Luận văn thạc sĩ vnua thành phần sâu hại và thiên địch trên ngô đặc điểm sinh vật học sinh thái học loài mythimna loreyi duponchel lepidoptera noctuidae năm 2016 2017 tại sóc sơn hà nội

Nghiên cứu thành phần sâu hại và thiên địch trên ngô, đặc điểm sinh học, sinh thái loài Mythimna loreyi tại Sóc Sơn, Hà Nội năm 2016-2017.

• Tác giả: Vũ Thị Lành
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Đình Chiến
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Bảo Vệ Thực Vật
• Đề tài: Nghiên cứu thành phần sâu hại và thiên địch trên ngô; Đặc điểm sinh vật học, sinh thái học loài Mythimna loreyi Duponchel (Lepidoptera: Noctuidae) năm 2016 - 2017 tại Sóc Sơn, Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Lời cảm ơn
• 1.3. Mục lục
• 1.4. Danh mục chữ viết tắt
• 1.5. Danh mục bảng
• 1.6. Danh mục hình
• 1.7. Trích yếu luận văn
• 1.8. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.9. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.10. Phạm vi nghiên cứu
• 1.11. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học của việc nghiên cứu
• 2.2. Những nghiên cứu ở nước ngoài
• 2.3. Tình hình sản xuất ngô trên thế giới
• 2.4. Những nghiên cứu về sâu hại ngô trên thế giới
• 2.5. Những nghiên cứu về sâu cắn lá nõn ngô M.loreyi trên thế giới
• 2.6. Những nghiên cứu trong nước
• 2.7. Tình hình sản xuất ngô ở Việt Nam
• 2.8. Những nghiên cứu về sâu hại ngô ở Việt Nam
• 2.9. Những nghiên cứu về sâu cắn lá nõn ngô M.loreyi ở Việt Nam
• 3. VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Địa điểm nghiên cứu
• 3.2. Thời gian nghiên cứu
• 3.3. Đối tượng và vật liệu nghiên cứu
• 3.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.3.2. Vật liệu nghiên cứu
• 3.4. Nội dung nghiên cứu
• 3.5. Phương pháp nghiên cứu
• 3.5.1. Ngoài đồng ruộng
• 3.5.2. Trong phòng thí nghiệm
• 3.6. Nghiên cứu đặc điểm hình thái loài sâu cắn lá nõn ngô M.
• 3.7. Tìm hiểu đặc điểm sinh học của loài sâu cắn lá nõn ngô M.
• 3.8. Tìm hiểu đặc điểm sinh thái học của loài sâu cắn lá nõn ngô M.
• 3.9. Các chỉ tiêu theo dõi và tính toán
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Thành phần sâu hại ngô năm 2016 - 2017 tại Minh Phú, Sóc Sơn, Hà Nội
• 4.2. Thành phần thiên địch trên ngô năm 2016 - 2017 tại Minh Phú, Sóc Sơn, Hà Nội
• 4.3. Diễn biến mật độ loài Mythimna loreyi năm 2016 - 2017 tại Minh Phú - Sóc Sơn - Hà Nội
• 4.4. Đặc điểm hình thái của loài Mythimna loreyi
• 4.5. Đặc điểm sinh vật học, sinh thái học loài Mythimna loreyi
• 4.5.1. Đặc điểm sinh vật học loài M.
• 4.5.2. Đặc tính sinh thái học loài M.
• 4.6. Khả năng ăn mồi của bọ đuôi kìm E. annulata, mối quan hệ giữa diễn biến mật độ sâu cắn lá nõn ngô M.loreyi và bọ đuôi kìm E. annulata vụ xuân năm 2016 tại Minh Phú - Sóc Sơn - Hà Nội
• 4.7. Khả năng ăn mồi (loài sâu cắn lá nõn ngô M.loreyi) của trưởng thành (bọ đuôi kìm E.
• 4.8. Mối quan hệ giữa diễn biến mật độ loài M.loreyi và bọ đuôi kìm E.annulata vụ xuân năm 2016 tại Minh Phú, Sóc Sơn, Hà Nội
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu sâu hại và thiên địch trên ngô

Nghiên cứu về sâu hại trên ngô và thiên địch là một lĩnh vực quan trọng trong bảo vệ thực vật. Ngô (Zea mays L.) là cây lương thực chủ yếu, đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế nông nghiệp. Việc xác định thành phần sâu hại và thiên địch giúp nông dân có biện pháp phòng trừ hiệu quả, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng ngô. Đặc biệt, loài Mythimna loreyi là một trong những sâu hại chính, gây thiệt hại lớn cho cây ngô tại Sóc Sơn, Hà Nội.

1.1. Đặc điểm sinh học và sinh thái học của Mythimna loreyi

Loài Mythimna loreyi có đặc điểm sinh học và sinh thái học đa dạng. Chúng thường gây hại ở giai đoạn sâu non, ăn lá nõn và các bộ phận khác của cây ngô. Thời gian phát triển của chúng phụ thuộc vào điều kiện môi trường, với vòng đời trung bình khoảng 37,57 ngày. Việc hiểu rõ đặc điểm này giúp nông dân có biện pháp phòng trừ kịp thời.

1.2. Vai trò của thiên địch trong quản lý sâu hại

Thiên địch như bọ đuôi kìm (Euborellia annulata) có vai trò quan trọng trong việc kiểm soát mật độ sâu hại. Chúng giúp giảm thiểu thiệt hại do sâu cắn lá nõn ngô gây ra. Nghiên cứu mối quan hệ giữa sâu hại và thiên địch là cần thiết để phát triển các biện pháp quản lý sinh học hiệu quả.

II. Vấn đề và thách thức trong quản lý sâu hại trên ngô

Quản lý sâu hại trên ngô gặp nhiều thách thức, đặc biệt là với loài Mythimna loreyi. Sâu hại này có khả năng sinh sản nhanh và gây thiệt hại lớn cho năng suất ngô. Việc phát hiện sớm và phòng trừ kịp thời là rất quan trọng. Tuy nhiên, điều này thường gặp khó khăn do sâu non hoạt động vào ban đêm và ẩn nấp trong nõn ngô.

2.1. Những khó khăn trong việc phát hiện sâu hại

Sâu cắn lá nõn ngô thường ẩn nấp trong các bộ phận của cây, làm cho việc phát hiện trở nên khó khăn. Điều này đòi hỏi nông dân phải có kiến thức và kỹ năng quan sát tốt để nhận diện sớm sự xuất hiện của sâu hại.

2.2. Tác động của sâu hại đến năng suất ngô

Sâu hại có thể làm giảm năng suất ngô từ 20-30%. Việc này không chỉ ảnh hưởng đến thu nhập của nông dân mà còn tác động đến an ninh lương thực. Do đó, việc nghiên cứu và áp dụng các biện pháp phòng trừ hiệu quả là rất cần thiết.

III. Phương pháp nghiên cứu sâu hại và thiên địch trên ngô

Nghiên cứu được thực hiện thông qua các phương pháp điều tra thực địa và phân tích số liệu. Việc xác định thành phần sâu hại và thiên địch được thực hiện tại xã Minh Phú, Sóc Sơn, Hà Nội trong giai đoạn 2016-2017. Các chỉ tiêu sinh học và sinh thái học của Mythimna loreyi cũng được nghiên cứu để hiểu rõ hơn về loài này.

3.1. Điều tra thành phần sâu hại và thiên địch

Điều tra được thực hiện theo quy trình chuẩn, xác định các loài sâu hại và thiên địch có mặt trên đồng ruộng. Kết quả cho thấy có 18 loài sâu hại và 14 loài thiên địch, trong đó Mythimna loreyi và Euborellia annulata là những loài phổ biến nhất.

3.2. Phân tích đặc điểm sinh học của Mythimna loreyi

Nghiên cứu đặc điểm sinh học của Mythimna loreyi bao gồm thời gian phát triển, khả năng sinh sản và mối quan hệ với thiên địch. Kết quả cho thấy loài này có khả năng sinh sản cao, với trung bình 184,45 trứng mỗi lần đẻ.

IV. Ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu sâu hại và thiên địch trên ngô

Kết quả nghiên cứu cung cấp thông tin quý giá cho nông dân trong việc quản lý sâu hại trên ngô. Việc áp dụng các biện pháp phòng trừ sinh học có thể giúp giảm thiểu thiệt hại do sâu cắn lá nõn ngô gây ra. Đồng thời, khuyến khích sự phát triển của thiên địch cũng là một giải pháp hiệu quả.

4.1. Biện pháp phòng trừ sâu hại hiệu quả

Các biện pháp phòng trừ sâu hại như sử dụng thiên địch, áp dụng kỹ thuật canh tác hợp lý và theo dõi thường xuyên là rất cần thiết. Việc này không chỉ giúp bảo vệ cây ngô mà còn bảo vệ môi trường.

4.2. Khuyến khích sự phát triển của thiên địch

Khuyến khích sự phát triển của thiên địch như Euborellia annulata có thể giúp kiểm soát mật độ sâu hại một cách tự nhiên. Việc này không chỉ giảm thiểu sử dụng hóa chất mà còn duy trì cân bằng sinh thái trong đồng ruộng.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu sâu hại trên ngô

Nghiên cứu về sâu hại trên ngô và thiên địch là rất cần thiết để nâng cao năng suất và chất lượng ngô. Việc áp dụng các biện pháp phòng trừ hiệu quả sẽ giúp nông dân giảm thiểu thiệt hại do sâu cắn lá nõn ngô gây ra. Tương lai của nghiên cứu này cần tiếp tục mở rộng để tìm ra các giải pháp bền vững hơn.

5.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu sâu hại

Nghiên cứu sâu hại không chỉ giúp nâng cao năng suất ngô mà còn góp phần bảo vệ môi trường. Việc hiểu rõ về mối quan hệ giữa sâu hại và thiên địch là rất quan trọng trong quản lý nông nghiệp bền vững.

5.2. Định hướng nghiên cứu trong tương lai

Cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về các biện pháp phòng trừ sinh học và phát triển các giống ngô kháng sâu hại. Điều này sẽ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất và bảo vệ sức khỏe con người cũng như môi trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cây ngô (Zea mays L.) giữ vị trí chiến lược trong an ninh lương thực toàn cầu với sản lượng hàng năm vượt 1016,7 triệu tấn trên tổng diện tích canh tác 184,2 triệu ha. Tại Việt Nam, ngô là cây trồng cạn có diện tích lớn thứ hai sau lúa nước, đạt quy mô 1,25 triệu ha với tổng sản lượng trên 5,62 triệu tấn, cung cấp tới 70% thành phần tinh bột cho ngành sản xuất thức ăn chăn nuôi công nghiệp. Mặc dù đóng vai trò kinh tế then chốt, năng suất ngô nước ta thường xuyên chịu tổn thất nghiêm trọng từ 20% đến 30% do sự bùng phát của các loài dịch hại côn trùng.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là sâu cắn lá nõn ngô (Mythimna loreyi Duponchel) thuộc họ Ngài đêm (Noctuidae) đang phát sinh thành dịch với mức độ tàn phá ngày càng phức tạp. Tập tính hoạt động về đêm, ẩn nấp sâu trong nõn lá hoặc tầng đất mặt vào ban ngày khiến việc kiểm soát bằng hóa chất kém hiệu quả, đồng thời gây suy thoái hệ sinh thái đồng ruộng. Mục tiêu của nghiên cứu nhằm xác định chính xác thành phần sâu hại và tập đoàn thiên địch, làm sáng tỏ các chỉ số sinh vật học, sinh thái học của loài Mythimna loreyi, cũng như đánh giá tiềm năng ăn mồi của loài bọ đuôi kìm (Euborellia annulata Fabricius).

Nghiên cứu được triển khai toàn diện tại vùng chuyên canh ngô xã Minh Phú, huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội và hệ thống phòng thí nghiệm Bộ môn Côn trùng, Học viện Nông nghiệp Việt Nam từ tháng 3/2016 đến tháng 3/2017 trên hai giống ngô chủ lực HN88 và NK4300. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu thực nghiệm quan trọng giúp xây dựng quy trình quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), giảm 8% đến 10% chi phí sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và gia tăng năng suất hạt từ 20% đến 40%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên lý thuyết Quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) và nguyên lý cân bằng sinh thái quần xã nông nghiệp. Khung lý thuyết này khẳng định sâu hại và thiên địch là hai thành phần tương tác nội tại không thể tách rời của hệ sinh thái đồng ruộng. Mục tiêu trọng tâm là điều hòa mật độ dịch hại dưới ngưỡng gây hại kinh tế thông qua việc bảo tồn và phát huy tối đa vai trò của các loài sinh vật bắt mồi tự nhiên thay vì lạm dụng hóa chất độc hại.

Bên cạnh đó, đề tài vận dụng lý thuyết sinh thái học côn trùng và động lực học quần thể (Population Dynamics) để giải thích sự biến động số lượng cá thể dưới tác động của các yếu tố sinh thái như nhiệt độ dao động 25°C đến 29°C, ẩm độ không khí trên 70% và nguồn dinh dưỡng thức ăn thêm. Các khái niệm khoa học nền tảng được chuẩn hóa bao gồm: vòng đời côn trùng, thời gian phát dục từng pha, sức đẻ trứng tích lũy, tần suất bắt gặp và hệ số tương quan vật mồi - vật bắt mồi.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thực địa được thu thập định kỳ 5 ngày/lần theo Quy chuẩn Kỹ thuật Quốc gia QCVN 01 - 167: 2014/BNNPTNT về phương pháp điều tra phát hiện dịch hại cây ngô. Trên các ô ruộng nghiên cứu có diện tích 360 m², phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên theo 10 điểm chéo góc được áp dụng cố định từ giai đoạn mọc mầm đến thu hoạch, quan sát trực tiếp 10 cây ngô trên mỗi điểm (tổng cỡ mẫu 100 cây/lần điều tra). Nhóm thiên địch mặt đất được theo dõi bằng hệ thống 20 bẫy hố hình chữ Z có đường kính miệng 12 cm, cao 15 cm chôn sát mặt đất.

Trong phòng thí nghiệm, phương pháp nuôi sinh học cá thể được thực hiện với cỡ mẫu n = 30 cá thể cho mỗi pha phát dục và n = 200 trứng để đánh giá tỷ lệ nở. Thí nghiệm đánh giá thức ăn thêm đối với sức sinh sản của ngài trưởng thành bao gồm 4 công thức: mật ong nguyên chất 100%, mật ong 50%, mật ong 10% và đối chứng nước lã (theo dõi 10 cặp giao phối/công thức). Toàn bộ số liệu được phân tích thống kê sinh học bằng phần mềm IRRISTAT 5.0 và Microsoft Excel, áp dụng kiểm định Duncan Multiple Range Test (DMRT) ở mức ý nghĩa p < 0,05 và phân tích hồi quy tương quan Pearson nhằm đảm bảo tính chuẩn xác và độ tin cậy khoa học cao.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình điều tra thực địa tại Sóc Sơn đã xác định được 18 loài sâu hại ngô thuộc 9 họ của 5 bộ côn trùng. Trong đó, bộ Cánh vảy (Lepidoptera) chiếm tỷ lệ áp đảo với 8 loài (44,44%), tiếp đến là bộ Cánh thẳng (Orthoptera) có 4 loài (22,22%), bộ Cánh nửa (Hemiptera) có 3 loài (16,67%), bộ Cánh cứng (Coleoptera) có 2 loài (11,11%) và thấp nhất là bộ Cánh đều (Homoptera) có 1 loài (5,56%). Hai loài gây hại phổ biến và nguy hiểm nhất là sâu cắn lá nõn ngô (Mythimna loreyi) và sâu đục thân ngô (Ostrinia furnacalis).

Về quần thể thiên địch, đề tài ghi nhận 14 loài thuộc 9 họ của 6 bộ. Bộ Cánh cứng (Coleoptera) chiếm tỷ lệ đa dạng cao nhất với 6 loài (42,86%), bộ Cánh nửa chiếm 3 loài (21,43%), bộ Nhện lớn (Araneida) có 2 loài (14,29%), các bộ Cánh da, Cánh thẳng và Bọ ngựa mỗi bộ ghi nhận 1 loài (7,14%). Ba loài thiên địch có mật độ cao và hoạt động mạnh nhất trên đồng ruộng là bọ đuôi kìm (Euborellia annulata), bọ rùa đỏ (Micraspis discolor) và bọ cánh cộc (Paederus fuscipes).

Nuôi sinh thái học loài Mythimna loreyi cho thấy vòng đời trung bình kéo dài 37,57 ± 0,045 ngày. Thời gian phát dục trung bình của các pha gồm: trứng 4,33 ± 0,159 ngày; sâu non qua 6 tuổi kéo dài 21,40 ngày (tuổi 1: 1,52 ngày; tuổi 2: 3,14 ngày; tuổi 3: 3,42 ngày; tuổi 4: 3,76 ngày; tuổi 5: 4,24 ngày; tuổi 6: 5,28 ngày); nhộng 8,60 ± 0,365 ngày; tiền đẻ trứng 3,25 ± 0,250 ngày. Sức đẻ trứng trung bình đạt 184,45 ± 8,17 quả/con cái, tập trung cao điểm trong 3 ngày đầu sau vũ hóa.

Dinh dưỡng bổ sung tác động mang tính quyết định đến tuổi thọ và sức sinh sản của ngài cái: nuôi bằng mật ong 100% đạt sức đẻ trứng cao nhất với 270,89 ± 0,778 quả và sống 7,30 ± 0,94 ngày; tiếp đến là mật ong 50% (222,61 quả; 7,00 ngày); mật ong 10% (182,44 quả; 5,60 ngày); thấp nhất là nước lã chỉ đạt 176,27 ± 0,020 quả và sống 4,40 ± 0,52 ngày. Mật độ sâu hại ngoài đồng ruộng đạt đỉnh cao nhất ở vụ xuân 2016 trên giống ngô nếp HN88 tại giai đoạn 5-7 lá với 5,3 con/m² (mật độ trung bình cả vụ 2,31 con/m²), cao hơn giống ngô tẻ NK4300 đạt 5,1 con/m² (trung bình 2,21 con/m²).

Thảo luận kết quả

Diễn biến mật độ sâu non M. loreyi cho thấy quy luật tấn công mạnh mẽ ngay từ giai đoạn 3-5 lá, bùng phát đỉnh điểm ở giai đoạn 5-7 lá, sau đó giảm dần khi cây ngô bước vào giai đoạn trỗ cờ và triệt tiêu hoàn toàn (0 con/m²) ở giai đoạn chín sáp đến chín sinh lý. Quy luật này hoàn toàn tương thích với đặc tính dinh dưỡng của sâu non, vốn chỉ ưa thích các mô tế bào lá non mềm và dịch nõn chứa hàm lượng nước cao.

Các dữ liệu biến động mật độ khi được biểu diễn qua biểu đồ đường kết hợp bảng phân tích tương quan đã làm nổi bật mối quan hệ phụ thuộc sinh thái. Giữa mật độ sâu cắn lá nõn ngô và bọ đuôi kìm Euborellia annulata tồn tại mối tương quan thuận tương đối chặt chẽ trên cả hai giống ngô: giống ngô nếp HN88 đạt hệ số r = 0,688 và giống ngô tẻ NK4300 đạt hệ số r = 0,639. Điều này chứng minh bọ đuôi kìm đóng vai trò là tác nhân sinh học then chốt, phản ứng nhạy bén theo sự gia tăng mật độ của con mồi để kìm hãm quần thể sâu hại ngoài tự nhiên.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Vệ sinh đồng ruộng triệt để và gieo trồng tập trung: Tiến hành cày lật đất và bừa kỹ ngay sau thu hoạch vụ lúa mùa nhằm phơi ải tiêu diệt nhộng ẩn nấp trong đất, đồng thời dọn sạch 100% cỏ dại ven bờ mương trước khi gieo hạt. Bố trí thời vụ gieo ngô đông xuân tập trung trong khung lịch từ 20/11 đến 20/12 trong vòng 7 ngày, tránh gieo rải rác làm kéo dài nguồn thức ăn cho sâu non. Chủ thể thực hiện: Nông dân và Ban quản trị Hợp tác xã nông nghiệp.

2. Áp dụng hệ thống bẫy bả chua ngọt tiêu diệt ngài trưởng thành: Pha chế bả sinh học theo tỷ lệ tiêu chuẩn gồm 4 phần rỉ mật hoặc đường đen, 4 phần giấm thanh, 1 phần rượu trắng, 1 phần nước sạch và 1% hoạt chất bảo vệ thực vật. Bố trí mật độ 2-3 bẫy/ha đặt ở độ cao cách mặt đất 1 m vào cuối tháng 10 đến đầu tháng 11 khi phát hiện ngài vào bẫy từ 3 con/đêm liên tục trong 3 đêm, duy trì đến khi ngô cao 20-30 cm. Chủ thể thực hiện: Tổ bảo vệ thực vật cơ sở.

3. Bảo tồn và nhân thả thiên địch bọ đuôi kìm (Euborellia annulata): Triển khai nhân nuôi sinh học hàng loạt bọ đuôi kìm bằng thức ăn nhân tạo và tiến hành thả bổ sung ở tuổi 3-4 hoặc trưởng thành với mật độ 1 con/m² theo phương thức zic-zắc vào buổi chiều mát khi ngô đạt 5-7 lá. Giải pháp này giúp cắt giảm 8% đến 10% chi phí hóa chất và hỗ trợ tăng năng suất ngô từ 20% đến 40%. Chủ thể thực hiện: Trạm Khuyến nông và các hộ nông dân chuyên canh.

4. Giám sát ngưỡng gây hại kinh tế và sử dụng thuốc sinh học chọn lọc: Thực hiện điều tra đồng ruộng định kỳ 5 ngày/lần trong giai đoạn cây ngô từ 3 đến 9 lá; chỉ sử dụng thuốc trừ sâu sinh học gốc Bacillus thuringiensis khi mật độ sâu cắn lá nõn vượt ngưỡng phòng trừ từ 4 đến 5 con/m², tuyệt đối tránh phun thuốc hóa học phổ rộng làm suy giảm 14 loài thiên địch hữu ích. Chủ thể thực hiện: Cán bộ kỹ thuật nông nghiệp và nông dân.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Bảo vệ thực vật và Nông học: Luận văn cung cấp toàn bộ thông số giải phẫu hình thái, vòng đời phát dục 37,57 ngày và bộ dữ liệu sinh thái học thực nghiệm chuẩn xác, phục vụ trực tiếp cho công tác giảng dạy, nghiên cứu côn trùng học nông nghiệp.

2. Cán bộ kỹ thuật tại Chi cục Trồng trọt & Bảo vệ thực vật và Trạm Khuyến nông các cấp: Tài liệu là cẩm nang hướng dẫn điều tra dịch hại theo QCVN 01 - 167: 2014/BNNPTNT, hỗ trợ xây dựng mô hình dự tính dự báo chính xác cao điểm xuất hiện sâu cắn lá nõn tại các vùng sinh thái bãi ven sông.

3. Hợp tác xã nông nghiệp và chủ trang trại sản xuất ngô thương phẩm: Cung cấp quy trình thực hành bẫy bả chua ngọt và phương pháp bảo vệ thiên địch bọ đuôi kìm nhằm hạ giá thành sản xuất, giảm thiểu tồn dư hóa chất và nâng cao giá trị thương phẩm hạt ngô.

4. Các viện nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ sinh học nông nghiệp: Khai thác dẫn liệu khoa học về tính ăn và khả năng kìm hãm sâu hại của loài bọ đuôi kìm Euborellia annulata để thương mại hóa quy trình nhân nuôi thiên địch phục vụ nông nghiệp hữu cơ.

Câu hỏi thường gặp

Vòng đời hoàn chỉnh của sâu cắn lá nõn ngô Mythimna loreyi kéo dài bao nhiêu ngày? Vòng đời trung bình của loài Mythimna loreyi là 37,57 ± 0,045 ngày trong điều kiện phòng thí nghiệm tiêu chuẩn. Chu kỳ phát dục trải qua 4 pha chính: pha trứng kéo dài 4,33 ngày, sâu non qua 6 tuổi phát triển trong 21,40 ngày, giai đoạn nhộng kéo dài 8,60 ngày và thời gian trưởng thành trước đẻ trứng là 3,25 ngày.

Giai đoạn sinh trưởng nào của cây ngô chịu tác hại nặng nhất từ sâu non? Sâu non gây hại khốc liệt nhất ở giai đoạn ngô đạt 5-7 lá thật, ghi nhận mật độ đỉnh điểm đạt 5,3 con/m² trên giống HN88 và 5,1 con/m² trên giống NK4300 vào vụ xuân. Sâu non tuổi lớn cắn phá toàn bộ lá nõn, hoa đực và đỉnh sinh trưởng, làm giảm 20% đến 30% năng suất thu hoạch.

Nguồn thức ăn bổ sung tác động như thế nào đến sức đẻ trứng của bướm trưởng thành? Dinh dưỡng thức ăn thêm ảnh hưởng trực tiếp đến sức sinh sản của ngài cái. Khi được bổ sung mật ong nguyên chất 100%, ngài cái sống 7,30 ngày và đẻ tới 270,89 quả trứng. Ngược lại, nếu chỉ uống nước lã, thời gian sống giảm xuống 4,40 ngày và sức đẻ trứng giảm mạnh còn 176,27 quả trứng.

Loài thiên địch nào có khả năng khống chế sâu cắn lá nõn ngô hiệu quả nhất ngoài đồng ruộng? Bọ đuôi kìm (Euborellia annulata) là loài thiên địch bắt mồi quan trọng hàng đầu với mối tương quan sinh thái mật thiết (r = 0,688 trên ngô nếp và r = 0,639 trên ngô tẻ). Việc nhân thả bọ đuôi kìm mật độ 1 con/m² giúp kiểm soát sâu hại hiệu quả và làm tăng năng suất ngô tới 40%.

Quy trình bẫy bả chua ngọt tiêu diệt ngài trưởng thành được thiết lập ra sao? Bả chua ngọt được phối trộn theo tỷ lệ 4 phần rỉ mật, 4 phần giấm, 1 phần rượu, 1 phần nước và 1% thuốc trừ sâu. Đặt 2-3 bẫy/ha ở độ cao 1 m trên các ruộng thoáng gió vào đầu vụ đông xuân khi bẫy phát hiện từ 3 con ngài/đêm trong 3 đêm liên tiếp.

Kết luận

• Xác định đầy đủ danh mục 18 loài sâu hại thuộc 5 bộ và 14 loài thiên địch thuộc 6 bộ trên đồng ruộng ngô tại Sóc Sơn, Hà Nội.
• Làm rõ các chỉ số sinh học của sâu cắn lá nõn ngô Mythimna loreyi với vòng đời 37,57 ngày, 6 tuổi sâu non và sức đẻ trứng đạt 184,45 quả/con cái.
• Khẳng định thức ăn thêm mật ong nguyên chất 100% giúp tối ưu hóa sức sinh sản của ngài cái lên 270,89 quả và kéo dài thời gian sống đạt 7,30 ngày.
• Định vị đỉnh cao mật độ sâu non đạt 5,3 con/m² ở giai đoạn ngô 5-7 lá vụ xuân trên giống ngô nếp HN88.
• Chứng minh hệ số tương quan sinh thái chặt chẽ giữa sâu hại và thiên địch bọ đuôi kìm Euborellia annulata đạt r = 0,688.

Luận văn thạc sĩ của tác giả Vũ Thị Lành đóng góp hệ thống dữ liệu sinh học và sinh thái học thực nghiệm có giá trị khoa học cao, đặt nền tảng vững chắc cho việc xây dựng quy trình quản lý dịch hại tổng hợp IPM trên cây ngô. Các cơ quan quản lý nông nghiệp và bà con nông dân cần đẩy mạnh nhân rộng mô hình bẫy bả chua ngọt và ứng dụng bọ đuôi kìm kiểm soát sinh học ngay trong giai đoạn sản xuất 2026 - 2028 để bảo vệ mùa màng bền vững. Hãy tải toàn văn luận văn để ứng dụng ngay những giải pháp khoa học tiến bộ này vào thực tiễn canh tác!

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM VŨ THỊ LÀNH THÀNH PHẦN SÂU HẠI VÀ THIÊN ĐỊCH TRÊN NGÔ; ĐẶC ĐIỂM SINH VẬT HỌC, SINH THÁI HỌC LOÀI MYTHIMNA LOREYI DUPONCHEL (LEPIDOPTERA: NOCTUIDAE) NĂM 2016 - 2017 TẠI SÓC SƠN, HÀ NỘI Chuyên ngành: Bảo Vệ Thực Vật Mã số: 60.12 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Trần Đình Chiến NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày 16 tháng 6.

Tác giả luận văn Vũ Thị Lành ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc đến PGS. Trần Đình Chiến đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Côn trùng, Khoa Nông học - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn.

Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày 16 tháng 6. Tác giả luận văn Vũ Thị Lành iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Lời cảm ơn.

iii Mục lục. iv Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng. vii Danh mục hình.

ix Trích yếu luận văn. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Cơ sở khoa học của việc nghiên cứu. Những nghiên cứu ở nước ngoài.

Tình hình sản xuất ngô trên thế giới. Những nghiên cứu về sâu hại ngô trên thế giới. Những nghiên cứu về sâu cắn lá nõn ngô M.loreyi trên thế giới. Những nghiên cứu trong nước.

Tình hình sản xuất ngô ở Việt Nam. Những nghiên cứu về sâu hại ngô ở Việt Nam. Những nghiên cứu về sâu cắn lá nõn ngô M.loreyi ở Việt Nam. VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Đối tượng và vật liệu nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu .22 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Vật liệu nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Ngoài đồng ruộng.

Trong phòng thí nghiệm. Nghiên cứu đặc điểm hình thái loài sâu cắn lá nõn ngô M. Tìm hiểu đặc điểm sinh học của loài sâu cắn lá nõn ngô M. Tìm hiểu đặc điểm sinh thái học của loài sâu cắn lá nõn ngô M.

Các chỉ tiêu theo dõi và tính toán. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN. Thành phần sâu hại ngô năm 2016 - 2017 tại Minh Phú, Sóc Sơn, Hà Nội. Thành phần thiên địch trên ngô năm 2016 - 2017 tại Minh Phú, Sóc Sơn, Hà Nội.

Diễn biến mật độ loài Mythimna loreyi năm 2016 - 2017 tại Minh Phú - Sóc Sơn - Hà Nội. Đặc điểm hình thái của loài Mythimna loreyi. Đặc điểm sinh vật học, sinh thái học loài Mythimna loreyi. Đặc điểm sinh vật học loài M.

Đặc tính sinh thái học loài M. Khả năng ăn mồi của bọ đuôi kìm E. annulata, mối quan hệ giữa diến biên mật độ sâu cắn lá nõn ngô M.loreyi và bọ đuôi kìm E. annulata vụ xuân năm 2016 tại Minh Phú - Sóc Sơn - Hà Nội,.

Khả năng ăn mồi (loài sâu cắn lá nõn ngô M.loreyi) của trưởng thành (bọ đuôi kìm E. Mối quan hệ giữa diễn biến mật độ loài M.loreyi và bọ đuôi kìm E.annulata vụ xuân năm 2016 tại Minh Phú, Sóc Sơn, Hà Nội. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .64 Tài liệu tham khảo. 70 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BNNPTNT Bộ nông nghiệp phát triển nông thôn BVTV Bảo vệ thực vật CT Công thức cs.

Cộng sự 0 C Độ C NN Nông nghiệp NXB Nhà xuất bản QCVN Quy chuẩn Việt Nam PTNT Phát triển nông thôn TB Trung bình T0 Nhiệt độ TT Trưởng thành RH % Ẩm độ SN Sâu non SĐT Sức đẻ trứng vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Diện tích, năng suất, sản lượng ngô thế giới (2008 - 2013). Diện tích, năng suất, sản lượng ngô Việt Nam ( 2008 - 2015). Thành phần sâu hại trên sinh quần ruộng ngô năm 2016 - 2017 tại Minh Phú, Sóc Sơn, Hà Nội.

Tỷ lệ các loài sâu hại thuộc bộ, họ côn trùng trong sinh quần ruộng ngô năm 2016 - 2017 tại Minh Phú , Sóc Sơn, Hà Nội. Thành phần thiên địch trên sinh quần ruộng ngô năm 2016 - 2017 tại Minh Phú, Sóc Sơn, Hà Nội. Tỷ lệ các loài thuộc bộ, họ côn trùng và nhện lớn bắt mồi trong sinh quần ruộng ngô năm 2016 - 2017 tại Minh Phú, Sóc Sơn, Hà Nội. Kích thước các pha phát dục của sâu cắn lá nõn ngô M.

Thời gian phát dục của các pha và vòng đời của sâu cắn lá nõn ngô M. Sức đẻ trứng của trưởng thành sâu cắn lá nõn ngô M. Thí nghiệm theo dõi nhịp điệu đẻ trứng của trưởng thành sâu cắn lá nõn ngô M. Nhịp điệu sinh sản của trưởng thành sâu cắn lá nõn ngô M.

Tỷ lệ trứng nở của sâu cắn lá nõn ngô M. Ảnh hưởng của yếu tố thức ăn đến thời gian phát dục các pha và vòng đời của sâu cắn lá nõn ngô M. Ảnh hưởng của yếu tố thức ăn đến tỷ lệ sống của sâu cắn lá nõn ngô M. Ảnh hưởng của thức ăn thêm đến sức sinh sản của trưởng thành sâu cắn lá nõn ngô M.

Ảnh hưởng của thức ăn thêm đếm thời gian sống của trưởng thành sâu cắn lá nõn ngô M. Diễn biến mật độ của sâu cắn lá nõn ngô M.loreyi vụ xuân năm 2016 tại Minh Phú, Sóc Sơn, Hà Nội. Diễn biến mật độ của sâu cắn lá nõn ngô M.loreyi vụ hè năm 2016 tại Minh Phú, Sóc Sơn, Hà Nội .37 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Diễn biến mật độ của sâu cắn lá nõn ngô M.loreyi vụ đông - xuân năm 2016 - 2017 tại Minh Phú, Sóc Sơn, Hà Nội.

Sức ăn mồi của trưởng thành bọ đuôi kìm đen E. Diễn biến mật độ của sâu cắn lá nõn và bọ đuôi kìm đen vụ xuân năm 2016 tại Minh Phú Sóc Sơn, Hà Nội. 60 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH Hình 4. Diễn biến mật độ của sâu cắn lá nõn ngô Mythimna loreyi vụ xuân năm 2016 tại Minh Phú, Sóc Sơn, Hà Nội.

Diễn biến mật độ của sâu cắn lá nõn ngô Mythimna loreyi vụ hè năm 2016 tại Minh Phú, Sóc Sơn, Hà Nội. Diễn biến mật độ của sâu cắn lá nõn ngô Mythimna loreyi vụ đông - xuân năm 2016 - 2017 tại Minh Phú, Sóc Sơn, Hà Nội. Trứng sâu cắn lá nõn ngô. Sâu cắn lá nõn ngô tuổi 1.

Sâu cắn lá nõn ngô tuổi 2. Sâu cắn lá nõn ngô tuổi 3. Sâu cắn lá nõn ngô tuổi 4. Sâu cắn lá nõn ngô tuổi 5.

Sâu cắn lá nõn ngô tuổi 6. Nhộng cái của sâu cắn lá nõn ngô. Nhộng đực của sâu cắn lá nõn ngô. Trưởng thành đực của sâu cắn lá nõn ngô.

Trưởng thành cái của sâu cắn lá nõn ngô. Nhịp điệu sinh sản của trưởng thành sâu cắn lá nõn ngô M. Ảnh hưởng của thức ăn thêm tới thời gian sống của trưởng thành sâu cắn lá nõn ngô Mythimna loreyi. Mối quan hệ giữa diễn biến mật độ sâu cắn lá nõn ngô M.

loreyi và bọ đuôi kìm E. annulata vụ xuân năm 2016 trên giống ngô nếp HN88 tại Minh Phú, Sóc Sơn, Hà Nội. Mối quan hệ giữa diễn biến mật độ sâu cắn lá nõn ngô M. loreyi và bọ đuôi kìm E.

annulata vụ xuân năm 2016 trên giống ngô tẻ NK4300 tại Minh Phú, Sóc Sơn, Hà Nội .61 ix LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Vũ Thị Lành Tên Luận văn: Thành phần sâu hại và thiên địch trên ngô; Đặc điểm sinh vật học, sinh thái học loài Mythimna loreyi Duponchel (Lepidoptera: Noctuidae) năm 2016 - 2017 tại Sóc Sơn, Hà Nội. Ngành: Bảo vệ thực vật Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mã số: 60.12 Mục đích nghiên cứu: Trên cơ sở xác định thành phần sâu hại và thiên địch trên ngô, đặc điểm sinh vật học, sinh thái học, mật độ loài sâu cắn lá nõn ngô Mythimna loreyi Duponchel, để phát huy tối đa khả năng phòng trừ sâu hại trên ngô tại Sóc Sơn, Hà Nội năm 2016 - 2017. Phương pháp nghiên cứu Điều tra thành phần sâu hại và thiên địch trên ngô tại xã Minh Phú, Sóc Sơn - Hà Nội năm 2016 - 2017 theo QCVN 01 - 167 (BNN & PTNT, 2014). Điều tra diễn biến mật độ của loài Mythimna loreyi Duponchel tại xã Minh Phú, Sóc Sơn - Hà Nội năm 2016 - 2017.

Nghiên cứu đặc điểm hình thái, sinh vật học, sinh thái học của loài Mythimna loreyi Duponchel. Các chỉ số sinh học được xử lý và tính toán trên phần mềm Microsoft Excel và chương trình xử lý thống kê IRRISTAT 5.0 Nghiên cứu khả năng ăn mồi của bọ đuôi kìm (Euborellia annulata Fabr.) ăn sâu cắn lá nõn ngô (Mythimna loreyi Duponchel). Kết quả chính và kết luận Thành phần sâu hại ngô tại xã Minh Phú, Sóc Sơn, Hà Nội trên ngô năm 2016 - 2017, điều tra được 18 loài sâu hại thuộc 5 bộ, trong đó loài Mythimna loreyi (Duponchel) và Ostrinia furnacalis (Gunee) là những loài phổ biến, gây hại chính. Thành phần thiên địch trên ngô tại Minh Phú, Sóc Sơn, Hà Nội, điều tra được 14 loài, trong đó loài Euborellia annulata (Fabricius); Micraspis discolor (Fabr.); Peaderus fuscipes (Curt.) là những loài phổ biến nhất.

Nuôi sinh học loài sâu cắn lá nõn ngô M.