Chương 1: Những vấn đề lý luận của thực hiện pháp luật về xác minh điều kiện thi hành án dân sự. Chương 2: Thực trạng pháp luật và thực tiễn thực hiện pháp luật về xác minh điều kiện thi hành án dân sự qua thực tiễn tỉnh Nghệ An Chương 3: Phƣơng hƣớng và giải pháp khắc phục những tồn tại, hạn chế trong việc thực hiện pháp luật về xác minh điều kiện thi hành án dân sự. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CỦA THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ XÁC MINH ĐIỀU KIỆN THI HÀNH ÁN DÂN SỰ 1. Khái niệm, đặc điểm và ý nghĩa của thực hiện pháp luật về xác minh điều kiện thi hành án dân sự 1.
Khái niệm về xác minh điều kiện thi hành án dân sự Thi hành án dân sự xuất phát và gắn liền với hoạt động xét xử của Tòa án. Tuy nhiên, còn có nhiều quan điểm khác nhau về THADS. Loại ý kiến thứ nhất cho rằng, THADS là một dạng của hoạt động hành chính, bởi THADS là hoạt động mang tính điều hành và chấp hành, đây là đặc điểm đặc trƣng của hoạt động hành chính [42, tr. Loại ý kiến thứ hai lại cho rằng, THADS là một dạng của hoạt động hành chính - tƣ pháp vì THADS là hoạt động mang tính điều hành và chấp hành quyết định của Tòa án.
Hơn nữa, trong quá trình THADS còn tiến hành các hoạt động mang tính hành chính nhƣ chứng thực bản sao giấy tờ, ủy quyền THADS… Hoạt động xét xử và THA là hai giai đoạn kế tiếp nhau, không cắt khúc và gián đoạn, do đó, luôn luôn có sự gắn kết, liên thông giữa Tòa án đã ra bản án, quyết định đó bằng việc giao cho Tòa án ra quyết định THA; cơ quan THA tổ chức thi hành theo quyết định THA của Tòa án [42, tr. Loại ý kiến thứ ba cho rằng, THADS là một dạng của hoạt động tƣ pháp vì THADS gắn liền với hoạt động xét xử và do cơ quan tƣ pháp có thẩm quyền tổ chức thực hiện [42, tr. Do vậy, việc xác định bản chất của THADS vẫn là vấn đề còn nhiều tranh luận cả từ góc độ lý luận và thực tiễn. Có thể thấy, xuất phát từ các quy định của pháp luật hiện hành và thực tiễn công tác THADS ở nƣớc ta, nhiều ý kiến đồng tình với quan điểm cho rằng THADS là hoạt động đặc thù, vừa có tính chất của hoạt động hành chính, vừa có tính chất của hoạt động tƣ pháp bởi những lý do sau đây: 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Thứ nhất, cơ sở của hoạt động THADS là các bản án, quyết định dân sự của Tòa án; các cơ quan tham gia vào quá trình THADS chủ yếu là cơ quan tƣ pháp (theo nghĩa rộng).
Thứ hai, THADS là giai đoạn kế tiếp sau giai đoạn xét xử, có mối quan hệ mật thiết, đan xen với các giai đoạn tố tụng trƣớc đó. Tuy nhiên, THADS lại có tính độc lập tƣơng đối thể hiện ở chỗ hoạt động này đƣợc bắt đầu bằng quyết định của Thủ trƣởng Cơ quan THADS đối với THADS. Những quyết định này mang tính bắt buộc chấp hành đối với tất cả chủ thể có trách nhiệm và nghĩa vụ liên quan đến việc THADS. Thứ ba, THADS và các giai đoạn tố tụng trƣớc đó có mối quan hệ nhân quả với nhau.
Nếu bản án, quyết định của Tòa án tuyên rõ ràng, cụ thể thì việc THADS sẽ dễ dàng, nhanh chóng. Ngƣợc lại, nếu bản án, quyết định đó không rõ ràng, không khách quan, thiếu tính khả thi sẽ gây khó khăn cho việc THADS. Đồng thời, việc THADS nhanh chóng, kịp thời sẽ có tác động tích cực trở lại đối với hoạt động xét xử, góp phần củng cố, tăng cƣờng uy tín của cơ quan xét xử. Thứ tư, bản chất của THADS là dạng hoạt động chấp hành nhƣng là chấp hành phán quyết của cơ quan xét xử với các cách thức và biện pháp khác nhau nhằm buộc ngƣời có nghĩa vụ đƣợc xác định trong bản án, quyết định của Tòa án phải thực hiện đúng các nghĩa vụ của mình.
Mục đích cuối cùng của THADS là bảo đảm cho các quyết định của Tòa án đƣợc ghi trong bản án, quyết định đƣợc thực thi trên thực tế chứ không phải là ra văn bản áp dụng pháp luật hoặc quyết định có tính điều hành - nét đặc trƣng của hoạt động hành chính. Với cách hiểu về THADS nhƣ trên thì khái niệm "thủ tục thi hành án dân sự" đƣợc hiểu là toàn bộ các công việc đƣợc tiến hành theo một trình tự nhất định để đƣa một bản án, quyết định của Tòa án, Trọng tài thƣơng mại 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com hoặc của Hội đồng xử lý cạnh tranh ra thi hành theo quy định của pháp luật. Quá trình THADS đƣợc bắt đầu từ khi Tòa án cấp bản án, quyết định, cơ quan THADS tiếp nhận, thụ lý đơn yêu cầu THA, ra quyết định THA và tiến hành các tác nghiệp cụ thể cho đến khi quyền và nghĩa vụ của đƣơng sự đƣợc thực hiện trên thực tế. Trong quy trình THADS, tùy theo từng vụ việc cụ thể mà Thủ trƣởng cơ quan THADS, Chấp hành viên hoặc Thừa phát lại có thể thực hiện các thủ tục cần thiết khác nhau để tổ chức THA.
Theo Từ điển Từ và ngữ Việt Nam do Nhà xuất bản Thành phố Hồ Chí Minh xuất bản năm 1998 thì "xác minh" đƣợc hiểu là làm cho rõ với chứng cứ cụ thể [25, tr.2061], còn theo Đại Từ điển Tiếng Việt do Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin xuất bản năm 1998 thì "xác minh" đƣợc hiểu là làm rõ thực chất sự việc với những chứng cứ cụ thể [47, tr. Nhƣ vậy, có thể hiểu "xác minh" là việc đi tìm các chứng cứ, tài liệu để tìm hiểu, làm rõ một hoặc nhiều vấn đề nào đó. Xác minh đƣợc tiến hành bởi chủ thể nhất định, tùy theo mục đích và yêu cầu của vấn đề cần đƣợc xác minh mà chủ thể tiến hành xác minh là chủ thể nào. Cũng theo Từ điển Từ và ngữ Việt Nam thì "điều kiện" là điều cần thiết phải có để đạt đƣợc mục đích [25, tr.629] còn theo Đại Từ điển Tiếng Việt thì "điều kiện" là điều cần phải có để có thể thực hiện đƣợc, đạt đƣợc mục đích [47, tr.
Từ những phân tích trên đây có thể hiểu: XMĐKTHADS là việc Chấp hành viên, Thừa phát lại hoặc người được THA tiến hành thu thập các chứng cứ, tài liệu về tài sản, thu nhập của người phải THA để làm căn cứ tổ chức THADS theo quy định của pháp luật. Khái niệm thực hiện pháp luật về xác minh điều kiện thi hành án dân sự Pháp luật là một công cụ quản lý xã hội sắc bén, song pháp luật chỉ có thể phát huy đƣợc vai trò và những giá trị của mình trong việc duy trì 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trật tự và tạo điều kiện cho xã hội phát triển khi nó đƣợc tôn trọng và thực hiện trong cuộc sống. Vì vậy, thực hiện pháp luật là hoạt động không thể thiếu [41, tr. Xây dựng những quy phạm pháp luật nhà nƣớc nhằm mục đích điều chỉnh các quan hệ xã hội đáp ứng lợi ích của nhân dân và tiến bộ xã hội.
Mục đích đó chỉ có thể đạt đƣợc khi pháp luật đƣợc các chủ thể nghiêm chỉnh thực hiện trong đời sống xã hội. Thực hiện pháp luật là một hiện tƣợng xã hội mang tính pháp lý. Quá trình hoạt động thực hiện pháp luật đƣợc diễn ra đồng thời và tiếp nối với quá trình xây dựng và hoàn thiện pháp luật của Nhà nƣớc. Về khái niệm thực hiện pháp luật đƣợc đƣa ra tại Giáo trình LLNN và PL, Trƣờng ĐH Luật HN, NXB CAND 2009 nhƣ sau: Thực hiện pháp luật là hoạt động có mục đích nhằm hiện thực hóa các quy định của pháp luật, làm cho chúng đi vào cuộc sống, trở thành những hành vi thực tế, hợp pháp của các chủ thể pháp luật [41, tr.
Vì thực hiện pháp luật về thi hành án dân sự là thực hiện pháp luật trong một lĩnh vực cụ thể (lĩnh vực thi hành án dân sự) cho nên khái niệm thực hiện pháp luật về thi hành án dân sự cũng có đầy đủ các nội dung cơ bản của khái niệm thực hiện pháp luật nói chung. Trên cơ sở đó, có thể nêu khái niệm thực hiện pháp luật về thi hành án dân sự nhƣ sau: Thực hiện pháp luật về thi hành án dân sự là quá trình hoạt động có mục đích làm cho các quy định pháp luật về thi hành án dân sự trở thành những hoạt động thực tế, hợp pháp của các chủ thể pháp luật và được thực hiện trong thực tế cuộc sống, trở thành những hành vi thực tế hợp pháp của các chủ thể pháp luật nhằm phát huy hiệu lực của các bản án, quyết định của Toà án, đảm bảo các bản án, quyết định được tôn trọng và thi hành nghiêm chỉnh. Với phạm vi hẹp hơn, có thể nêu khái niệm thực hiện pháp luật về xác minh điều kiện thi hành án dân sự nhƣ sau: Thực hiện pháp luật về xác minh 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com điều kiện thi hành án dân sự là quá trình hoạt động có mục đích làm cho các quy định pháp luật thi hành án dân sự về xác minh điều kiện thi hành án trở thành những hoạt động thực tế, hợp pháp của các chủ thể pháp luật và được thực hiện trong thực tế cuộc sống, trở thành những hành vi thực tế hợp pháp của các chủ thể pháp luật. Thực hiện pháp luật về xác minh điều kiện thi hành án dân sự có các hình thức sau: Tuân theo (tuân thủ) pháp luật (xử sự thụ động) là một hình thức thực hiện pháp luật, trong đó các chủ thể pháp luật kiềm chế không tiến hành những hoạt động mà pháp luật ngăn cấm.
Liên quan đến XMĐKTHADS, có nhiều quy định cấm nhƣ: cấm ngƣời phải thi hành án che dấu, không cung cấp thông tin hoặc không kê khai trung thực tài sản, điều kiện thi hành án. Ví dụ: Điều 52 Nghị định số 110/2013/NĐ-CP ngày 24 tháng 9 năm 2013 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bổ trợ tƣ pháp, hành chính tƣ pháp, hôn nhân và gia đình, thi hành án dân sự, phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã (đƣợc sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 67/2015/NĐ-CP) quy định Hành vi vi phạm quy định trong hoạt động thi hành án dân sự “. Phạt tiền từ 1.