Luận văn nghiên cứu xác định tiêu chuẩn chọn đất và phân hạng đất trồng rừng bạch đàn urophylia làm nguyên liệu giấy và ván dăm tại tỉnh phú thọ

Chuyên khảo phân tích Luận văn nghiên cứu xác định tiêu chuẩn chọn đất và phân hạng đất trồng rừng bạch đàn urophylia làm, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Tác giả: Lê Thành Công
• Người hướng dẫn: PGS.TS Ngô Đình Quế
• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Lâm Học
• Đề tài: Nghiên Cứu Tiêu Chuẩn Chọn Đất Trồng Rừng Bạch Đàn Urophylla Tại Phú Thọ
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Hà Tây

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC ĐỒ THỊ
• DANH MỤC CÁC BẢN ĐỒ
• ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Trên thế giới
• 1.2. Một số kết quả nghiên cứu về Bạch đàn urô (E.
• 2. CHƯƠNG 2: MỤC TIÊU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mục tiêu, đối tượng và giới hạn của đề tài
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN DÂN SINH KINH TẾ TỈNH PHÚ THỌ
• 3.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội tỉnh Phú Thọ
• 3.2. Hiện trạng sử dụng đất đai và tài nguyên rừng tỉnh Phú Thọ
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Phân hạng mức độ thích hợp cây trồng cấp vĩ mô
• 4.2. Ảnh hưởng của điều kiện lập địa đến sinh trưởng rừng trồng Bạch đàn Urophylla tại Phú Thọ
• 4.3. Sinh trưởng của Bạch đàn Urophylla với tính chất đất
• 4.4. Đánh giá hiệu quả kinh tế của trồng rừng Bạch đàn urophylla
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN, TỒN TẠI VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Bạch Đàn Urophylla ở Phú Thọ Giá Trị

Đất đai là tài nguyên vô giá, là tư liệu sản xuất then chốt, đặc biệt trong lâm nghiệp và trồng rừng nguyên liệu. Đánh giá chính xác tiềm năng đất đai, phân loại đất, xác định quy mô và chất lượng đất là cơ sở khoa học cho quy hoạch, bố trí cây trồng và xây dựng phương án kinh doanh hiệu quả. Trong bối cảnh nhu cầu gỗ tăng cao cho chế biến lâm sản, bột giấy và ván dăm, việc mở rộng diện tích rừng trồng sản xuất là tất yếu. Để đầu tư trồng rừng hiệu quả, cần phân hạng đất cho các loài cây trồng rừng chủ yếu, dự đoán năng suất trên các lập địa khác nhau và tính toán chi phí, lợi nhuận cho luân kỳ kinh doanh. Cây Bạch đàn Urophylla được xem là cây trồng phổ biến làm nguyên liệu giấy tại Phú Thọ, mang lại giá trị kinh tế cao.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Bạch Đàn Urophylla Trong Lâm Nghiệp

Cây Bạch đàn đã chứng minh giá trị kinh tế cao trong ngành công nghiệp giấy và gỗ. Là loài cây mọc nhanh, Bạch đàn mang lại lợi nhuận to lớn, được trồng rộng rãi trên thế giới. Tại Phú Thọ, Bạch đàn Urophylla trở thành lựa chọn phổ biến cho nguyên liệu giấy. Tuy nhiên, việc chọn đất chưa đúng và thiếu biện pháp kỹ thuật phù hợp dẫn đến thất bại ở một số khu vực. Do đó, nghiên cứu về tiêu chuẩn chọn đất cho Bạch đàn Urophylla là vô cùng cần thiết.

1.2. Mục Tiêu Nghiên Cứu Tiêu Chuẩn Chọn Đất Bạch Đàn

Nghiên cứu này tập trung vào xác định tiêu chuẩn chọn đất và phân hạng đất trồng rừng Bạch đàn Urophylla làm nguyên liệu giấy và ván dăm tại Phú Thọ. Mục tiêu là cung cấp cơ sở khoa học để lựa chọn đất phù hợp, đảm bảo năng suất và hiệu quả kinh tế của rừng trồng. Nghiên cứu này sẽ góp phần giải quyết vấn đề chọn đất chưa đúng, từ đó tạo ra những vùng trồng tập trung và ổn định về năng suất.

II. Vấn Đề và Thách Thức Chọn Đất Trồng Bạch Đàn ở Phú Thọ

Mặc dù Bạch đàn Urophylla được trồng rộng rãi ở Phú Thọ, nhưng không phải lúc nào cũng đạt được thành công. Một trong những nguyên nhân chính là việc chọn đất chưa phù hợp. Việc thiếu hiểu biết về các yếu tố đất đai ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển của Bạch đàn dẫn đến năng suất thấp, thậm chí là thất bại hoàn toàn. Điều này gây thiệt hại kinh tế cho người trồng rừng và ảnh hưởng đến hiệu quả chung của ngành lâm nghiệp. Cần xác định rõ các tiêu chuẩn và yêu cầu của đất để đảm bảo sự thành công của rừng trồng Bạch đàn Urophylla.

2.1. Ảnh Hưởng Của Đất Đến Sinh Trưởng Bạch Đàn Urophylla

Đất đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp dinh dưỡng, nước và không khí cho cây trồng. Các yếu tố như độ pH, thành phần cơ giới, độ dày tầng đất và hàm lượng chất hữu cơ ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sinh trưởng của Bạch đàn Urophylla. Đất nghèo dinh dưỡng, chua hoặc quá kiềm đều có thể gây cản trở sự phát triển của cây. Việc đánh giá và cải tạo đất trước khi trồng là vô cùng quan trọng.

2.2. Thiếu Hụt Biện Pháp Kỹ Thuật Trồng và Kinh Doanh

Ngoài việc chọn đất phù hợp, cần có biện pháp kỹ thuật trồng và kinh doanh hợp lý để tạo ra những vùng trồng tập trung và ổn định về năng suất. Các biện pháp này bao gồm việc xử lý đất, bón phân, tưới nước, phòng trừ sâu bệnh và quản lý rừng. Việc thiếu hụt kiến thức và kinh nghiệm trong các biện pháp này cũng là một thách thức lớn đối với người trồng rừng Bạch đàn Urophylla ở Phú Thọ. Việc ứng dụng khoa học kỹ thuật vào trồng rừng là chìa khóa để nâng cao năng suất và hiệu quả kinh tế.

2.3. Khó Khăn Trong Xây Dựng Vùng Trồng Bạch Đàn Tập Trung

Việc xây dựng vùng trồng Bạch đàn tập trung đòi hỏi sự phối hợp giữa các hộ trồng rừng, chính quyền địa phương và doanh nghiệp chế biến. Khó khăn trong việc quy hoạch đất đai, giải phóng mặt bằng và đầu tư hạ tầng kỹ thuật là những thách thức lớn. Ngoài ra, cần có chính sách hỗ trợ về vốn, kỹ thuật và thị trường để khuyến khích người dân tham gia vào việc trồng Bạch đàn tập trung. Sự liên kết giữa các bên là yếu tố then chốt để phát triển ngành trồng rừng bền vững.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Xác Định Tiêu Chuẩn Chọn Đất Bạch Đàn

Nghiên cứu này sử dụng kết hợp nhiều phương pháp để xác định tiêu chuẩn chọn đất và phân hạng đất trồng rừng Bạch đàn Urophylla. Các phương pháp bao gồm: khảo sát thực địa, phân tích mẫu đất, đánh giá sinh trưởng của cây, và phân tích kinh tế. Khảo sát thực địa giúp thu thập thông tin về các loại đất, địa hình và thực vật hiện có. Phân tích mẫu đất xác định các chỉ tiêu hóa lý của đất. Đánh giá sinh trưởng của cây giúp xác định mối liên hệ giữa tính chất đất và năng suất Bạch đàn. Phân tích kinh tế đánh giá hiệu quả kinh tế của việc trồng Bạch đàn trên các loại đất khác nhau.

3.1. Khảo Sát Địa Điểm và Thu Thập Mẫu Đất Nghiên Cứu

Khảo sát địa điểm là bước quan trọng để hiểu rõ điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội của khu vực nghiên cứu. Việc thu thập mẫu đất đại diện cho các loại đất khác nhau giúp phân tích các chỉ tiêu quan trọng như độ pH, thành phần cơ giới, hàm lượng chất hữu cơ và dinh dưỡng. Các thông tin thu thập được sẽ là cơ sở cho việc đánh giá khả năng thích hợp của đất đối với cây Bạch đàn Urophylla.

3.2. Phân Tích Hóa Lý Mẫu Đất và Đánh Giá Độ Phì Nhiêu

Phân tích hóa lý mẫu đất là phương pháp khoa học để xác định các tính chất của đất như độ pH, thành phần cơ giới (tỷ lệ cát, limon, sét), hàm lượng chất hữu cơ, đạm, lân, kali và các nguyên tố vi lượng khác. Dựa trên kết quả phân tích, có thể đánh giá độ phì nhiêu của đất và khả năng cung cấp dinh dưỡng cho cây Bạch đàn Urophylla. Thông tin này rất quan trọng để lựa chọn loại phân bón phù hợp và cải tạo đất nếu cần thiết.

3.3. Đánh Giá Sinh Trưởng Bạch Đàn và Phân Tích Kinh Tế

Đánh giá sinh trưởng của cây Bạch đàn trên các loại đất khác nhau giúp xác định mối liên hệ giữa tính chất đất và năng suất cây trồng. Các chỉ tiêu sinh trưởng được đo đạc bao gồm chiều cao cây, đường kính thân cây và thể tích gỗ. Phân tích kinh tế đánh giá hiệu quả kinh tế của việc trồng Bạch đàn trên các loại đất khác nhau, bao gồm chi phí đầu tư, doanh thu và lợi nhuận. Kết quả phân tích giúp xác định loại đất mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất.

IV. Tiêu Chuẩn Chọn Đất Trồng Rừng Bạch Đàn Urophylla tại Phú Thọ

Nghiên cứu đã xác định các tiêu chuẩn cụ thể cho việc chọn đất trồng rừng Bạch đàn Urophylla tại Phú Thọ. Tiêu chuẩn bao gồm các yếu tố về địa hình, loại đất, độ pH, thành phần cơ giới, độ dày tầng đất, hàm lượng chất hữu cơ và khả năng thoát nước. Địa hình nên bằng phẳng hoặc dốc nhẹ. Loại đất thích hợp là đất thịt pha cát hoặc đất thịt nhẹ, thoát nước tốt. Độ pH nên nằm trong khoảng 5.5 - 6.5. Độ dày tầng đất nên đạt ít nhất 50cm. Hàm lượng chất hữu cơ nên đạt trên 1%. Khả năng thoát nước tốt giúp tránh tình trạng úng ngập, gây ảnh hưởng đến sinh trưởng của cây.

4.1. Yêu Cầu về Loại Đất và Độ pH Thích Hợp cho Bạch Đàn

Bạch đàn Urophylla thích hợp với đất thịt pha cát hoặc đất thịt nhẹ, có khả năng thoát nước tốt. Độ pH của đất nên nằm trong khoảng 5.5 - 6.5, đảm bảo cây có thể hấp thụ dinh dưỡng tốt nhất. Đất quá chua (pH thấp) hoặc quá kiềm (pH cao) đều có thể gây cản trở sự phát triển của cây. Việc kiểm tra và điều chỉnh độ pH của đất trước khi trồng là rất quan trọng.

4.2. Tầm Quan Trọng của Độ Dày Tầng Đất và Chất Hữu Cơ

Độ dày tầng đất có ảnh hưởng lớn đến khả năng cung cấp nước và dinh dưỡng cho cây trồng. Tầng đất dày cho phép rễ cây phát triển sâu và rộng, tăng khả năng hấp thụ dinh dưỡng. Hàm lượng chất hữu cơ trong đất cũng rất quan trọng, vì nó cung cấp dinh dưỡng, cải thiện cấu trúc đất và khả năng giữ nước. Đất có hàm lượng chất hữu cơ cao thường có độ phì nhiêu tốt hơn.

4.3. Đánh Giá Khả Năng Thoát Nước Của Đất Trồng Bạch Đàn

Khả năng thoát nước của đất là một yếu tố quan trọng cần xem xét khi chọn đất trồng Bạch đàn Urophylla. Đất có khả năng thoát nước tốt giúp tránh tình trạng úng ngập, gây thối rễ và ảnh hưởng đến sinh trưởng của cây. Đất quá chặt hoặc có tầng sét không thấm nước có thể gây ra tình trạng úng ngập. Việc cải tạo đất để tăng khả năng thoát nước là cần thiết trong những trường hợp này.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Nghiên Cứu Trồng Bạch Đàn ở Phú Thọ

Kết quả nghiên cứu này có ý nghĩa thực tiễn quan trọng trong việc trồng rừng Bạch đàn Urophylla tại Phú Thọ. Các tiêu chuẩn chọn đất được xác định có thể được sử dụng để đánh giá và lựa chọn đất phù hợp cho việc trồng Bạch đàn. Điều này giúp nâng cao năng suất và hiệu quả kinh tế của rừng trồng, đồng thời góp phần bảo vệ môi trường. Nghiên cứu cũng cung cấp thông tin hữu ích cho các nhà quản lý, các doanh nghiệp và người trồng rừng trong việc quy hoạch và phát triển ngành lâm nghiệp.

5.1. Ứng Dụng Tiêu Chuẩn Chọn Đất Trong Quy Hoạch Trồng Rừng

Các tiêu chuẩn chọn đất được xác định trong nghiên cứu có thể được sử dụng làm cơ sở cho việc quy hoạch trồng rừng Bạch đàn Urophylla tại Phú Thọ. Việc lựa chọn đất phù hợp giúp đảm bảo năng suất cao và ổn định, đồng thời giảm thiểu rủi ro do các yếu tố bất lợi của đất gây ra. Quy hoạch trồng rừng dựa trên tiêu chuẩn chọn đất cũng góp phần bảo vệ môi trường và sử dụng tài nguyên đất một cách bền vững.

5.2. Hướng Dẫn Người Trồng Rừng Lựa Chọn Đất và Cải Tạo

Nghiên cứu cung cấp hướng dẫn cụ thể cho người trồng rừng trong việc lựa chọn đất và cải tạo đất trước khi trồng Bạch đàn Urophylla. Hướng dẫn bao gồm các bước kiểm tra đất, đánh giá các yếu tố quan trọng và thực hiện các biện pháp cải tạo đất như bón phân, điều chỉnh độ pH và cải thiện khả năng thoát nước. Việc áp dụng các biện pháp này giúp nâng cao năng suất và chất lượng rừng trồng.

5.3. Đề Xuất Các Giải Pháp Phát Triển Vùng Trồng Bạch Đàn Bền Vững

Nghiên cứu đề xuất các giải pháp phát triển vùng trồng Bạch đàn Urophylla bền vững tại Phú Thọ. Giải pháp bao gồm việc tăng cường liên kết giữa các hộ trồng rừng, doanh nghiệp chế biến và chính quyền địa phương, hỗ trợ về vốn, kỹ thuật và thị trường cho người trồng rừng, và xây dựng các mô hình trồng rừng bền vững. Việc thực hiện các giải pháp này giúp nâng cao hiệu quả kinh tế, bảo vệ môi trường và đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành lâm nghiệp.

VI. Kết Luận và Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Phát Triển Bạch Đàn

Nghiên cứu này đã góp phần làm sáng tỏ các yếu tố quan trọng trong việc chọn đất trồng rừng Bạch đàn Urophylla tại Phú Thọ. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn trong việc nâng cao năng suất và hiệu quả kinh tế của rừng trồng. Tuy nhiên, cần có thêm các nghiên cứu để đánh giá ảnh hưởng của các yếu tố khác như khí hậu, sâu bệnh và biện pháp quản lý rừng đến sinh trưởng và phát triển của Bạch đàn Urophylla. Ngoài ra, cần nghiên cứu các giống Bạch đàn mới có khả năng thích ứng tốt hơn với điều kiện đất đai của Phú Thọ.

6.1. Đánh Giá Tiềm Năng và Hạn Chế Của Nghiên Cứu

Nghiên cứu đã cung cấp các tiêu chuẩn quan trọng để chọn đất trồng rừng Bạch đàn Urophylla tại Phú Thọ, giúp nâng cao năng suất và hiệu quả kinh tế. Tuy nhiên, nghiên cứu cũng có một số hạn chế như chưa đánh giá đầy đủ ảnh hưởng của các yếu tố khác như khí hậu, sâu bệnh và biện pháp quản lý rừng. Cần có thêm các nghiên cứu để khắc phục những hạn chế này và đưa ra các giải pháp toàn diện hơn.

6.2. Đề Xuất Các Hướng Nghiên Cứu Mở Rộng Về Bạch Đàn

Cần có các nghiên cứu về ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến sinh trưởng của Bạch đàn Urophylla tại Phú Thọ. Nghiên cứu các biện pháp phòng trừ sâu bệnh hiệu quả và thân thiện với môi trường. Đánh giá hiệu quả của các biện pháp quản lý rừng khác nhau, như tỉa thưa, bón phân và bảo vệ đất. Nghiên cứu các giống Bạch đàn mới có khả năng thích ứng tốt hơn với điều kiện đất đai của Phú Thọ và cho năng suất cao hơn.

6.3. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Tiếp Theo Cho Phát Triển

Các nghiên cứu tiếp theo về Bạch đàn Urophylla có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển ngành lâm nghiệp bền vững tại Phú Thọ. Nghiên cứu giúp nâng cao năng suất và hiệu quả kinh tế của rừng trồng, bảo vệ môi trường và cải thiện đời sống của người dân. Việc đầu tư vào nghiên cứu khoa học là cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành lâm nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nhu cầu nguyên liệu gỗ phục vụ ngành công nghiệp sản xuất bột giấy và ván dăm tại Việt Nam không ngừng gia tăng, tạo áp lực mở rộng diện tích và nâng cao năng suất rừng trồng sản xuất. Tỉnh Phú Thọ sở hữu tổng diện tích tự nhiên 352.384 ha, trong đó đất lâm nghiệp có rừng đạt 167.118 ha (chiếm 47,4%) và diện tích đất đồi núi chưa có rừng là 31.613 ha (chiếm 9,0%). Mặc dù loài Bạch đàn Urô (Eucalyptus urophylla) được xác định là cây trồng chủ lực cung cấp nguyên liệu cho các cơ sở công nghiệp lớn như Nhà máy Giấy Bãi Bằng và Công ty Giấy Việt Trì, việc phát triển loài cây này trong thực tế vẫn đối mặt với nhiều thất bại cục bộ do công tác chọn đất chưa chuẩn xác và thiếu các tiêu chí phân hạng lập địa khoa học.

Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là xác lập hệ thống tiêu chuẩn chọn đất và phân hạng đất trồng rừng Bạch đàn Urophylla ở cả cấp độ vĩ mô và vi mô, hướng đến mục tiêu quản lý lập địa bền vững và tối ưu hóa hiệu quả kinh tế cho các vùng trồng nguyên liệu tại tỉnh Phú Thọ. Đề tài tập trung khảo sát trên các diện tích rừng trồng từ 3 đến 7 tuổi tại các lâm trường trọng điểm như Đoan Hùng, Yên Lập, Tam Sơn và Tam Thanh.

Nghiên cứu mang ý nghĩa chiến lược khi đánh giá tổng thể 142.214,59 ha đất trống và đất rừng sản xuất trên địa bàn tỉnh, xác định chính xác 77.205,98 ha (chiếm 54,29%) diện tích đạt mức độ thích hợp cho phát triển loài cây này. Kết quả phân hạng cung cấp luận cứ định lượng giúp các đơn vị lâm nghiệp nâng cao năng suất bình quân từ mức 11,2 – 14,4 $\text{m}^3\text{/ha/năm}$ ở các lập địa thoái hóa lên mức 20,1 – 29,5 $\text{m}^3\text{/ha/năm}$ ở các lập địa phù hợp, giảm thiểu rủi ro đầu tư và gia tăng chu kỳ quay vòng vốn kinh doanh rừng trồng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng khung đánh giá đất đai của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO, 1976; 1983) kết hợp lý thuyết phát sinh đất của Dokuchaev và hệ thống phân loại khả năng đất đai (Land Capability) của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ. Khung lý thuyết FAO thiết lập nguyên tắc so sánh đối chiếu giữa yêu cầu sinh thái của loài cây trồng với đặc tính tự nhiên của từng đơn vị đất đai, phân chia thành hai cấp chính là Thích hợp (S - Suitable) và Không thích hợp (N - Not Suitable), trong đó mức độ thích hợp được chia nhỏ thành Thích hợp cao (S1), Thích hợp trung bình (S2) và Thích hợp kém (S3).

Tại Việt Nam, đề tài vận dụng Quy chuẩn đánh giá đất đai phục vụ nông lâm nghiệp theo tiêu chuẩn ngành 10 TCN 343-98 và hệ thống đánh giá tiềm năng lập địa lâm nghiệp do các nhà khoa học trong nước phát triển. Năm khái niệm then chốt được chuẩn hóa trong nghiên cứu bao gồm: đơn vị đất đai (Land Unit), điều kiện lập địa (Site Condition), độ phì nhiêu sinh học của đất, khả năng thích ứng sinh thái của loài cây mọc nhanh và các chỉ số tài chính lâm nghiệp.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của đề tài được thu thập thông qua phương pháp tiếp cận không gian thay thế thời gian, triển khai trên hệ thống 15 ô tiêu chuẩn định hình đại diện (diện tích mỗi ô $400\text{ m}^2$, kích thước 20m x 20m) phân bố đều qua các dạng địa hình, loại đất và cấp tuổi từ 3 đến 7 năm tại các lâm trường Đoan Hùng, Yên Lập, Tam Sơn, Xuân Đài và Tam Thanh. Phương pháp chọn mẫu điển hình vạt đất kết hợp tuyến điều tra địa hình được lựa chọn nhằm phản ánh đầy đủ tính biến thiên của các yếu tố xói mòn, đá mẹ và thực bì chỉ thị.

Tại mỗi ô tiêu chuẩn, tiến hành đo đếm toàn diện đường kính ngang ngực ($D_{1.3}$) bằng thước kẹp và chiều cao vút ngọn ($H_{vn}$) bằng thước Blumeleiss. Các phẫu diện đất được đào sâu mô tả tầng đất và lấy mẫu phân tích trong phòng thí nghiệm: dung trọng xác định bằng ống đóng dung tích $100\text{ cm}^3$, thành phần cơ giới theo phương pháp 3 cấp của FAO, mùn tổng số theo phương pháp Walkley-Black, đạm tổng số theo phương pháp Kjeldahl, $\text{pH}_{\text{KCl}}$ đo bằng điện cực thủy tinh, hàm lượng $\text{P}_2\text{O}_5$ dễ tiêu theo phương pháp Bray II và $\text{K}_2\text{O}$ dễ tiêu theo Maslova trên quang kế ngọn lửa.

Dữ liệu thực nghiệm được xử lý bằng phần mềm SPSS và Excel nhằm loại bỏ sai số ngoại lai dựa trên khoảng tứ phân vị và xây dựng phương trình tương quan tuyến tính giữa sinh trưởng và tính chất đất. Ở cấp vĩ mô, nghiên cứu ứng dụng công nghệ thông tin địa lý (GIS) trên phần mềm MapInfo để chồng xếp các lớp bản đồ khí hậu, bản đồ đất tỷ lệ 1:100.000 và bản đồ hiện trạng rừng. Hiệu quả kinh tế của rừng trồng được lượng hóa thông qua ba chỉ tiêu tài chính chiết khấu theo chu kỳ kinh doanh: Giá trị hiện tại thuần (NPV), Tỷ suất hoàn vốn nội bộ (IRR) và Tỷ số lợi ích - chi phí (BCR).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích không gian ở cấp vĩ mô cho thấy Phú Thọ có điều kiện khí hậu rất thuận lợi cho Bạch đàn Urophylla với 141.691,46 ha (chiếm 99,63%) diện tích đất đánh giá nằm ở mức thích hợp (S2), chỉ có 520,43 ha (0,37%) ít thích hợp và 2,7 ha rất hạn chế. Xét theo yếu tố đất đai, toàn tỉnh có 36.864,69 ha (25,92%) đạt mức rất thích hợp (S1), 82.119,99 ha (57,74%) thích hợp (S2). Khi tổng hợp đồng thời cả hai yếu tố khí hậu và đất đai trên tổng số 142.214,59 ha đất trống và đất rừng, diện tích thích hợp (S2) đạt 77.205,98 ha (54,29%), diện tích ít thích hợp (S3) chiếm 65.006,30 ha (45,71%) và diện tích rất hạn chế (N) chỉ chiếm 2,29 ha (0,002%). Huyện Thanh Sơn sở hữu diện tích thích hợp lớn nhất tỉnh với 20.429,16 ha, tiếp theo là Đoan Hùng với 11.409,80 ha và Hạ Hòa với 10.371,83 ha.

Về mối quan hệ lập địa và năng suất rừng ở cấp vi mô, nghiên cứu xác định độ dày tầng đất là nhân tố chi phối mạnh mẽ nhất đến sản lượng gỗ. Tại các ô tiêu chuẩn có tầng đất dày trên 70 – 75 cm (như Lâm trường Yên Lập và Đoan Hùng), năng suất rừng đạt từ 19,8 đến 29,5 $\text{m}^3\text{/ha/năm}$. Ngược lại, tại những nơi tầng đất bị xói mòn mạnh chỉ còn dày 30 – 35 cm (như Lâm trường Tam Thanh), năng suất sụt giảm nghiêm trọng, chỉ đạt từ 11,2 đến 14,4 $\text{m}^3\text{/ha/năm}$ (chênh lệch năng suất lên tới trên 50% đến 60%).

Các chỉ tiêu lý hóa tính của đất thể hiện mối tương quan chặt chẽ với tốc độ tăng trưởng của cây. Về lý tính, đất dưới các lâm phần sinh trưởng tốt (năng suất $> 20\text{ m}^3\text{/ha/năm}$) có dung trọng dao động ở mức thuận lợi từ 1,21 đến $1,26\text{ g/cm}^3$; trong khi các lâm phần sinh trưởng kém (năng suất $< 15\text{ m}^3\text{/ha/năm}$) có dung trọng đất bị nén chặt rất cao, từ 1,44 đến $1,54\text{ g/cm}^3$. Về hóa tính, toàn bộ đất đồi núi nghiên cứu đều có phản ứng chua mạnh ($\text{pH}_{\text{KCl}}$ dao động từ 3,35 đến 4,51) và hàm lượng lân, kali dễ tiêu ở mức nghèo. Tuy nhiên, hàm lượng mùn tầng mặt (0 – 10 cm) ở các rừng sinh trưởng tốt đều đạt trên 2,0% (từ 2,02% đến 4,12%), trong khi ở các rừng sinh trưởng kém chỉ đạt từ 1,58% đến 1,81%.

Thực bì chỉ thị phản ánh trung thực tiềm năng độ phì của lập địa: rừng Bạch đàn đạt năng suất cao trên các dạng lập địa trước đây có thảm cây bụi phát triển như chít, chè vè, đom đóm, ba soi, nứa tép; ngược lại, những nơi có thảm thực bì chỉ gồm cỏ may, cỏ lông lợn, hoặc tế guột phân tán đều cho năng suất rừng thấp do đất đã bị thoái hóa tầng mặt nghiêm trọng.

Thảo luận kết quả

Sự vượt trội về năng suất của Bạch đàn Urophylla trên các lập địa có tầng đất dày và dung trọng xốp khẳng định quy luật sinh thái vùng nhiệt đới: tính chất vật lý của đất (đặc biệt là không gian dinh dưỡng, độ thoáng khí và khả năng trữ ẩm trong mùa khô kéo dài 2 đến 8 tháng) đóng vai trò quyết định hơn so với độ phì hóa học thuần túy. Hệ rễ cọc và rễ ngang của Bạch đàn đòi hỏi tầng đất tối thiểu trên 50 cm để neo bám và khai thác nguồn nước ngầm. Khi dung trọng đất vượt ngưỡng $1,40\text{ g/cm}^3$, mật độ lỗ hổng mao quản suy giảm cản trở quá trình hô hấp của rễ và làm chậm chu trình trao đổi khoáng chất.

Kết quả nghiên cứu hóa tính đất cũng làm sáng tỏ quan điểm khoa học về tác động của cây Bạch đàn đối với môi trường. Cây Bạch đàn không tự phát sinh độc tố làm thoái hóa đất; sự suy giảm độ phì ở một số địa phương chủ yếu bắt nguồn từ tập quán người dân cào quét toàn bộ cành lá rơi rụng để làm chất đốt, vô tình cắt đứt chu trình tiểu tuần hoàn vật chất và quá trình tự bón sinh học. Hiện tượng các loài cỏ ưa sáng như cỏ lông lợn bị đào thải khi rừng khép tán là kết quả cạnh tranh ánh sáng tự nhiên dưới độ tàn che của tán cây chứ không phải do đất bị nhiễm độc.

Để trực quan hóa các mối tương quan này trong báo cáo chuyên sâu, dữ liệu thực nghiệm được biểu diễn tối ưu qua đồ thị hồi quy tuyến tính giữa dung trọng đất với lượng tăng trưởng thể tích bình quân năm ($MAI$), kết hợp biểu đồ cột so sánh năng suất theo các cấp độ dày tầng đất và hệ thống bản đồ chuyên đề đa lớp hiển thị phân vùng thích hợp lập địa theo ranh giới hành chính cấp huyện.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao năng suất và tính bền vững của các vùng rừng trồng nguyên liệu giấy và ván dăm tại Phú Thọ, nghiên cứu đưa ra 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Chuẩn hóa quy trình chọn đất và lập hồ sơ lập địa vi mô: Ban hành và áp dụng bắt buộc bộ tiêu chí chọn đất cấp cơ sở cho các dự án trồng rừng mới trên 31.613 ha đất trống đồi núi. Ưu tiên bố trí Bạch đàn Urophylla trên các lập địa có độ dày tầng đất $> 50\text{ cm}$, độ dốc $< 25^\circ$, dung trọng đất $< 1,30\text{ g/cm}^3$ và thảm thực bì cây bụi, hướng tới mục tiêu đạt năng suất bình quân $\ge 20\text{ m}^3\text{/ha/năm}$ trong giai đoạn 2026 – 2030. Trách nhiệm thực hiện thuộc về Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cùng các Ban quản lý rừng phòng hộ, công ty lâm nghiệp trên địa bàn.

2. Quy hoạch vùng nguyên liệu tập trung theo công nghệ GIS: Tích hợp bản đồ phân hạng mức độ thích hợp đất đai tỷ lệ 1:100.000 vào quy hoạch tổng thể 3 loại rừng của tỉnh. Tập trung nguồn lực phát triển 42.210,79 ha diện tích rất thích hợp và thích hợp tại 3 huyện trọng điểm gồm Thanh Sơn (20.429 ha), Đoan Hùng (11.409 ha) và Hạ Hòa (10.371 ha), hoàn thành quy hoạch vùng nguyên liệu gắn với nhà máy chế biến trước quý IV năm 2027 do UBND tỉnh Phú Thọ chỉ đạo.

3. Cải tiến kỹ thuật thâm canh và duy trì chu trình dinh dưỡng đất: Nghiêm cấm triệt để hành vi cào quét lá khô và thu gom thảm mục dưới tán rừng nhằm bảo vệ chu trình tự bón sinh học. Áp dụng kỹ thuật bón lót phân lân nung chảy kết hợp NPK vi sinh với liều lượng 100 – 150g/hố khi trồng trên đất có hàm lượng $\text{P}_2\text{O}_5$ dễ tiêu nghèo kiệt ($< 10\text{ ppm}$), kết hợp biện pháp cuốc xới cải tạo đất nhằm hạ dung trọng xuống dưới mức $1,28\text{ g/cm}^3$ trong 2 năm đầu chăm sóc.

4. Hoàn thiện chuỗi giá trị và cơ chế hỗ trợ tài chính cho người trồng rừng: Thiết lập liên kết chuỗi bền vững giữa Tổng công ty Giấy Việt Nam với các hộ gia đình nhận khoán. Áp dụng mô hình tính toán tài chính chiết khấu theo chu kỳ kinh doanh 6 – 7 năm (đảm bảo chỉ số hoàn vốn nội bộ $\text{IRR} > 18%$ và $\text{BCR} > 1,5$) để triển khai các gói tín dụng ưu đãi dài hạn, hỗ trợ cây giống mô hom chất lượng cao thuộc các xuất xứ có triển vọng như Lewotobi và Egon Flores.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng sau:

• Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách (Sở NN&PTNT, Chi cục Kiểm lâm, Sở Tài nguyên và Môi trường): Sử dụng cơ sở dữ liệu phân hạng mức độ thích hợp đất đai và hệ thống bản đồ GIS để rà soát quy hoạch đất lâm nghiệp, xây dựng chiến lược phát triển vùng nguyên liệu gỗ lớn và gỗ nhỏ phục vụ công nghiệp chế biến giai đoạn 2026 – 2035.
• Các doanh nghiệp sản xuất giấy, bột giấy và ván nhân tạo (Công ty Giấy Bãi Bằng, Giấy Việt Trì, các xí nghiệp chế biến gỗ): Áp dụng bảng tiêu chuẩn chọn đất để khảo sát, đấu thầu quỹ đất trồng rừng, tính toán chính xác chi phí đầu tư, dự báo trữ lượng khai thác và tối ưu hóa chuỗi cung ứng gỗ nguyên liệu ổn định.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên chuyên ngành Lâm học, Quản lý tài nguyên rừng, Thổ nhưỡng học: Tham khảo một khung phương pháp luận hoàn chỉnh kết hợp giữa điều tra lập địa truyền thống, phân tích lý hóa tính đất, thống kê sinh trắc rừng qua phần mềm SPSS và xử lý dữ liệu không gian viễn thám/GIS.
• Chủ rừng, chủ trang trại và các hộ nông dân làm kinh tế rừng: Tiếp cận cẩm nang hướng dẫn thực tế để nhận biết chất lượng đất thông qua thực bì chỉ thị và độ dày tầng đất, từ đó lựa chọn đúng vị trí canh tác, áp dụng đúng quy trình bón phân và chăm sóc để tối đa hóa lợi nhuận kinh tế trên mỗi hecta canh tác.

Câu hỏi thường gặp

Yếu tố lập địa nào đóng vai trò quyết định nhất đến năng suất rừng trồng Bạch đàn Urophylla? Độ dày tầng đất và dung trọng đất là hai yếu tố chi phối lớn nhất. Kết quả thực địa cho thấy ở tầng đất dày trên 70 cm, năng suất rừng đạt 19,8 – 29,5 $\text{m}^3\text{/ha/năm}$, trong khi ở tầng đất mỏng dưới 35 cm, năng suất chỉ đạt 11,2 – 14,4 $\text{m}^3\text{/ha/năm}$. Dung trọng đất nén chặt trên $1,44\text{ g/cm}^3$ cản trở rễ phát triển và làm giảm mạnh sinh trưởng cây.

Trồng Bạch đàn Urophylla có làm đất bị khô kiệt và chua hóa nghiêm trọng không? Các phân tích lý hóa tính khẳng định đất đồi núi Phú Thọ vốn có bản chất chua tự nhiên ($\text{pH}_{\text{KCl}}$ từ 3,35 đến 4,51). Cây Bạch đàn tiêu thụ nước hợp lý và trả lại dinh dưỡng cho đất qua cành lá rơi rụng. Đất chỉ bị thoái hóa khi người dân cào quét sạch thảm mục, phá vỡ chu trình tự bón sinh học của rừng.

Diện tích thích hợp nhất để mở rộng rừng trồng Bạch đàn tại Phú Thọ phân bố ở những địa bàn nào? Tổng diện tích thích hợp (S2) toàn tỉnh đạt 77.205,98 ha (chiếm 54,29% đất đánh giá). Vùng đất thích hợp tập trung với quy mô lớn nhất tại 3 huyện: Thanh Sơn (20.429,16 ha), Đoan Hùng (11.409,80 ha) và Hạ Hòa (10.371,83 ha), rất thuận lợi cho việc hình thành các vùng nguyên liệu tập trung.

Làm thế nào để nhận biết đất tốt trồng Bạch đàn thông qua thảm thực vật tự nhiên trước khi trồng? Đất có độ phì tốt và tầng đất sâu thường có thảm cây bụi phát triển mạnh như chít, chè vè, đom đóm, ba soi, nứa tép, cho năng suất rừng trên $20\text{ m}^3\text{/ha/năm}$. Ngược lại, đất xuất hiện nhiều cỏ may, cỏ lông lợn hoặc tế guột phân tán báo hiệu đất mỏng, bị nén chặt và thoái hóa tầng mặt.

Nghiên cứu sử dụng những chỉ tiêu tài chính nào để đánh giá hiệu quả kinh tế của rừng trồng? Hiệu quả kinh tế được đánh giá qua 3 chỉ tiêu chiết khấu dòng tiền gồm: Giá trị hiện tại thuần (NPV), Tỷ suất hoàn vốn nội bộ (IRR) và Tỷ số thu nhập trên chi phí (BCR). Các chỉ số này cho phép so sánh chính xác mức sinh lời và khả năng thu hồi vốn giữa các cấp lập địa khác nhau theo chu kỳ luân kỳ khai thác.

Kết luận

• Đề tài đã xây dựng thành công bộ tiêu chuẩn khoa học và bản đồ phân hạng mức độ thích hợp đất đai tỷ lệ 1:100.000 cho cây Bạch đàn Urophylla tại Phú Thọ, xác định 77.205,98 ha đất thích hợp trên tổng số 142.214,59 ha khảo sát.
• Xác lập mối quan hệ định lượng giữa các chỉ tiêu lý hóa tính đất với sinh trưởng: độ dày tầng đất $> 50\text{ cm}$, dung trọng $< 1,30\text{ g/cm}^3$ và mùn tầng mặt $> 2,0%$ là các điều kiện tiên quyết để đạt sản lượng gỗ trên $20\text{ m}^3\text{/ha/năm}$.
• Đập tan định kiến sai lệch về tác động môi trường của cây Bạch đàn, chứng minh vai trò duy trì độ phì đất thông qua thảm mục rơi rụng và tiểu tuần hoàn dinh dưỡng sinh học.
• Đề xuất lộ trình 4 nhóm giải pháp kỹ thuật, quy hoạch GIS vùng nguyên liệu tập trung và cơ chế tài chính chuỗi giá trị cho giai đoạn 2026 – 2030.
• Các đơn vị lâm nghiệp và doanh nghiệp chế biến giấy cần nhanh chóng ứng dụng bộ tiêu chí phân hạng lập địa này vào thực tiễn sản xuất nhằm tối ưu hóa chi phí đầu tư và phát triển bền vững tài nguyên rừng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Đất đai là nguồn tài nguyên vô cùng quí giá đối với cuộc sống. Đất đai là tư liệu sản xuất đặc biệt, là đối tượng của lao động đồng thời là sản phẩm của lao động. Trong sản xuất lâm nghiệp, đặc biệt là trồng rừng nguyên liệu thì việc đánh giá chính xác tiềm năng đất đai, xác định phân bố các loại đất, quy mô, chất lượng và khả năng sử dụng đất trên bản đồ và thực địa sẽ là cơ sở khoa học cho việc quy hoạch, đề xuất, bố trí các loài cây trồng, xây dựng phương án kinh doanh hợp lý. Trong những năm qua, cùng với sự phát triển của đất nước, nhu cầu sử dụng gỗ trong các ngành chế biến lâm sản, sản xuất bột giấy, ván dăm đã tăng lên đáng kể, diện tích rừng trồng sản xuất ngày càng được mở rộng.

Do đó để đầu tư trồng rừng có hiệu quả, đòi hỏi cần phải phân hạng đất cho các loài cây trồng rừng chủ yếu, dự đoán được năng suất rừng trồng trên các lập địa khác nhau để lập kế hoạch phù hợp, tính toán được chi phí, lợi nhuận cho cả luân kỳ kinh doanh rừng trồng. Cho đến nay không ai còn nghi ngờ về giá trị kinh tế cao của cây Bạch đàn trong công nghiệp giấy và gỗ, củi. Là một loài cây mọc nhanh đã đem lại nhiều lợi nhuận to lớn cho nhiều quốc gia, vì vậy Bạch đàn đã được trồng hầu như khắp nơi trên thế giới. Hiện nay, cây Bạch đàn Urophylla được xem là cây trồng khá phổ biến làm nguyên liệu giấy tại vùng Trung tâm, đặc biệt là tại tỉnh Phú Thọ.

Nhiều nơi đã trồng thành công, song một số nơi đã gặp không ít thất bại. Một trong những nguyên nhân thất bại trong việc trồng bạch đàn là việc chọn đất chưa đúng, chưa có biện pháp kỹ thuật trồng và kinh doanh hợp lý để tạo ra những vùng trồng tập trung và ổn định về năng suất. Với những lý do trên, chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài: “Nghiên cứu xác định tiêu chuẩn chọn đất và phân hạng đất trồng rừng Bạch đàn Urophylla làm nguyên liệu giấy và ván dăm tại tỉnh Phú Thọ”. 2 Chƣơng 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.Trên thế giới Phân hạng đất đai là một dạng của việc đánh giá đất đai.

Phương pháp áp dụng phổ biến ở Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa cũ, chủ yếu với cây trồng nông nghiệp. Bản chất của phương pháp này là tìm mối quan hệ giữa đặc điểm, tính chất đất đai với năng suất cây trồng để phân hạng đất thành các cấp khác nhau ứng với loài cây trồng khác nhau. Trên cơ sở phân hạng đất có thể dự đoán được năng suất cây trồng. Trong lâm nghiệp các yếu tố dùng để phân hạng thường là loại đất, độ pH, thành phần cơ giới, độ dầy tầng đất, thực bì chỉ thị cho độ phì đất hoặc mức độ thoái hoá đất.

Điều quan trọng đối với phân hạng đất đai là cần phải có tư liệu về năng suất cây trồng và tìm mối quan hệ của chúng với các tính chất đất đai. * Đánh giá đất đai của FAO Đây là phương pháp được sử dụng khá phổ biến. Các khái niệm trình bày trên được sử dụng rộng rãi ở các nước Tây Âu và phương pháp đã được tổ chức FAO thừa nhận, hoàn chỉnh thành cẩm nang hướng dẫn đánh giá đất đai để áp dụng rộng rãi. Ví dụ năm 1979, FAO xuất bản cẩm nang hướng dẫn "Đánh giá đất đai cho lâm nghiệp".

Trên cơ sở đó một số nội dung hoặc khái niệm được xác định cụ thể như sau:  Đánh giá tiềm năng sử dụng đất đai (land capability): Đó là việc phân chia hay phân hạng đất đai thành các nhóm dựa trên các yếu tố thuận lợi hay hạn chế trong sử dụng như độ dốc, độ dày tầng đất, đá lẫn, tình trạng xói mòn, úng ngập, khô hạn, mặn hoá. Trên cơ sở đó có thể lựa chọn những kiểu sử dụng đất phù hợp. Việc đánh giá tiềm năng sử dụng đất thường áp dụng trên 3 qui mô lớn như trong phạm vi một nước, một tỉnh hay một huyện. Đánh giá tiềm năng đất được áp dụng thành công ở Mỹ và một số nước khác.

Yếu tố hạn chế là những yếu tố hầu như không thay đổi được như độ dốc, độ dày tầng đất, khí hậu. Ở Mỹ đất đai toàn quốc được phân thành 8 nhóm với yếu tố hạn chế tăng dần từ nhóm I tới nhóm VIII. Nhóm I là nhóm thuận lợi nhất trong sử dụng, có rất ít yếu tố hạn chế. Nhóm VIII là nhóm có nhiều hạn chế nhất trong sử dụng.

Đánh giá mức độ thích hợp đất đai (land suitability): Là quá trình xác định mức độ thích hợp cao hay thấp của các kiểu sử dụng đất cho một đơn vị đất đai và tổng hợp cho toàn khu vực dựa trên so sánh yêu cầu kiểu sử dụng đất với đặc điểm các đơn vị đất đai. Hệ thống đánh giá được thể hiện theo 4 cấp:  Phân thành 2 cấp lớn: Kiểu sử dụng đất hay loài cây trồng thích hợp (Viết tắt là S - Suitable) hay không thích hợp (Viết tắt là N - Not suitable) với điều kiện đất đai.  Mức độ thích hợp (S) phân chia thành 3 mức: - Thích hợp cao (S1): Đất hầu như không có hạn chế đáng kể khi thực hiện canh tác. - Thích hợp trung bình (S2): Đất có hạn chế nhất định làm giảm năng suất cây trồng hoặc nâng cao chi phí canh tác nhưng vẫn thích hợp cho cây trồng hoặc kiểu sử dụng đất.

- Thích hợp kém (S3): Đất có hạn chế đáng kể làm giảm mạnh năng suất và tăng cao chi phí canh tác rõ rệt. Hiệu quả kinh tế bị suy giảm đáng kể. Việc phân hạng và đánh giá đất đai đã được thực hiện từ khá lâu ở nhiều nước trên thế giới. Tuỳ theo mục đích cụ thể, mỗi quốc gia đã đề ra nội dung, phương pháp đánh giá đất của mình [27].

4 Khoa học đất ra đời sớm nhất ở nước Nga, các nhà khoa học Nga đã có cơ sở khoa học về đất và những phương pháp cơ bản về nghiên cứu đất. Nhờ các công trình nghiên cứu của các nhà khoa học V. Kostưsev và N.M Sibirsev mà thổ nhưỡng học đã trở thành bộ môn khoa học. V Docuchaev đã đưa ra lý thuyết về phát sinh đất và được thừa nhận trên toàn thế giới.

Qua nghiên cứu đất đen làm ví dụ, ông cho rằng: đất là một thể tự nhiên độc lập cũng giống như khoáng vật, thực vật, động vật, đất không ngừng thay đổi theo không gian và thời gian. Trong công trình này lần đầu tiên ông đã xác định mối quan hệ có tính qui luật giữa đất và điều kiện tự nhiên, môi trường và đã chỉ ra việc hình thành đất là một quá trình phức tạp do tác động của 5 yếu tố tự nhiên là: khoáng vật, thực vật, động vật, không gian và thời gian.[10] Ở Mỹ, ý đồ xây dựng một chương trình nghiên cứu phân loại đất đã có từ năm 1832 do E. Ruffin khởi xướng, đến năm 1860 W. Hilgard xây dựng bảng phân loại đất và bản đồ đất đầu tiên cho nước Mỹ, trên cơ sở nhận thức: đất là một vật thể tự nhiên, tính chất đất có quan hệ đến thực vật và khí hậu.

Đại hội Khoa học đất Quốc tế lần thứ 4 được tổ chức vào năm 1950 ở Amsterdam Hà Lan và lần thứ 5 vào năm 1954 ở Conggo đã thúc đẩy sự ra đời của 2 trung tâm nghiên cứu phân loai đất có tính chất Quốc tế là: Trung tâm phân loại Soil Taxonomy và Trung tâm phân loại FAO-UNESCO. Hai Trung tâm này cùng có một quan điểm nghiên cứu giống nhau, đó là quan điểm định lượng, và đã tiến hành xây dựng hệ thống chỉ tiêu định lượng trong các cấp phân loại. Với quan điểm phân loại mới là dựa vào định lượng hoá tính chất, thì chỉ có những tính chất mà có thể xác định định lượng mới được sử dụng trong phân loại đất. [10] 5 Hiện nay ở Hoa kỳ việc nghiên cứu phân loại và xây dựng bản đồ đất sử dụng hệ thống phân loại Soil Taxonomy với hệ thống thuật ngữ riêng.

FAO- UNESCO đã vận dụng phương pháp định lượng trong phân loại đất của Soil Taxonomy xây dựng hệ thống phân vị mang tính chú dẫn bản đồ, hệ thống phân loại và thuật ngữ mang tính hoà hợp, có mối quan hệ lãnh thổ nhằm sử dụng cho ngôi nhà chung toàn cầu. Năm 1961, Bản đồ đất thế giới, tỷ lệ 1/5.000 được Trung tâm FAO- UNESCO xuất bản. Việc phân loại đất và xây dựng bản đồ này dựa trên cơ sở vận dụng phương pháp định lượng trong phân loại đất của của Soil Taxonomy. [52] Từ những năm 1950, việc đánh giá khả năng sử dụng đất đã được nhiều nhà khoa học và các tổ chức Quốc tế quan tâm.

Đây được xem như là bước nghiên cứu kế tiếp của công tác nghiên cứu đặc điểm đất. Ngày nay công việc này đã trở thành một lĩnh vực nghiên cứu quan trọng của các nhà quy hoạch, hoạch định chính sách và người sử dụng.[10] Năm 1976 FAO đã đề xuất định nghĩa về đánh giá đất đai như sau: Đánh giá đất đai là quá trình so sánh, đối chiếu những tính chất của vạt đất cần đánh giá với những tính chất đất đai mà loại hình sử dụng đất yêu cầu phải có. Đánh giá đất đai là quá trình thu thập thông tin, xem xét một cách toàn diện các yếu tố đất đai với cây trồng để phân định ra mức độ thích hợp cao hay thấp. [52] Ở Mỹ, 2 phương pháp đánh giá đất đai được ứng dụng khá rộng rãi là: Phương pháp tổng hợp: lấy năng suất cây trồng nhiều năm làm tiêu chuẩn và phân hạng đất đai cho từng cây trồng cụ thể, trong đó lấy cây lúa mì là đối tượng chính và Phương pháp yếu tố: bằng cách thống kê các yếu tố tự nhiên, kinh tế để so sánh, lấy lợi nhuận tối đa là 100 điểm (hoặc 100%) để làm mốc so sánh với các đất khác.

[10][53] 6 Nhiều nước Châu Âu việc phân hạng và đánh giá đất đai được thực hiện theo 2 hướng là: 1- Phân hạng định tính: dựa trên các kết quả nghiên cứu các yếu tố tự nhiên để xác định tiềm năng sản xuất của đất đai. 2- Phân hạng định lượng: dựa vào kết quả nghiên cứu các yếu tố kinh tế, để xác định sức sản xuất thực tế của đất đai.[10] Ở Ấn Độ và các nước vùng nhiệt đới ẩm châu Phi thường áp dụng phương pháp tham biến để xác định mối quan hệ giữa các yếu tố đất đai và cây trồng. Các mối quan hệ này được biểu thị dưới dạng phương trình toán học.