux Enterprise chuyên dụng, cài đặt hệ quản trị cơ sở dữ liệu Oracle Database 9i/10g. Phía máy trạm client yêu cầu hệ điều hành Windows XP/2000/Vista trở lên, kết nối mạng LAN thông qua giao thức TCP/IP chuẩn.

2. Khả năng mở rộng (Scalability) của Virtua đáp ứng quy mô dữ liệu như thế nào?

Virtua được xây dựng trên nền tảng Oracle RDBMS, cho phép quản lý hàng triệu biểu ghi thư mục và xử lý hàng chục nghìn giao dịch mượn trả đồng thời mỗi ngày mà không làm suy giảm hiệu năng tìm kiếm hay xử lý B-Tree Index.

3. Quy trình chuyển đổi dữ liệu từ hệ thống cũ CDS/ISIS sang Virtua diễn ra như thế nào?

Dữ liệu thư mục từ CDS/ISIS được trích xuất qua tệp tin trung gian chuẩn ISO 2709, sau đó chạy qua bộ chuyển đổi ký tự UTF-8 (Batch Character Set Translation) để chuẩn hóa phông chữ, tiếp theo ánh xạ các trường dữ liệu tương ứng vào khung mẫu MARC 21 trước khi nhập (import) vào CSDL Oracle của Virtua.

4. Hệ thống đảm bảo an ninh tài liệu và phòng chống thất thoát sách bằng cách nào?

Virtua kết hợp chặt chẽ giữa phần mềm và phần cứng: tài liệu được dán mã vạch ID cùng chỉ từ tính/chip RFID. Khi làm thủ tục mượn tại trạm lưu thông, thiết bị chuyên dụng sẽ khử từ/mở khóa chip. Nếu tài liệu chưa qua thủ tục check-out được mang qua cửa kiểm soát, hệ thống cổng từ an ninh sẽ phát tín hiệu cảnh báo tự động.

5. Chi phí đầu tư và thời gian thu hồi giá trị hiệu quả (ROI) của dự án?

Dự án nằm trong gói đầu tư tổng thể 220 tỷ VNĐ của Tòa nhà Thư viện Tạ Quang Bửu. Hiệu quả thu hồi giá trị được minh chứng ngay trong 2 năm đầu vận hành thông qua việc nâng công suất phục vụ từ 2.400 lượt/ngày lên 10.000 lượt/ngày, bảo toàn vốn tài liệu và cung cấp hạ tầng thông tin phục vụ trực tiếp cho hàng chục dự án nghiên cứu khoa học cấp quốc gia và quốc tế.

Kết luận

Đề tài khóa luận tốt nghiệp của tác giả Tạ Thị Hồng Nhung đã phân tích và hệ thống hóa toàn diện bức tranh triển khai phần mềm quản trị thư viện tích hợp Virtua tại Thư viện Tạ Quang Bửu - Trường Đại học Bách khoa Hà Nội. Nghiên cứu khẳng định bước đột phá công nghệ khi chuyển đổi từ mô hình quản lý thủ công, cục bộ sang hệ thống tự động hóa hoàn chỉnh tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế ISO 2709, AACR2, MARC 21, LCC và Z39.50 trên nền tảng Oracle/UNIX vững chắc.

Dự án không chỉ giải quyết thành công bài toán phục vụ nguồn tài nguyên thông tin khoa học công nghệ cho hơn 40.000 cán bộ, giảng viên và sinh viên Đại học Bách khoa Hà Nội, mà còn đặt nền móng, bài học kinh nghiệm thực tiễn quý báu cho chiến lược chuyển đổi số và hiện đại hóa hệ thống thư viện đại học trên toàn lãnh thổ Việt Nam.