Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TỘI CHẾ TẠO, TÀNG TRỮ,VẬN CHUYỂN, SỬ DỤNG, MUA BÁN TRÁI PHÉP HOẶC CHIẾM ĐOẠT VŨ KHÍ QUÂN DỤNG TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM 1. Khái niệm, đặc điểm và ý nghĩa của việc quy định tội phạm chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt vũ khí quân dụng trong Bộ luật hình sự Việt Nam 1. Khái niệm Trong khoa học Luật hình sự, tội phạm và nội dung của khái niệm tội phạm là vấn đề quan trọng nhất, nó phản ánh rõ nét và đầy đủ bản chất giai cấp, các đặc điểm chính trị - xã hội, cũng như những đặc điểm pháp lý của luật hình sự quốc gia, đồng thời, nó còn "được xem như là điều kiện cần thiết có tính nguyên tắc để giới hạn giữa tội phạm và không phải là tội phạm, giữa trách nhiệm hình sự và những trách nhiệm pháp lý khác. Theo pháp luật hình sự hiện hành ở nước ta, khái niệm tội phạm được các nhà làm luật ghi nhận trong Điều 8 BLHS năm 1999 (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2009).
Theo đó, tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong BLHS, do người có năng lực TNHS thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc, xâm phạm chế độ chính trị, chế độ kinh tế, nền văn hóa, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tự do, tài sản, các quyền, lợi ích hợp pháp khác của công dân, xâm phạm những lĩnh vực khác của trật tự pháp luật XHCN. Do đó, khái niệm một tội phạm cụ thể - các tội phạm về chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt VKQD chính là sự cụ thể hóa khái niệm tội phạm (chung) đã nêu ở trên. Bên cạnh đó, căn cứ 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com vào quy định của Luật số 14/2017/QH14 ngày 20/6/2017 về quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ và trên cơ sở tổng kết các quan điểm khác nhau trong khoa học, khái niệm tội chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt VKQD bao gồm các yêu tố nội hàm sau: - Các loại VKQD tội phạm thường sử dụng gây án bao gồm: Vũ khí quân dụng là vũ khí được chế tạo, sản xuất bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật, thiết kế của nhà sản xuất hợp pháp, được trang bị cho lực lượng vũ trang nhân dân và các lực lượng khác theo quy định của Luật số 14/2017/QH14 ngày 20/6/2017 để thi hành công vụ, bao gồm: + Súng cầm tay bao gồm: súng ngắn, súng trường, súng tiểu liên, súng trung liên, súng chống tăng, súng phóng lựu; + Vũ khí hạng nhẹ bao gồm: súng đại liên, súng cối, súng ĐKZ, súng máy phòng không, tên lửa chống tăng cá nhân; + Vũ khí hạng nặng bao gồm: máy bay chiến đấu, trực thăng vũ trang, xe tăng, xe thiết giáp, tàu chiến, tàu ngầm, pháo mặt đất, pháo phòng không, tên lửa; + Bom, mìn, lựu đạn, ngư lôi, thủy lôi; đạn sử dụng cho các loại vũ khí quy định tại các điểm a, b và c khoản 2, điều 3, Luật số 14/2017/QH14 ngày 20/6/2017. - Hành vi chế tạo trái phép VKQD là làm mới hoặc lắp ráp từ những bộ phận của vũ khí, có giá trị sử dụng theo tính năng của chúng.
Hành vi làm mới hoàn toàn súng được coi là chế tạo VKQD nếu đạn dung cho súng là đạn dùng cho các VKQD. - Tàng trữ trái phép VKQD là cất, giữ VKQD mà không được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cho phép. - Vận chuyển trái phép VKQD là hành vi đưa các loại VKQD từ nơi này tới nơi khác mà không được cơ quan có thẩm quyền cho phép. - Sử dụng trái phép VKQD là sử dụng không có giấy phép của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền.
9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Mua bán trái phép VKQD là bán hay mua để bán lại; vận chuyển VKQD để bán cho người khác; tàng trữ để bán lại hoặc để chế tạo ra VKQD để bán lại trái phép; hoặc dùng VKQD để đổi lấy hàng hóa hay dùng hàng hóa để đổi lấy VKQD. - Chiếm đoạt VKQD bao gồm các hành vi cướp, cưỡng đoạt, cướp giật, công nhiên chiếm đoạt, tham ô, trộm cắp, lừa đảo, lạm dụng tín nhiệm hoặc dùng các thủ đoạn khác chiếm đoạt tài sản các đối tượng nói trên. Cũng được coi là chiếm đoạt VKQD trong trường hợp quân nhân, nhân viên, công nhân quốc phòng và những người khác được trang bị trái phép VKQD để huấn luyện, chiến đấu hoặc thực hiện nhiệm vụ trong thời gian công tác, khi xuất ngũ, chuyển ngành, về hưu mà còn được phép sử dụng nhưng đã không giao nộp theo quy định. Như vậy, các hành vi trên đều trái với quy định của pháp luật, hậu quả của các hành vi này ảnh hưởng trực tiếp tới tình hình an ninh, trật tự.
Nếu một người có đủ năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện các hành vi trên sẽ được coi là tội phạm. Chính vì vậy, có thể khái niệm về các tội chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt VKQD là các hành vi chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt vũ khí quân dụng do người có năng lực trách nhiệm hình sự và đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự thực hiện một cách cố ý, xâm phạm đến chế độ quản lý của Nhà nước đối với vũ khí quân dụng. Đặc điểm Chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt VKQD là hành vi làm ra, cất giữ, chuyển dịch, bán hay mua để bán lại, cướp, bắt cóc nhằm chiếm đoạt, cưỡng đoạt, cướp giật, công nhiên chiếm đoạt, trộm cắp, tham ô, lừa đảo, lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt… VKQD. Các tội phạm này mang những đặc trưng sau: 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com * Dấu hiệu pháp lý: - Khách thể của tội phạm: Là sự xâm phạm đến an toàn chung của xã hội cũng như chế độ quản lý và sử dụng VKQD.
Theo đó, VKQD được hiểu: các loại súng, đạn, mìn, lựu đạn.và phương tiện kỹ thuật quân sự được hiểu: ra đa, xe kéo, máy móc phục vụ thông tin liên lạc. - Mặt khách quan của tội phạm Hành vi khách quan của tội phạm này là hành vi làm ra, cất giấu, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt VKQD. + Hành vi chế tạo được hiểu: hành vi làm ra, chế tạo ra các VKQD. Việc chế tạo bao gồm những công đoạn như gia công, lắp ráp VKQD trên cơ sở các vũ khí, trang thiết bị hiện có.
+ Hành vi tàng trữ trái phép: là việc cất giữ trong người, chỗ ở, nơi làm việc của mình các VKQD trái với quy định của Nhà nước. Hình thức cất giữ có thể kéo dài. Tội phạm hoàn thành kể từ lúc hành vi cất giữ được thực hiện. Hành vi cất giữ thường được thực hiện bằng những thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt.
+ Hành vi sử dụng trái phép VKQD là việc dùng vũ khí trái với quy định của Nhà nước. + Hành vi mua bán trái phép VKQD được hiểu là hành vi mua đi, bán lại các đối tượng này (không kể người thực hiện hành vi mua bán là đối tượng nào). Tội phạm hoàn thành khi hành vi mua bán được thực hiện. + Hành vi chiếm đoạt VKQD được thực hiện rất đa dạng.
Người phạm tội có thể dùng rất nhiều thủ đoạn khác nhau để chiếm đoạt như: dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc hành vi lén lút, thủ đoạn lừa dối. - Mặt chủ quan của tội phạm Lỗi của người phạm tội chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt VKQD là lỗi cố ý trực tiếp. - Chủ thể của tội phạm 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Là người có năng lực TNHS và đạt độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự. * Hình phạt: - Khung cơ bản được qui định tại khoản 1, Điều 230, BLHS năm 1999, theo đó người nào có hành vi chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt VKQD thì bị phạt tù từ một năm đến bảy năm.
- Khung tăng nặng thứ nhất được qui định tại khoản 2, Điều 230 có mức phạt tù từ năm năm đến mười năm cho các trường hợp phạm tội sau: có tổ chức; vật phạm pháp có số lượng lớn; vận chuyển, mua bán qua biên giới; gây hậu quả rất nghiêm trọng; tái phạm nguy hiểm. - Khung tăng nặng thứ hai được qui định tại khoản 3, Điều 230 có mức phạt tù từ mười năm đến mười lăm năm cho các trường hợp phạm tội sau: vật phạm pháp có số lượng rất lớn; gây hậu quả rất nghiêm trọng. - Khung tăng nặng thứ ba được qui định tại khoản 4, Điều 230 có mức phạt tù từ mười lăm năm đến hai mươi năm hoặc tù chung thân cho các trường hợp phạm tội sau đây: vật phạm pháp có số lượng đặc biệt lớn; gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng. - Khoản 5 quy định về hình phạt bổ sung, theo đó người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ năm triệu đồng đến hai mươi triệu đồng, phạt quản chế hoặc cấm cư trú từ một năm đến năm năm.
Ý nghĩa của việc quy định tội phạm chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt vũ khí quân dụng trong Bộ luật hình sự Việt Nam Bộ luật hình sự là một trong những công cụ sắc bén và hữu hiệu của Nhà nước ta trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm nhằm bảo vệ chế độ XHCN, bảo vệ độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ, bảo vệ quyền làm chủ của nhân dân, quyền bình đẳng giữa các dân tộc, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, duy trì trật tự, an toàn xã hội, chống lại mọi hành vi 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com phạm tội, giáo dục người dân ý thức chấp hành và tuân thủ pháp luật.