Luận văn thạc sĩ vnu ls tội chế tạo tàng trữ vận chuyển sử dụng mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt vũ khí quân dụng trong luật hình sự việt nam trên cơ sở thực tiễn địa bàn tỉnh thanh hóa

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnu ls tội chế tạo tàng trữ vận chuyển sử dụng mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt vũ khí quân dụng, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Nguyễn Hữu Hùng
• Người hướng dẫn: Pgs.Ts Nguyễn Văn Huyên
• Trường học: Đại học quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật hình sự và tố tụng hình sự
• Đề tài: Tội Chế Tạo, Tàng Trữ, Vận Chuyển, Sử Dụng, Mua Bán Trái Phép Hoặc Chiếm Đoạt Vũ Khí Quân Dụng Trong Luật Hình Sự Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TỘI CHẾ TẠO, TÀNG TRỮ, VẬN CHUYỂN, SỬ DỤNG, MUA BÁN TRÁI PHÉP HOẶC CHIẾM ĐOẠT VŨ KHÍ QUÂN DỤNG TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM
• 1.1. Khái niệm, đặc điểm và ý nghĩa của việc quy định tội phạm chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt vũ khí quân dụng trong Bộ luật hình sự Việt Nam
• 1.2. Ý nghĩa của việc quy định tội phạm chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt vũ khí quân dụng trong Bộ luật hình sự Việt Nam
• 1.3. Lịch sử phát triển các quy định về tội phạm chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt vũ khí quân dụng trước khi có Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1999
• 1.3.1. Giai đoạn trước năm 1985
• 1.3.2. Tội phạm chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt vũ khí quân dụng trong Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1985
• 1.4. Tội phạm chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt vũ khí quân dụng quy định trong pháp luật hình sự một số nước trên thế giới
• 1.4.1. Những quy định của pháp luật hình sự Liên bang Nga
• 1.4.2. Những quy định của pháp luật hình sự Cộng hòa nhân dân Trung Hoa
• 1.4.3. Những quy định của pháp luật hình sự Canada - Thụy Điển
• 1.5. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM HIỆN HÀNH VỀ TỘI PHẠM CHẾ TẠO, TÀNG TRỮ, VẬN CHUYỂN, SỬ DỤNG, MUA BÁN TRÁI PHÉP HOẶC CHIẾM ĐOẠT VŨ KHÍ QUÂN DỤNG VÀ THỰC TIỄN ÁP DỤNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THANH HÓA
• 2.1. Quy định của Bộ luật hình sự năm 1999 về các dấu hiệu định tội trong tội về chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt vũ khí quân dụng
• 2.1.1. Khách thể của tội phạm
• 2.1.2. Mặt khách quan của tội phạm
• 2.1.3. Chủ thể của tội phạm
• 2.1.4. Mặt chủ quan của tội phạm
• 2.2. Quy định của Bộ luật hình sự năm 1999 về các dấu hiệu định khung hình phạt tội về chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt vũ khí quân dụng
• 2.2.1. Vật phạm pháp số lượng lớn
• 2.2.2. Vận chuyển, mua bán qua biên giới
• 2.2.3. Gây hậu quả nghiêm trọng
• 2.2.4. Tái phạm nguy hiểm
• 2.3. Chế tài đối với các tội về chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt vũ khí quân dụng
• 2.4. Tình hình tội phạm và thực tiễn áp dụng các quy định của Bộ luật hình sự năm 1999 về các tội phạm liên quan đến chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt vũ khí quân dụng (thực tiễn trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa)
• 2.4.1. Tình hình tội phạm về chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt vũ khí quân dụng
• 2.4.2. Thực tiễn áp dụng Bộ luật hình sự năm 1999 về các tội phạm liên quan đến chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt vũ khí quân dụng trong giai đoạn từ năm 2011 đến năm 2016 trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa
• 2.4.3. Nhận xét về việc áp dụng Bộ luật hình sự năm 1999 về các tội phạm liên quan đến chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt vũ khí quân dụng
• 2.5. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: YÊU CẦU VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ VIỆC ÁP DỤNG CÁC QUY ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT HÌNH SỰ VỀ CÁC TỘI PHẠM CHẾ TẠO, TÀNG TRỮ, VẬN CHUYỂN, SỬ DỤNG, MUA BÁN TRÁI PHÉP HOẶC CHIẾM ĐOẠT VŨ KHÍ QUÂN DỤNG
• 3.1. Yêu cầu nâng cao hiệu quả áp dụng các quy định của Bộ luật hình sự năm 1999 đối với tội chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt vũ khí quân dụng
• 3.2. Các giải pháp nâng cao hiệu quả việc áp dụng quy định của Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1999 về các tội chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt vũ khí quân dụng
• 3.2.1. Hoàn thiện các quy định của pháp luật hình sự Việt Nam về các tội chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt vũ khí quân dụng
• 3.2.2. Nâng cao nhận thức pháp luật của nhân dân và năng lực, trình độ chuyên môn và ý thức trách nhiệm của cán bộ thuộc các cơ quan tư pháp góp phần nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật
• 3.2.3. Tăng cường quan hệ phối hợp của các cơ quan tiến hành tố tụng (Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án) trong quá trình áp dụng các quy định của Bộ luật hình sự về tội liên quan đến chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt vũ khí quân dụng trên cơ sở thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ của mỗi cơ quan
• 3.2.4. Các giải pháp về công tác quản lý vũ khí quân dụng
• 3.2.5. Tăng cường hợp tác quốc tế về vấn đề phòng, chống tội phạm về chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt vũ khí quân dụng
• 3.3. Kết luận chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tội chế tạo tàng trữ vận chuyển vũ khí quân dụng

Tội chế tạo, tàng trữ, vận chuyển vũ khí quân dụng là một trong những vấn đề nghiêm trọng trong luật hình sự Việt Nam. Vũ khí quân dụng có khả năng gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho xã hội. Việc quy định các tội danh này trong Bộ luật hình sự nhằm bảo vệ an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội. Các quy định này không chỉ giúp ngăn chặn các hành vi phạm tội mà còn tạo ra một khung pháp lý rõ ràng cho việc xử lý các hành vi vi phạm.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của tội chế tạo vũ khí quân dụng

Tội chế tạo vũ khí quân dụng được hiểu là hành vi sản xuất, chế tạo các loại vũ khí mà không có giấy phép của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Đặc điểm của tội này là tính nguy hiểm cao, có thể gây ra thiệt hại lớn cho xã hội và an ninh quốc gia.

1.2. Ý nghĩa của việc quy định tội chế tạo tàng trữ vũ khí

Việc quy định tội chế tạo, tàng trữ vũ khí quân dụng trong Bộ luật hình sự Việt Nam có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ an ninh quốc gia. Nó giúp ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật, đồng thời nâng cao nhận thức của người dân về việc sử dụng vũ khí an toàn.

II. Vấn đề và thách thức trong việc xử lý tội chế tạo vũ khí quân dụng

Mặc dù có các quy định pháp luật rõ ràng, nhưng việc xử lý tội chế tạo, tàng trữ, vận chuyển vũ khí quân dụng vẫn gặp nhiều thách thức. Tình trạng buôn bán vũ khí trái phép diễn ra phức tạp, đặc biệt là ở các khu vực biên giới. Điều này đòi hỏi các cơ quan chức năng phải có biện pháp mạnh mẽ hơn để ngăn chặn.

2.1. Tình hình tội phạm chế tạo vũ khí quân dụng hiện nay

Trong những năm qua, tình hình tội phạm chế tạo, tàng trữ, vận chuyển vũ khí quân dụng có chiều hướng gia tăng. Nhiều vụ án lớn đã được phát hiện, cho thấy sự cần thiết phải tăng cường công tác quản lý và kiểm soát vũ khí.

2.2. Những khó khăn trong việc áp dụng pháp luật

Việc áp dụng pháp luật trong xử lý tội chế tạo, tàng trữ vũ khí quân dụng gặp nhiều khó khăn do thiếu hụt thông tin, sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng chưa chặt chẽ. Điều này dẫn đến việc nhiều vụ án không được xử lý kịp thời.

III. Phương pháp và giải pháp nâng cao hiệu quả xử lý tội chế tạo vũ khí

Để nâng cao hiệu quả xử lý tội chế tạo, tàng trữ, vận chuyển vũ khí quân dụng, cần có các giải pháp đồng bộ từ việc hoàn thiện quy định pháp luật đến tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật cho người dân.

3.1. Hoàn thiện quy định pháp luật về tội chế tạo vũ khí

Cần xem xét sửa đổi, bổ sung các quy định trong Bộ luật hình sự để phù hợp với thực tiễn. Việc này sẽ giúp tăng cường tính răn đe đối với các hành vi vi phạm.

3.2. Tăng cường công tác tuyên truyền pháp luật

Tuyên truyền, giáo dục pháp luật về quản lý vũ khí quân dụng cho người dân là rất cần thiết. Điều này giúp nâng cao nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật của cộng đồng.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về tội chế tạo vũ khí

Nghiên cứu về tội chế tạo, tàng trữ, vận chuyển vũ khí quân dụng đã chỉ ra nhiều vấn đề cần giải quyết. Các số liệu thống kê cho thấy sự gia tăng của các vụ án liên quan đến vũ khí quân dụng, điều này cho thấy sự cần thiết phải có các biện pháp mạnh mẽ hơn.

4.1. Kết quả nghiên cứu từ thực tiễn tỉnh Thanh Hóa

Tại tỉnh Thanh Hóa, trong giai đoạn từ 2011 đến 2016, đã xảy ra nhiều vụ án liên quan đến chế tạo, tàng trữ vũ khí quân dụng. Các số liệu này cho thấy sự cần thiết phải có các biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Các bài học từ thực tiễn cho thấy việc phối hợp giữa các cơ quan chức năng là rất quan trọng. Cần có sự đồng bộ trong công tác quản lý và xử lý tội phạm liên quan đến vũ khí quân dụng.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho nghiên cứu tội chế tạo vũ khí

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy tội chế tạo, tàng trữ, vận chuyển vũ khí quân dụng là một vấn đề nghiêm trọng cần được giải quyết. Hướng đi tương lai cần tập trung vào việc hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi.

5.1. Tầm quan trọng của việc hoàn thiện pháp luật

Việc hoàn thiện pháp luật về tội chế tạo, tàng trữ vũ khí quân dụng sẽ giúp nâng cao hiệu quả trong công tác phòng chống tội phạm.

5.2. Định hướng nghiên cứu trong tương lai

Cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về các vấn đề liên quan đến tội chế tạo, tàng trữ, vận chuyển vũ khí quân dụng để có những giải pháp phù hợp hơn trong thực tiễn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2011 đến 2016, tình hình tội phạm xâm phạm trật tự an toàn xã hội trên phạm vi cả nước diễn biến hết sức phức tạp. Riêng tại tỉnh Thanh Hóa, cơ quan tiến hành tố tụng đã thụ lý và đưa ra xét xử 38 vụ án với 57 bị cáo liên quan đến hành vi chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt vũ khí quân dụng. Vũ khí quân dụng là loại phương tiện đặc thù mang tính sát thương cao, sức công phá hủy diệt lớn và trực tiếp đe dọa đến tính mạng con người cũng như trật tự quản lý hành chính nhà nước.

Thanh Hóa là địa bàn trọng điểm với diện tích tự nhiên 11.129 km² (lớn thứ 6 toàn quốc), sở hữu 213 km đường biên giới đất liền giáp nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào cùng địa hình rừng núi hiểm trở và nhiều mỏ khai thác khoáng sản. Đặc điểm này tạo ra nhiều kẽ hở để các đối tượng phạm tội lén lút tàng trữ, mua bán vũ khí qua biên giới hoặc sử dụng vật liệu nổ, súng quân dụng trái phép.

Luận văn thạc sĩ luật học chuyên ngành Luật Hình sự và Tố tụng Hình sự tập trung nghiên cứu toàn diện các quy định tại Điều 230 Bộ luật Hình sự năm 1999 (sửa đổi, bổ sung năm 2009). Mục tiêu then chốt của công trình là phân tích các dấu hiệu pháp lý định tội, định khung hình phạt, đánh giá thực trạng áp dụng pháp luật tại Tòa án nhân dân tỉnh Thanh Hóa trong giai đoạn 6 năm (2011 - 2016). Từ đó, đề tài xây dựng hệ thống 5 nhóm giải pháp hoàn thiện thể chế và nâng cao năng lực thực thi, góp phần đạt mục tiêu định tội chính xác 100%, khắc phục tình trạng sai lệch khung hình phạt và giảm thiểu tội phạm ẩn trên địa bàn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng phương pháp luận của Chủ nghĩa duy vật biện chứng và Chủ nghĩa duy vật lịch sử Mác - Lênin, kết hợp tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước và pháp luật. Đồng thời, tác giả vận dụng sâu sắc hệ thống lý luận cấu thành tội phạm trong khoa học luật hình sự Việt Nam nhằm phân tích 4 yếu tố cơ bản: khách thể, mặt khách quan, chủ thể và mặt chủ quan của tội phạm.

Mô hình nghiên cứu kết hợp lý thuyết luật học so sánh, đối chiếu quy định của pháp luật hình sự Việt Nam với 4 hệ thống pháp luật quốc tế gồm Liên bang Nga, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, Canada và Thụy Điển. Đơn cử, Điều 222 Bộ luật Hình sự Liên bang Nga và Điều 125 Bộ luật Hình sự Trung Quốc quy định chế tài nghiêm khắc từ 3 năm tù đến tử hình đối với hành vi liên quan đến vũ khí, đồng thời tách bạch từng hành vi độc lập để xử lý triệt để.

Nội hàm lý thuyết của luận văn bao hàm 5 khái niệm chuyên ngành cốt lõi theo quy định của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ số 14/2017/QH14 cùng Pháp lệnh số 16/2011/UBTVQH12:

• Vũ khí quân dụng: Trang thiết bị kỹ thuật được chế tạo theo tiêu chuẩn quốc phòng trang bị cho lực lượng vũ trang, bao gồm súng ngắn, súng trường, tiểu liên, vũ khí hạng nhẹ, bom, mìn, đạn dược.
• Chế tạo trái phép: Hành vi làm mới hoặc lắp ráp, phục chế các bộ phận tạo thành vũ khí quân dụng có đầy đủ tính năng sát thương mà không được cấp phép.
• Tàng trữ trái phép: Hoạt động cất giữ, ẩn giấu vũ khí quân dụng tại nơi ở, nơi làm việc hoặc mang theo người bất hợp pháp.
• Vận chuyển và mua bán trái phép: Quá trình dịch chuyển không gian hoặc chuyển giao quyền sở hữu vũ khí quân dụng nhằm mục đích vụ lợi hoặc tiếp tay cho tội phạm.
• Chiếm đoạt vũ khí quân dụng: Hành vi cướp, cưỡng đoạt, trộm cắp, tham ô hoặc lạm dụng tín nhiệm để chiếm giữ vũ khí công vụ.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được thu thập từ 38 hồ sơ vụ án hình sự sơ thẩm và phúc thẩm được xét xử tại Tòa án nhân dân tỉnh Thanh Hóa cùng hệ thống báo cáo thống kê hàng năm của Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Thanh Hóa giai đoạn từ năm 2011 đến năm 2016.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ 38 vụ án với 57 bị cáo phạm tội về vũ khí quân dụng. Đề tài áp dụng phương pháp chọn mẫu toàn bộ (census sampling) trên toàn bộ địa bàn 27 đơn vị hành chính cấp huyện của tỉnh Thanh Hóa trong khoảng thời gian 6 năm nhằm đảm bảo tính toàn diện, không bỏ sót vụ việc và loại trừ sai số mẫu.

Phương pháp phân tích dữ liệu bao gồm:

• Phương pháp thống kê hình sự định lượng: Xử lý 100% số liệu thực tế về diễn biến số lượng vụ án, phân loại hành vi vi phạm, cơ cấu hình phạt và đặc điểm nhân thân tội phạm.
• Phương pháp phân tích, tổng hợp quy phạm: Mổ xẻ các điều luật trong Bộ luật Hình sự 1985, 1999 và 2015 nhằm phát hiện các khoảng trống kỹ thuật lập pháp.
• Phương pháp so sánh luật học: Đối chiếu thực tiễn xét xử giữa các địa phương và pháp luật quốc tế.

Lý do lựa chọn phương pháp kết hợp định tính và định lượng này là nhằm lượng hóa chính xác thực trạng xét xử, chỉ ra nguyên nhân của việc áp dụng sai khung hình phạt và cung cấp cơ sở khoa học vững chắc cho các kiến nghị lập pháp. Timeline khảo sát tập trung từ tháng 1 năm 2011 đến tháng 12 năm 2016, hoàn thiện tổng hợp và bảo vệ thành công năm 2017.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích định lượng từ 38 vụ án với 57 bị cáo bị xét xử tại Tòa án nhân dân tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2011 - 2016 mang lại 4 phát hiện quan trọng:

• Cơ cấu hành vi phạm tội có sự chênh lệch rõ rệt: Hành vi tàng trữ và sử dụng trái phép vũ khí quân dụng chiếm tỷ trọng cao nhất với 68,4% (tương đương 26 vụ án). Tiếp đến là hành vi mua bán và vận chuyển trái phép chiếm 23,7% (9 vụ án). Nhóm hành vi chế tạo trái phép và chiếm đoạt vũ khí quân dụng chỉ chiếm 7,9% (3 vụ án).

• Đặc điểm nhân thân bị cáo mang tính đặc thù cao: 100% số bị cáo bị xét xử là nam giới. Trong đó, nhóm đối tượng từ 18 đến 30 tuổi chiếm tỷ lệ áp đảo 63,2% (36 bị cáo). Tỷ lệ bị cáo có tiền án, tiền sự chiếm 35,1% (20 bị cáo). Khoảng 47,4% người phạm tội là lao động tự do, dân di cư tự do hoặc đồng bào sinh sống tại các vùng rừng núi, khai thác khoáng sản.

• Thực tiễn áp dụng khung hình phạt tập trung vào khung cơ bản: Tòa án nhân dân áp dụng hình phạt tù có thời hạn cho 94,7% bị cáo (54 người). Trong đó, xét xử theo khoản 1 Điều 230 (phạt tù từ 1 năm đến 7 năm) chiếm tới 73,7% (42 bị cáo); áp dụng khung tăng nặng khoản 2 (tù từ 5 năm đến 10 năm) chiếm 21,0% (12 bị cáo); khung khoản 3 (tù từ 10 năm đến 15 năm) chỉ chiếm 5,3% (3 bị cáo). Hình phạt bổ sung bằng tiền chỉ được áp dụng khiêm tốn ở mức 10,5% (6 trường hợp).

• Vướng mắc trong định tội danh tổng hợp: Có đến khoảng 15,8% số vụ án phát sinh khó khăn trong việc xác định ranh giới giữa hành vi tàng trữ độc lập và hành vi tàng trữ nhằm mục đích mua bán hoặc sử dụng để thực hiện tội phạm khác.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân dẫn đến tình hình tội phạm gia tăng tại địa phương bắt nguồn từ 3 yếu tố cốt lõi: Vị trí địa lý hiểm trở với 213 km đường biên giới giáp Lào; tình trạng quản lý lỏng lẻo vật liệu nổ tại hơn 50 mỏ khai thác đá, quặng; nhận thức pháp luật hạn chế của người dân vùng cao coi súng săn tự chế có tính năng tương đương vũ khí quân dụng là công cụ săn bắn truyền thống.

Về mặt lý luận lập pháp, Điều 230 Bộ luật Hình sự năm 1999 bộc lộ bất cập lớn khi gom 7 hành vi khách quan có tính chất nguy hiểm rất khác nhau (chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán, nhập khẩu, xuất khẩu, chiếm đoạt) vào chung một điều luật. Điều này khiến các cơ quan tiến hành tố tụng lúng túng trong việc định danh tội danh đơn hay tội danh ghép. Thêm vào đó, tiêu chí định lượng về "vật phạm pháp có số lượng lớn" hay "gây hậu quả rất nghiêm trọng" chưa được giải thích cụ thể bằng thông tư liên tịch, dẫn đến tình trạng áp dụng thiếu nhất quán giữa các cấp xét xử.

Các dữ liệu thực tiễn trên được phản ánh trực quan qua Bảng 2.1 thống kê chi tiết 38 vụ án theo từng năm, Bảng 2.2 mô tả cấu trúc nhân thân 57 bị cáo, kết hợp Biểu đồ 2.1 thể hiện biến động số vụ việc và Biểu đồ 2.3 phân tích cơ cấu mức án từ 1 năm đến 15 năm tù, cung cấp bức tranh toàn cảnh chính xác phục vụ hoàn thiện chính sách hình sự.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu lý luận và thực tiễn, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật:

• Hoàn thiện hệ thống quy phạm pháp luật hình sự:

  • Tách bạch các hành vi chế tạo, mua bán, vận chuyển và tàng trữ vũ khí quân dụng thành các điều luật độc lập trong Bộ luật Hình sự nhằm phân hóa rõ rệt trách nhiệm hình sự.
  • Ban hành Thông tư liên tịch hướng dẫn định lượng chính xác các tình tiết định khung như "số lượng lớn", "hậu quả nghiêm trọng" với mục tiêu 100% vụ án được xét xử đúng khung khoản.
  • Chủ thể thực hiện: Quốc hội, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao; hoàn thành trong giai đoạn 2017 - 2018.

• Nâng cao trình độ chuyên môn cho đội ngũ cán bộ tiến hành tố tụng:

  • Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về kỹ năng điều tra, thu thập chứng cứ điện tử và kỹ thuật giám định vũ khí quân dụng cho 100% Điều tra viên, Kiểm sát viên, Thẩm phán tại 27 huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh Thanh Hóa.
  • Chủ thể thực hiện: Công an tỉnh, Viện kiểm sát nhân dân tỉnh, Tòa án nhân dân tỉnh Thanh Hóa; triển khai định kỳ hàng năm từ 2017 đến 2020.

• Tăng cường quy chế phối hợp liên ngành tư pháp:

  • Thiết lập cơ chế trao đổi thông tin nghiệp vụ 24/7 giữa Cơ quan Cảnh sát điều tra, Viện kiểm sát và Tòa án nhằm rút ngắn 15% thời hạn giải quyết án trọng điểm, đảm bảo 0% bản án bị hủy hoặc sửa do lỗi chủ quan.
  • Chủ thể thực hiện: Các cơ quan tố tụng tỉnh Thanh Hóa; duy trì giai đoạn 2018 - 2022.

• Siết chặt công tác quản lý hành chính và vận động thu hồi vũ khí:

  • Đẩy mạnh tuần tra kiểm soát tuyến biên giới 213 km và tổng kiểm tra 100% cơ sở khai thác khoáng sản có sử dụng vật liệu nổ.
  • Đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật bằng tiếng dân tộc thiểu số, phấn đấu thu hồi trên 90% vũ khí trôi nổi ngoài xã hội.
  • Chủ thể thực hiện: Ủy ban nhân dân các cấp và lực lượng Công an cơ sở; thực hiện thường xuyên đến năm 2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị học thuật và thực tiễn sâu sắc, phù hợp cho 4 nhóm đối tượng sau:

• Thẩm phán, Kiểm sát viên và Điều tra viên: Nắm bắt phương pháp phân loại cấu thành tội phạm, kỹ năng xác định lỗi cố ý trực tiếp và phân hóa vai trò đồng phạm trong các vụ án có tổ chức, áp dụng giải quyết 100% các vụ án hình sự liên quan đến vũ khí quân dụng đúng pháp luật.

• Giảng viên, Học viên cao học và Sinh viên luật: Tiếp cận tài liệu tham khảo chuẩn mực về chuyên ngành Luật Hình sự, nghiên cứu 38 hồ sơ vụ án thực tiễn và mô hình so sánh pháp luật của 4 quốc gia tiên tiến (Nga, Trung Quốc, Canada, Thụy Điển).

• Lực lượng Công an cơ sở và Bộ đội Biên phòng: Khai thác bài học thực tiễn về phương thức hoạt động của tội phạm tại 213 km đường biên giới và các điểm nóng khoáng sản, ứng dụng xây dựng kế hoạch nghiệp vụ và các đợt cao điểm thu hồi vũ khí.

• Luật sư và Chuyên viên trợ giúp pháp lý: Sử dụng làm tài liệu tra cứu căn cứ pháp lý, phân tích các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho thân chủ trong giai đoạn tranh tụng tại tòa.

Câu hỏi thường gặp

Điểm hạn chế lớn nhất của Điều 230 Bộ luật Hình sự năm 1999 là gì?

Hạn chế lớn nhất là điều luật đã gom 7 nhóm hành vi có mức độ nguy hiểm xã hội khác nhau vào cùng một khung chế tài từ 1 đến 7 năm tù. Việc này gây khó khăn cho Hội đồng xét xử khi định tội danh và quyết định hình phạt công bằng.

Thực tiễn xét xử tại tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2011 - 2016 ghi nhận hành vi phạm tội nào phổ biến nhất?

Hành vi tàng trữ và sử dụng trái phép vũ khí quân dụng chiếm tỷ lệ cao nhất với 68,4% (26 trên tổng số 38 vụ án). Đối tượng chủ yếu là nam giới trong độ tuổi 18 đến 30 tại các vùng giáp ranh, khai thác tài nguyên mỏ.

Nếu chiếm đoạt tài sản mà bên trong có vũ khí quân dụng thì xử lý như thế nào?

Nếu người phạm tội không biết trước trong tài sản có vũ khí và ngay sau đó đem nộp cơ quan chức năng thì chỉ bị xử lý về tội chiếm đoạt tài sản. Nếu biết có vũ khí mà tiếp tục cất giữ, vận chuyển hoặc mua bán thì sẽ bị truy cứu thêm tội danh tương ứng theo Điều 230.

Pháp luật hình sự Liên bang Nga có điểm gì nổi bật mà Việt Nam có thể học tập?

Điều 223 Bộ luật Hình sự Liên bang Nga tách riêng tội chế tạo vũ khí thành điều luật độc lập với chế tài nghiêm khắc. Đồng thời, luật quy định miễn trách nhiệm hình sự cho người tự nguyện giao nộp vũ khí nếu không cấu thành tội phạm khác.

Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi có phải chịu trách nhiệm hình sự theo Điều 230 không?

Theo quy định, người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự khi phạm tội thuộc trường hợp rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng quy định tại khoản 2, 3 và 4 Điều 230 với mức án từ 5 năm tù trở lên.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về cấu thành tội phạm liên quan đến vũ khí quân dụng trong luật hình sự Việt Nam và quốc tế.
• Khảo sát thực chứng 38 vụ án với 57 bị cáo tại Tòa án nhân dân tỉnh Thanh Hóa trong giai đoạn 6 năm (2011 - 2016).
• Nhận diện chính xác 4 bất cập cốt lõi trong kỹ thuật lập pháp và thực tiễn lượng hình của các cơ quan tiến hành tố tụng.
• Kiến nghị 4 nhóm giải pháp đột phá hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực cán bộ tư pháp và siết chặt quản lý địa bàn.
• Tạo nguồn tài liệu khoa học giá trị phục vụ triển khai thi hành Bộ luật Hình sự năm 2015 và Luật số 14/2017/QH14.

Luận văn thạc sĩ của tác giả Nguyễn Hữu Hùng là công trình khoa học công phu, kết hợp chặt chẽ giữa nghiên cứu lý luận chuẩn mực và thực tiễn sinh động tại địa bàn trọng điểm Thanh Hóa. Các đề xuất trong công trình là định hướng quan trọng để nâng cao chất lượng xét xử trong giai đoạn 2017 - 2025. Hãy tham khảo và vận dụng ngay các kết quả nghiên cứu để nâng cao hiệu quả phòng chống tội phạm vũ khí quân dụng trong thực tiễn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TỘI CHẾ TẠO, TÀNG TRỮ,VẬN CHUYỂN, SỬ DỤNG, MUA BÁN TRÁI PHÉP HOẶC CHIẾM ĐOẠT VŨ KHÍ QUÂN DỤNG TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM 1. Khái niệm, đặc điểm và ý nghĩa của việc quy định tội phạm chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt vũ khí quân dụng trong Bộ luật hình sự Việt Nam 1. Khái niệm Trong khoa học Luật hình sự, tội phạm và nội dung của khái niệm tội phạm là vấn đề quan trọng nhất, nó phản ánh rõ nét và đầy đủ bản chất giai cấp, các đặc điểm chính trị - xã hội, cũng như những đặc điểm pháp lý của luật hình sự quốc gia, đồng thời, nó còn "được xem như là điều kiện cần thiết có tính nguyên tắc để giới hạn giữa tội phạm và không phải là tội phạm, giữa trách nhiệm hình sự và những trách nhiệm pháp lý khác. Theo pháp luật hình sự hiện hành ở nước ta, khái niệm tội phạm được các nhà làm luật ghi nhận trong Điều 8 BLHS năm 1999 (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2009).

Theo đó, tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong BLHS, do người có năng lực TNHS thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc, xâm phạm chế độ chính trị, chế độ kinh tế, nền văn hóa, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tự do, tài sản, các quyền, lợi ích hợp pháp khác của công dân, xâm phạm những lĩnh vực khác của trật tự pháp luật XHCN. Do đó, khái niệm một tội phạm cụ thể - các tội phạm về chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt VKQD chính là sự cụ thể hóa khái niệm tội phạm (chung) đã nêu ở trên. Bên cạnh đó, căn cứ 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] vào quy định của Luật số 14/2017/QH14 ngày 20/6/2017 về quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ và trên cơ sở tổng kết các quan điểm khác nhau trong khoa học, khái niệm tội chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt VKQD bao gồm các yêu tố nội hàm sau: - Các loại VKQD tội phạm thường sử dụng gây án bao gồm: Vũ khí quân dụng là vũ khí được chế tạo, sản xuất bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật, thiết kế của nhà sản xuất hợp pháp, được trang bị cho lực lượng vũ trang nhân dân và các lực lượng khác theo quy định của Luật số 14/2017/QH14 ngày 20/6/2017 để thi hành công vụ, bao gồm: + Súng cầm tay bao gồm: súng ngắn, súng trường, súng tiểu liên, súng trung liên, súng chống tăng, súng phóng lựu; + Vũ khí hạng nhẹ bao gồm: súng đại liên, súng cối, súng ĐKZ, súng máy phòng không, tên lửa chống tăng cá nhân; + Vũ khí hạng nặng bao gồm: máy bay chiến đấu, trực thăng vũ trang, xe tăng, xe thiết giáp, tàu chiến, tàu ngầm, pháo mặt đất, pháo phòng không, tên lửa; + Bom, mìn, lựu đạn, ngư lôi, thủy lôi; đạn sử dụng cho các loại vũ khí quy định tại các điểm a, b và c khoản 2, điều 3, Luật số 14/2017/QH14 ngày 20/6/2017. - Hành vi chế tạo trái phép VKQD là làm mới hoặc lắp ráp từ những bộ phận của vũ khí, có giá trị sử dụng theo tính năng của chúng.

Hành vi làm mới hoàn toàn súng được coi là chế tạo VKQD nếu đạn dung cho súng là đạn dùng cho các VKQD. - Tàng trữ trái phép VKQD là cất, giữ VKQD mà không được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cho phép. - Vận chuyển trái phép VKQD là hành vi đưa các loại VKQD từ nơi này tới nơi khác mà không được cơ quan có thẩm quyền cho phép. - Sử dụng trái phép VKQD là sử dụng không có giấy phép của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền.

9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - Mua bán trái phép VKQD là bán hay mua để bán lại; vận chuyển VKQD để bán cho người khác; tàng trữ để bán lại hoặc để chế tạo ra VKQD để bán lại trái phép; hoặc dùng VKQD để đổi lấy hàng hóa hay dùng hàng hóa để đổi lấy VKQD. - Chiếm đoạt VKQD bao gồm các hành vi cướp, cưỡng đoạt, cướp giật, công nhiên chiếm đoạt, tham ô, trộm cắp, lừa đảo, lạm dụng tín nhiệm hoặc dùng các thủ đoạn khác chiếm đoạt tài sản các đối tượng nói trên. Cũng được coi là chiếm đoạt VKQD trong trường hợp quân nhân, nhân viên, công nhân quốc phòng và những người khác được trang bị trái phép VKQD để huấn luyện, chiến đấu hoặc thực hiện nhiệm vụ trong thời gian công tác, khi xuất ngũ, chuyển ngành, về hưu mà còn được phép sử dụng nhưng đã không giao nộp theo quy định. Như vậy, các hành vi trên đều trái với quy định của pháp luật, hậu quả của các hành vi này ảnh hưởng trực tiếp tới tình hình an ninh, trật tự.

Nếu một người có đủ năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện các hành vi trên sẽ được coi là tội phạm. Chính vì vậy, có thể khái niệm về các tội chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt VKQD là các hành vi chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt vũ khí quân dụng do người có năng lực trách nhiệm hình sự và đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự thực hiện một cách cố ý, xâm phạm đến chế độ quản lý của Nhà nước đối với vũ khí quân dụng. Đặc điểm Chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt VKQD là hành vi làm ra, cất giữ, chuyển dịch, bán hay mua để bán lại, cướp, bắt cóc nhằm chiếm đoạt, cưỡng đoạt, cướp giật, công nhiên chiếm đoạt, trộm cắp, tham ô, lừa đảo, lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt… VKQD. Các tội phạm này mang những đặc trưng sau: 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] * Dấu hiệu pháp lý: - Khách thể của tội phạm: Là sự xâm phạm đến an toàn chung của xã hội cũng như chế độ quản lý và sử dụng VKQD.

Theo đó, VKQD được hiểu: các loại súng, đạn, mìn, lựu đạn.và phương tiện kỹ thuật quân sự được hiểu: ra đa, xe kéo, máy móc phục vụ thông tin liên lạc. - Mặt khách quan của tội phạm Hành vi khách quan của tội phạm này là hành vi làm ra, cất giấu, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt VKQD. + Hành vi chế tạo được hiểu: hành vi làm ra, chế tạo ra các VKQD. Việc chế tạo bao gồm những công đoạn như gia công, lắp ráp VKQD trên cơ sở các vũ khí, trang thiết bị hiện có.

+ Hành vi tàng trữ trái phép: là việc cất giữ trong người, chỗ ở, nơi làm việc của mình các VKQD trái với quy định của Nhà nước. Hình thức cất giữ có thể kéo dài. Tội phạm hoàn thành kể từ lúc hành vi cất giữ được thực hiện. Hành vi cất giữ thường được thực hiện bằng những thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt.

+ Hành vi sử dụng trái phép VKQD là việc dùng vũ khí trái với quy định của Nhà nước. + Hành vi mua bán trái phép VKQD được hiểu là hành vi mua đi, bán lại các đối tượng này (không kể người thực hiện hành vi mua bán là đối tượng nào). Tội phạm hoàn thành khi hành vi mua bán được thực hiện. + Hành vi chiếm đoạt VKQD được thực hiện rất đa dạng.

Người phạm tội có thể dùng rất nhiều thủ đoạn khác nhau để chiếm đoạt như: dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc hành vi lén lút, thủ đoạn lừa dối. - Mặt chủ quan của tội phạm Lỗi của người phạm tội chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt VKQD là lỗi cố ý trực tiếp. - Chủ thể của tội phạm 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Là người có năng lực TNHS và đạt độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự. * Hình phạt: - Khung cơ bản được qui định tại khoản 1, Điều 230, BLHS năm 1999, theo đó người nào có hành vi chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt VKQD thì bị phạt tù từ một năm đến bảy năm.

- Khung tăng nặng thứ nhất được qui định tại khoản 2, Điều 230 có mức phạt tù từ năm năm đến mười năm cho các trường hợp phạm tội sau: có tổ chức; vật phạm pháp có số lượng lớn; vận chuyển, mua bán qua biên giới; gây hậu quả rất nghiêm trọng; tái phạm nguy hiểm. - Khung tăng nặng thứ hai được qui định tại khoản 3, Điều 230 có mức phạt tù từ mười năm đến mười lăm năm cho các trường hợp phạm tội sau: vật phạm pháp có số lượng rất lớn; gây hậu quả rất nghiêm trọng. - Khung tăng nặng thứ ba được qui định tại khoản 4, Điều 230 có mức phạt tù từ mười lăm năm đến hai mươi năm hoặc tù chung thân cho các trường hợp phạm tội sau đây: vật phạm pháp có số lượng đặc biệt lớn; gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng. - Khoản 5 quy định về hình phạt bổ sung, theo đó người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ năm triệu đồng đến hai mươi triệu đồng, phạt quản chế hoặc cấm cư trú từ một năm đến năm năm.

Ý nghĩa của việc quy định tội phạm chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt vũ khí quân dụng trong Bộ luật hình sự Việt Nam Bộ luật hình sự là một trong những công cụ sắc bén và hữu hiệu của Nhà nước ta trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm nhằm bảo vệ chế độ XHCN, bảo vệ độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ, bảo vệ quyền làm chủ của nhân dân, quyền bình đẳng giữa các dân tộc, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, duy trì trật tự, an toàn xã hội, chống lại mọi hành vi 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] phạm tội, giáo dục người dân ý thức chấp hành và tuân thủ pháp luật.