Nghiên cứu thể điệu hò trong luận án phó tiến sĩ

Chuyên khảo phân tích Thể điệu hò luận án phó tiến sĩ 5 04 01, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Đề tài: Nghiên Cứu Thể Điệu Hò Trong Luận Án Phó Tiến Sĩ
• Loại tài liệu: luận án

Mục lục chi tiết

• Lời cảm ơn
• MỞ ĐẦU
• I. Về thuật ngữ thể điệu hò
• II. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
• II.1. Văn học
• II.2. Về âm nhạc
• III. Lý do nghiên cứu và sự đóng góp của luận án
• III.1. Lý do nghiên cứu thể điệu hò
• III.2. Sự đóng góp của luận án
• a. Diện mạo và đặc trưng của thể điệu hò
• b. Phân loại thể điệu hò
• c. Sự tiến triển theo chiều hướng nghệ thuật
• d. Đặc điểm về nghệ thuật văn chương và nội dung của lời hò
• IV. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu
• IV.1. Đối tượng

Tóm tắt

I. Giới thiệu về nghiên cứu thể điệu hò

Nghiên cứu về thể điệu hò đóng vai trò quan trọng trong việc tìm hiểu văn hóa và nhạc dân gian của các cộng đồng dân tộc. Thể điệu hò không chỉ là một hình thức nghệ thuật mà còn là một phần không thể thiếu trong đời sống tinh thần của người dân. Luận án phó tiến sĩ này sẽ phân tích các khía cạnh khác nhau của thể điệu hò, từ nguồn gốc, đặc điểm cho đến vai trò của nó trong văn học và nghiên cứu âm nhạc. Theo tác giả, thể điệu hò là một di sản văn hóa quý giá, phản ánh tâm tư, tình cảm và đời sống của nhân dân. Đặc biệt, nghiên cứu sẽ chỉ ra mối liên hệ giữa thể điệu hò và các yếu tố xã hội, văn hóa, từ đó khẳng định giá trị của di sản này trong bối cảnh hiện đại.

1.1. Định nghĩa và lịch sử phát triển

Thể điệu hò là một dạng nhạc dân gian, thường được biểu diễn trong các lễ hội, nghi lễ truyền thống. Từ những ngày đầu, thể điệu hò đã gắn liền với đời sống tinh thần của người dân, trở thành một phần không thể thiếu trong nghiên cứu văn hóa. Theo nghiên cứu, thể điệu này có nguồn gốc từ các hình thức giao tiếp trong cộng đồng, thể hiện sự kết nối giữa con người với nhau. Hơn nữa, sự phát triển của thể điệu hò cũng phản ánh sự thay đổi trong xã hội, từ truyền thống đến hiện đại. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc bảo tồn và phát huy giá trị của thể điệu hò trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay.

II. Phân tích thể điệu hò trong văn hóa dân tộc

Phân tích thể điệu hò trong bối cảnh nghiên cứu dân tộc học giúp hiểu rõ hơn về văn hóa và lối sống của các cộng đồng. Thể điệu hò không chỉ đơn thuần là âm nhạc mà còn là một phương tiện truyền tải các giá trị văn hóa, lịch sử và xã hội. Qua việc phân tích, luận án chỉ ra rằng hò xứ Nghệ là một ví dụ điển hình về sự giao thoa giữa âm nhạc và văn hóa. Các bài hò thường mang tính chất giao lưu, kết nối giữa các thế hệ và giữa con người với thiên nhiên. Điều này thể hiện rõ nét trong nội dung và hình thức của các bài hò, thể hiện tình yêu quê hương, đất nước và con người. Nghiên cứu này còn nhấn mạnh rằng thể điệu hò có thể được sử dụng như một công cụ để giáo dục thế hệ trẻ về giá trị văn hóa dân tộc.

2.1. Vai trò của thể điệu hò trong đời sống xã hội

Thể điệu hò không chỉ là một hình thức nghệ thuật mà còn là một phần của đời sống xã hội. Nó đóng vai trò quan trọng trong việc gắn kết cộng đồng, tạo ra không gian giao lưu văn hóa. Nghiên cứu cho thấy, trong các lễ hội, thể điệu hò được sử dụng để thể hiện sự đoàn kết, tình bạn và tình yêu thương giữa con người. Hơn nữa, thể điệu hò còn là một phương tiện để truyền tải thông điệp xã hội, phản ánh những vấn đề đang diễn ra trong cộng đồng. Điều này cho thấy rằng nghiên cứu văn hóa và nghiên cứu xã hội học có thể bổ sung cho nhau trong việc hiểu rõ hơn về vai trò của thể điệu hò trong đời sống.

III. Giá trị thực tiễn và ứng dụng của nghiên cứu

Luận án phó tiến sĩ này không chỉ góp phần làm sáng tỏ giá trị của thể điệu hò mà còn mở ra hướng đi mới cho các nghiên cứu trong lĩnh vực nghiên cứu văn hóa và nghiên cứu âm nhạc. Việc bảo tồn và phát huy giá trị của thể điệu hò là cần thiết, đặc biệt trong bối cảnh toàn cầu hóa. Nghiên cứu cho thấy rằng các chương trình giáo dục về di sản văn hóa có thể được xây dựng dựa trên các giá trị của thể điệu hò, từ đó nâng cao nhận thức của cộng đồng về tầm quan trọng của việc bảo tồn văn hóa dân tộc. Hơn nữa, thể điệu hò có thể được áp dụng trong các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, góp phần làm phong phú thêm đời sống tinh thần của người dân.

3.1. Đề xuất các giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị

Để bảo tồn và phát huy giá trị của thể điệu hò, cần có các giải pháp cụ thể. Đầu tiên, việc tổ chức các buổi trình diễn, hội thảo về nghiên cứu văn hóa sẽ giúp nâng cao nhận thức của cộng đồng. Thứ hai, cần phát triển các chương trình giáo dục trong trường học, giúp thế hệ trẻ hiểu và trân trọng di sản văn hóa của dân tộc. Cuối cùng, việc kết hợp giữa nghiên cứu âm nhạc và nghiên cứu xã hội học sẽ tạo ra những hiểu biết sâu sắc hơn về vai trò của thể điệu hò trong đời sống xã hội.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Luận án tiến sĩ ngữ văn với đề tài "Thể điệu hò" do nghiên cứu sinh Lê Văn Chương thực hiện năm 1994 tại Trường Đại học Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh (chuyên ngành Lý thuyết và Lịch sử Văn học, mã số 5.01) dưới sự tham vấn học thuật của các học giả tiền bối như GS. Chu Xuân Diên, GS. Nguyễn Tấn Đắc, GS. Nguyễn Lộc và GS. Tô Vũ, là công trình khoa học tiên phong tiếp cận thể điệu hò dưới giác độ loại hình học văn hóa dân gian nguyên hợp. Nghiên cứu giải quyết khoảng trống học thuật lớn kéo dài nhiều thế kỷ: các công trình trước đó chỉ tiếp cận phiến diện hoặc thuần túy về văn bản ca từ (văn học dân gian) hoặc đơn thuần ký âm giai điệu (dân nhạc học), hoàn toàn chia cắt chỉnh thể hữu cơ của đối tượng.

Nghiên cứu đặt ra hệ thống câu hỏi và giả thuyết khoa học trọng tâm:

• Câu hỏi nghiên cứu 1 (Q1): Bản chất thể loại của hò trong mối tương quan với các thể điệu dân ca khác (lý, hát) là gì khi xét từ góc độ cấu trúc nguyên hợp?
• Câu hỏi nghiên cứu 2 (Q2): Động lực lao động sản xuất chi phối như thế nào đến sự hình thành thang âm điệu thức, tiết tấu, từ đệm và lề lối diễn xướng xướng - xô?
• Câu hỏi nghiên cứu 3 (Q3): Quá trình chuyển hóa từ công cụ điều tiết lao động vật chất thô sơ sang thể loại nghệ thuật diễn xướng thẩm mỹ cao cấp (như hò Huế, hò Đồng Tháp) diễn ra theo quy luật nội tại nào?
• Giả thuyết nghiên cứu 1 (H1): Thể điệu hò là một thực thể văn hóa dân gian nguyên hợp ba thành tố (lời hò, làn điệu, lề lối diễn xướng), trong đó làn điệu âm nhạc đóng vai trò định danh bản thể, còn lời thơ mang tính dung nạp và hoán đổi.
• Giả thuyết nghiên cứu 2 (H2): Nhịp điệu và hình thái lao động cơ bắp là cơ sở vật chất phát sinh trực tiếp quy định cấu trúc tiết tấu, các điệp khúc khẩu lệnh và thể thức đối đáp tập thể của hò.
• Giả thuyết nghiên cứu 3 (H3): Sự tiến triển của hò đi theo lộ trình biện chứng từ chức năng thực hành lao động sang chức năng nghi lễ, giải trí và thăng hoa thành nghệ thuật biểu diễn bác học hóa.

Khung lý thuyết của luận án được xây dựng trên nền tảng mỹ học duy vật lịch sử về nguồn gốc nghệ thuật từ lao động của Karl Marx và Friedrich Engels, kết hợp lý thuyết loại hình học văn học dân gian của V.M. Zhirmunsky và quan điểm về tính nguyên hợp văn hóa dân gian của A.N. Veselovsky do GS. Chu Xuân Diên phát triển tại Việt Nam. Phạm vi khảo sát bao gồm ngữ liệu phong phú với danh mục 59 chi điệu hò đại diện cho ba miền Bắc - Trung - Nam, phân bố trên hai môi trường sinh cảnh chính: 39 chi điệu hò trên cạn (chiếm 66,1%) và 20 chi điệu hò trên nước (chiếm 33,9%), tập trung phân tích sâu hai vùng văn hóa đỉnh cao là Thừa Thiên - Huế và Nam Bộ.

graph TD
    A["Thể điệu hò (Thực thể nguyên hợp)"] --> B["Thành tố Lời hò (Văn bản / Ca từ)"]
    A --> C["Thành tố Làn điệu (Âm nhạc / Điệu thức)"]
    A --> D["Thành tố Lề lối diễn xướng (Trình diễn / Sân khấu)"]
    B --> E["Thơ lục bát, song thất, hợp thể, tiếng đệm"]
    C --> F["Âm điệu, tiết tấu lao động, nhịp buông lơi"]
    D --> G["Cấu trúc Xướng - Xô (Lớp trống - Lớp mái)"]
    G --> H["Hình thức Đơn diễn (Tự xô / Ngân nga)"]
    G --> I["Hình thức Đồng diễn (Đâm bắt / Quàng bắt)"]

Literature Review và Positioning

Lịch sử nghiên cứu hò trải qua hơn hai thế kỷ với sự phân mảnh sâu sắc giữa hai dòng nghiên cứu văn học và âm nhạc:

Dòng nghiên cứu văn học bắt đầu sớm nhất từ thế kỷ XVIII với Lê Quý Đôn trong Vân Đài loại ngữ (mục Âm tự, dẫn lời Hoài Nam Tử xác định bản chất hò kéo gỗ thời cổ qua tiếng hô "Tà hủ" và tục đương thời hô "ô hà"). Cuối thế kỷ XIX, J. Génibrel trong Dictionnaire Annamite - Français (1898) đưa ra định nghĩa đầu tiên về hò chèo thuyền: "Hò: cri des rameurs par lequel on commande les manoeuvres. S'exciter par des cris...". Bước sang thế kỷ XX, các công trình văn học sử và khảo cứu ca dao của Nguyễn Văn Ngọc (1928, Tục ngữ phong dao), Đào Duy Anh (1938, Việt Nam văn hóa sử cương), Dương Quảng Hàm (1944, Việt Nam văn học sử yếu), Nghiêm Toản (1949, Việt Nam văn học sử trích yếu) đều ghi nhận hò thuộc nhóm "bài hát của con nhà nghề" nhưng chỉ xem hò như một nhánh phụ của ca dao, thuần túy phân tích câu chữ tách rời môi trường diễn xướng. Giai đoạn 1950 - 1988, các tác giả Vũ Ngọc Phan (1956), Thuần Phong (1957), nhóm Lam Sơn (1965), Trần Việt Ngữ và Thành Duy (1967), Đinh Gia Khánh và Chu Xuân Diên (1978), Bảo Định Giang và Nguyễn Tấn Phát (1984), Trần Hoàng (1988) đã sưu tầm hàng ngàn văn bản ca từ nhưng phần lớn vẫn quy nạp hò chung vào kho tàng thi ca bình dân.

Dòng nghiên cứu âm nhạc dân tộc học ghi nhận nỗ lực ký âm và khảo sát điệu thức của George de Gironcourt (1943, Recherches de Géographie musicale en Indochine), Phạm Duy (1950, 1972, Đặc khảo dân nhạc ở Việt Nam), Tô Vũ (1955, Dân ca Việt Nam), Nguyễn Hữu Ba (1961), Trần Văn Khê (1962, La musique Vietnamienne traditionnelle; 1967, Viet Nam - Les traditions musicales), Nhà xuất bản Văn hóa (1976), và nhóm Lư Nhất Vũ - Lê Giang (1981, 1983, 1985). Đáng chú ý, Trần Văn Khê đã đặt làn điệu hò mái đẩy Thừa Thiên trong sự so sánh điệu thức với hệ thống âm giai Pelog của đảo Java (Indonesia), trong khi Lư Nhất Vũ (1985) đi sâu khảo sát thang âm điệu thức hò sông nước Nam Bộ.

Tranh luận học thuật cốt lõi tồn tại giữa hai quan điểm đối nghịch:

1. Quan điểm văn bản luận: Đồng nhất hò với ca dao, coi hò chỉ là phương thức ngâm vịnh lời thơ dân gian.
2. Quan điểm âm nhạc luận: Coi hò chỉ là làn điệu xướng âm, xem nhẹ cấu trúc đối đáp văn học và chức năng tổ chức lao động.

Luận án định vị bước đột phá bằng việc xác lập phạm trù "Thể điệu hò" - một khái niệm loại hình học tích hợp hoàn chỉnh cả ba thành tố: lời thơ, làn điệu và lề lối diễn xướng. So sánh với các công trình quốc tế cùng thời kỳ nghiên cứu về work songs (như nghiên cứu của Alan Lomax về dân ca lao động Bắc Mỹ hay George de Gironcourt về âm nhạc bản địa Đông Dương), luận án đã vượt lên lối mô tả thực chứng thuần túy để thiết lập một mô hình phân tích cấu trúc chức năng toàn diện cho một thể loại dân ca Đông Nam Á.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án đóng góp vào kho tàng lý luận văn học và văn hóa dân gian những luận điểm mang tính bước ngoặt:

Mở rộng và kiểm chứng thực nghiệm luận điểm kinh điển của chủ nghĩa duy vật lịch sử về nguồn gốc của nghệ thuật: "Sự sản xuất những tư tưởng, biểu tượng và ý thức trước tiên là có liên hệ trực tiếp và mật thiết với hoạt động vật chất và giao dịch vật chất của con người, nó là ngôn ngữ của cuộc sống thực tế". Luận án chứng minh hò là bằng chứng sống động nhất cho thấy lao động vật chất sản sinh trực tiếp ra ngôn ngữ nghệ thuật thông qua 3 mối liên hệ tất yếu:

• Tên gọi: Tên chi điệu gắn liền với đối tượng và hành vi lao động (hò xay lúa, hò giã gạo, hò nện vôi, hò kéo gỗ, hò giựt chì, hò cấy lúa, hò đạp nước, hò chèo ghe).
• Điệp khúc và tiếng đệm: Đóng vai trò khẩu lệnh điều hành cơ bắp, như nhạc sĩ Nguyễn Xuân Khoát khẳng định: "tiếng 'đô ta' thể hiện động tác kéo và giựt, tiếng 'khoan' trong điệp khúc 'hò khoan' biểu thị động tác khuấy trong lúc chèo thuyền, những tiếng 'hụi, hu, hu' trong điệp khúc 'hò hụi', 'la ha, là khoan' của hò nện thể hiện động tác nặng nề, hì hục".
• Tiết tấu: Nhịp điệu lao động quyết định cấu trúc tiết thấu âm nhạc; động tác khẩn trương tạo nhịp dồn dập (hò vác, hò đẩy nôốc), động tác khoan thai trên sông nước tạo nhịp tự do, buông lơi (hò mái nhì, hò Đồng Tháp).

Định nghĩa khoa học hoàn chỉnh về thể điệu hò được luận án đúc kết: "Hò là một loại hình dân ca trữ tình xuất phát trực tiếp từ lao động thể hiện bằng cách hô lên, kể lời hò, kẻ xướng người xô theo một làn điệu đặc thù để kích thích lao động, để thỏa mãn đời sống tinh thần và nhu cầu thẩm mỹ của con người".

Hệ thống mệnh đề lý thuyết cốt lõi:

• Mệnh đề 1 (P1): Lời ca dao là tài sản văn học dùng chung, nhưng chính làn điệu âm nhạc là tiêu chí bản thể duy nhất phân định thể điệu hò với thể điệu lý và thể điệu hát.
• Mệnh đề 2 (P2): Cấu trúc xướng - xô (antiphony) phản ánh trực tiếp sự phân công lao động xã hội giữa cá nhân chỉ huy (người hò cái / lớp trống) và tập thể thực thi (người hò con / lớp mái).
• Mệnh đề 3 (P3): Quá trình thẩm mỹ hóa của hò diễn ra theo quy luật chuyển hóa cấu trúc: từ đồng diễn tập thể chuyển sang đơn diễn trữ tình cá nhân, trong đó vế xô của tập thể biến hình thành những đoạn ngân nga luyến láy nội tại của nghệ nhân đơn diễn.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án tích hợp 3 trụ cột lý thuyết:

1. Lý luận loại hình học văn học (Typological Literary Theory).
2. Dân tộc nhạc học cấu trúc (Structural Ethnomusicology).
3. Lý thuyết trình diễn văn hóa dân gian (Folklore Performance Theory).

Hệ thống phân tích phân bổ theo mô hình ma trận giao thoa giữa 3 thành tố cấu tạo và 2 môi trường sinh thái địa lý (trên cạn vs. trên nước), được kiểm soát nghiêm ngặt bởi các điều kiện biên: đặc trưng thanh điệu tiếng Việt (ngôn ngữ đơn lập có 6 thanh điệu ảnh hưởng trực tiếp đến đường nét giai điệu) và các hình thái kinh tế nông nghiệp lúa nước, kinh tế sông ngòi, đánh bắt duyên hải truyền thống.

Thành tố nguyên hợp	Biểu hiện trong Hò Trên Cạn (39 chi điệu)	Biểu hiện trong Hò Trên Nước (20 chi điệu)
1. Lời hò (Văn học)	Thơ lục bát, song thất lục bát, gắn từ ngữ chỉ động tác nông - thủ công nghiệp (chày, cối, nện đất, xe sợi).	Thơ lục bát biến thể, hợp thể dài hơi; hình tượng trời nước, đầm phá, sông sâu, bến đò mênh mông.
2. Làn điệu (Âm nhạc)	Tiết tấu dứt khoát, dập dồn theo nhịp chày/nện (hò giã gạo, hò nện) hoặc nhịp đều đặn kéo dài (hò cấy).	Âm điệu dàn trải, quãng rộng, luyến láy vi mô, nhịp buông lơi tự do theo con nước và nhịp chèo.
3. Lề lối diễn xướng	Đồng diễn chiếm ưu thế tuyệt đối; phân hóa rõ rệt hò cái (xướng) và hò con (xô); diễn ra sân đình, cối gạo.	Kết hợp nhuần nhuyễn đồng diễn và đơn diễn tự do; không gian diễn xướng mở trên kinh rạch, sông nước.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án tuân thủ lập trường bản thể luận hiện thực phê phán (Critical Realism) và nhận thức luận duy vật biện chứng, nhìn nhận văn hóa dân gian là một thực thể vận động không ngừng trong mối liên hệ hữu cơ với đời sống kinh tế - xã hội. Thiết kế nghiên cứu sử dụng phương pháp tiếp cận liên ngành (Interdisciplinary Mixed Methods) kết hợp chặt chẽ giữa thi pháp học văn học dân gian, ký âm phân tích cấu trúc âm nhạc và khảo sát nhân học văn hóa điền dã.

Cỡ mẫu nghiên cứu xác định chính xác gồm 59 chi điệu hò tiêu biểu thu thập từ các kho tàng văn gian dọc ba miền đất nước, được phân lập theo hệ thống phân loại loại hình học khoa học:

HỆ THỐNG THỂ LOẠI DÂN CA:
└── THỂ LOẠI CA DAO DÂN CA
    └── LOẠI HÌNH DÂN CA
        ├── THỂ ĐIỆU HÒ (59 chi điệu: mái nhì, giã gạo, chèo xuồng, sông Mã, hò nện...)
        ├── THỂ ĐIỆU LÝ (lý con sáo, lý ngựa ô, lý chim quyên, lý mười thương...)
        └── THỂ ĐIỆU HÁT (quan họ, hát giặm, hát ví, hát đúm, hát xoan...)

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy trình xử lý ngữ liệu được thực hiện qua 4 bước tam giác hóa phương pháp (Methodological Triangulation):

1. Thu thập và văn bản hóa: Khảo sát ngữ liệu từ các văn bản cổ chữ Hán, chữ Nôm (Vân Đài loại ngữ, Nam phong giải trào, Đại Nam quốc túy), văn bản Quốc ngữ từ 1928 đến 1988, kết hợp tư liệu điền dã thực địa của tác giả tại Thừa Thiên - Huế và Nam Bộ từ năm 1970 đến 1994.
2. Ký âm đối chiếu âm học: Sử dụng các bản ký âm chuẩn độ cao, tiết phách của các nhạc sĩ - nhà nghiên cứu uy tín (Tô Vũ, Nguyễn Hữu Ba, Trần Kiết Tường, Lư Nhất Vũ) để so sánh đường nét giai điệu giữa các chi điệu hò và các thể điệu lý, hát quan họ.
3. Phân tích hình thái học cấu trúc: Tách chiết câu hò thành các tầng bậc: tiếng đệm mở đầu -> vế xướng (kể lời thơ) -> tiếng đưa hơi -> vế xô tập thể -> điệp khúc kết thúc.
4. Kiểm tra độ tin cậy và giá trị: Đánh giá tính đại diện của 59 chi điệu hò thông qua việc đối chiếu chéo giữa môi trường lao động nguyên thủy và không gian diễn xướng hội hè, đảm bảo tính giá trị nội tại (internal validity) và giá trị cấu trúc (construct validity) của hệ thống phân loại.

Data và phân tích

Dữ liệu khảo sát 59 chi điệu hò cho thấy sự phân bố sinh thái rõ rệt:

• Nhóm hò trên cạn (39/59, chiếm 66,1%): Bao gồm các hoạt động như ru con (hát ru), xay lúa, giã gạo, xe chỉ, giã vôi, nện đất, khiêng xe nước, leo dốc, đưa linh, bài chòi, lô tô, kéo gỗ, cấy lúa, dứt chỉ, ba lý, kéo lưới, giựt chì, nghé ơ, đạp nước, khoan lở, tiếp vận, hò ô, khoan đi đường, thẻ mực, hò cấy Gò Công, hò cấy Giồng Trôm, hò giọng đồng, hò mái ố, hò cấy Hậu Giang, hò cấy Đồng Tháp, hò ia hò khoan, hò bản đờn, hò cổng chùa, hò nghé Thừa Thiên, v.v.
• Nhóm hò trên nước (20/59, chiếm 33,9%): Bao gồm đẩy nôốc, hò vác Thanh Hóa, chèo thuyền Sơn Tây, qua sông hái củi, hò rời bến, hò đò ngược, hò đò xuôi, hò mắc cạn, hò cập bến (hệ thống hò sông Mã gồm 6 chặng), hò mái nhì, hò mái đẩy, hò đua ghe, hò huê tình, hò chèo ghe Chợ Đệm (mái một), hò chèo ghe Đồng Tháp, hò chèo ghe Bến Tre, hò mái đoản (mái cụt), hò mái trường (mái dài), hò chèo ghe Cần Thơ, hò chèo ghe Bạc Liêu.

Phân tích nhịp điệu âm nhạc chứng minh tương quan thuận giữa tốc độ vận động thể lực và tiết tấu:

• Trong hò giã vôi (hò nện), cấu trúc chia 3 đoạn rõ rệt: đoạn đầu và cuối nhịp nhanh dứt khoát, đoạn giữa tiết tấu chậm lại vì vôi bắt đầu quánh đặc, đòi hỏi sức ép cơ bắp lớn.
• Trong hò sông Mã, hành trình 6 chặng phản ánh chính xác thủy trình: từ hò rời bến (khoan thai), hò đò ngược (dồn dập, gắt gao vượt thác), hò đò xuôi (nhịp đường trường êm ái), đến hò mắc cạn (nhịp thúc bách tổng lực).
• Trong cấu trúc đối đáp đâm bắt / quàng bắt, tỷ lệ cấu trúc câu lục bát biến thể mở rộng chiếm hơn 70% ở hò giã gạo Huế và hò chèo ghe Nam Bộ, cho phép nghệ nhân chèn các cụm từ ứng tác linh hoạt mà không phá vỡ khuôn khổ âm nhạc.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Công trình mang lại 4 phát hiện học thuật mang tính đột phá:

1. Làn điệu là hạt nhân bất biến định danh thể loại: Luận án giải quyết dứt điểm sự nhập nhằng giữa lời ca dao và thể loại dân ca. Lời ca dao là một vốn chung lưu chuyển tự do giữa các thể loại, nhưng chính làn điệu âm nhạc (với các quãng đặc thù, điệp khúc đệm xướng) là yếu tố quyết định người nghe nhận diện đó là hò, lý hay hát.

Ví dụ cấu trúc Hò mái nhì Thừa Thiên - Huế (Đơn diễn tự xô):
[Xướng mở đầu]: "Hơ... ơ..."
[Lời thơ]: "Trước bến Văn Lâu chiều chiều đá... Chiều chiều trước bến Văn Lâu, ai ngồi, ai câu, ai sầu, ai thảm, ai thương, ai cảm, ai nhớ, ai trông a... ơ..."
[Nối hơi]: "Thuyền ơi thấp thoáng bên sông rủa chứ đua câu ơ... ơ..."
[Vế tự xô kết]: "Đưa câu mái đẩy động lòng non với nước lờ non ơ..."

2. Bản chất cấu trúc đối đẳng của mô hình Xướng - Xô: Luận án phát hiện quy luật tổ chức diễn xướng kinh điển của hò bao gồm 2 lớp cấu trúc:

• Lớp trống (vế xướng): Do người hò cái lĩnh xướng, giữ vai trò phát động nội dung và nhịp điệu.
• Lớp mái (vế xô): Do tập thể người hò con đồng thanh đáp ứng bằng hệ thống điệp khúc chuyên biệt (hò lơ, hò khoan, hò hụi, la hè). Cấu trúc này không chỉ có chức năng nghệ thuật mà nguyên thủy là công cụ tổ chức lao động hiệp đồng bắt buộc để tập trung cơ năng tập thể.

3. Quy luật chuyển hóa từ chức năng thực dụng sang giá trị thẩm mỹ tự thân: Luận án chỉ ra con đường tiến hóa của hò từ những tiếng hô thô sơ thời đồ đồng (tiếng hét gắng sức khi khiêng nặng) phát triển thành các hình thức sinh hoạt văn hóa tinh tế:

• Hò lao động thuần túy -> Hò giải trí đêm trăng (hò giã gạo, hò chèo ghe).
• Hò nghi lễ tang ma, hội làng (hò đưa linh, hò bài chòi).
• Hò thi tài, đấu xảo nghệ thuật đỉnh cao (hò đối đáp ân tình, đâm bắt chữ nghĩa với cấu trúc văn học phức vi).

4. Hiện tượng "tự xô" trong các chi điệu hò sông nước: Phát hiện hiện tượng biến đổi hình thái từ đồng diễn sang đơn diễn ở các vùng đồng bằng ngập nước (Huế, Nam Bộ). Khi không gian lao động chuyển từ tập thể cơ bắp sang cá nhân chèo đò cô đơn trên sông nước mênh mông, vế xô tập thể không biến mất mà được nghệ nhân tích hợp thành những chuỗi ngân nga luyến láy (ơ, ô, ư, a) kéo dài tự do (rubato / ad libitum), tạo nên chất trữ tình sâu lắng đặc trưng của hò mái nhì và hò Đồng Tháp.

Implications đa chiều

• Đóng góp lý thuyết: Tái định hình hệ thống phân loại học văn học dân gian Việt Nam, xác lập thuật ngữ "Thể điệu hò" như một đơn vị phân loại chuẩn mực nằm giữa "Loại hình dân ca" và "Chi điệu".
• Đổi mới phương pháp luận: Mở đường cho phương pháp nghiên cứu liên ngành Ngữ văn - Âm nhạc học - Nhân học biểu diễn, chấm dứt tình trạng nghiên cứu văn bản thi ca dân gian một cách cô lập khỏi âm nhạc và môi trường sống.
• Ứng dụng thực tiễn: Cung cấp cơ sở khoa học để phục dựng nguyên bản các hình thức diễn xướng dân gian truyền thống trong phong trào văn nghệ quần chúng và giảng dạy chuyên ngành Ngữ văn, Âm nhạc tại các trường đại học.
• Khuyến nghị chính sách bảo tồn: Luận án khẳng định muốn bảo tồn di sản hò truyền thống (như Hò khoan Lệ Thủy, Hò sông Mã, Ca Huế, Hò Đồng Tháp), không thể chỉ ghi chép lời thơ mà bắt buộc phải bảo tồn môi trường diễn xướng sống, gắn liền việc truyền dạy làn điệu với kỹ năng ứng tác đâm bắt của nghệ nhân.

Limitations và Future Research

Luận án thẳng thắn chỉ ra 3 giới hạn nghiên cứu do bối cảnh lịch sử năm 1994:

1. Giới hạn công nghệ phân tích âm thanh: Chưa có điều kiện ứng dụng các phần mềm phổ ký âm học hiện đại để đo đạc tần số âm thanh (Hz) và độ co giãn vi mô của các nốt luyến láy trong vế xướng hò.
2. Độ bao phủ địa lý: Mặc dù danh mục bao quát 59 chi điệu ba miền, dung lượng khảo sát sâu vẫn tập trung ưu tiên vào hai trung tâm hò tiêu biểu nhất là Bình Trị Thiên - Huế và Nam Bộ; các chi điệu hò miền núi phía Bắc chưa được phân tích tương xứng.
3. Khảo sát so sánh dân tộc học: Chưa mở rộng đối sánh sâu với các hình thức dân ca lao động của các dân tộc thiểu số cùng ngữ hệ hoặc các quốc gia lân cận trong khu vực Đông Nam Á lục địa.

Chương trình nghiên cứu tương lai được đề xuất với 4 hướng cụ thể:

• Ứng dụng kỹ thuật số và âm nhạc học tính toán (Computational Ethnomusicology) để lập bản đồ âm sắc và thang âm điệu thức cho toàn bộ các biến thể hò Việt Nam.
• Khảo sát sự biến đổi chức năng của thể điệu hò trong bối cảnh hiện đại hóa và đô thị hóa nông thôn.
• Nghiên cứu so sánh loại hình học giữa hò sông nước Việt Nam với dân ca chèo thuyền (shanties, barcarolles) của các nền văn hóa duyên hải trên thế giới.
• Xây dựng kho ngữ liệu số hóa đa phương tiện (multimedia corpus) tích hợp đồng thời văn bản ca từ, ký âm nốt nhạc, bản ghi âm hiện trường và video diễn xướng thực địa.

Tác động và ảnh hưởng

Luận án tạo tiền đề học thuật vững chắc, thúc đẩy hàng loạt công trình nghiên cứu sâu về dân ca nghi lễ, diễn xướng dân gian và văn hóa dân gian Nam Bộ trong giai đoạn 1995 - 2025. Về mặt học thuật, công trình là tài liệu tham khảo chuẩn mực cho các chương trình đào tạo cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Văn học dân gian, Lý luận văn học và Âm nhạc học tại các trường đại học lớn như Đại học Quốc gia TP.HCM, Đại học Sư phạm TP.HCM và Học viện Âm nhạc Quốc gia.

Về mặt bảo tồn văn hóa, khung lý thuyết và tư liệu của luận án đóng góp trực tiếp vào các hồ sơ khoa học đệ trình UNESCO công nhận các di sản văn hóa phi vật thể (như Nhã nhạc và Ca Huế, Không gian văn hóa Quan họ, Bài chòi Trung Bộ), đồng thời cung cấp chất liệu khoa học chuẩn xác cho việc biên soạn giáo trình giảng dạy dân ca truyền thống trong hệ thống giáo dục phổ thông và chuyên nghiệp.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh và học giả văn học dân gian: Tiếp cận khung phân tích loại hình học nguyên hợp vững chắc để giải mã các thể loại dân ca khác (lý, hát ví, hát giặm).
• Nhà nghiên cứu âm nhạc dân tộc học: Khai thác các phân tích đối chiếu thang âm điệu thức, tiết tấu lao động và kỹ thuật luyến láy đặc trưng của từng vùng miền.
• Nghệ sĩ sân khấu và đạo diễn nghệ thuật truyền thống: Nắm vững cấu trúc xướng - xô, quy cách phân lớp trống - lớp mái và kỹ thuật đối đáp đâm bắt để dàn dựng các tác phẩm sân khấu dân tộc chuẩn xác.
• Cơ quan quản lý văn hóa và bảo tồn di sản: Định hình chính sách bảo tồn không gian diễn xướng sống cho di sản hò truyền thống, tránh xu hướng "sân khấu hóa" làm mất tính nguyên hợp tự nhiên của di sản.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì và đã mở rộng lý thuyết nào?

Đóng góp độc đáo nhất là việc xác lập phạm trù "Thể điệu hò" như một cấu trúc nguyên hợp ba chiều (lời hò - làn điệu - lề lối diễn xướng), mở rộng lý thuyết loại hình học văn hóa dân gian của V.M. Zhirmunsky và GS. Chu Xuân Diên. Luận án giải quyết triệt để sự xung đột kéo dài giữa quan điểm văn bản học (coi hò là ca dao) và quan điểm nhạc học (coi hò là âm điệu thuần túy), khẳng định bản thể thể loại nằm ở sự thống nhất hữu cơ giữa làn điệu âm nhạc và phương thức diễn xướng xướng - xô.

2. Đổi mới phương pháp luận của công trình so với các nghiên cứu trước đó thể hiện ra sao?

So với cách tiếp cận thuần túy văn bản của Dương Quảng Hàm (1944) hay sưu tầm ký âm đơn thuần của Phạm Duy (1972) và Tô Vũ (1955), luận án tạo đột phá bằng việc thiết lập phương pháp tam giác hóa liên ngành (Interdisciplinary Triangulation): giải mã cấu trúc ngôn ngữ ca từ dựa trên thanh điệu tiếng Việt, phân tích cao độ tiết tấu âm nhạc theo nhịp động tác cơ bắp, và mô hình hóa không gian diễn xướng sân khấu dân gian trong một quy trình nghiên cứu thống nhất.

3. Phát hiện bất ngờ nhất từ dữ liệu nghiên cứu là gì?

Phát hiện bất ngờ nhất là quy luật bảo lưu cấu trúc xướng - xô dưới dạng "tự xô" trong hò đơn diễn. Khi các điệu hò lao động tập thể (như hò đẩy nôốc, hò nện) chuyển sang môi trường sông nước cá nhân tĩnh lặng (hò mái nhì, hò chèo ghe), vế xô của tập thể không bị triệt tiêu mà biến tính thành các chuỗi hư từ ngân nga kéo dài của chính người xướng, phản ánh sự chuyển hóa tâm lý từ ý thức cộng đồng sang chiều sâu nội tâm cá nhân.

4. Luận án có cung cấp quy trình tái lập (Replication Protocol) cho các nghiên cứu sau này không?

Có. Luận án cung cấp một ma trận phân loại học chi tiết với 59 chi điệu được định danh theo tiêu chí địa lý - sinh thái (trên cạn / trên nước) và chức năng thực hành (lao động, giải trí, nghi lễ, nghệ thuật). Quy trình tách chiết 5 tầng cấu trúc của câu hò (tiếng đệm mở đầu -> xướng kể lời -> đưa hơi -> xô đáp ứng -> điệp khúc kết thúc) đóng vai trò như một protocol chuẩn mực để giải mã bất kỳ làn điệu dân ca lao động mới nào.

5. Tầm nhìn chương trình nghiên cứu 10 năm được phác thảo như thế nào?

Luận án phác thảo chương trình nghiên cứu tiếp nối tập trung vào việc:

• Khảo sát sự tương thích điệu thức giữa hò Nam Bộ với đờn ca tài tử và sân khấu cải lương.
• Mở rộng nghiên cứu điền dã so sánh thể điệu hò với các khúc hát lao động của cộng đồng các dân tộc thiểu số tại Việt Nam.
• Thiết lập hệ thống bảo tồn động các câu lạc bộ hò giã gạo, hò khoan tại các làng xã truyền thống nhằm giữ gìn tính sống của di sản trong môi trường tự nhiên.

Kết luận

Công trình nghiên cứu Thể điệu hò của Lê Văn Chương (1994) xác lập 6 đóng góp khoa học cốt lõi:

1. Xác lập hệ thống thuật ngữ loại hình học chuẩn mực: Định danh khái niệm "Thể điệu hò" như một chỉnh thể nguyên hợp ba thành tố (lời hò, làn điệu, lề lối diễn xướng), phân định ranh giới khoa học rõ ràng với thể điệu lý và thể điệu hát.
2. Khám phá bản chất quyết định của làn điệu: Chứng minh làn điệu âm nhạc là hạt nhân bất biến định danh thể loại, trong khi lời thơ là tài sản luân chuyển chung của văn học dân gian.
3. Giải mã nguồn gốc lao động của hình thức nghệ thuật: Cung cấp bằng chứng thực nghiệm khẳng định nhịp điệu lao động cơ bắp và hình thái phân công lao động xã hội trực tiếp sản sinh ra tiết tấu, từ đệm khẩu lệnh và cấu trúc diễn xướng xướng - xô.
4. Hệ thống hóa danh mục 59 chi điệu hò toàn quốc: Xây dựng bảng phân loại khoa học đầu tiên bao quát toàn diện các hình thái hò trên cạn (66,1%) và hò trên nước (33,9%) trải dài ba miền đất nước.
5. Mô hình hóa quy luật tiến hóa thẩm mỹ: Phát hiện lộ trình chuyển hóa biện chứng từ tiếng hô điều hành lao động thực dụng thô sơ sang các hình thức nghệ thuật diễn xướng bác học hóa và sự biến đổi hình thái từ đồng diễn xướng - xô sang đơn diễn tự xô.
6. Đặt nền móng cho phương pháp nghiên cứu liên ngành di sản: Kết hợp hoàn hảo giữa thi pháp học văn học, dân tộc nhạc học và nhân học biểu diễn, mở ra chân trời nghiên cứu mới cho việc bảo tồn và phát huy giá trị các di sản văn hóa phi vật thể của dân tộc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu : Vấn đề nghiên cứu thể điệu hò. Trong phần này, chúng tôi giới thuyết về thuật ngữ THỂ ĐIỆU HÒ, lịch sử nghiên cứu vấn đề, lý do nghiên cứu, những đóng góp của luận án và phương pháp nghiên cứu. Chương một : Đặc trưng của thể điệu hò. Trong chương này, chúng tôi giới thuyết điện roạo của thể điệu hò và tìm hiểu, chúng mình những nét đặc trưng về nguồn gốc, làn điện, lời hồ và điễn xướng bằng cách đặt hò trong mối tương quan so sánh với các loại dân ca khác.

Chương hai : Phân loại và sự tiến triển của thể điệu hò. Thông qua những cách phân loại của một số tác giả, chúng tôi cố gắng đề xuất một cách phân loại thích hợp với thể điệu hò về mặt bản chất cũng như khía cạnh lịch sử và từ các môi trường sinh hoạt của hò, chúng tôi tìm hiểu về chức năng và sự biến triển của thể điệu hò. Chương ba : Đặc diểm nghệ thuật của thể diệu hồ. Trong chương này, chúng tôi tìm hiểu phương thức tổ chức, lối kết cấu, đặc điểm ngôn từ của lời hò và đặc điểm về âm điệu và nhịp điệu của làn điệu hò.

Chương bốn : Nội dụng của lời hò. Nội dung của lời hò cũng chính là nội dung cua ca dao dan ca, nhưng chúng tôi cố gắng tuyển chọn, thống kê những lời thơ có thuộc tính của hò. Trên cơ sở đó, chúng tôi tìm hiểu phân tích những nội dụng tiêu biểu có liên quan đến những đặc điểm cơ bản của thể điệu hò. Phần kết luận Ngoài phần tổng kết những ý kiến đóng góp trong luận án, chúng tôi sẽ trình bày một nhận định về lao động và vai trò chủ đạo của âm nhạc trong thê điệu hò, oe ois xfs đc fe ae fe ede is of ale 1? CHUONG MOT DAC TRUNG CUA THE DIEU HO | - GIỚI THUYẾT THỂ DIEU HO : 1.

Tổng quan : Dân ca Việt Nam rất phong phú gồm nhiều loại, nhiều điệu, hiện điện nhiều lúc, nhiều nơi khắp mọi vùng đất nước, nhưng chung qui có ba thể điệu chính mà dân gian quen gọi là hò, hát và lý. Trong đó, thể điệu hò phong phú và phổ biến hơn các loại khác. a/ Búc tranh sinh hoạt của hò : Thể điệu hò hiện diện khắp mọi nẻo, mọi miền của đất nước, diễn ra vào nhiều thời điểm khác nhau trong năm. Hồ ru con dặt dìu chở đưa tâm sự của người mẹ khi chiều xuống hắt biu hay tha thiết, trìu mến lúc đêm vắng, canh trường.

Ho xay lúa, hò giã gạo tươi vul, tình tứ râm ran trong nhà, ngoài sân trong những đêm trăng sáng như những khúc ca ngày mùa. Hò đạp nước, hò cày ruộng, hò cấy lúa. đều đặn thể hiện công việc nhà nông dãi nắng, đầm mưa trên ruộng đồng bao la. Hò chèo thuyền, chèo ghe, hò mái nhì, mái đẩy.

trữ tình bát ngát trên đầm phá, sông nước chơi vơi. Hò kéo gỗ, hò kéo lưới, hò đẩy nôốc. lại đồn dập, thúc hối nơi khe núi, trên bờ sông, giữa cồn bãi. Tùy theo nét nhạc và sắc thái địa phương lại có hò miền Bắc bóng bẩy hoa mỹ, hò miền Trung trữ tình, sâu lắng, hò miền Nam mộc mạc, mùi mẫn.

Tùy theo chức năng chúng ta có hò lao động gắn liền với nhịp điệu công việc, hò giải trí đi theo các sinh hoạt văn hóa dân gian, hò nghỉ lễ thì xuất hiện trong một số lễ lược, hò thi, hò đấu xảo lại đi vào địa hạt nghệ thuật dân gian. Da it hay nhiều, địa phương nào cũng có giọng hò câu hát. Miền Bắc thưa thớt về hò nhưng phong phú bơn các miền khác về các loại hát như hát quan họ, hát trống quân, hát ví, hát cò lã, hát phẹo. Trong lúc đó, miền Trung, miễn Nam nghèo nàn về các điệu hát đân gian, nhưng lại rất phong phú về các loại hò.

Có lẽ thiên nhiên và củ dân của hai miền này thích hợp với hò cho nên thể điệu hò ở nơi đây không những phong phú về số lượng mà chất lượng của một số loại hò đã vươn lên phạm trù nghệ thuật. Tiêu biểu nhất là ở Thừa thiên - Huế có hò mái nhì, mái đẩy, hò giã gạo, ở Nam bệ thì có hò chèo xuồng, hò Đồng tháp. Vì vậy mà trong công trình này chúng tôi xem hò của hai địa phương này như là đối tượng chính để nghiên cứu. Nói tóm lại, trên đây chỉ là một số nét tiêu biểu về bức tranh sinh hoạt phong phú, đa dạng, muôn màu muôn vẻ của thể điệu hò.

Dù thể hiện ở môi trường, thời điểm hay hình thức nào, thể điệu hò vẫn có đời sống riêng với những đặc trưng của mình khi tồn tại bên cạnh các loại dân ca khác. b/ — Kết cấu cúo thể điệu hò : Hà ra đời khá sớm, phát triển và tồn bại mãi cho đến ngày nay cho nên thể điệu hò có hình thức tổ chức và lối kết cấu tương đối ổn định. Hà có hai cách trình điễn là đơn điễn và đồng diễn, có tác giả gọi hò cá nhân và hò tập thể. Dù diễn trình theo cách nào thì kết cấu một bài hò trọn vẹn gồm hai vế là vế xướng và vế xô.

Trong trường hợp đồng diễn thì vế xướng (lớp mái) do cá nhân đảm trách, vế xướng thường có hai phần là xướng các điệp khúc ''! và kế lời hò (cũng có một ít loại hò không có phần điệp khúc), vế xô đớp trống) do tập thể đáp ứng bằng những điệp khúc của người xướng, Trường hợp đơn diễn thì người hò bự xướng và có.thể tự xô hoặc không xô mà chỉ đưa hơi. Nói gọn lại, thể điệu hò kết cấu theo lối xướng-xô mà một bài hò trọn vẹn thường ii Điệp khúc là một số tiếng hay một số lời được lặp lại nhiều lần trong một bài hà, một bai ca hay mét bản nhạc. 19 có ba lần xướng và ba lần xô, nhưng tùy theo bài hò dài hay ngắn, tùy theo lối điễn xuất bừng chỉ điệu hò, người ta có thể tăng thêm hay lược bót lần xướng, lần xô. Sau đây là vài lõi kết cấu tiêu biểu - Kết.

cấu đồng diễn Hồ giã gạo |! Vế xướng (cá nhân xướng các điệp khúc và lời hò) Hô. Doi long dn nua sim trái lờ sữm. Vế xướng Ho. Uống lung roi bat la ho nude Vế xô Hò.

Đi tìm thưởng uối nguồi lờ thương. Bạn dù, chứn lẻ bạn còn bay vé noi non danh, Còn cảnh nhỏ thưởng là tình cảnh mặn nồng ở.Luật đối uợ cua Trang tit kia con 161 dao va chong. Con em đây xin Uẹn giữ ở. Lớp trống - BE.

ji] Hồ giã gạo Bình Trị Thiên. Chit mot da mét ling nhu Nguyéi Ngad. Kết cấu đơn diễn Hò chèo ghe chợ Đệm (A. Déi déi theo anh oề nơi Châu thành coi nam thanh nữ tú ở, d chỉ đất này uượn hú ở chùn ở bêu ở.

Dõi dõi theo anh uề nơi xú lạ, ở chỉ đất này ờ chữm cha thiếu chi. Hò mái nhì CThừa thiên - Hué) Xướn ữa Truốc bến ờà g. Văn Lâu chiều chiều ó. Chiều chiều truốc bến Văn Lâu, di ngồi, œi câu, di sầu, đi thám, dì thương, ai cẩm, at nhó, ai trông ? Thuyền di thấp thoáng bên sông ? Đua câu ởò rồi đá.

mái đấy động tấm lòng. non nước lờ non ò. c/ Danh mục của thể điệu hò !Ủ: peat (a) Về tên gợi của từng loại hà, chúng tôi xin ghí theo cách gọi dân gian. (b) Về phân loại, chúng tôi tạm chia theo môi trường phổ biến của bồ là trên cạn và trên nước.

Cách phân chia này cũng chỉ có giá trị tương đối. (e) Hồ bị chỉ phối bài lần điệu, cho nên căn cứ vào nét nhạc thì một loại hè gin hen với một công việc cụ thể nào đó, Có rất nhiều điệu cho nên chúng tôi chỉ ghi tên các loại tiêu biểu. 21 Mục này nhằm giới thiệu tên gọi và số lượng chi điệu hò mà chúng tôi đã sưu tầm. Cạn chỉ trên mặt đất hoặc có nước cạn; nước chỉ trên sông ngòi, kinh rạch.

và ruộng sâu. STT Tén loai ho Môi Chú thích trường 1 Ho ru con |"! Chung ba miền, còn gọi là hát ru. 2_ | Hò xay lúa H Phổ biến nhiều ở miền Trung,Nam. 3 Hò giã gạo Trung và Nam.

4_ | Hò xe chỉ Ò Miền Trung và miền Nam, loại hò của nghề kéo sợi. 5 | Ho gia vôi Ở miền Trung, còn gọi là hò nện T vol. 6 | Ho gia đậu Phổ bién 6 Phu yén, mién Trung. 7 Ho mai dừa R Co 6 Binh dinh.

8 Hod hui hay hd Phổ biến ở miền Trung, hò lúc nện nén Ê đất. 9 | Hd khiéng xe Co 6 Binh dinh, loai hd cua nghé nước N khuân vác. 10 | Hò leo sốc Ở Phú yên. 11 | Hò đưa linh C Loại hò tang lễ, phổ biến ở miền Ạ Trung.

12 | Ho bai choi |?! N Hò chơi bài vào dịp Tết, phổ biến ở miền Trung. 13 | Hol6to Hò khi đánh lô tô, phổ biến nhiều ở miền Nam, Trung bộ. [1] Loại dân ca này dùng làn điệu của hò để ru cho nên có nơi gọi hát có nơi gọi hò. I2I, I3! Người ta cũng còn gọi hô bài chòi, hô lô tô.

5ð dĩ gọi hò "lai ùy-lấy“làn điệu của hò để hô. THU VIEK SHKHXH & NV | TR.HG CH! MINH l se LA 0 { ; vu Cen 8s. 8 22 S†T | Ten loaihd | Méi Chú thích trường 14 | Hò Nghệ An Nghệ An 15 | Hò lơ Phổ biến nhiều ở Trung và Nam. 16 | Hò dô ta H | Cả ba miền 17 | Hò kéo gỗ Miền Trung, miền Bắc 18 | Hò cấy lúa O | Miền Trung, cạn và nước 19 | Hò dút chỉ Miền Trung gọi xe chỉ, phố biến ở | mién Bac 20 | Hò ba lý Quảng nam 21 | Hò kéo lưới T Có nhiều nơi ở miền Bắc và Trung 22 | Ho giut chi Loại hò kéo lưới, Quãng ngãi 23 | Hò nghé d R Còn gọi hò gọi nghé, miền Trung, | Bac.

24 | Hò đạp nước Ê Ho trong lúc đạp xe kéo nước, miền Trung. 25 | Hd khoan Lé N Quang binh | Thuy 26 | Hồ tiếp vận - | Hà tính | 27 | Hò ô Loại hò lúc cày, hoặc cấy lúa, C Thừa thiên, cạn và nước. 28 | Hò khoan đi Hà tĩnh đường A 29 | Hò thẻ mực Kiên giang : | N_ | Hồ cấy Gò công - d1 | Hò cấy Giồng Bến tre, Nam bộ.