mở đầu bằng cảnh cha con nói chuyện sau bữa cơm tối: “Buổi tối ăn cơm xong, cha tôi nói: Ngày mai cha đi biển- Chỉ còn một tuần nữa con hết nghỉ hè. Con muốn cha ở nhà. Vả lại biển động phải kéo dài vài ba ngày. Nghe tôi nói cha tôi ngồi yên lặng.
Bóng ông chao đảo trên tường. Tôi nghe gió cát thổi sàn sạt qua sân. Tiếng biển thi thoảng lại dồn lên cao ngất- Cha phải đi- giọng cha tôi nặng và buồn- Cha sẽ về trước ngày các con trở lại trường. Con đừng lo cho cha.
Ở gần bờ thấy sóng như vậy, nhưng ra biển êm hơn - Con cảm thấy lo lo thế nào ấy- Con trai vùng biển mà sợ sóng thì đem vào bãi xương rồng. Người cha của nhân vật tôi nhất định ra biển ngày biển động mà không nói lý do khiến cho cậu rất lắng. Rồi 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nhân vật tôi hồi tưởng kể lại những lần ra khơi kì lạ như vậy của cha từ khoảng năm năm trở lại đây “Những lần ra khơi bình thường, cha tôi lúc nào cũng đi cùng ngư dân khác chưa có thuyền. Nhưng mỗi năm ông ra khơi một lần chỉ có mình ông và bất chấp mọi biến động của thời tiết.
Lần nào cũng vậy đêm trước ngày ra khơi cha tôi gần như không ngủ. Ông hay ngồi dậy chắp tay trên bàn thờ mẹ tôi. Suốt đêm ấy tôi nghe thấy ông trở mình. Có lúc ông dời nhà ra biển.
Rồi lâu lắm ông mới trở về. Ông pha trà và hút thuốc liên tục. Ông bồn chồn kì lạ. Đôi mắt ông vừa buồn bã vừa náo nức, vừa ngơ ngác xa xăm.
Và lần nào cũng vậy, trước khi ra thuyền, cha tôi đều ôm tôi im lặng rất lâu”. Nhân vật tôi không kể cha ra khơi để làm gì bởi chính nhân vật tôi cũng không hiểu lí do ra khơi của cha vào những ngày biển động. Rõ ràng không phải ra khơi vì mục đích đánh bắt cá vì những lần ra khơi như thế này trở về số cá ông bắt được thường ít hơn so với những lần khác. Chọn ngôi kể thứ nhất, nhân vật tôi là người kể chuyện dễ dàng bộc lộ nhưng băn khoăn lo lắng của mình giành cho cha.
Tình cảm chân thật hơn bao giờ hết. Kết thúc truyện tác giả vẫn không kể lại lí do vì sao người cha lại chết trong một chuyến đi biển. Sự mất tích của người cha bí ẩn như trong những câu chuyện cổ tích. Rồi vào một buổi sáng, nhân vật tôi đã vô cùng ngạc nhiên khi nhìn thấy có một người đàn bà lạ “ Quần áo ướt át, tóc bết nước.
Bà ôm khư khư trước ngực một chiếc bình nhỏ” [56, tr. Bà đã lặn lội đến tìm người con trai. Bà thông báo cho anh một tin buồn rằng cha anh đã chết. Anh đau đớn và hỏi bà tại sao cha anh lại chết và vì sao cha anh lại đi vào những ngày như thế.
Người đàn bà lạ không trả lời. Cái chết của cha anh vẫn là bí ẩn: “Điều bí ẩn chứa đựng ở mọi nơi và có lẽ đang ở sau cậu đấy- Tôi vội quay lại. Bãi biển buổi sớm vắng lạnh. Chỉ có người yêu tôi đang đứng nhìn tôi.
Gương mặt Minh đoan trang, lộng lẫy, đôi môi kiêu sa, mái tóc ngút ngát và đôi mắt bất tận. Tôi chưa bao giờ thấy Minh hiện ra như sự không biên giới của khát vọng 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com và hạnh phúc. Tôi nhìn Minh rất lâu. Và khi tôi quay lại, người đàn bà cùng con thuyền nhỏ đã rời bến.
Biển sớm đầy tràn và tinh khiết. Và tôi cảm thấy như chưa hề có chuyện gì xảy ra. Với ngôi kể thứ nhất, các kể chuyện hấp dẫn, câu chuyện đã cho chúng ta bài học thú vị về cuộc sống muôn màu. Cuộc sống vốn nhiều điều phức tạp và bí ẩn và hạnh phúc nhiều lúc không nhìn thấy được mà chỉ có thể cảm nhận được.
Và đôi khi sự mờ ẩn lại tạo hấp lực kỳ diệu cho cuộc sống. Hãy cứ sống và bước tiếp để cảm nhận những điều bí ẩn thiêng liêng xung quanh mình. Truyện ngắn Con chuột lông vàng nhà văn đã hóa thân vào nhân vật tôi để kể lại câu chuyện một cách chân thực, giản dị, không có nhiều tình tiết lắt léo, rườm rà dẫn đến xung đột gay gắt. Nhân vật tôi kể về sự hoành hành phá hoại mùa màng của một đàn chuột “Đến mùa lúa chín hay mùa thu hoạch khoai ngô, chuột từ những con đường mòn ùa ra tấn công.
Nếu bạn ngủ ngoài đồng, nửa đêm tỉnh giấc, bạn sẽ nghe thấy tiếng chuột phá đồng rào rào. Tiếng chuột gọi nhau, cắn nhau nheo nhéo. Người làng tôi đã dùng mọi biện pháp để xua đuổi chúng như gõ mõ, đốt lửa và mang cả chó, mèo ra ruộng. Nhưng tất cả các biện pháp ấy chỉ có tác dụng được mấy đêm đầu còn sau đó thì vô hiệu.
Nhiều nhà nhốt mèo vào trong một chiếc lồng đặt vào giữa ruộng. Lũ chuột tấn công vào mèo và mèo sợ hãi kêu gào thảng thốt cả đêm. Hết mùa lũ chuột tấn công vào làng. Đêm đêm nghe tiếng chuột chạy qua sân, chạy trên mái nhà rình rịch.
Vịt gà bị mất. Trứng gà đang bị ấp trong ổ cũng bay đi. Thúng mủng, bao tải, hòm xiểng bị chuột cắn tung. Có nhiều người trong lúc ngủ say bị chuột cắn chân, cắn tay.
Có đứa bé mới sinh được vài ngày bị chuột cắn đứt cả của quý. Lũ mèo trong làng bất lực và kinh hoàng” [56, tr. 78], đặc biệt là sự xuất hiện của con chuột lông vàng “Trên mỏm đất cao của gò đất ông nhìn thấy một con chuột khổng lồ. Thoạt đầu ông không nhận ra đó là một con chuột.
Nó ngồi 20 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trên mỏm đất như người, ngửa mặt lên trời tru những tiếng trầm đục. Quanh nó là bãi đất rộng nhung nhúc đủ loại chuột lớn bé”, cho đến tận bây giờ, lúc mà tác giả kể lại câu chuyện này thì mọi chuyện vẫn chỉ là huyền thoại bởi không ai nhìn thấy con chuột cả trừ ông Lẫm Cùi – người duy nhất săn lùng con chuột lông vàng cả đời. Cuối cùng ông phải nhận thất bại và chuốc lấy cái chết. Cách kể chuyện ở ngôi thứ nhất làm cho câu chuyện trở nên chân thật, hấp dẫn, sinh động và thu hút người đọc, khiến người đọc như đang trực tiếp nhìn thấy tác hại của lũ chuột tai quái làm cho mùa màng thất bát.
Nguyễn Quang Thiều chọn cách trần thuật theo ngôi thứ nhất với cái tôi giữ vai trò dẫn truyện, chứng nhân là để thể hiện dụng ý riêng, câu chuyện mang tính chân thực hơn, giàu sức thuyết phục hơn, người trần thuật có khi chỉ đóng vai trò dẫn truyện. Hơn nữa trong vai trò người dẫn chuyện xưng tôi, người kể chuyện dễ dàng dẫn dắt độc giả vào câu chuyện, vào thế giới nhân vật của mình. Nhà văn đã đưa ra những quan điểm riêng để đánh giá và nhận xét để từ đó thuyết phục người đọc theo quan điểm của mình. Các sự kiện, tình tiết trong câu chuyện được kể trở nên sinh động hơn và được soi chiếu trên nhiều góc độ.
Tuy nhiên khi người kể chuyện là nhân vật chính thì điểm nhìn sẽ bi thu hẹp lại, người kể chuyện để cho người đọc biết về nội tâm nhân vật mình đang nghĩ gì? Tuy nhiên nhân vật tôi sẽ khó biết được các nhân vật khác nghĩ gì, không hiểu được về thế giới nội tâm của nhân vật khác, bởi vậy mà điểm nhìn bị thu hẹp lại. Với những ưu điểm và nhược điểm của lối kể chuyện theo ngôi thứ nhất như vậy, tác giả chỉ lựa chọn sử dụng trong một số tác phẩm nhất định. Ngôi kể thứ ba Kể kiểu khách quan hóa, chủ thể hoàn toàn ở ngoài cốt truyện, không thuộc vào thế giới của các nhân vật truyện, mà chỉ thực hiện việc theo dõi nhân 21 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com vật, dẫn dắt đứng sau và quan sát kể lại, không trực tiếp tham gia vào các sự kiện, biến cố của truyện. Do tính chất hướng ngoại của nhân vật nên điểm nhìn của chủ thể kể chuyện hầu hết từ bên ngoài.
Chủ thể kể chuyện ở ngôi thứ ba luôn có một vị trí tốt nhất để theo dõi dẫn dắt nhân vật. Nhân vật có những cơ hội để phát biểu, suy ngẫm hoặc hồi tưởng. Chủ thể kể chuyện chi phối toàn bộ tác phẩm từ lời dẫn truyện, cách kể, cách tả đến cả lời trữ tình ngoại đề. Đối lập với truyện kể ở ngôi thứ nhất người kể xuất hiện trực tiếp xưng “tôi” hoặc “chúng tôi” thì ngôi kể thứ ba là người kể chuyện không biểu thị trực tiếp bằng đại từ ở ngôi thứ nhất.
Lựa chọn ngôi kể thứ ba, người kể chuyện chứng kiến toàn bộ câu chuyện, người kể chuyện đứng ngoài câu chuyện, không tham gia vào các hoạt động diễn biến của truyện và kể lại nên câu chuyện, người kể không xưng bằng các từ: tôi, tớ, ta nên câu chuyện có tính khách quan. Trong truyện ngắn của Nguyễn Quang Thiều chủ yếu nhà văn lựa chọn ngôi kể thứ ba để kể chuyện. Người kể chuyện có nhiệm vụ dẫn dắt câu chuyện phát triển theo dụng ý của nhà văn. Người kể chuyện ở đây chỉ chứng kiến câu chuyện như vậy còn nguyên nhân câu chuyện nhiều khi cũng không nắm được.
Truyện ngắn Hai người đàn bà xóm Trại tác nhà văn đã kể lại câu chuyện men theo dòng suy tưởng và hồi ức của nhân vật về những kỉ niệm không bao giờ phai trong tâm trí của hai người đàn bà ở xóm Trại. Nhà văn đã ngược thời gian và không gian để trở về quá khứ. Câu chuyện được kể theo dòng hồi tưởng không ngớt, luôn ào ạt hiện về trong tâm trí của hai người đàn bà cô đơn. Hai người đàn bà đang sống lặng lẽ như hai cái bóng trong ngôi nhà trống trải, đơn sơ vào những chiều nắng nhạt hay những đêm cuối đông lạnh lẽo bên bếp lửa leo lét cháy.
Cuộc sống của họ thật đáng thương. Cách kể chuyện này không có gì mới mẻ, những con người, những cảnh đời như bà Ân, bà Mật chúng ta bắt gặp rất nhiều trong thời kỳ 22 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com chiến tranh, và ngay cả thời kỳ hậu chiến cũng không thiếu những người vợ liệt sĩ lầm lũi sống. Nhưng Nguyễn Quang Thiều bằng chất giọng trữ tình sắc sảo, ông đã cho thấy sự thấu hiểu tâm tư, tình cảm, những khát vọng của người phụ nữ trẻ khi họ chỉ được sống những ngày hạnh phúc ngắn ngủi, còn cả cuộc đời họ phải sống trong cô đơn, đau khổ.