Nghiên cứu tình hình thực hiện chính sách thu hồi đất nông nghiệp phục vụ cho phát triển công nghiệp trên địa bàn huyện chương mỹ tỉnh hà tây

Khảo sát thực trạng và hiệu quả chính sách thu hồi đất nông nghiệp cho phát triển công nghiệp tại Chương Mỹ, Hà Tây. Đánh giá tác động.

• Tác giả: Nguyễn Thị Liên
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Văn Tuấn
• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Quản Lý Đất Đai
• Đề tài: Nghiên cứu tình hình thực hiện chính sách thu hồi đất nông nghiệp phục vụ cho phát triển công nghiệp trên địa bàn huyện Chương Mỹ, tỉnh Hà Tây
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Hà Tây

Tóm tắt

I. Toàn cảnh chính sách thu hồi đất nông nghiệp tại Chương Mỹ

Quá trình thu hồi đất nông nghiệp phục vụ phát triển công nghiệp là một chủ trương lớn, đóng vai trò then chốt trong việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế tại huyện Chương Mỹ, tỉnh Hà Tây (nay thuộc Hà Nội). Đất đai, với vai trò là tư liệu sản xuất đặc biệt, trở thành nguồn lực cốt lõi để xây dựng các cơ sở hạ tầng, phát triển khu công nghiệp, và thu hút đầu tư. Huyện Chương Mỹ, với vị trí chiến lược nằm trong quy hoạch chuỗi đô thị Miếu Môn – Xuân Mai – Hòa Lạc – Sơn Tây, sở hữu tiềm năng lớn để trở thành một trung tâm công nghiệp, thương mại và dịch vụ. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất, đặc biệt là đất nông nghiệp, là yêu cầu tất yếu. Chính sách thu hồi đất Hà Nội nói chung và tại Chương Mỹ nói riêng được xây dựng dựa trên nền tảng của Luật Đất đai 2003 và các văn bản hướng dẫn của Chính phủ, cùng với những quy định cụ thể của tỉnh Hà Tây. Mục tiêu của chính sách không chỉ dừng lại ở việc giải phóng mặt bằng để bàn giao cho các dự án, mà còn phải đảm bảo hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, nhà đầu tư và người dân, đặc biệt là các hộ gia đình nông dân có đất bị thu hồi. Quá trình này đòi hỏi một cơ chế đồng bộ từ quy hoạch sử dụng đất, xác định khung giá đất, đến việc thực thi chính sách đền bù, hỗ trợ và tái định cư, nhằm đảm bảo an sinh xã hội và ổn định đời sống người dân bị thu hồi đất.

1.1. Bối cảnh công nghiệp hóa và quy hoạch sử dụng đất

Thực hiện chủ trương công nghiệp hóa, hiện đại hóa, UBND huyện Chương Mỹ đã xác định phát triển công nghiệp là hướng đi đột phá. Huyện nằm trên hành lang phát triển phía Tây của thủ đô, có hệ thống giao thông thuận lợi, tạo điều kiện thu hút vốn đầu tư. Để đáp ứng nhu cầu mặt bằng cho các dự án, công tác quy hoạch sử dụng đất được triển khai mạnh mẽ. Một diện tích lớn đất nông nghiệp được quy hoạch chuyển đổi để xây dựng các khu, cụm công nghiệp Chương Mỹ. Điển hình là cụm công nghiệp Phú Nghĩa, được xem là dự án trọng điểm. Việc quy hoạch này không chỉ thay đổi cơ cấu sử dụng đất mà còn đặt ra những thách thức lớn trong công tác quản lý và thực thi chính sách đất đai tại địa phương.

1.2. Vai trò của thu hồi đất đối với phát triển kinh tế

Việc thu hồi đất nông nghiệp là tiền đề không thể thiếu để triển khai các dự án công nghiệp quy mô lớn. Nó tạo ra quỹ đất sạch, hấp dẫn các nhà đầu tư trong và ngoài nước, từ đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tăng nguồn thu cho ngân sách và chuyển dịch cơ cấu lao động. Theo tài liệu nghiên cứu, việc hình thành các khu công nghiệp tại Chương Mỹ đã tạo ra sức hút đầu tư đáng kể, góp phần thay đổi bộ mặt kinh tế-xã hội của huyện. Tuy nhiên, quá trình này cũng tác động sâu sắc đến hàng ngàn hộ nông dân, đòi hỏi các chính sách hỗ trợ phải thực sự hiệu quả để đảm bảo phát triển bền vững.

II. Khung pháp lý và chính sách đền bù khi thu hồi đất nông nghiệp

Cơ sở pháp lý cho việc thu hồi đất nông nghiệp tại huyện Chương Mỹ giai đoạn nghiên cứu chủ yếu dựa trên Luật Đất đai 2003 và các Nghị định liên quan của Chính phủ, đặc biệt là Nghị định 197/2004/NĐ-CP. Các văn bản này quy định rõ về các trường hợp thu hồi đất, thẩm quyền, trình tự thủ tục, và nguyên tắc bồi thường. Trên cơ sở đó, UBND tỉnh Hà Tây đã ban hành các quyết định cụ thể hóa chính sách đền bù và hỗ trợ, phù hợp với điều kiện thực tiễn tại địa phương. Nguyên tắc cốt lõi là người bị thu hồi đất loại nào thì được bồi thường bằng việc giao đất mới có cùng mục đích sử dụng, nếu không có đất thì bồi thường bằng giá trị quyền sử dụng đất tại thời điểm thu hồi. Chính sách không chỉ bao gồm việc đền bù giá trị đất, mà còn có các khoản hỗ trợ đa dạng như hỗ trợ di chuyển, hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất, và quan trọng nhất là hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp cho nông dân. Việc xác định bảng giá đất huyện Chương Mỹ làm căn cứ đền bù là một khâu quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người dân và là nguồn gốc của nhiều tranh chấp đất đai nếu không được thực hiện một cách công khai, minh bạch và hợp lý.

2.1. Quy định về bồi thường hỗ trợ và tái định cư

Theo Nghị định 197/2004/NĐ-CP và các quy định của tỉnh Hà Tây, chính sách bồi thường hỗ trợ tái định cư được xây dựng khá toàn diện. Nội dung bồi thường bao gồm giá trị đất bị thu hồi, tài sản trên đất như cây trồng, vật nuôi. Các khoản hỗ trợ bao gồm: hỗ trợ ổn định đời sống (tính bằng tiền tương đương 30kg gạo/nhân khẩu/tháng trong một thời gian nhất định), hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp và tạo việc làm (bằng tiền hoặc các khóa đào tạo nghề), hỗ trợ di chuyển... Mức hỗ trợ cụ thể được quy định theo từng khu vực (đồng bằng, trung du, miền núi) và được tính trên đơn vị đồng/m², nhằm đơn giản hóa thủ tục và đảm bảo công bằng.

2.2. Quy trình giải phóng mặt bằng tại huyện Chương Mỹ

Quy trình giải phóng mặt bằng được thực hiện theo các bước chặt chẽ. Bắt đầu từ việc thông báo chủ trương, quyết định thu hồi đất đến từng hộ dân. Sau đó, hội đồng bồi thường của huyện phối hợp với chính quyền xã tiến hành kiểm kê, đo đạc diện tích đất và tài sản bị ảnh hưởng. Phương án bồi thường, hỗ trợ được lập, niêm yết công khai để người dân góp ý trước khi trình cấp có thẩm quyền phê duyệt. Bước cuối cùng là tổ chức chi trả tiền đền bù và bàn giao mặt bằng. Quá trình này đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan quản lý nhà nước về đất đai và sự tham gia, giám sát của người dân để hạn chế sai sót và khiếu nại tố cáo về đất đai.

III. Phân tích thực trạng thu hồi đất nông nghiệp tại Chương Mỹ

Nghiên cứu về thực trạng thu hồi đất tại huyện Chương Mỹ giai đoạn 2003-2008 cho thấy một bức tranh rõ nét về quy mô và tác động của quá trình này. Tổng diện tích đất bị thu hồi để phát triển công nghiệp là 328,93 ha, trong đó đất nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn nhất với 243,28 ha (chiếm 73,9%). Điều này đã tác động đến 1.052 hộ gia đình nông dân, làm thay đổi cơ bản tư liệu sản xuất và cuộc sống của họ. Phần lớn diện tích bị thu hồi là đất trồng lúa (213,45 ha), vốn là nguồn sinh kế chính của nhiều thế hệ. Về hình thức đền bù, do quỹ đất công của các xã hạn hẹp, hình thức đền bù bằng tiền chiếm ưu thế tuyệt đối với 276,93 ha (84,2%), trong khi đền bù bằng đất chỉ chiếm một phần nhỏ. Việc áp dụng chính sách đền bù bằng tiền mặt, dù giải quyết nhanh gọn về mặt thủ tục, nhưng cũng đặt ra những thách thức lớn về việc quản lý và sử dụng số tiền này của người dân, cũng như bài toán chuyển đổi nghề nghiệp cho nông dân một cách bền vững. Công tác giải phóng mặt bằng nhìn chung được thực hiện đúng quy trình, với tỷ lệ hộ dân nhận đền bù và bàn giao mặt bằng khá cao, đạt 92,8%.

3.1. Thống kê diện tích và số hộ bị ảnh hưởng

Số liệu từ Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Chương Mỹ cho thấy, trong 1.052 hộ bị thu hồi đất, có 32 hộ bị thu hồi 100% diện tích đất nông nghiệp, 307 hộ bị thu hồi trên 50% và 713 hộ bị thu hồi dưới 50%. Các con số này phản ánh mức độ ảnh hưởng khác nhau đến từng nhóm hộ. Những hộ bị thu hồi toàn bộ hoặc phần lớn diện tích đất sản xuất đối mặt với nguy cơ mất việc làm và phải thay đổi hoàn toàn phương thức sinh kế. Điển hình là tại xã Phú Nghĩa, việc mở rộng cụm công nghiệp Chương Mỹ đã thu hồi 130 ha đất nông nghiệp của 503 hộ dân.

3.2. Tình hình thực hiện chính sách đền bù hỗ trợ

Việc chi trả tiền đền bù và hỗ trợ được thực hiện theo bảng giá đất huyện Chương Mỹ do tỉnh Hà Tây quy định. Ngoài tiền bồi thường đất (khoảng 54.000 đồng/m² đất nông nghiệp), người dân còn nhận được các khoản hỗ trợ ổn định đời sống và hỗ trợ chuyển đổi việc làm (15.000 đồng/m²). Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng mức giá đền bù còn thấp so với giá trị thực tế và chưa đủ để đảm bảo cuộc sống ổn định lâu dài. Dù vậy, phần lớn các hộ dân đã chấp hành chính sách, cho thấy công tác tuyên truyền, vận động của chính quyền địa phương đã đạt được hiệu quả nhất định trong việc tạo sự đồng thuận.

IV. Đánh giá tác động xã hội từ việc thu hồi đất nông nghiệp

Việc thu hồi đất nông nghiệp để phát triển khu công nghiệp tại Chương Mỹ đã tạo ra những tác động xã hội đa chiều, vừa tích cực vừa tiêu cực. Một mặt, nó góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tạo ra nhiều việc làm mới trong lĩnh vực công nghiệp và dịch vụ, thay đổi bộ mặt nông thôn. Mặt khác, nó cũng gây ra những xáo trộn lớn trong đời sống, văn hóa và xã hội của cộng đồng dân cư địa phương. Việc đánh giá tác động này là cực kỳ quan trọng để hoàn thiện chính sách trong tương lai, đặc biệt là các chính sách liên quan đến an sinh xã hội. Nghiên cứu điển hình tại xã Phú Nghĩa cho thấy, sau khi nhận tiền đền bù, một số hộ sử dụng vốn hiệu quả để kinh doanh, dịch vụ hoặc cho con cái học hành. Tuy nhiên, không ít gia đình gặp khó khăn trong việc tìm kiếm việc làm mới do thiếu kỹ năng, trình độ. Tình trạng một bộ phận lao động nông thôn trở nên thất nghiệp hoặc làm các công việc thời vụ, không ổn định là một thách thức lớn. Đây là bài toán mà không chỉ UBND huyện Chương Mỹ mà cả các cấp cao hơn cần quan tâm giải quyết, nhất là khi Luật Đất đai sửa đổi đang hướng tới việc đảm bảo sinh kế bền vững cho người dân.

4.1. Thay đổi đời sống người dân bị thu hồi đất

Khảo sát tại xã Phú Nghĩa cho thấy, đời sống người dân bị thu hồi đất có sự phân hóa rõ rệt. Các hộ gia đình trẻ, năng động có xu hướng thích ứng tốt hơn, nhanh chóng chuyển sang các ngành nghề phi nông nghiệp. Ngược lại, những lao động lớn tuổi gặp nhiều trở ngại trong việc chuyển đổi nghề nghiệp cho nông dân. Thu nhập của nhiều hộ trở nên bấp bênh hơn sau khi nguồn thu ổn định từ nông nghiệp không còn. Vấn đề việc làm trở thành mối quan tâm hàng đầu của cộng đồng, đòi hỏi sự vào cuộc của cả doanh nghiệp và chính quyền trong việc đào tạo nghề và ưu tiên tuyển dụng lao động địa phương.

4.2. Các khiếu nại và tranh chấp đất đai phát sinh

Mặc dù tỷ lệ đồng thuận cao, quá trình thu hồi đất không tránh khỏi các khiếu nại, tố cáo về đất đai. Các vấn đề chính thường xoay quanh đơn giá đền bù, việc xác định nguồn gốc đất, và sự thiếu minh bạch trong quá trình kiểm kê. Một số tranh chấp đất đai nhỏ lẻ đã phát sinh, chủ yếu liên quan đến ranh giới hoặc quyền thừa kế. Việc giải quyết kịp thời, dứt điểm các khiếu nại này là yếu tố quan trọng để giữ vững ổn định chính trị - xã hội tại địa phương. Điều này cho thấy cần tăng cường cơ chế đối thoại, công khai thông tin và giám sát của cộng đồng trong công tác giải phóng mặt bằng.

V. Hướng dẫn 5 giải pháp chính sách đất đai hiệu quả nhất

Để nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách thu hồi đất nông nghiệp và đảm bảo phát triển bền vững, tài liệu nghiên cứu đã đề xuất một hệ thống các giải pháp đồng bộ. Các giải pháp chính sách đất đai này tập trung vào việc giải quyết những tồn tại, vướng mắc trong thực tiễn, hướng tới mục tiêu cuối cùng là cải thiện đời sống người dân bị thu hồi đất và tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước về đất đai. Cần có sự kết hợp hài hòa giữa việc hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao năng lực thực thi của chính quyền địa phương, và phát huy vai trò chủ thể của người dân. Thay vì chỉ đền bù bằng tiền, cần đa dạng hóa các hình thức hỗ trợ, đặc biệt là hỗ trợ tạo sinh kế lâu dài. Các chính sách này không chỉ áp dụng cho Chương Mỹ mà còn có thể là kinh nghiệm quý báu cho các địa phương khác đang trong quá trình công nghiệp hóa, đặc biệt trong bối cảnh thu hồi đất Hà Nội ngày càng phức tạp và nhạy cảm. Việc áp dụng các giải pháp này sẽ góp phần giảm thiểu tranh chấp đất đai và xây dựng một môi trường phát triển hài hòa, bền vững.

5.1. Giải pháp về cơ chế chính sách và khung giá đất

Cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách theo hướng bảo vệ tốt hơn quyền lợi của người dân. Khung giá đất đền bù cần được xây dựng sát với giá thị trường, có sự tham gia thẩm định của các tổ chức độc lập và đại diện người dân. Cần nghiên cứu các mô hình hỗ trợ mới như cho người dân góp vốn bằng quyền sử dụng đất vào dự án, hoặc bố trí các lô đất dịch vụ để họ có nguồn thu nhập ổn định. Các quy định trong Luật Đất đai sửa đổi cần được cụ thể hóa để giải quyết các vấn đề này.

5.2. Giải pháp về đào tạo nghề và đảm bảo an sinh xã hội

Đây là giải pháp mang tính cốt lõi. Cần xây dựng các đề án chuyển đổi nghề nghiệp cho nông dân một cách bài bản, gắn liền với nhu cầu của các doanh nghiệp trong khu công nghiệp. Các chương trình đào tạo cần thực chất, hiệu quả, không chỉ cấp chứng chỉ hình thức. Song song đó, phải củng cố mạng lưới an sinh xã hội, hỗ trợ bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội cho các lao động bị mất đất, đảm bảo họ không bị bỏ lại phía sau trong quá trình phát triển.

5.3. Giải pháp về nâng cao năng lực quản lý nhà nước

Nâng cao năng lực và trách nhiệm của đội ngũ cán bộ địa chính, cán bộ làm công tác giải phóng mặt bằng là yêu cầu cấp thiết. Cần tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm trong quản lý và sử dụng đất. Công khai, minh bạch hóa toàn bộ quy trình từ quy hoạch sử dụng đất đến phương án đền bù chi tiết sẽ giúp tăng cường sự tin tưởng và đồng thuận của người dân, hạn chế tối đa các khiếu nại tố cáo về đất đai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Đất đai là nguồn tài nguyên vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là thành phần quan trọng của môi trường sống, địa bàn sinh sống của dân cư, là nơi xây dựng các cơ sở kinh tế, văn hoá xã hội, an ninh quốc phòng. Việc khai thác, sử dụng, quản lý và bảo vệ đất một cách khoa học không chỉ quyết định đến tương lai đất nước mà còn là sự đảm bảo cho mục tiêu ổn định và phát triển bền vững nền kinh tề xã hội. Trong những năm gần đây thực hiện công cuộc đổi mới của Đảng và Nhà nước, đất nước ta đang bước vào một thời kì mới, thời kì “ công nghiệp hoá, hiện đại hoá”. Trên các vùng nông thôn đã và đang từng bước thực hiện chủ trương thu hút vốn đầu tư trong và ngoài nước.

Trên cơ sở nâng cao hiệu quả sử dụng đất, giải quyết tốt công ăn việc làm cho người lao động, để nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân. Chương Mỹ là một huyện lớn trong 14 huyện, thị của tỉnh Hà Tây, tổng diện tích tự nhiên của huyện Chương Mỹ là 23. Mặt khác, huyện lại nằm trong dự án quy hoạch chuỗi đô thị Miếu Môn – Xuân Mai- Hoà Lạc- Sơn Tây và nằm trong vùng quy hoạch phát triển hành lang của thủ đô Hà Nội về phía Tây. Với điều kiện rất thuận lợi để phát triển công nghiệp, thương mại.

Tuy nhiên vì nhiều lý do khác nhau, hiện nay Chương Mỹ vẫn là huyện nông nghiệp; các ngành Công nghiệp, Thương mại và Dịch vụ còn ở trong tình trạng phát triển chậm. Trước tình hình đó, huyện uỷ, UBND huyện đã thi hành chủ trương tạo môi trường thuận lợi để thu hút vốn đầu tư và phát triển Công nghiệp, Thương mại trên địa bàn huyện nhằm thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế của huyện theo hướng CNH, HĐH. Thực hiện chủ trương này, trong những năm gần đây, một diện tích lớn đất Nông nghiệp đã được thu hồi để chuyển sang xây dựng các khu Công nghiệp tập trung, đã tạo ra sức hấp dẫn đáng kể đối với các nhà đầu tư trong và ngoài nước. 1 Với mong muốn cần phải có những nghiên cứu nhằm đánh giá lại công tác thu hồi đất nông nghiệp trên địa bàn huyện để phát triển công nghiệp, em thực hiện đề tài: “ Nghiên cứu tình hình thực hiện chính sách thu hồi đất nông nghiệp phục vụ cho phát triển công nghiệp trên địa bàn huyện Chương Mỹ, tỉnh Hà Tây” Mục tiêu nghiên cứu của khoá luận là: Trên cơ sở nghiên cứu tình hình thực hiện chính sách thu hồi đất Nông nghiệp để phát triển Công nghiệp tại huyện Chương Mỹ, đưa ra một số giải pháp góp phần đẩy mạnh và hoàn thiện việc thực hiện chính sách thu hồi đất Nông nghiệp phục vụ cho phát triển Công nghiệp tại địa phương.

Khoá luận gồm một số nội dung chính sau đây: Phần I: Các chính sách của Nhà nước về đền bù và hỗ trợ đối với các hộ gia đình bị thu hồi đất Nông nghiệp để phát triển Công nghiệp. Phần II: Mục tiêu, đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu Phần III: Kết quả nghiên cứu Phần IV: Kết luận, kiến nghị 2 PHẦN I CÁC CHÍNH SÁCH CỦA NHÀ NƯỚC VỀ ĐỀN BÙ VÀ HỖ TRỢ ĐỐI VỚI CÁC HỘ GIA ĐÌNH BỊ THU HỒI ĐẤT NÔNG NGHIỆP ĐỂ PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP 1. Những quy định chung của pháp luật về thu hồi đất đã giao cho các hộ gia đình Theo điều 4 Luật đất đai 2003, thu hồi đất là việc nhà nước ra quyết định hành chính để thu lại quyền sử dụng đất đã giao cho các tổ chức, cá nhân, hộ gia đình, theo quy định của pháp luật. Mục đích của việc thu hồi đất nhằm đảm bảo đất đai được sử dụng hợp pháp, đúng mục đích, đạt hiệu quả cao, khắc phục tình trạng tuỳ tiện trong quản lý, sử dụng đất, vi phạm luật đất đai, đồng thời, đáp ứng nhu cầu sử dụng đất phục vụ cho mục đích của quốc gia khi cần thiết.

Các trường hợp thu hồi đất Theo điều 38 Luật đất đai 2003, Nhà nước thu hồi đất trong các trường hợp sau: - Nhà nước sử dụng đất vào mục đích an ninh quốc phòng, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, phát triển kinh tế. - Tổ chức được nhà nước giao đất không thu tiền sử dụng đất, được nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất mà tiền sử dụng đất có nguồn gốc từ ngân sách Nhà nước hoặc cho thuê đất thu tiền thuê đất hàng năm bị giải thể, phá sản, chuyển đi nơi khác, giảm hoặc không còn nhu cầu sử dụng đất. - Sử dụng đất không đúng mục đích, sử dụng đất không hiệu quả. - Người sử dụng đất cố ý huỷ hoại đất.

- Đất được giao không đúng đối tượng hoặc không đúng thẩm quyền. - Đất bị lấn, chiếm trong các trường hợp sau: + Đất chưa sử dụng bị lấn, chiếm; 3 + Đất không được chuyển quyền sử dụng đất theo quy định của Luật này mà người sử dụng đất do thiếu trách nhiệm để bị lấn chiếm; - Cá nhân sử dụng đất chết mà không có người thừa kế; - Người sử dụng đất tự nguyện trả lại đất. - Người sử dụng đất cố ý không thực hiện nghĩa vụ đối với nhà nước. - Đất được nhà nước giao, cho thuê có thời hạn mà không được gia hạn khi hết thời hạn.

- Đất trồng cây hàng năm không được sử dụng trong thời hạn 12 tháng liền; Đất trồng cây lâu năm không được sử dụng trong thời hạn 18 tháng liền; Đất trồng rừng không được sử dụng trong thời hạn 24 tháng liền; - Đất được nhà nước giao, cho thuê để thực hiện dự án đầu tư mà không được sử dụng trong thời hạn 12 tháng liền hoặc tiến độ sử dụng đất chậm hơn 24 tháng so với tiến độ ghi trong dự án đầu tư, kể từ khi nhận bàn giao đất trên địa bàn mà không được cơ quan Nhà nước có quyết định giao đất, cho thuê đất đó cho phép. Trình tự, thủ tục thu hồi đất Trình tự thu hồi đất được Nhà nước quy định tại điều 39 của Luật đất đai như sau: - Trước khi thu hồi đất, chậm nhất là 90 ngày đối với đất Nông nghiệp và 160 ngày đối với đất Phi nông nghiệp, cơ quan Nhà nước có thẩm quyền phải thông báo cho người bị thu hồi đất biết lí do thu hồi, thời gian và kế hoạch di chuyển, phương án tổng thể về bồi thường, giải phóng mặt bằng, tái định cư. Cơ quan nhà nước có thẩm quyền trước khi thu hồi đất cần phải chuẩn bị về mặt tâm lí và pháp lí cho người có đất bị thu hồi. Tuyên truyền, phổ biến pháp luật, các chủ trương, chính sách và các văn bản Luật đất đai liên quan đến việc thu hồi đất.

Chính quyền địa phương cần phải lắng nghe, ghi nhận ý kiến đóng góp, nguyện vọng chính đáng của người dân bị thu hồi đất và phản ánh lên cấp có thẩm quyền để giải quyết. 4 - Sau khi có quyết định thu hồi đất và phương án bồi thường, giải phóng mặt bằng, tái định cư đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền xét duyệt, được công bố công khai, có hiệu lực thi hành, người bị thu hồi đất phải chấp hành quyết định thu hồi đất. Trường hợp người bị thu hồi đất không chấp hành quyết định thu hồi đất thì UBND cấp có thẩm quyền quyết định thu hồi đất và ra quyết định cưỡng chế. Người bị cưỡng chế thu hồi đất phải chấp hành quyết định cưỡng chế và có quyền khiếu nại.

Thẩm quyền thu hồi đất Theo điều 44 Luật đất đai 2003, thẩm quyền thu hồi đất được quy định như sau: - UBND tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương quyết định thu hồi đất đối với tổ chức, cơ sở tôn giáo, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, tổ chức, cá nhân nước ngoài, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 điều này. - UBND huyện, quận, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh quyết định thu hồi đất đối với hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư, người Việt Nam định cư ở nước ngoài thuộc đối tượng được mua nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở tại Việt Nam. - Cơ quan Nhà nước có thẩm quyền thu hồi đất quy định tại khoản 1 và khoản 2 điều này không được uỷ quyền. Những chính sách của nhà nước về hỗ trợ phát triển kinh tế đối với các hộ gia đình có đất bị thu hồi Theo quy định của Luật đất đai năm 2003, có 2 hình thức thu hồi đất là thu hồi đất có bồi thường và thu hồi đất không bồi thường.

Người bị thu hồi đất được bồi thường khi có đầy đủ các điều kiện bồi thường theo quy định của pháp luật (như có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, có quyết định giao đất của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền và các giấy tờ hợp lệ theo quy định của pháp luật). Các trường hợp người bị thu hồi đất không có đủ điều kiện để bồi thường thì UBND cấp tỉnh xem xét để hỗ trợ. Nguyên tắc bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất Nguyên tắc bồi thường, hỗ trợ cho người dân khi Nhà nước thu hồi đất được nêu tại điều 42 Luật đất đai 2003 như sau: - Người bị thu hồi loại đất nào thì được bồi thường bằng việc giao đất mới có cùng mục đích sử dụng, nếu không có đất để bồi thường thì được bồi thường bằng giá trị quyền sử dụng đất tại thời điểm có quyết định bị thu hồi. - Đối với đất ở, trước khi thu hồi đất thì UBND tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương lập và thực hiện các dự án tái định cư để bồi thường bằng nhà ở, đất ở cho người bị thu hồi đất.

Đối với khu vực nội thị, nếu không có khu tái định cư thì người bị thu hồi đất được bồi thường bằng tiền và được ưu tiên mua hoặc thuê nhà ở thuộc sở hữu của Nhà nước. Khu vực nông thôn thì được bồi thường bằng đất ở, trường hợp giá trị quyền sử dụng đất ở bị thu hồi lớn hơn đất ở được bồi thường thì người bị thu hồi đất được bồi thường bằng tiền đối với phần chênh lệch đó. - Trường hợp thu hồi đất của hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất mà không có đất để bồi thường cho việc tiếp tục sản xuất thì ngoài việc được bồi thường bằng tiền, người bị thu hồi đất còn được nhà nước hỗ trợ để ổn định đời sống, đào tạo chuyển đổi ngành nghề, bố trí việc làm mới.