Thử nghiệm ứng dụng mô hình giá thể cho cây dạ yến thảo và hoa chuông tại Sa Đéc

Luận văn tốt nghiệp nghiên cứu tốt nghiệp nông học thử nghiệm mô hình ứng dụng giá thể cho cây dạ yến thảo petunia hybrida l và, điều tra thực trạng, phân tích số liệu, đề xuất

• Tác giả: Nguyen Thi Hoai Thanh
• Người hướng dẫn: TS. Tran Van Thinh
• Trường học: Trường Đại Học Nông Lâm
• Chuyên ngành: Nông Học
• Đề tài: Thử Nghiệm Mô Hình Ứng Dụng Giá Thể Cho Cây Dạ Yến Thảo Và Hoa Chuông Tại Thành Phố Sa Đéc, Tỉnh Đồng Tháp
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CÁM ƠN
• TÓM TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Sơ lược về hoa làm thí nghiệm
• 1.2. Đặc điểm thực vật học
• 2. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP THÍ NGHIỆM
• 2.1. Thời gian và địa điểm thí nghiệm
• 2.2. Đặc điểm thời tiết khu tiến hành thí nghiệm
• 2.3. Vật liệu, dụng cụ
• 2.3.1. Vật liệu phối trộn giá thể
• 2.3.2. Một số vật liệu và dụng cụ khác trong thí nghiệm
• 2.4. Thí nghiệm 1: Thử nghiệm mô hình ứng dụng giá thể cho cây dạ yến thảo (Petunia hybrida L.) trồng chậu tại thành phố Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp
• 2.4.1. Chỉ tiêu và phương pháp theo dõi
• 2.4.1.1. Thời gian sinh trưởng và phát triển
• 2.4.1.2. Chỉ tiêu phát triển
• 2.4.1.3. Các chỉ tiêu về phân cấp hoa và số chậu hoa thương phẩm
• 2.5. Thí nghiệm 2: Thử nghiệm mô hình ứng dụng giá thể cho cây hoa chuông (Sinningia speciosa) trong chậu tại thành phố Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp
• 2.5.1. Quy mô thí nghiệm
• 2.5.2. Chỉ tiêu và phương pháp theo dõi
• 2.5.2.1. Thời gian sinh trưởng và phát triển
• 2.5.2.2. Chỉ tiêu về sinh trưởng
• 2.5.2.3. Các chỉ tiêu phát triển
• 2.5.2.4. Các chỉ tiêu về phân cấp hoa và số chậu hoa thương phẩm
• 2.5.2.5. Hiệu quả kinh tế
• 2.6. Phương pháp xử lý số liệu
• 2.7. Quy trình kỹ thuật trồng cây dạ yến thảo và hoa chuông
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Đánh giá kết quả mô hình thử nghiệm giá thể cho cây dạ yến thảo
• 3.1.1. Đánh giá khả năng sinh trưởng của cây dạ yến thảo giữa hai mô hình
• 3.1.2. Đánh giá khả năng phát triển của cây dạ yến thảo giữa hai mô hình
• 3.1.3. Đánh giá hiệu quả kinh tế trồng cây dạ yến thảo giữa hai mô hình
• 3.2. Đánh giá kết quả mô hình thử nghiệm giá thể cho hoa chuông
• 3.2.1. Đánh giá khả năng sinh trưởng của cây hoa chuông giữa hai mô hình
• 3.2.2. Đánh giá khả năng phát triển của cây hoa chuông giữa hai mô hình
• 3.2.3. Đánh giá hiệu quả kinh tế trồng cây hoa chuông giữa hai mô hình
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về mô hình giá thể cho cây dạ yến thảo và hoa chuông

Mô hình giá thể cho cây dạ yến thảo và hoa chuông đang trở thành xu hướng trong nông nghiệp đô thị tại Sa Đéc. Việc áp dụng mô hình này không chỉ giúp tiết kiệm diện tích mà còn nâng cao hiệu quả kinh tế cho người trồng. Cây dạ yến thảo (Petunia hybrida) và hoa chuông (Sinningia speciosa) là hai loại hoa được ưa chuộng, có giá trị kinh tế cao. Nghiên cứu này nhằm tìm hiểu cách thức ứng dụng mô hình giá thể để tối ưu hóa sự phát triển của hai loại cây này.

1.1. Nguồn gốc và đặc điểm của cây dạ yến thảo

Cây dạ yến thảo có nguồn gốc từ Nam Mỹ, thuộc họ Cà (Solanaceae). Đặc điểm nổi bật của cây là hoa lớn, nhiều màu sắc và dễ trồng. Việc hiểu rõ nguồn gốc và đặc điểm sinh học của cây sẽ giúp tối ưu hóa quy trình trồng trọt.

1.2. Đặc điểm và ứng dụng của hoa chuông

Hoa chuông, với tên khoa học là Sinningia speciosa, có nguồn gốc từ Brazil. Loài hoa này được biết đến với hình dáng đẹp và màu sắc đa dạng. Hoa chuông thường được trồng trong chậu, phù hợp với không gian đô thị.

II. Thách thức trong việc trồng cây dạ yến thảo và hoa chuông tại Sa Đéc

Mặc dù có nhiều tiềm năng, việc trồng cây dạ yến thảo và hoa chuông tại Sa Đéc vẫn gặp phải một số thách thức. Các vấn đề như chất lượng giá thể, sự phát triển của cây và khả năng chống chịu sâu bệnh là những yếu tố cần được xem xét. Đặc biệt, việc sử dụng giá thể không phù hợp có thể dẫn đến sự phát triển kém của cây.

2.1. Vấn đề về chất lượng giá thể

Chất lượng giá thể ảnh hưởng trực tiếp đến sự sinh trưởng của cây. Việc sử dụng giá thể không đạt tiêu chuẩn có thể dẫn đến tình trạng cây yếu, dễ bị sâu bệnh.

2.2. Khó khăn trong việc kiểm soát sâu bệnh

Sâu bệnh là một trong những thách thức lớn trong việc trồng hoa. Việc không kiểm soát tốt có thể dẫn đến thiệt hại lớn về năng suất và chất lượng hoa.

III. Phương pháp nghiên cứu mô hình giá thể cho cây dạ yến thảo và hoa chuông

Nghiên cứu này áp dụng phương pháp thí nghiệm ngẫu nhiên để đánh giá hiệu quả của các loại giá thể khác nhau. Hai công thức giá thể được thử nghiệm, bao gồm giá thể tự nhiên và giá thể truyền thống. Mục tiêu là xác định mô hình nào mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn.

3.1. Thiết kế thí nghiệm và quy trình thực hiện

Thí nghiệm được thực hiện tại Trung tâm Ứng dụng Nông nghiệp Công nghệ cao tỉnh Đồng Tháp. Số lượng chậu cho mỗi loại cây được bố trí hợp lý để đảm bảo tính chính xác trong kết quả.

3.2. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế

Các chỉ tiêu như thời gian sinh trưởng, số lượng hoa, và chất lượng hoa sẽ được theo dõi và đánh giá để tính toán hiệu quả kinh tế của từng mô hình.

IV. Kết quả nghiên cứu mô hình giá thể cho cây dạ yến thảo và hoa chuông

Kết quả nghiên cứu cho thấy mô hình giá thể tự nhiên mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn so với giá thể truyền thống. Cây dạ yến thảo và hoa chuông trồng trên giá thể tự nhiên có sự phát triển vượt trội về cả sinh trưởng và chất lượng hoa.

4.1. Đánh giá khả năng sinh trưởng của cây dạ yến thảo

Cây dạ yến thảo trồng trên giá thể tự nhiên cho thấy chiều cao và số lượng hoa nhiều hơn so với cây trồng trên giá thể truyền thống.

4.2. Đánh giá hiệu quả kinh tế từ mô hình giá thể

Mô hình giá thể tự nhiên giúp tăng hiệu quả kinh tế lên đến 36,3% so với mô hình truyền thống, cho thấy tiềm năng lớn trong việc áp dụng mô hình này.

V. Kết luận và triển vọng tương lai cho mô hình giá thể tại Sa Đéc

Mô hình giá thể cho cây dạ yến thảo và hoa chuông tại Sa Đéc không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế cao mà còn góp phần bảo vệ môi trường. Việc áp dụng mô hình này có thể mở ra hướng đi mới cho nông nghiệp đô thị tại Việt Nam.

5.1. Tương lai của mô hình giá thể trong nông nghiệp

Mô hình giá thể có thể được mở rộng áp dụng cho nhiều loại cây khác, từ đó nâng cao giá trị kinh tế cho người nông dân.

5.2. Khuyến nghị cho người trồng hoa

Người trồng hoa nên chú trọng đến việc lựa chọn giá thể phù hợp và áp dụng các kỹ thuật chăm sóc cây trồng để đạt được hiệu quả cao nhất.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Nhu cầu sử dụng hoa chậu phục vụ trang trí nội thất, cảnh quan đô thị và làm quà tặng đang gia tăng tại nhiều đô thị tại Việt Nam. Trồng cây trong chậu là giải pháp kỹ thuật giúp tối ưu hóa diện tích canh tác, thuận tiện trong vận chuyển, giảm thiểu nguy cơ phát sinh nguồn bệnh từ đất tự nhiên và kiểm soát các yếu tố hóa học, vật lý của môi trường rễ. Cây dạ yến thảo (Petunia hybrida L.) và cây hoa chuông (Sinningia speciosa) là hai đối tượng hoa chậu ngoại nhập có giá trị thẩm mỹ và giá trị thương phẩm cao, thu hút thị hiếu tiêu dùng nhờ màu sắc đa dạng và thời gian ra hoa kéo dài.

Song song với sự phát triển của ngành trồng trọt, lượng phụ phẩm nông nghiệp thải ra môi trường hàng năm rất lớn. Số liệu từ Tổng cục Thống kê năm 2020 cho thấy tổng khối lượng phụ phẩm nông nghiệp cả nước đạt trên 156,8 triệu tấn, trong đó phụ phẩm sau thu hoạch và chế biến trồng trọt chiếm 56,7% (88,9 triệu tấn), chất thải chăn nuôi chiếm 39,1% (61,4 triệu tấn), lâm nghiệp chiếm 3,5% (5,5 triệu tấn) và thủy sản chiếm gần 1 triệu tấn (10,6%). Riêng vùng Đồng bằng sông Cửu Long phát sinh khoảng 39,4 triệu tấn phụ phẩm trong năm 2020. Việc tái sử dụng các nguồn phụ phế phẩm này làm nguyên liệu sản xuất giá thể hữu cơ là hướng tiếp cận cần thiết nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi trường và hạn chế khai thác tài nguyên đất mặt.

Làng hoa Sa Đéc (tỉnh Đồng Tháp) là một trong những trung tâm sản xuất hoa kiểng lớn của khu vực Đồng bằng sông Cửu Long và cả nước. Tuy nhiên, tập quán canh tác tại đây chủ yếu dựa vào kinh nghiệm; nguồn giá thể truyền thống gồm phân rơm mục và vỏ trấu tươi tồn tại nhiều nhược điểm như khả năng giữ nước hạn chế, tồn dư nhiều mầm bệnh nấm hại rễ, phụ thuộc nguồn nguyên liệu bên ngoài và giá cả bấp bênh, làm giảm tỷ lệ hoa thương phẩm và lợi nhuận của người trồng.

Từ thực tiễn trên, đề tài khóa luận "Thử nghiệm mô hình ứng dụng giá thể cho cây dạ yến thảo (Petunia hybrida L.) và cây hoa chuông (Sinningia speciosa) trồng chậu tại thành phố Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp" được triển khai, kế thừa kết quả từ dự án sản xuất thử nghiệm cấp cơ sở "Nghiên cứu sản xuất nguyên liệu và giá thể trồng hoa tại Làng hoa Sa Đéc, thành phố Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp".

Mục tiêu nghiên cứu: Xác định mô hình sử dụng giá thể phối trộn mới cho cây dạ yến thảo và cây hoa chuông đạt hiệu quả kinh tế cao hơn từ 20% trở lên so với mô hình sản xuất sử dụng giá thể đại trà tại địa phương.

Nhiệm vụ nghiên cứu:

1. Bố trí mô hình thí nghiệm đồng ruộng diện rộng cho hai giống hoa dạ yến thảo và hoa chuông trồng chậu.
2. Theo dõi, đo đạc và đánh giá các chỉ tiêu thời gian sinh trưởng, phát triển, các chỉ tiêu hình thái thân lá rễ, tình hình sâu bệnh hại và phẩm chất hoa thương phẩm.
3. Lập bảng tính toán chi phí, doanh thu và lượng hóa hiệu quả kinh tế của mô hình giá thể mới so với mô hình đối chứng.
4. Xử lý và phân tích thống kê các số liệu thực nghiệm nhằm đảm bảo tính chuẩn xác và độ tin cậy khoa học.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Cây dạ yến thảo (Petunia hybrida L.) và cây hoa chuông (Sinningia speciosa) nhân giống bằng phương pháp nuôi cấy mô thuần dưỡng 15 ngày.
• Phạm vi không gian: Trung tâm Ứng dụng Nông nghiệp Công nghệ cao tỉnh Đồng Tháp, thành phố Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp.
• Phạm vi thời gian: Từ tháng 8/2023 (bắt đầu triển khai từ tháng 9/2023) đến tháng 12/2023.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở khoa học về giá thể và nguyên liệu hữu cơ

Giá thể trồng cây trong chậu là môi trường giữ rễ, cung cấp nước, chất dinh dưỡng và không khí cho hệ rễ hô hấp. Một giá thể tiêu chuẩn cần đáp ứng độ xốp thông thoáng, khả năng giữ ẩm cao, dung trọng (khối lượng riêng) thích hợp trong khoảng 0,1 - 0,8 kg/dm³, dung tích hấp thu cation (CEC) cao để lưu giữ dinh dưỡng chống rửa trôi, độ pH trung tính hoặc hơi chua (5,5 - 6,5) và tỷ lệ C/N cân bằng nhằm hạn chế hiện tượng cạnh tranh đạm sinh học.

Các vật liệu được sử dụng phối trộn trong nghiên cứu bao gồm:

• Mụn dừa: Có pH phù hợp (khoảng 5,48), giữ ẩm tốt nhưng chứa hàm lượng tanin, lignin và độ dẫn điện (EC) cao nếu chưa qua xử lý, nghèo đạm và lân.
• Phân rơm và rơm rạ mục: Cung cấp độ tơi xốp, thông thoáng khí giúp rễ phát triển thuận lợi.
• Phân bò hoai mục: Giàu chất hữu cơ, giữ ẩm tốt, bổ sung các nguyên tố đa lượng (1,57% N; 2,29% P₂O₅; 1,08% K₂O) và các nguyên tố vi lượng.
• Bùn đáy ao nuôi cá tra: Chứa hàm lượng chất hữu cơ cao (10,5 - 11,7%), đạm tổng số khoảng 0,5% và lân tổng số khoảng 0,22%, có thể ủ thành phân hữu cơ sinh học để giảm chi phí đầu vào.
• Than sinh học (TSH) từ vỏ trấu: Cung cấp kali, tăng khả năng giữ ẩm, độ xốp và duy trì cấu trúc bền vững cho giá thể.

Thiết kế và bố trí thí nghiệm

Nghiên cứu tiến hành hai thí nghiệm diện rộng độc lập theo phương thức ngẫu nhiên không lặp lại:

• Công thức thử nghiệm (Giá thể Nông Lâm - NL): 60% GT1 : 35% GT2 : 5% TSH (tính theo tỷ lệ thể tích - TLTT).
  • GT1: Hỗn hợp chế biến từ bã nấm rơm, mụn dừa và phân bò.
  • GT2: Hỗn hợp sản xuất từ bùn đáy ao nuôi cá tra, rơm rạ và phân bò bằng phương pháp ủ compost hiếu khí trong 28 - 35 ngày.
  • TSH: Than sinh học sản xuất từ vỏ trấu.
• Công thức đối chứng (Giá thể Sa Đéc - SD): 66,7% phân rơm mục (PR) : 33,3% vỏ trấu sống (VT) (theo tập quán địa phương).

Chỉ tiêu lý - hóa tính	Đơn vị	Phương pháp thử nghiệm	Giá thể thử nghiệm (NL)	Giá thể đối chứng (SD)
Độ thoáng khí	% (v/v)	TCN	27,1	45,2
Khả năng giữ nước	% (v/v)	TCVN 6651:2000	49,2	36,6
Độ rỗng	% (v/v)	TCVN 11399:2016	76,3	81,8
Lượng nước hữu dụng	% (v/v)	TCVN 9297:2012	31,8	15,1
pH ($H_2O$)	-	TCVN 3263-9:2020	6,5	7,2
Độ dẫn điện (EC)	dS/m	TCVN 6650:2000	1,23	0,92
Cacbon hữu cơ	%	TCVN 9294:2012	23,1	28,0
Nitơ tổng số	%	TCVN 8557:2010	1,36	0,95
$N-NH_4^+$	mg/kg	TCVN 11069-1:2015	19,5	17,5
$N-NO_3^-$	mg/kg	TCVN 10682:2015	123,3	9,8
$P_2O_5$ hữu hiệu	%	TCVN 8559:2010	0,44	0,38
$K_2O$ trao đổi	%	TCVN 8560:2018	1,78	1,43
Canxi (Ca)	mg/kg	TCVN 9284:2018	927,1	1088,4
Magie (Mg)	mg/kg	TCVN 9285:2018	258,6	433,2
Tỷ lệ C/N	-	Tính toán	17,0	29,5

Quy mô và điều kiện kỹ thuật thí nghiệm

• Cây dạ yến thảo: 2 ô cơ sở, mỗi ô 300 chậu (1 cây/chậu), tổng quy mô 600 chậu. Chậu nhựa kích thước miệng x đáy x cao là 20 x 14 x 15 cm, chiều cao lớp giá thể 12 cm. Khoảng cách chậu 15 cm, khoảng cách giữa các ô cơ sở 40 cm. Tổng diện tích khu thí nghiệm 124,2 m² (không tính lối đi).
• Cây hoa chuông: 2 ô cơ sở, mỗi ô 500 chậu (1 cây/chậu), tổng quy mô 1.000 chậu. Chậu nhựa kích thước miệng x đáy x cao là 15 x 12 x 14 cm, chiều cao lớp giá thể 11 cm. Khoảng cách chậu 15 cm, khoảng cách giữa các ô cơ sở 50 cm. Tổng diện tích khu thí nghiệm 78,86 m² (không tính lối đi).
• Điều kiện nhà màng: Sử dụng lưới đen che sáng 50% nhằm kiểm soát nhiệt độ môi trường ở mức 18 - 24°C và độ ẩm không khí từ 60 - 70%.
• Chế độ dinh dưỡng và phòng trừ dịch hại: Sử dụng phân bón lá H-Giàu Humic, chất kích thích sinh trưởng Atonik, phân bón gốc NPK 30-10-10 và NPK 20-20-15; phòng trừ nấm bệnh lở cổ rễ và thối thân lá bằng Rampart 35 SD, Ridomil Gold 65 WG; phòng trừ sâu khoang và bọ trĩ bằng Chlorferan 240 SC và Agassi 55 EC.

Phương pháp theo dõi và xử lý số liệu

Mỗi công thức chọn ngẫu nhiên 50 cây để theo dõi định kỳ: 25 cây theo dõi các chỉ tiêu phát triển của hoa (thời gian ra nụ, nở hoa, độ bền hoa, tỷ lệ hoa nở) và 25 cây đo đạc các chỉ tiêu sinh khối thân, lá, rễ tươi khi xuất vườn. Dữ liệu thực nghiệm được tổng hợp bằng Microsoft Excel và phân tích kiểm định T-Test so sánh giá trị trung bình giữa hai nghiệm thức trên phần mềm thống kê Minitab 16.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tài liệu

Chương này hệ thống hóa các đặc điểm sinh học, thực vật học và yêu cầu sinh thái của cây dạ yến thảo (Petunia hybrida L., họ Solanaceae) và cây hoa chuông (Sinningia speciosa, họ Gesneriaceae). Tác giả phân tích các yếu tố ngoại cảnh tác động trực tiếp đến quá trình phân hóa mầm hoa như nhiệt độ (18 - 24°C), quang kỳ (12 - 16 giờ chiếu sáng/ngày) và yêu cầu đối với hệ rễ chùm phát triển nông (10 - 20 cm) cần độ tơi xốp cao.

Nội dung chương tổng hợp các nghiên cứu trong nước về ảnh hưởng của giá thể phối trộn đến sinh trưởng của hoa chậu: nghiên cứu của Nguyễn Thị Thiên Hiệp (2008) trên hoa cẩm chướng; Trần Thị Thu Hà (2011), Nguyễn Hạnh Duy (2016), Nguyễn Văn Khoa (2021) trên hoa dạ yến thảo; Lã Thị Thu Hằng (2015), Lê Bá Chương (2017), Phạm Ngọc Linh (2019) trên hoa chuông; cũng như nghiên cứu của Trần Văn Thịnh và ctv (2016, 2018) về việc sử dụng bùn ao cá tra và rơm rạ ủ trichoderma làm giá thể. Tổng quan cho thấy việc tối ưu hóa tỷ lệ phối trộn giữa nguồn chất thải hữu cơ đã qua xử lý compost và than sinh học trấu trên quy mô sản xuất thực tế tại Sa Đéc vẫn là khoảng trống cần được khảo nghiệm.

Chương 2: Nội dung và phương pháp thí nghiệm

Chương 2 mô tả chi tiết điều kiện khí hậu thời tiết tại khu vực Sa Đéc trong thời gian nghiên cứu (tháng 9 - 12/2023) với lượng mưa giảm dần từ 434 mm (tháng 9) xuống 137 mm (tháng 12), độ ẩm không khí trung bình dao động từ 78% đến 86%. Tác giả trình bày xuất xứ nguồn cây giống cấy mô đạt tiêu chuẩn kiểm nghiệm trước trồng (dạ yến thảo cao 3,9 cm với 6,2 lá; hoa chuông cao 3,5 cm với 5 lá).

Chương này công bố quy trình công nghệ ủ compost GT1 và GT2, phân tích chi tiết các chỉ số lý hóa của giá thể NL so với đối chứng SD (Bảng 2.2). Đồng thời, tác giả thiết lập quy trình theo dõi các chỉ tiêu nông học: chiều cao cây, số lá, số cành cấp 1, đường kính tán, chiều dài rễ, sinh khối tươi, thời điểm phân cành, ngày ra nụ, ngày nở hoa, ngày hoa tàn, độ bền hoa tự nhiên, độ bền chậu hoa, tỷ lệ hoa nở và tiêu chí phân loại chậu thương phẩm (Loại 1, Loại 2, Loại 3) làm căn cứ lượng hóa hiệu quả kinh tế ($HQ_i$).

Chương 3: Kết quả và thảo luận

Chương 3 trình bày các kết quả thực nghiệm thu thập từ hai mô hình thử nghiệm:

• Đối với cây dạ yến thảo: Cây trồng trên nền giá thể NL vượt trội rõ rệt so với đối chứng SD từ giai đoạn 14 ngày sau trồng (NST) đến thời điểm kết thúc theo dõi (42 NST). Tại 42 NST, cây trên giá thể NL đạt chiều cao 16,32 cm, số lá 37,10 lá/cây và 9,80 cành cấp 1/cây. Chiều dài rễ khi xuất vườn đạt 28,49 cm, tổng khối lượng tươi thân - lá - rễ đạt 274,99 g/chậu (gấp 1,72 lần so với 159,98 g/chậu của đối chứng). Các chỉ tiêu nở hoa trên giá thể NL đều đạt mức cao: số hoa trung bình 15,9 hoa/cây (tỷ lệ nở 87,3%), đường kính hoa 6,73 cm, độ bền chậu hoa đạt 80,88 ngày (kéo dài hơn đối chứng 9,5 ngày). Lợi nhuận sản xuất đạt 2.028,4 nghìn đồng/300 chậu, mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn 36,3% so với đối chứng.
• Đối với cây hoa chuông: Sinh trưởng của cây hoa chuông trên giá thể NL thể hiện sự khác biệt có ý nghĩa thống kê ($P < 0,01$) từ sau 14 NST. Đến 35 NST, chiều cao cây đạt 8,45 cm, số lá đạt 15,50 lá/cây, chiều dài lá đạt 9,87 cm và chiều rộng lá đạt 6,26 cm. Độ bền chậu hoa chuông trên giá thể NL kéo dài hơn 4,4 ngày so với giá thể đối chứng SD. Về mặt kinh tế, mô hình giá thể NL đạt hiệu quả kinh tế vượt trội 29,1% so với công thức đối chứng.

---

Kết quả và đóng góp

Số liệu thực nghiệm tổng hợp

Chỉ tiêu nông học và kinh tế	Mô hình thử nghiệm (NL)	Mô hình đối chứng (SD)	Mức chênh lệch / Ý nghĩa thống kê
Cây dạ yến thảo (Petunia hybrida L.)
Chiều cao cây tại 42 NST (cm)	$16,32 \pm 0,53$	$15,92 \pm 0,58$	Cao hơn 1,03 lần ($t = 3,58^{**}$)
Số lá tại 42 NST (lá/cây)	$37,10 \pm 1,62$	$34,92 \pm 1,75$	Cao hơn 1,06 lần ($t = 6,47^{**}$)
Số cành cấp 1 tại 42 NST (cành/cây)	$9,80 \pm 0,74$	$8,41 \pm 1,19$	Cao hơn 1,16 lần ($t = 6,99^{**}$)
Chiều dài cành cấp 1 khi xuất vườn (cm)	$14,30 \pm 0,94$	$12,30 \pm 1,05$	Vượt trội ($t = 10,01^{**}$)
Đường kính tán cây khi xuất vườn (cm)	$29,46 \pm 1,24$	$27,44 \pm 1,51$	Rộng hơn 2,02 cm ($t = 7,29^{**}$)
Chiều dài rễ tại 70 NST (cm)	$28,49 \pm 1,27$	$24,79 \pm 1,80$	Dài hơn 1,15 lần ($t = 8,41^{**}$)
Khối lượng rễ tươi (g/chậu)	$40,01 \pm 1,65$	$22,50 \pm 2,08$	Nặng hơn 1,78 lần ($t = 32,89^{**}$)
Khối lượng thân, lá tươi (g/chậu)	$234,98 \pm 2,12$	$137,48 \pm 3,44$	Nặng hơn 1,71 lần ($t = 120,68^{**}$)
Tổng khối lượng sinh khối tươi (g/chậu)	$274,99 \pm 3,76$	$159,98 \pm 5,45$	Nặng hơn 1,72 lần ($t = 85,53^{**}$)
Ngày phân cành cấp 1 (NST)	$11,94 \pm 0,62$	$12,64 \pm 0,85$	Sớm hơn 0,7 ngày ($t = -4,70^{**}$)
Ngày hoa tàn (NST)	$58,68 \pm 0,99$	$56,52 \pm 1,39$	Muộn hơn ($t = 6,34^{**}$)
Độ bền hoa tự nhiên (ngày)	$5,20 \pm 0,41$	$4,40 \pm 0,58$	Dài hơn 1,25 lần ($t = 5,66^{**}$)
Độ bền chậu hoa (ngày)	$80,88 \pm 1,17$	$71,40 \pm 1,61$	Dài hơn 9,48 ngày ($t = 33,08^{**}$)
Số nụ trên cây (nụ)	$18,20 \pm 1,26$	$15,60 \pm 1,00$	Cao hơn 1,17 lần ($t = 8,09^{**}$)
Số hoa trên cây (hoa)	$15,90 \pm 1,05$	$12,30 \pm 0,95$	Cao hơn 1,29 lần ($t = 12,58^{**}$)
Tỷ lệ hoa nở (%)	$87,30 \pm 2,52$	$79,00 \pm 2,72$	Cao hơn 8,3% ($t = 11,24^{**}$)
Đường kính hoa (cm)	$6,73 \pm 0,14$	$6,44 \pm 0,26$	Lớn hơn ($t = 5,02^{**}$)
Số chậu thương phẩm Loại 1 (trên 300 chậu)	211	187	Tăng 24 chậu
Tổng số chậu thương phẩm (Loại 1 + Loại 2)	278	265	Tăng 13 chậu
Hiệu quả kinh tế chênh lệch ($HQ_i$)	36,3%	Đối chứng	Vượt chỉ tiêu đặt ra (> 20%)
Cây hoa chuông (Sinningia speciosa)
Chiều cao cây tại 35 NST (cm)	$8,45 \pm 0,37$	$7,92 \pm 0,42$	Cao hơn 1,07 lần ($t = 6,66^{**}$)
Số lá tại 35 NST (lá/cây)	$15,50 \pm 0,97$	$13,94 \pm 1,53$	Nhiều hơn 1,56 lá ($t = 6,08^{**}$)
Chiều dài lá tại 35 NST (cm)	$9,87 \pm 0,26$	$8,78 \pm 0,66$	Dài hơn 1,09 cm ($t = 10,88^{**}$)
Chiều rộng lá tại 35 NST (cm)	$6,26 \pm 0,17$	$5,89 \pm 0,29$	Rộng hơn 0,37 cm ($t = 7,84^{**}$)
Độ bền chậu hoa	Kéo dài hơn đối chứng 4,4 ngày	-	-
Hiệu quả kinh tế chênh lệch ($HQ_i$)	29,1%	Đối chứng	Vượt chỉ tiêu đặt ra (> 20%)

(Ghi chú: $^{**}$ biểu thị sai khác có ý nghĩa thống kê ở mức xác suất $P < 0,01$).

Giải pháp kỹ thuật và đóng góp của đề tài

1. Xác lập công thức phối trộn giá thể tối ưu: Tỷ lệ thể tích 60% GT1 (mụn dừa, bã nấm, phân bò) : 35% GT2 (bùn đáy ao cá tra, rơm rạ, phân bò ủ hiếu khí) : 5% TSH (than sinh học trấu) có các chỉ tiêu hóa lý lý tưởng (pH 6,5; độ ẩm hữu dụng 31,8%; C/N 17,0; đạm nitrate $123,3\text{ mg/kg}$), thay thế hiệu quả giá thể phân rơm và vỏ trấu truyền thống.
2. Hoàn thiện quy trình canh tác hoa chậu trong điều kiện che lưới giảm 50% ánh sáng kết hợp bón thúc cân đối, kiểm soát tốt sâu khoang, bọ trĩ và nấm bệnh thối thân rễ.
3. Cung cấp luận cứ thực nghiệm chứng minh phụ phẩm nông nghiệp tại chỗ (bùn ao cá tra, bã nấm, vỏ trấu) hoàn toàn có thể chế biến thành vật liệu hữu cơ có giá trị kinh tế, giúp người làm vườn tại Sa Đéc chủ động vật tư, tăng tỷ lệ hoa xuất vườn loại 1 và nâng cao lợi nhuận sản xuất từ 29,1% đến 36,3%.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của đề tài:

• Thí nghiệm được triển khai theo phương thức diện rộng với 2 công thức ngẫu nhiên không bố trí lần lặp lại, thực hiện trong khuôn khổ một vụ mùa duy nhất (tháng 9 đến tháng 12/2023) tại Trung tâm Ứng dụng Nông nghiệp Công nghệ cao tỉnh Đồng Tháp.
• Quy mô khảo nghiệm giới hạn ở mức 600 chậu dạ yến thảo và 1.000 chậu hoa chuông, chưa khảo sát đầy đủ biến động của môi trường giá thể khi triển khai tại các hộ canh tác tư nhân với quy trình quản lý nước tưới và vi khí hậu khác nhau.

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Tiếp tục theo dõi, đánh giá tính ổn định của công thức giá thể NL qua các mùa vụ canh tác khác trong năm tại Làng hoa Sa Đéc, đặc biệt là vụ Hè Thu có nhiệt độ cao và mưa kéo dài.
• Mở rộng nghiên cứu thử nghiệm công thức giá thể trên các đối tượng hoa chậu thương phẩm khác như hoa đồng tiền, hoa dừa cạn, cúc mâm xôi hoặc hoa vạn thọ.
• Nghiên cứu tiêu chuẩn hóa quy trình sản xuất giá thể GT1 và GT2 ở quy mô công nghiệp nhằm ổn định chất lượng thương phẩm và hạ giá thành nguyên liệu.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên cao học và giảng viên các chuyên ngành Nông học, Khoa học Cây trồng, Làm vườn và Quản lý Nông nghiệp trong việc thiết kế thí nghiệm nông học diện rộng và lượng hóa hiệu quả kinh tế kỹ thuật.
• Kỹ sư nông nghiệp và cán bộ khuyến nông tại các vùng chuyên canh hoa kiểng, đặc biệt là khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.
• Các hợp tác xã, cơ sở ươm trồng cây giống và nhà vườn tại Làng hoa Sa Đéc có nhu cầu đổi mới kỹ thuật phối trộn giá thể, tận dụng phụ phẩm hữu cơ tại chỗ để giảm phụ thuộc vào nguồn phân rơm tự nhiên đang ngày càng khan hiếm.

Phần có giá trị tham khảo cao nhất trong khóa luận:

• Bảng phân tích chi tiết các chỉ tiêu hóa lý tính của giá thể (Bảng 2.2) với các phương pháp thử nghiệm đạt chuẩn TCVN.
• Quy trình kỹ thuật ủ compost phụ phẩm bùn ao nuôi cá tra kết hợp rơm rạ và phân bò (GT2).
• Phương pháp luận, tiêu chí phân cấp hoa chậu thương phẩm (Loại 1, Loại 2) và công thức tính toán hiệu quả kinh tế nông học ($HQ_i$).

---

Câu hỏi thường gặp

1. Công thức giá thể thử nghiệm (NL) gồm những thành phần nào và tỷ lệ phối trộn ra sao?

Giá thể thử nghiệm (NL) được phối trộn theo tỷ lệ thể tích: 60% GT1 : 35% GT2 : 5% TSH. Trong đó, GT1 gồm bã nấm rơm, mụn dừa và phân bò; GT2 được sản xuất từ bùn đáy ao nuôi cá tra, rơm rạ và phân bò qua quá trình ủ compost hiếu khí từ 28 đến 35 ngày; TSH là than sinh học sản xuất từ vỏ trấu.

2. Vì sao giá thể thử nghiệm (NL) cho hiệu quả sinh trưởng rễ vượt trội hơn giá thể đối chứng (SD)?

Giá thể NL có lượng nước hữu dụng đạt 31,8% (cao hơn 16,7% so với mức 15,1% của giá thể đối chứng SD), khả năng giữ nước đạt 49,2% (so với 36,6% của SD), tỷ lệ C/N cân bằng ở mức 17,0 (đảm bảo tính ổn định sinh hóa) và hàm lượng đạm dạng $N-NO_3^-$ đạt 123,3 mg/kg (gấp gần 13 lần so với 9,8 mg/kg của SD). Những yếu tố này tạo môi trường xốp ẩm, thoáng khí và dinh dưỡng cân đối giúp chiều dài rễ dạ yến thảo đạt 28,49 cm và sinh khối rễ tươi đạt 40,01 g/chậu, vượt xa giá thể đối chứng.

3. Mô hình giá thể mới cải thiện độ bền chậu hoa của hai giống cây như thế nào?

Cây dạ yến thảo trồng trên nền giá thể NL có độ bền chậu hoa đạt 80,88 ngày, dài hơn 9,48 ngày (tương đương 9,5 ngày) so với mức 71,40 ngày trên giá thể đối chứng SD. Đối với cây hoa chuông, độ bền chậu hoa trồng trên nền giá thể NL kéo dài hơn 4,4 ngày so với đối chứng SD.

4. Hiệu quả kinh tế của mô hình giá thể NL có đạt mục tiêu đề ra ban đầu không?

Mục tiêu ban đầu của đề tài là đạt hiệu quả kinh tế cao hơn từ 20% trở lên so với mô hình sản xuất đại trà. Kết quả thực nghiệm cho thấy hiệu quả kinh tế ($HQ_i$) của giá thể NL đạt 36,3% trên cây dạ yến thảo và 29,1% trên cây hoa chuông. Cả hai kết quả đều vượt mục tiêu 20% đặt ra.

5. Quy mô số lượng chậu và diện tích bố trí của hai thí nghiệm là bao nhiêu?

Thí nghiệm cây dạ yến thảo bố trí trên 2 ô cơ sở, mỗi ô 300 chậu (tổng 600 chậu), chậu kích thước 20 x 14 x 15 cm, tổng diện tích canh tác là 124,2 m². Thí nghiệm cây hoa chuông gồm 2 ô cơ sở, mỗi ô 500 chậu (tổng 1.000 chậu), chậu kích thước 15 x 12 x 14 cm, tổng diện tích canh tác là 78,86 m².

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Hoài Thanh đã tiến hành đánh giá thực nghiệm mô hình ứng dụng giá thể hữu cơ phối trộn (60% GT1 : 35% GT2 : 5% TSH) đối với cây dạ yến thảo và cây hoa chuông trồng chậu tại thành phố Sa Đéc. Kết quả thực nghiệm chỉ ra giá thể thử nghiệm NL vượt trội hơn hẳn giá thể truyền thống về khả năng giữ nước hữu dụng, cải thiện sinh khối bộ rễ, tăng số lượng nụ hoa, mở rộng đường kính hoa và kéo dài thời gian thương phẩm của chậu hoa. Đề tài đã hoàn thành mục tiêu đề ra khi mang lại hiệu quả kinh tế gia tăng 36,3% đối với dạ yến thảo và 29,1% đối với hoa chuông, cung cấp giải pháp kỹ thuật có tính ứng dụng cao trong việc tái chế phụ phẩm nông nghiệp địa phương phục vụ phát triển nghề trồng hoa kiểng bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỎNG QUAN TÀI LIỆU 1.1 Sơ lược về hoa làm thí nghiệm 1.1 Dạ yến thảo 1.1 Nguồn gốc và phân loại Dạ yến thảo (Petunia hybrida L.) có nguồn gốc từ P.axillaris, hai trong số nhiều loài Petunia đặc hữu của Nam Mỹ. Sự phân bồ địa lý bao gồm các vùng ôn đới và cận nhiệt đới của Argentina, Uruguay, Paraguay, Bolivia và Brazil, với trung tâm là sự đa dạng ở miền nam Brazil (Stehmann và Sobral, 2009). Phân loại thực vật: Tên khoa học là Petunia hybrid. Bộ: Bộ Cà (Solanales).

Họ: Họ Cà (Solanaceae). Chi: Dạ Yên Thao (Petunia). Loài: Petunia Hybrida Thân: Dạ yến thảo có thân leo hoặc thân bụi, là cây hàng năm. Phần lớn dạ yến thảo chúng ta trồng ngày nay là đã được lai tạo từ Petunia axillaris, Petunia violacea, Petunia inflate và được chia làm 3 kiểu cây: Dạ yến thảo kép: Cây thân leo, hoa lớn với nhiều lớp cánh (Grandiflora), đường kính của hoa có thể đến 13cm.

Dạ yến thảo đơn: Cây thân bụi, hoa chỉ có một lớp cánh (Multiflora) nhưng lại có rất nhiều hoa đường kính của hoa từ 5 - 7,5 cm, dễ trồng và rat ít ảnh hưởng bởi sâu bọ. Cánh có thé đơn lớp va da lớp, dang gon sóng. Hoa có thé có sọc, đốm hoặc viền quanh cánh với nhiều màu sắc khác nhau như đỏ tía, màu hoa cả, màu oải hương, hồng, đỏ, trắng, vàng. Khi chạm vảo lá và cuống hoa thay hoi dinh và có mùi thơm rất khác biệt.

Da yến thảo lượn sóng: là cây thân leo, mùi thom benzen đặc trưng vì trên cây có rất nhiều tinh dau. Day là kiểu hoa rũ, chảy dài phủ xung quanh chậu. Giá của hạt giống dạng hoa này thì rất đắt, điều này đòi hỏi sự chăm sóc cân thận đôi với việc nảy mâm của cây hoa. Lá: lá đơn có hình bầu dục, mọc vòng, hai mặt lá có màu xanh lục tương tự nhau, mặt trên và dưới biéu bi lá có lớp lông mịn.

Hoa: Dạ yến thảo có 3 loại: hoa lớn, hoa trung, hoa nhỏ. Với kích thước và số lượng hoa trên cây mà mỗi loại hoa có cách trồng khác nhau. Hoa có hình phễu nhưng các loài đạ yến thảo lai tạo lại có rất nhiều dạng. Hoa mọc đơn độc từ các nách lá, mỗi nách lá cho từ 1 - 2 hoa.

Mỗi hoa gồm có: cuống hoa lá đài, lá bắc, ống hoa, tràng hoa, ống nhị đực, bầu nhụy cái. Cánh hoa có thể một lớp hay nhiều lớp cánh, cánh hoa có dạng gợn sóng. Hoa có thể có sọc đốm hoặc viền quanh cánh. Hoa có nhiều màu sắc khác nhau như: Đỏ tía, màu hoa cà, màu oải hương hồng đỏ, trắng, vàng (Nguyễn Thị Ái Hà, 2010).1 Nguồn gốc và phân loại Các giống hoa chuông hoang dại đầu tiên được phát hiện ở Brazil có sự đa dạng về màu sắc, kích thước, hình đáng hoa.

Thông qua các quá trình lai tạo, chọn lọc các giống trồng hiện nay có nhiều ưu điểm phù hợp với thị hiểu của người chơi hoa. Riêng Việt Nam hoa chuông có nhiều tên gọi khác nhau: hoa tình yêu (valentine), tử la lan, mom chó biển, hồng xiêm (Lã Thị Thu Hằng, 2015). Phân loại thực vật hoc: Tên khoa học Sinningia speciosa. Bộ: Bộ hoa môi (Lamiales).

Họ: Họ thượng tiễn (Gesneriaceae). Chi: Hoa chuông (Sinningia). Loài: Sinningia speciose 4 Hoa chuông rất đa dang. Chi Sinningia có khoảng 40 - 50 loài và vô số các loài lai.

Hiện nay Sinningia speciose được trồng phổ biến: Mỹ, Châu Au, Trung Quốc, Nhật, Thái Lan, Brazil, An D6, Philipin. Ở khí hậu lạnh hoa Chuông sẽ ra hoa vào mùa ha, vùng có khí hậu ấp hơn thì có thé ra hoa quanh năm (Kessler, 1999).2 Đặc điểm thực vật học cây hoa chuông Rễ cây hoa chuông thuộc loại rễ chùm, phần lớn phát triển theo chiều ngang, ở tang đất mặt từ 10 — 20 cm. Kích thước các rễ trong bộ rễ chênh lệch nhau không nhiều, số rễ tương đối nhiều nên khả năng hút nước và dinh dưỡng của cây rất mạnh. Rễ phát sinh từ mầm rễ của hạt, từ củ, thân, cuống lá và những cơ quan sinh dưỡng tiếp xúc trực tiếp với đất.

Vì vậy, hoa chuông rat thích hợp trồng trên các loại giá thé tơi xốp, điều chỉnh thành phần dinh dưỡng phù hợp đề kích thích bộ rễ phát triển. Thân cây hoa chuông thuộc dang thân thảo có nhiều đốt giòn dé gãy, lá mọc ra ở những vị trí đốt thân ngầm, có lóng bị rút ngắn nên nhiều lá kết cụm lại rậm rạp, chiều cao cây khoảng 12 — 15 cm. Tán lá tan ra có đường kính khoảng 22 — 33 cm. Cây hoa chuông có dạng thân củ.

Lá hình oval, mọc đối xứng từng cặp xen kẽ nhau, xếp theo kiểu xoắn ốc có lông nhung mềm mượt bao phủ, mặt dưới lá thường hơi đỏ, mặt trên lá thường xanh đậm, mép lá có dạng khía răng cưa. Cây có ít lá, mặt trên lá bao phủ một lớp lông tơ mượt như nhung, mặt dưới nhẫn, gân lá hình mạng, trung bình một chu kỳ sinh trưởng của cây có từ 5 — 18 lá trên thân chính. Lá góp phan làm tăng giá trị tham mỹ của hoa và là cơ quan sinh dưỡng có thé sử dụng làm vật liệu dé nhân giống vô tính. Hoa có hình chuông, cánh mượt như nhung và viền cánh hoa có viền gợn sóng.

Mau sắc hoa rất phong phú: đỏ, trang, hong, đỏ viền trang, xanh, tím cho đến tím sam. Cánh hoa đơn hoặc kép, các cánh xếp xen kẽ nhau. Hoa mọc đơn lẻ hoặc mọc thành chùm. Hoa chuông là hoa lưỡng tính, cầu tạo hoa gồm các bộ phận: đài hoa, cánh hoa, nhị hoa va noãn, có hai cặp nhị so le nhau, trong đó có một nhị lép đính trên trang hoa, các bao phấn dính nhau thành từng cặp, có một nhụy hoa, vòi nhụy mảnh mai, núm nhụy chia thành hai thùy.

Ngoài ra, còn có thêm túi mật thu hút côn trùng (ong, kiến) và động vật nhỏ (chim, ruồi) làm tăng kha năng thụ phan hoa (Lê Thi Ngọc, 2013) 1.3 Yêu cầu ngoại cảnh Nhu cầu về ánh sáng: không cần quá nhiều ánh sáng. Quang kỳ thích hợp nhất dé cây hoa sinh trưởng và phát triển là 12—16 giờ chiếu sáng mỗi ngày. Phát triển tốt trong điều kiện thoáng mát (khoảng 50% ánh sáng). Có thé kiểm soát ánh sáng bang cách phủ lưới đen xung quanh khu vực thí nghiệm.

Nhiệt độ từ 18 —24°C là thích hợp cho sự tăng trưởng cua cây. Đất trồng giàu dinh dưỡng tơi xốp, thoáng khí pH đất thích hợp dao động trong khoảng 5,8—7,5 (Lê Thi Ngọc, 2013).2 Giới thiệu sơ lược về giá thé 1.1 Khái niệm giá thể Giá thé được xem là môi trường giúp cây đứng vững nhờ sự bám chặt của rễ, cung cấp nước, dinh dưỡng cho cây trồng và điều hòa nhiệt độ dựa vào khả năng giữ nước, chất dinh dưỡng của giá thé (Trương Thị Cam Nhung, 2016). Một số loại giá thể đơn giản bao gồm các loại sỏi đá, rơm rạ, đá bọt núi lửa, thường thay trong làm giá đỗ thủ công, trồng nam hay trồng trong bé thủy canh. Tuy nhiên, chúng không được phô biến cho tất cả các loại cây trồng, cũng như các phương pháp ươm cây, gieo hạt thông thường, mà chỉ chuyên dùng cho trường hợp cụ thể.

Ngày nay việc sử dụng giá thể có sự khác biệt khá nhiều, giá thể được đưa vào sử dụng phô biến hơn cho tất cả các phương pháp trồng cây. Giá thể được sử dụng hiện 6 nay rất đa dạng về chủng loại cũng như công thức phối trộn. Các giá thê trồng hoa trong chậu phô biến hiện nay như xơ đừa, tro trau, trâu sông, phân hữu cơ, bã mía, đất sạch (Trần Diễm Mi, 2015).2 Đặc tính của giá thể 1.1 Khả năng trao déi cation (CEC) và pH CEC thể hiện khả năng trao đổi cation của dung dịch, CEC càng cao khả năng giữ lại các đinh dưỡng càng nhiều, CEC cao bao gồm đất, đất đen, vermiculite và những thành phần có chỉ số CEC thấp là perlite, cát. pH ảnh hưởng đến khả năng hữu dung của các chất đinh đưỡng mà cây trồng có thé sử dụng được.

pH thay đổi theo thành phan của giá thé, loại phân bón, pH nước tưới và thời gian sử dụng. pH trong khoảng 5,5 — 6,5 có thé ảnh hưởng tốt nhất đến kha năng hữu dụng của tat cả các nguyên tố dinh dưỡng trong đất (Trần Văn Thịnh và Nguyễn Nhật Chung, 2016).2 Khối lượng riêng Khối lượng riêng là một trong những tiêu chí đầu tiên dé lựa chọn giá thé. Các giá thể như xơ dừa, mùn cưa khi khô có khối lượng riêng rất nhỏ, tuy nhiên do khả năng giữ nước cao nên khi được tưới nước sẽ trở nên rất âm. Khối lượng riêng của giá thé được khuyến cáo sử dụng là 0,1 — 0,8 kg/đm2 (Lê Thị Thu Thao, 2015).3 Vai trò của giá thé đối với sinh trưởng và phát triển của cây trồng Giá thê trồng cây gồm: Phần rắn, phần rỗng, phần nước hữu hiệu và nước dư.

Trong đó quan trọng nhất là phần rỗng, tạo cho giá thê thông thoáng, giúp bộ rễ cây hô hấp đồng thời giúp các vi sinh vật có ích phát triển, nước hữu hiệu giúp cây hút đễ dang. Khi sử dụng giá thể thay thé cho đất thì việc bố sung thêm các chất dinh dưỡng và điều chỉnh pH thích hợp là cần thiết để giúp cây phát triển tốt (Huỳnh Thanh Hùng và ctv, 2018). Một giá thé tốt, lý tưởng cho cây trồng cần phải có những yêu cau sau: Trữ lượng dinh dưỡng cao và dé dàng cung cấp cho cây Phân bón dé dàng chuyền hóa thành dang dé hấp thu đối với cây trồng. Khả năng giữ các chất dinh dưỡng dé tiêu cao (hạn chế rửa trôi).

Cung cấp tất cả các chất dinh dưỡng trong trạng thái cân bằng. Giữ và cung cấp nước day đủ. Duy trì độ thoáng khí tốt (Trương Thị Cam Nhung, 2016).4 Giới thiệu một số vật liệu được sử dụng làm giá thể trong thí nghiệm 1.1 Mụn dừa Trái dừa sau khi tách lấy hạt thu được phần vỏ. Vỏ dừa được xé hay nghiền dé thu xo đừa va mun dừa phục vu nông nghiệp.

Tuy nhiên ham lượng chat chat lignin cao, khó phân hủy gây khó khăn cho việc chế biến thành các loại giá thé khác nhau. Nếu sử dung xơ dừa làm nguyên liệu “đất sạch” thì phải ủ vi sinh còn làm nguyên liệu của giá thé dinh dưỡng cho các loại cây trồng thì ngâm trong bề chứa có pha vôi dé xử ly chất chat lignin, ủ với chế phẩm sinh học dé thúc đây quá trình tiêu diệt các nam gây hại cho cây trồng vừa thúc đây quá trình ủ hoai của giá thê mụn dừa (Dương Hoa Xô, 2012).