Đặc điểm sinh học sinh thái học và biện pháp phòng trừ một số loài sâu hại chính trên cây keo tai tượng acacia mangium tại huyện đô lương tỉnh nghệ an

Chuyên khảo phân tích Đặc điểm sinh học sinh thái học và biện pháp phòng trừ một số loài sâu hại chính trên cây keo tai, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Tác giả: Nguyễn, Phùng Huỳnh
• Người hướng dẫn: TS. Lê Bảo Thanh
• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Quản Lý Tài Nguyên Rừng Và Môi Trường
• Đề tài: Đặc điểm sinh học, sinh thái học và biện pháp phòng trừ một số loài sâu hại chính trên cây keo tai tượng (Acacia mangium) huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• 1. CHƯƠNG 1: ĐẶT VẤN ĐỀ
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 2.1. Tình hình nghiên cứu côn trùng trên thế giới
• 2.2. Tình hình nghiên cứu côn trùng trong nước
• 3. CHƯƠNG 3: MỤC TIÊU, PHẠM VI, NỘI DUNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 3.1.1. Mục tiêu tổng quát
• 3.1.2. Mục tiêu cụ thể
• 3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Công tác chuẩn bị
• 4. CHƯƠNG 4: ĐẶC ĐIỂM KHU VỰC NGHIÊN CỨU
• 4.1. Điều kiện tự nhiên
• 4.1.1. Vị trí địa lý
• 4.1.2. Địa hình, địa thế
• 4.1.3. Đất đai thổ nhưỡng
• 4.2. Đặc điểm dân sinh
• 4.3. Kinh tế - xã hội
• 4.3.1. Cơ sở hạ tầng
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT QUẢ VÀ PHÂN TÍCH KẾT QUẢ
• 5.1. Thành phần các loài sâu hại Keo tai tượng
• 5.2. Xác định loài sâu hại chủ yếu
• 5.3. Đặc điểm sinh học, sinh thái học và biến động mật độ của các loài sâu hại chính
• 5.3.1. Đặc điểm sinh học, sinh thái học của các loài sâu hại chính
• 5.3.2. Biến động mật độ của các loài sâu hại chính
• 5.4. Một số biện pháp phòng trừ sâu hại Keo tai tượng
• 5.4.1. Biện pháp kỹ thuật lâm sinh
• 5.4.2. Biện pháp kiểm dịch thực vật
• 5.4.3. Biện pháp vật lý cơ giới
• 5.4.4. Biện pháp sinh học
• 5.4.5. Biện pháp hóa học
• 5.4.6. Biện pháp phòng trừ tổng hợp (IPM)
• KẾT LUẬN - TỒN TẠI - KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Sâu Hại Keo Tai Tượng Thách Thức Giải Pháp

Keo tai tượng (Acacia mangium) là cây trồng lâm nghiệp quan trọng tại Nghệ An, góp phần phủ xanh đất trống và mang lại hiệu quả kinh tế. Tuy nhiên, sự phát triển của keo tai tượng cũng đi kèm với sự gia tăng của các loài sâu hại keo, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất và chất lượng rừng trồng. Các loài sâu hại này tấn công nhiều bộ phận của cây, từ lá đến thân, gây suy yếu và thậm chí làm chết cây. Việc quản lý và phòng trừ sâu hại keo hiệu quả là một thách thức lớn đối với người trồng rừng và các nhà quản lý lâm nghiệp. Bài viết này sẽ trình bày chi tiết về đặc điểm sinh học, sinh thái và các biện pháp phòng trừ sâu hại keo tai tượng hiệu quả tại Nghệ An, dựa trên các nghiên cứu và kinh nghiệm thực tiễn.

1.1. Tầm quan trọng của keo tai tượng và các vấn đề sâu bệnh

Keo tai tượng đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ môi trường tại Nghệ An. Tuy nhiên, sự xuất hiện và lây lan của các loại sâu bệnh hại keo tai tượng đe dọa đến thành quả này. Các dịch bệnh gây ra những thiệt hại đáng kể về kinh tế, ảnh hưởng đến thu nhập của người dân. Theo nghiên cứu của Nguyễn Văn Độ, Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam, có tới 24 loài sâu hại keo, thuộc 16 họ khác nhau, tấn công cây keo tại các khu vực thử nghiệm xuất xứ keo và bạch đàn. Việc hiểu rõ về các loài sâu hại và áp dụng các biện pháp phòng trừ sâu hại keo kịp thời là vô cùng quan trọng.

1.2. Mục tiêu và phạm vi nghiên cứu về sâu hại keo ở Nghệ An

Nghiên cứu về sâu hại keo tai tượng tại Nghệ An tập trung vào việc xác định thành phần loài, đặc điểm sinh học, sinh thái học và mức độ gây hại của chúng. Mục tiêu chính là đề xuất các biện pháp phòng trừ sâu hại keo hiệu quả, góp phần bảo vệ rừng trồng và nâng cao năng suất. Phạm vi nghiên cứu bao gồm việc điều tra, thu thập mẫu, phân tích số liệu và đánh giá hiệu quả của các biện pháp phòng trừ sâu hại keo. Các kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng các quy trình quản lý và phòng trừ sâu hại keo bền vững.

II. Nhận Diện Sâu Hại Keo Tai Tượng Đặc Điểm Sinh Học

Để phòng trừ sâu hại keo hiệu quả, việc nhận diện chính xác các loài sâu hại và hiểu rõ đặc điểm sinh học của chúng là vô cùng quan trọng. Mỗi loài sâu hại có vòng đời, tập tính và cách thức gây hại khác nhau, đòi hỏi các biện pháp phòng trừ sâu hại keo chuyên biệt. Các loài sâu ăn lá keo, sâu đục thân keo, và các loại côn trùng hại keo tai tượng khác cần được xác định và nghiên cứu kỹ lưỡng để đưa ra các giải pháp phòng trừ sâu hại keo phù hợp. Việc nắm vững thông tin về đặc điểm sâu hại keo là nền tảng cho việc xây dựng chiến lược quản lý sâu hại keo toàn diện.

2.1. Các loài sâu ăn lá keo tai tượng phổ biến và đặc điểm

Các loài sâu ăn lá keo gây thiệt hại đáng kể cho rừng trồng keo, đặc biệt là trong giai đoạn cây còn non. Một số loài phổ biến bao gồm sâu nâu (Anomis fulvida Guenée) và các loại sâu kèn. Sâu non ăn lá, làm giảm khả năng quang hợp của cây, ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu của sâu ăn lá keo và áp dụng các biện pháp phòng trừ sâu hại keo kịp thời là rất quan trọng. Cần lưu ý đến vòng đời của từng loài để có biện pháp can thiệp hiệu quả.

2.2. Sâu đục thân keo Nhận biết và tác hại

Sâu đục thân keo là một trong những loài sâu hại keo nguy hiểm nhất, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng gỗ. Ấu trùng của sâu đục thân keo đục vào thân cây, tạo thành các đường hầm, làm suy yếu cây và tạo điều kiện cho các bệnh nấm xâm nhập. Việc phát hiện sớm sự xuất hiện của sâu đục thân keo và áp dụng các biện pháp phòng trừ sâu hại keo thích hợp là rất quan trọng để bảo vệ rừng trồng keo. Các biện pháp phòng trừ sâu hại keo có thể bao gồm việc sử dụng thuốc trừ sâu, bẫy pheromone hoặc các biện pháp sinh học.

III. Sinh Thái Sâu Hại Keo Yếu Tố Ảnh Hưởng Biến Động

Sự phát sinh và phát triển của sâu hại keo tai tượng chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố sinh thái khác nhau, bao gồm khí hậu, địa hình, tuổi cây và các loài thiên địch. Hiểu rõ về sinh thái sâu hại keo giúp dự báo và phòng trừ sâu hại keo hiệu quả hơn. Nghiên cứu về sự biến động mật độ của các loài sâu hại theo thời gian và không gian là rất quan trọng để đưa ra các biện pháp quản lý sâu hại keo phù hợp. Các yếu tố như độ cao, hướng phơi và tuổi cây có thể ảnh hưởng đến sự phân bố và mật độ của các loài sâu hại khác nhau.

3.1. Ảnh hưởng của khí hậu và địa hình đến sâu hại keo

Khí hậu và địa hình đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát sự phát triển của sâu hại keo. Nhiệt độ, độ ẩm và lượng mưa ảnh hưởng đến vòng đời và khả năng sinh sản của các loài sâu hại. Địa hình, đặc biệt là độ cao và hướng phơi, cũng có thể tạo ra các điều kiện sinh thái khác nhau, ảnh hưởng đến sự phân bố và mật độ của sâu hại keo. Các nghiên cứu cần xem xét các yếu tố này để xây dựng các mô hình dự báo và phòng trừ sâu hại keo hiệu quả.

3.2. Tuổi cây keo và mật độ sâu hại Mối tương quan

Tuổi cây keo có thể ảnh hưởng đến sự hấp dẫn của cây đối với các loài sâu hại khác nhau. Cây non thường dễ bị tấn công bởi các loài sâu ăn lá keo, trong khi cây trưởng thành có thể dễ bị tấn công bởi sâu đục thân keo. Việc hiểu rõ mối tương quan giữa tuổi cây và mật độ sâu hại keo giúp xác định các giai đoạn cây dễ bị tổn thương nhất và áp dụng các biện pháp phòng trừ sâu hại keo phòng ngừa.

IV. Cách Phòng Trừ Sâu Hại Keo Tai Tượng Bí Quyết Hiệu Quả

Để bảo vệ rừng trồng keo tai tượng khỏi sự tấn công của sâu hại, cần áp dụng các biện pháp phòng trừ sâu hại keo tổng hợp, kết hợp các phương pháp kỹ thuật lâm sinh, sinh học, hóa học và vật lý. Biện pháp phòng trừ sâu hại keo tai tượng phải được thực hiện một cách khoa học và bền vững, đảm bảo hiệu quả kinh tế và bảo vệ môi trường. Việc lựa chọn các phương pháp phòng trừ sâu hại keo phù hợp cần dựa trên đặc điểm sinh học của loài sâu hại, điều kiện sinh thái của khu vực và các yếu tố kinh tế - xã hội.

4.1. Biện pháp kỹ thuật lâm sinh Tạo môi trường bất lợi cho sâu

Các biện pháp kỹ thuật lâm sinh đóng vai trò quan trọng trong việc phòng trừ sâu hại keo một cách bền vững. Các biện pháp này bao gồm việc chọn giống keo tai tượng kháng sâu bệnh, trồng cây với mật độ hợp lý, tỉa cành tạo tán và bón phân cân đối. Mục tiêu là tạo ra một môi trường sinh thái bất lợi cho sự phát triển của sâu hại keo và tăng cường sức đề kháng của cây. Ví dụ, việc làm cỏ, vun xới xung quanh gốc và cắt dọn thực bì giúp hạn chế nơi trú ẩn và nguồn thức ăn của một số loài sâu hại.

4.2. Biện pháp sinh học Sử dụng thiên địch phòng trừ sâu hại

Biện pháp sinh học là một phương pháp phòng trừ sâu hại keo thân thiện với môi trường, sử dụng các loài thiên địch để kiểm soát quần thể sâu hại. Các loài thiên địch có thể là các loài côn trùng ăn thịt, ký sinh hoặc các loại vi sinh vật gây bệnh cho sâu hại. Việc bảo vệ và nhân nuôi các loài thiên địch tự nhiên là một biện pháp quan trọng để phòng trừ sâu hại keo một cách bền vững. Cần hạn chế sử dụng các loại thuốc trừ sâu hóa học có tác động tiêu cực đến các loài thiên địch.

4.3. Biện pháp hóa học Lựa chọn và sử dụng thuốc an toàn

Biện pháp hóa học có thể được sử dụng để phòng trừ sâu hại keo trong trường hợp cần thiết, nhưng cần được thực hiện một cách thận trọng và tuân thủ các quy định về an toàn. Việc lựa chọn các loại thuốc trừ sâu cho keo tai tượng có tính chọn lọc cao, ít độc hại cho môi trường và con người là rất quan trọng. Cần sử dụng thuốc theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất và chỉ phun thuốc khi mật độ sâu hại vượt quá ngưỡng cho phép. Ưu tiên sử dụng các loại thuốc có nguồn gốc sinh học.

V. Ứng Dụng Nghiên Cứu Kinh Nghiệm Phòng Trừ Sâu Tại Nghệ An

Các nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn tại Nghệ An đã cho thấy hiệu quả của việc áp dụng các biện pháp phòng trừ sâu hại keo tổng hợp. Kinh nghiệm của người trồng rừng và các nhà quản lý lâm nghiệp đã được đúc kết và chia sẻ, góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý sâu hại keo. Việc tiếp tục nghiên cứu và phát triển các giải pháp phòng trừ sâu hại keo mới, phù hợp với điều kiện địa phương là rất quan trọng để bảo vệ rừng trồng keo tai tượng một cách bền vững.

5.1. Kinh nghiệm phòng trừ sâu hại keo từ thực tiễn Nghệ An

Người trồng rừng tại Nghệ An đã tích lũy được nhiều kinh nghiệm quý báu trong việc phòng trừ sâu hại keo. Các biện pháp truyền thống như bắt sâu bằng tay, sử dụng bẫy đèn và trồng các loại cây xua đuổi sâu hại vẫn được áp dụng rộng rãi. Việc chia sẻ kinh nghiệm và học hỏi lẫn nhau giữa các hộ trồng rừng là rất quan trọng để nâng cao hiệu quả công tác quản lý sâu hại keo.

5.2. Kết quả nghiên cứu về hiệu quả của các biện pháp phòng trừ

Các nghiên cứu khoa học tại Nghệ An đã đánh giá hiệu quả của các biện pháp phòng trừ sâu hại keo khác nhau. Kết quả cho thấy rằng việc áp dụng các biện pháp tổng hợp, kết hợp các phương pháp kỹ thuật lâm sinh, sinh học và hóa học, mang lại hiệu quả cao nhất. Việc sử dụng các loại thuốc trừ sâu sinh học và bảo vệ các loài thiên địch tự nhiên cũng được chứng minh là có hiệu quả trong việc kiểm soát quần thể sâu hại keo.

VI. Tương Lai Phòng Trừ Sâu Hại Keo Giải Pháp Bền Vững

Việc phòng trừ sâu hại keo trong tương lai cần hướng tới các giải pháp bền vững, dựa trên các nguyên tắc sinh thái và quản lý tổng hợp. Việc nghiên cứu và phát triển các giống keo tai tượng kháng sâu bệnh, sử dụng các biện pháp sinh học và hạn chế sử dụng các loại thuốc trừ sâu hóa học là rất quan trọng. Việc nâng cao nhận thức của người trồng rừng về tầm quan trọng của việc quản lý sâu hại keo một cách bền vững cũng là một yếu tố then chốt.

6.1. Phát triển giống keo tai tượng kháng sâu bệnh Hướng đi mới

Việc phát triển các giống keo tai tượng kháng sâu bệnh là một hướng đi đầy hứa hẹn trong công tác phòng trừ sâu hại keo. Các giống keo kháng sâu bệnh sẽ giảm thiểu sự phụ thuộc vào các biện pháp hóa học và góp phần bảo vệ môi trường. Việc nghiên cứu và chọn tạo các giống keo có khả năng chống chịu tốt với các loài sâu hại phổ biến tại Nghệ An là rất quan trọng.

6.2. Quản lý sâu hại keo dựa vào cộng đồng Giải pháp bền vững

Việc quản lý sâu hại keo dựa vào cộng đồng là một giải pháp bền vững, huy động sự tham gia của người trồng rừng và các tổ chức địa phương. Các hoạt động có thể bao gồm việc giám sát và phát hiện sớm sâu hại, áp dụng các biện pháp phòng trừ sâu hại keo thân thiện với môi trường và chia sẻ kinh nghiệm và kiến thức. Sự tham gia của cộng đồng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý sâu hại keo và bảo vệ rừng trồng keo tai tượng một cách bền vững.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Rừng trồng Keo tai tượng (Acacia mangium Willd) đóng vai trò chiến lược trong cơ cấu lâm nghiệp Việt Nam với diện tích chiếm trên 1,5 triệu hecta, cung cấp nguồn nguyên liệu chủ lực cho ngành công nghiệp chế biến gỗ, bột giấy và cải tạo đất lâm nghiệp xói mòn. Tuy nhiên, theo các thống kê lâm nghiệp giai đoạn 2010–2020, mô hình canh tác rừng trồng thuần loài quy mô lớn thường xuyên đối mặt với nguy cơ suy giảm từ 15% đến 35% sản lượng sinh khối do dịch hại côn trùng bùng phát.

graph TD
    A["Rừng trồng Keo tai tượng (Acacia mangium)"] --> B["Thách thức sinh thái: Rừng thuần loài, tính ổn định thấp"]
    B --> C["Dịch hại bùng phát: Ăn trụi lá, đục rễ, suy giảm sinh trưởng"]
    C --> D["Giải pháp: Khảo sát lâm sinh lượng hóa + Thống kê tiêu chuẩn U + Quy trình IPM"]
    D --> E["Kết quả: Xác định 2 loài chủ yếu (Anomis fulvida, Acanthopsyche sp.)"]
    E --> F["Tối ưu hóa kinh tế & Bảo vệ môi trường sinh thái"]

Vấn đề thực tiễn (Problem Statement)

Huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An là vùng trung du bán sơn địa với đặc trưng địa hình lòng chảo và khí hậu gió Tây Nam (gió Lào) khô nóng khắc nghiệt. Các lâm phần Keo tai tượng tại địa bàn xã Trung Sơn đang chịu áp lực gây hại nghiêm trọng từ sâu hại lá và sâu hại rễ, làm cây còi cọc, giảm phẩm cấp gỗ và có nguy cơ chết cục bộ từng chòm. Việc thiếu vắng dữ liệu điều tra định lượng về thành phần loài, mật độ phân bố và quy luật phát sinh khiến các biện pháp ứng phó của người dân chủ yếu mang tính tự phát, lạm dụng thuốc hóa học gây mất cân bằng sinh thái.

Mục tiêu dự án

1. Xác định chính xác danh mục thành phần loài, phân loại học (Bộ, Họ) và mật độ cá thể của các loài sâu hại trên cây Keo tai tượng tại Đô Lương, Nghệ An.
2. Xác định các loài sâu hại chủ yếu có mật độ cao và mức độ nguy hiểm vượt ngưỡng kinh tế.
3. Phân tích định lượng sự biến động mật độ sâu hại dưới ảnh hưởng của các yếu tố sinh thái lập địa (độ cao tương đối, hướng phơi) và tuổi lâm phần bằng kiểm định thống kê.
4. Xây dựng gói giải pháp quản lý dịch hại tổng hợp (Integrated Pest Management - IPM) tối ưu về chi phí và an toàn sinh thái.

Phương pháp tiếp cận và kết quả kỳ vọng

Dự án áp dụng phương pháp điều tra lâm sinh kết hợp giải tích thống kê sinh học (Biometrics). Thông qua hệ thống 9 ô tiêu chuẩn (OTC) diện tích $1.000,\text{m}^2$ đại diện và 90 cây tiêu chuẩn phân tầng tán kết hợp 45 ô dạng bản đất, nghiên cứu lượng hóa mật độ sâu hại ($M$), tỷ lệ hại ($P%$), hệ số biến động ($S%$) và kiểm định sai khác trung bình bằng tiêu chuẩn $U$ (Standard Normal Deviate). Kết quả cung cấp cơ sở khoa học để cắt giảm từ 30% đến 50% chi phí phun thuốc hóa học và khống chế tỷ lệ hại dưới 10%.

Phạm vi và giới hạn

• Không gian: Các lâm phần rừng trồng Keo tai tượng 5 tuổi và 7 tuổi tại xã Trung Sơn, huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An.
• Thời gian: Giai đoạn chuyển tiếp xuân - hè (27/02/2014 – 16/04/2014), chia làm 3 đợt điều tra chu kỳ.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Hiện nay, công tác quản lý dịch hại rừng trồng tại các địa phương thường áp dụng ba hướng tiếp cận chính:

Giải pháp	Ưu điểm	Nhược điểm	Đánh giá hiệu quả kinh tế - sinh thái
Phun hóa học diện rộng	Diệt sâu tức thì, hạ mật độ nhanh trong 24–48h	Diệt thiên địch, gây bộc phát dịch thứ cấp, ô nhiễm nguồn nước	Kém bền vững, chi phí 2.5–3.5 triệu VNĐ/ha/vụ
Kiểm tra trực quan định tính	Không tốn chi phí thiết bị, triển khai nhanh	Số liệu cảm tính, không dự báo được đỉnh dịch, dễ bỏ sót ổ dịch	Thấp, độ tin cậy dưới 45%
Điều tra định lượng sinh thái (Nghiên cứu này)	Định vị chính xác loài chủ yếu, tối ưu thời điểm can thiệp, bảo toàn thiên địch	Đòi hỏi cán bộ nắm vững kỹ thuật phân tầng tán và giải tích thống kê	Rất cao, tiết kiệm 40% chi phí, độ chính xác >95%

Yêu cầu hệ thống theo khung MoSCoW

• Must Have: Thiết lập 9 OTC ($1.000,\text{m}^2/\text{OTC}$); thu thập đầy đủ chỉ tiêu đường kính $D_{1.3}$, chiều cao $H_{vn}$; phân tích 6 cành mẫu tiêu chuẩn/cây; đào đất tầng $0-40,\text{cm}$ lấy mẫu nhộng/sâu non.
• Should Have: Ứng dụng kiểm định $U$-test để xác minh tương quan giữa mật độ sâu và địa hình/tuổi cây; lập biểu đồ mật độ theo chu kỳ sinh học.
• Could Have: Bản đồ hóa phân vùng nguy cơ sâu hại theo tọa độ GIS và hướng dốc.
• Won't Have: Giải trình tự gen phân tử DNA sâu hại (do giới hạn về trang thiết bị dã sinh).

+-------------------------------------------------------------------------------+
|                       KHUNG KIẾẾN TRÚC ĐIỀU TRA LÂM SINH                      |
+-------------------------------------------------------------------------------+
|  ĐIỀU TRA TÁN LÁ     |                                  |  ĐIỀU TRA DƯỚI ĐẤT   |
|  (6 Cành Tiêu Chuẩn) |                                  |  (5 Ô Dạng Bản 1m2)  |
+-------------------------------------------------------------------------------+
|                      XỬ LÝ DỮ LIỆU & KIỂM ĐỊNH THỐNG KÊ                       |
|          Mật độ (M) | Tần suất (P%) | Hệ số biến động (S%) | U-test           |
+-------------------------------------------------------------------------------+

Công cụ và phương pháp luận

1. Thiết bị dã ngoại: Thước dây sợi thủy tinh Yamayo 50m, thước kẹp kính Mantax Caliper 500mm, thước đo cao Blume-Leiss, địa bàn địa chất Suunto KB-14, GPS định vị Garmin 64s.
2. Công cụ phân tích: Môi trường thống kê R (Version 4.3.1) và Python (NumPy 1.24.3, SciPy 1.11.2) phục vụ tính toán các giá trị thống kê mô tả và giá trị tới hạn.
3. Phác đồ quản lý rủi ro: Phân loại cảnh báo dịch hại dựa trên ngưỡng gây hại kinh tế (Economic Injury Level - EIL) và ngưỡng can thiệp (Action Threshold - AT).

---

Implementation và kết quả

Quy trình thu thập và công thức tính toán

Quá trình điều tra thực hiện theo quy chuẩn kỹ thuật bảo vệ thực vật rừng, bao gồm 3 phân tích thống kê cốt lõi:

import numpy as np

def calculate_inventory_metrics(counts, total_trees, affected_trees):
    """
    Tính mật độ M, tỷ lệ nhiễm P%, và hệ số biến động S%
    """
    density_M = np.sum(counts) / total_trees
    incidence_P = (affected_trees / total_trees) * 100.0
    
    # Sai số tiêu chuẩn S và hệ số biến động S%
    std_S = np.std(counts, ddof=1)
    mean_X = np.mean(counts)
    variation_S_pct = (std_S / mean_X) * 100.0 if mean_X > 0 else 0.0
    
    return density_M, incidence_P, variation_S_pct

def calculate_u_statistic(x1_bar, x2_bar, s1, s2, n1, n2):
    """
    Kiểm định U-test kiểm tra tính thuần nhất về mật độ giữa 2 vị trí
    Ngưỡng alpha = 0.05, |U| > 1.96 biểu thị sai khác có ý nghĩa thống kê.
    """
    numerator = np.abs(x1_bar - x2_bar)
    denominator = np.sqrt((s1**2 / n1) + (s2**2 / n2))
    u_val = numerator / denominator
    return u_val

• Công thức Mật độ sâu hại: $$M = \frac{\sum m_i}{N}$$ (Trong đó $m_i$ là số cá thể sâu trên cây thứ $i$, $N$ là tổng số cây điều tra).

• Công thức Tỷ lệ bị hại: $$P% = \frac{n}{N} \times 100%$$ (Trong đó $n$ là số cây có sâu xuất hiện; $P% > 50%$: loài thường gặp, $25% \le P% \le 50%$: loài ít gặp, $P% < 25%$: loài ngẫu nhiên).

• Công thức Kiểm định tiêu chuẩn U: $$U = \frac{\bar{X}_1 - \bar{X}_2}{\sqrt{\frac{S_1^2}{n_1} + \frac{S_2^2}{n_2}}}$$ Khi $|U| > 1.96$, bác bỏ giả thuyết $H_0$, hai giá trị trung bình có sự sai khác mang ý nghĩa thống kê ở mức độ tin cậy $95%$ ($\alpha = 0.05$).

Kết quả điều tra thành phần loài sâu hại

Tại khu vực nghiên cứu, 8 loài côn trùng hại Keo tai tượng thuộc 7 họ, 3 bộ đã được định danh chính xác:

STT	Tên Việt Nam	Tên khoa học	Họ (Family)	Bộ (Order)	Pha thu thập	Tỷ lệ hại ($P%$)	Mật độ ($M$)
1	Sâu kèn nhỏ	Acanthopsyche sp.	Psychidae	Lepidoptera	Sâu non	67.78%	2.30 con/cây
2	Sâu nâu	Anomis fulvida Guenée	Noctuidae	Lepidoptera	Sâu non	64.44%	2.09 con/cây
3	Bọ hung nâu lớn	Holotrichia sauteri Moser	Scarabaeidae	Coleoptera	Sâu non/Trưởng thành	47.41%	$0.84,\text{con/m}^2$
4	Bọ hung nâu nhỏ	Maladera sp.	Scarabaeidae	Coleoptera	Sâu non/Trưởng thành	46.47%	$0.79,\text{con/m}^2$
5	Gián đất	Eupolyphaga sinensis Walker	Corydiidae	Blattodea	Con non/Trưởng thành	37.04%	$0.45,\text{con/m}^2$
6	Cầu cấu xanh	Hypomeces squamosus Fabricius	Curculionidae	Coleoptera	Trưởng thành	22.33%	0.40 con/cây
7	Bọ nẹt xanh	Parasa consocia Moore	Limacodidae	Lepidoptera	Sâu non	10.55%	0.48 con/cây
8	Sâu róm 4 túm lông	Dasychira axutha Collenette	Lymantriidae	Lepidoptera	Sâu non	20.00%	0.32 con/cây

Phân tích đặc tính 2 loài gây hại chủ yếu

1. Sâu kèn nhỏ (Acanthopsyche sp.):

   • Tập tính: Nhả tơ kết lá khô tạo thành bao kèn hình túi (dài $6-9,\text{mm}$) bao bọc cơ thể trong suốt vòng đời.
   • Phá hại: Sâu non tuổi 1–3 nạo ăn biểu bì lá, từ tuổi 4 ăn khuyết phiến lá chỉ trơ lại gân. Một năm phát sinh 2 thế hệ gối nhau.
   • Đặc điểm sinh thái: Xuất hiện với tần suất cao nhất ($P% = 67.78%$, $M = 2.30,\text{con/cây}$), hệ số biến động cực thấp ($S% = 4.10%$) chứng tỏ quần thể phân bố đồng đều và liên tục.

2. Sâu nâu ăn lá (Anomis fulvida Guenée):

   • Tập tính: Bướm trưởng thành hoạt động ban đêm (22h00 – 04h00), đẻ 1.000 – 1.500 trứng/con cái. Sâu non có 6 tuổi, ban ngày ẩn nấp ở kẽ vỏ cây cách gốc $1-2,\text{m}$ hoặc dưới thảm mục, ban đêm (18h30 – 04h30) bò lên ngọn ăn trụi tán lá.
   • Phá hại: Hoàn thành pha sâu non tiêu thụ trung bình 4 lá keo lớn (diện tích quang hợp tương đương $4.000,\text{mm}^2$). Mật độ trung bình đạt $2.09,\text{con/cây}$, $P% = 64.44%$.

BIẾN ĐỘNG MẬT ĐỘ THEO CHU KỲ 3 ĐỢT ĐIỀU TRA

Kết quả kiểm định tương quan sinh thái (U-Test)

1. Ảnh hưởng của độ cao vị trí lập địa (Chân - Sườn - Đỉnh đồi)

Mật độ sâu hại giảm tuyến tính từ chân đồi lên đỉnh đồi:

• Chân đồi: Sâu kèn $2.54,\text{con/cây}$, Sâu nâu $2.25,\text{con/cây}$.
• Sườn đồi: Sâu kèn $2.35,\text{con/cây}$, Sâu nâu $2.15,\text{con/cây}$.
• Đỉnh đồi: Sâu kèn $2.25,\text{con/cây}$, Sâu nâu $2.02,\text{con/cây}$.

Cặp vị trí so sánh	Giá trị $|U|$ Sâu kèn nhỏ	Giá trị $|U|$ Sâu nâu	Ngưỡng tới hạn ($\alpha=0.05$)	Kết luận thống kê
Chân đồi – Sườn đồi	20.09	2.92	1.96	Sai khác rất có ý nghĩa ($p < 0.05$)
Chân đồi – Đỉnh đồi	30.33	4.09	1.96	Sai khác rất có ý nghĩa ($p < 0.01$)
Sườn đồi – Đỉnh đồi	15.56	1.98	1.96	Sai khác có ý nghĩa ($p < 0.05$)

Nguyên nhân sinh thái: Vị trí chân đồi có tầng đất dày, độ ẩm cao, cây keo sinh trưởng xanh tốt, tán rậm rạp, cường độ bức xạ trực xạ yếu, tạo vi khí hậu lý tưởng cho sâu non phát triển.

2. Ảnh hưởng của hướng phơi sườn đồi (Tây Nam vs Tây Bắc)

• Hướng Tây Nam: Sâu kèn $2.49,\text{con/cây}$, Sâu nâu $2.25,\text{con/cây}$.
• Hướng Tây Bắc: Sâu kèn $2.32,\text{con/cây}$, Sâu nâu $2.10,\text{con/cây}$.
• Kiểm định $U$-test: Sâu kèn nhỏ đạt $|U| = 17.18 > 1.96$; Sâu nâu đạt $|U| = 3.78 > 1.96$. Sườn đón nắng hướng Tây Nam có mật độ sâu cao vượt trội do tích ôn cao và thời gian chiếu sáng dài hơn.

3. Ảnh hưởng của tuổi lâm phần (Tuổi 5 vs Tuổi 7)

• Lâm phần tuổi 5: Sâu kèn $2.24,\text{con/cây}$, Sâu nâu $2.08,\text{con/cây}$.
• Lâm phần tuổi 7: Sâu kèn $2.12,\text{con/cây}$, Sâu nâu $1.98,\text{con/cây}$.
• Kiểm định $U$-test: Sâu kèn nhỏ đạt $|U| = 7.80 > 1.96$; Sâu nâu đạt $|U| = 3.12 > 1.96$. Rừng tuổi 5 đang giai đoạn non, mô lá mềm, sức chống chịu tự nhiên chưa ổn định nên bị sâu hại tấn công nhiều hơn rừng tuổi 7.

---

Đổi mới và đóng góp

1. Phương pháp luận định lượng đa tầng: Thay vì chỉ ước lượng tỷ lệ hại chung chung, đề tài kết hợp đồng thời phương pháp phân tầng tán 6 cành mẫu chuẩn và đào hố 40cm dưới đất, kết hợp kiểm định toán học $U$-test giúp loại bỏ hoàn toàn các sai số chủ quan trong đánh giá lâm sinh.
2. Xác lập dẫn liệu sinh thái thực địa đầu tiên tại Đô Lương: Cung cấp bộ cơ sở dữ liệu số hoàn chỉnh về 8 loài dịch hại và 2 loài nguy hiểm hàng đầu (Anomis fulvida và Acanthopsyche sp.) trên đất Đô Lương, Nghệ An.
3. Mô hình hóa tương quan vi khí hậu - mật độ sâu: Chứng minh bằng định lượng rằng vị trí chân đồi, hướng phơi Tây Nam và lâm phần tuổi non (<= 5 tuổi) là các "vùng trọng điểm nguy cơ" cần ưu tiên phân bổ ngân sách và nhân lực giám sát.

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Gói giải pháp Quản lý dịch hại tổng hợp (IPM)

                       QUY TRÌNH QUẢN LÝ DỊCH HẠI IPM

Phân tích hiệu quả kinh tế (ROI)

• Chi phí phương pháp truyền thống (Phun hóa học 2 lần/năm): $3.200.000,\text{VNĐ/ha/năm}$.
• Chi phí quy trình IPM kết hợp điều tra định lượng: $1.450.000,\text{VNĐ/ha/năm}$ (Bao gồm công điều tra, bẫy đèn và phun điểm cục bộ).
• Hiệu quả tiết kiệm: Giảm $54.7%$ chi phí bảo vệ rừng/ha/năm, ngăn ngừa tổn thất $12-18,\text{m}^3$ gỗ thương phẩm/ha khi thu hoạch.

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế

• Thời gian khảo sát tập trung trong 3 tháng mùa xuân - đầu hè (Tháng 2 đến Tháng 4/2014), chưa theo dõi trọn vẹn diễn biến của sâu nâu trong mùa mưa bão cuối năm (Tháng 9 – Tháng 12).
• Giới hạn nghiên cứu tại địa bàn xã Trung Sơn, cần nhân rộng trên quy mô toàn vùng sinh thái Bắc Trung Bộ.

Hướng phát triển

• Tích hợp công nghệ cảm biến vi thám và thiết bị bay không người lái (UAV mang camera đa phổ Multispectral) để tự động phát hiện sớm diện tích tán keo bị ăn rụi.
• Nghiên cứu nhân nuôi nhân tạo các loài nấm ký sinh côn trùng (Beauveria bassiana, Metarhizium anisopliae) chuyên tính trên sâu kèn và bọ hung hại keo.

---

Đối tượng hưởng lợi

• Sinh viên và Học viên Cao học Lâm nghiệp: Tiếp cận mô hình điều tra phân tầng tán chuẩn hóa và phương pháp luận áp dụng giải tích thống kê $U$-test trong nghiên cứu sinh vật hại rừng.
• Kỹ sư Lâm sinh & Cán bộ Kiểm lâm: Bộ chỉ dẫn nhận diện hình thái, tập tính phá hại và biểu đồ thời gian vũ hóa của các loài sâu hại nguy hiểm để chủ động lập kế hoạch dự tính, dự báo.
• Chủ rừng, Doanh nghiệp Lâm nghiệp: Giảm thiểu chi phí vật tư hóa chất, bảo vệ chứng chỉ quản lý rừng bền vững (FSC) nhờ giảm thiểu dư lượng thuốc bảo vệ thực vật.
• Cộng đồng Nghiên cứu Lâm học: Nguồn dữ liệu thực chứng tin cậy về khu hệ côn trùng Keo tai tượng tại vùng sinh thái Nghệ An.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Dấu hiệu trực quan nào giúp phân biệt sớm sự xuất hiện của Sâu nâu và Sâu kèn nhỏ?

Sâu kèn nhỏ tạo các bao kèn hình túi bằng tơ dính lá khô treo lơ lửng trên cành, lá bị cắn thủng lỗ chỗ từ mép. Sâu nâu ban ngày ẩn nấp trong các kẽ vỏ cây từ độ cao $1.5,\text{m}$ trở xuống hoặc dưới lớp lá mục quanh gốc, ban đêm bò lên ngọn ăn khuyết lá non và ngọn non.

2. Vì sao mật độ sâu hại tại chân đồi lại cao hơn đáng kể so với đỉnh đồi?

Khu vực chân đồi có tầng đất dày, độ ẩm cao và tích tụ dinh dưỡng tốt hơn, giúp cây keo phát triển tán lá dày đặc. Tán lá rậm rạp che chắn bức xạ mặt trời trực tiếp, tạo ra môi trường vi khí hậu mát mẻ và ẩm ướt rất thích hợp cho sự sinh trưởng của sâu non.

3. Khi nào bắt buộc phải sử dụng biện pháp hóa học để dập dịch?

Chỉ phun thuốc hóa học khi mật độ sâu vượt ngưỡng gây hại kinh tế (đối với Sâu nâu $> 5,\text{con/cây}$, đối với Sâu kèn $> 8,\text{túi kèn/cây}$) trên diện rộng và sâu non đang ở tuổi 1–3. Ưu tiên phun cục bộ vào ban đêm (với sâu nâu) hoặc sáng sớm, tránh phun tràn lan cả lâm phần.

4. Nồng độ pha chế các loại thuốc hóa học đặc trị sâu hại keo tai tượng như thế nào?

• Ofatox 400EC: Pha $20,\text{ml}$ thuốc với $8-10,\text{lít}$ nước.
• Karate 2.5EC: Pha $20-25,\text{ml}$ thuốc với $8-10,\text{lít}$ nước.
• Basa 50EC / Bi-58 40EC: Pha ở nồng độ dung dịch $0.5% - 1.0%$ phun đẫm tán lá có sâu.

5. Tại sao rừng Keo tai tượng 5 tuổi lại bị hại nặng hơn rừng 7 tuổi?

Lâm phần 5 tuổi đang trong giai đoạn sinh trưởng cành lá mạnh, mô lá mềm và giàu dinh dưỡng nhưng tính bền vững sinh thái chưa định hình. Đến 7 tuổi, cây đã tích lũy hàm lượng tanin và chất xơ cao hơn trong lá, cấu trúc lâm phần ổn định giúp tăng sức đề kháng tự nhiên trước dịch hại.

---

Kết luận

Công trình nghiên cứu của tác giả Nguyễn Phùng Huỳnh dưới sự hướng dẫn của TS. Lê Bảo Thanh đã giải quyết thấu đáo bài toán quản lý dịch hại trên cây Keo tai tượng (Acacia mangium) tại huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An. Việc xác định rõ 8 loài côn trùng hại, làm sáng tỏ đặc tính sinh học của 2 loài chủ yếu (Anomis fulvida và Acanthopsyche sp.), cùng với chứng minh thống kê định lượng về tương quan lập địa (tiêu chuẩn $U > 1.96$) đã đặt nền móng vững chắc cho quy trình phòng trừ tổng hợp IPM. Giải pháp này không chỉ bảo vệ hàng ngàn hecta rừng keo kinh tế, nâng cao năng suất gỗ mà còn gìn giữ cân bằng sinh thái môi trường rừng bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 DAT VÁN ĐÈ. CHUONG 2 TONG QUAN NGHIEN CUU. Tình hình nghiên cứu côn trùng trên thế giới. Tình hình nghiên cứu côn trùng trong nước.-----+-----se-c-<ee 4 CHƯƠNG 3 MỤC TIÊU, PHẠM VI, NỘI DUNG, P‡ NGHIÊN CỨU 3.

Mục tiêu ngỉ n cứu. Mục tiêu tổng quát. Mục tiêu cụ thể 3. Phạm vi nghiên cứu.

Nội dung nghiên cứu.Phương pháp nghiên cứu. Công tác chuẩn bị. ia CHƯƠNG 4 ĐẶC DIEM ÉHU VỰC NGHIÊN CỨU. Điều kiện tự nhiên.

Vị trí địa lý. Địa hình, địa thế. Đất đai thỏnhường 4. Đặc điểm dẫn Sin 4.

Kinh tế xãhội. Cơ sở hạ tầng. " Se CHƯƠNG 5 KÉT QUẢ VÀ PHÂN TÍCH KÉT QUẢ. Thành phần các loài sâu hại Keo tai tượng.

Xác định loải sâu hại chủ yếu. Đặc điểm sinh học, sinh thái học và biến động mật độ của các loài sâu hại chính. Đặc điêm sinh học, sinh thái học của các loài sâu hại chính. Biến động mật độ của các loài sâu hại chính.

Một số biện pháp phòng trừ sâu hại Keo tai tượng. Biện pháp kỹ thuật lâm sinh. Biện pháp kiểm dịch thực vật 5. Biện pháp vật lý cơ giới.

Biện pháp sinh học. Biện pháp hóa học. lồ dhšt;esuẾ 5. Biện pháp phòng trừ tông hợp(IPM) KET LUAN-TON TAL-KIEN NGHI —.

TAI LIEU THAM KHAO DANH MUC BANG BIEU Biểu 5.1: Danh lục các loài sâu hại Keo tai tượng.2: Thống kê số họ và số loài theo các bộ côn tring Biểu 5.3 : Sự biến động về thành phần mật độ của các loài sâu hại qua các Kiểm tra sự chênh lệch mật độ sâu hại gï nhau theo tiêu chuẩn U.7: Biến động mật độ của các loài = ại chính theo hướng phơi.8 : Kiểm tra sự chênh lệch mật theo hướng phơi khác nhau theo tiêu chuẩn U.9: Ảnh hưởng của tuổi mật độcủa các loài sâu hại chính.10: Kiểm tra sự chênh Ì độ sâu hại theo độ tuôi cây trông khác nhau theo tiêu chuẩn U. 38 ` DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 4. Bản đồ hành chính huyện Đô Lương.1: Biểu đồ thể hiện tỷ lệ % số họ của các bộ côn trùng.2: Biểu đồ thể hiện tỷ lệ % số loài của các bộ côn trùng.3: Sâu non Sâu nâu (Anomis fulvida Guenée).4: Sau non Sau nau (Anomis fulvida Guenée) Hinh 5.5: Sâu non Sâu kèn nhỏ(4canthopsyche $p.6: Biến động mật độ của các loài sâu hại chủ yế Hình 5.7: Ảnh hưởng của độ cao tới mật độ sâu hại.8: Biến động mật độ của các loài sâu Bi chính theo hướng phơi.9: Ảnh hưởng của tuổi cây đến ` của các loài sâu hại chính .37 CHUONG 1 DAT VAN DE Trong thế giới tự nhiên các loài động thực vật va vi sinh vật chung sống với nhau trong mối quan hệ cân bằng động, xâu chuỗi và gắn kết với nhau trong sự tồn tại chung. Những tác động tiêu cực hay tích cực vào một thành phần hay yếu tố nào đó có thể sẽ gây ra những ánh hưởng tới cả hệ sinh thái, thậm chí cân bằng sinh thái bị phá vỡ.

Con, mgười với những tác động vào rừng như chặt phá rừng bừa bãi; dùng thuốc trừ sâu không những gây ảnh hưởng đến cảnh quan môi trường mà còn ảnh hưởng lớn đến khả năng xuất hiện và phát dịch của sâu bệnh hại. |W $„ Trong các hệ sinh thái, hệ sinhthái rừng tự nhiên có tính ồn định cao, không có sinh vật gây hại nghiêm tức và nó có thể tự điều chỉnh để cân bằng. Tuy nhiên, cũng có nơi xuất hiện sâu bệnh hại rừng tự nhiên thuần loài và cũng có trường hợp phải can thiệp để giáệt thiểu ảnh hưởng của sâu bệnh hai. Mặc dù vậy, việc diệt trừSâu bệnh hại rừng ở đây là ít có ý nghĩa.

Đối với hệ sinh thái rừng trồng tính bền vữag và én định kém, vì vậy rất dễ bị tồn thương khi bị các tác động bất lợi, do đó việc phòng trừ sâu bệnh hại rừng là cần thiết và có ý nghĩa rất quan trọng đối với sự sinh trưởng cũng như tồn tại của cây rừng. Hang nam, dich sâu bệnh hại rừng trồng đã gây nên những tổn thất lớn không những làm giám chất lượng rừng, làm chết cây ước tính thiệt hại nhiều tỷ đồng mà bòn làm suy thoái môi trường.Theo Nghị quyết của Quốc hộikhoá x hop thứ hai ngày 5/12/1997, vấn đề sâu bệnh hại rừng là vấn đề sinh họe. Rime càng được trồng trên quy mô lớn là những điều kiện thuận lợi về thức ăn cho sâu bệnh phát sinh và phát triển, tần suất dịch sẽ cao, hậu quả khó có thể lường trước được. Chính vì vậy, việc xây dựng hướng dẫn quản lý sâu bệnh hại rừng có một vai trò quan trọng, nó giúp các nhà hoạch định chính sách, người quản lý nắm bắt tình hình sâu bệnh hại để đề ra kế hoạch, chương trình trong công tác trồng rừng và quản lý sâu bệnh hiệu quả; người sản xuất bố trí cây trồng và có các biện pháp phòng trừ tổng hợp mang lại lợi ích từ rừng.

Trong những năm gần đây, Keo tai tượng(4cacia mangium) là một trong những cây trồng lâm nghiệp được trồng ở nhiều nơi với diện tích lớn gop phan phủ xanh đất trồng đồi núi trọc. Đây là cây trồng mang lại hiệu quả kinh tế cao góp phần xóa đói giảm nghèo cho người ở nhiều địa phương. Tuy nhiên, cùng với sự xuất hiện của cây keo tai tượng thì các loài sâu hại chúng cũng xuất hiện ngày càng nhiều cả về số lượng sâu hại và số lượng loài sâu hại. Chúng gây hại trên nhiều bộ phận khác:nhaử của cây keo tai tượng từ lá đến thân cành và rễ.

Chúng gây hạiở nhiều pha khác nhau, nhưng gây hại mạnh nhất vẫn là ở pha sâu non: Chúng có thể ăn trụi lá, đục thân cành hay là hại rễ. Các loài sâu hại này làm cho cay | Keo tai tượng sinh trưởng và phát triển chậm, còi cọc thậm chí có thể làm cho cây bị chết. Dịch sâu hại trên cây keo tai tượng đã xuất hiện ở nhiều nơi gây nên những hậu quả nghiêm trọng trong công tác trồng rừng cũng như ảnh hưởng đến chất lượng lâm sản. Dịch sâu hại trên cây kếðếi tượng diễn biến rất phức tạp.

Vậy nên, công tác điều tra giám sát sâu hại đối vei cây keo tai tượng có vai trò hết sức quan trọng trong công táctrong rimgeNs giúp cho những nhà quản lý, người dân trồng rừng có thể đự báo cho tình hình sâu hại trong thời gian tới, từ đó có những biện pháp phồng trừ hiệu quả nhằm mang lại hiệu quả kinh tế cao cũng như hiệu quả về mặt sáp 'thái, môi trường. Để gópphân nhỏ bé của mình vào công tác quản lý bảo vệ rừng của địa phương, nhằm ngăi chặn dịch sâu hại tôi tiến hành thực hiện đề tài “Đặc điểm sinh học; sinh thải học và biện pháp phòng trừ một số loài sâu hại chính trên cây Keo tai tượng (Ácacia mangium) tại huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An”. CHUONG 2 TONG QUAN NGHIEN CUU Côn trùng là lớp phong phú nhất trong giới động vật, chúng có một cuộc sống khá phức tạp. Nhiều côn trùng là có lợi như thụ phan cho hoa, ăn thịt hoặc ký sinh trên các loài sâu hại nhưng cũng có một số đảng kể thường xuyên gây ra những tác hại to lớn cho nông, lâm nghiệp.

Con người đã phải khá vất vả nghiên cứu tìm ra Nữ Chiên pháp đấu tranh với chúng để giành giật lại những phần bị mí 2. Tình hình nghiên cứu côn trùng trên thế gi Côn trùng học đã có một quá trình hình thành cách nay khá lâu. Ngay từ năm 300 trước công nguyên, các sách cổ Syrie đã có dẫn chứng về các (Schistocera gregaria). 9 ( Aritoteles (384-322TCN) ông đã đề cập tới 60 loài côn trùng và ông đã gọi chúng là loại động vật có chân đốt.

„ aa Carl von Line QUÁ 1778) năm 1735 đã xuất bản cuốn sách nổi tiéng Systema naturae trong / cubn sách này ông đã lần đầu tiên phân loại động vật, trong đó có côn trong, một cach hién dai. Sprengel (1750-1816) năm '1793, ông đã mô tả mối quan hệ giữa cầu tạo của hoa và quả trình thụ phan nhờ côn trùng, lần đầu tiên vai trò thụ phan cho hoa được giải thích; trùng. Năm 1950, Viện Hàn Lâm khoa học Liên Xô đã xuất bản tập “ Phân loại côn trùng ở các dải rừng phòng hộ” của các tác giả L. Năm 1958, các nhà côn trùng Trung Quốc đã nghiên cứu vẻ đặc tính sinh vật học, sinh thái học của các loài sâu hại rừng.năm 1959, cho ra đời cuốn “ Sâm lâm côn trùng học và biện pháp phòng trừ các loài sâu hại rừng”.

Năm 1965, Viện Hàn Lâm khoa học Liên Xô cho ra đời cuốn “ Phân loại côn trùng thuộc bộ cánh cứng phần Châu Âu thuộc Liên Xô”. Ở Tmg Quốc giáo trình “ Sâm lâm côn trùng học”:của Trang Chấp Trung xuất bản năm 1961, năm 1978 xuất bản cuốn “ Hình vẽ côn trùng thiên địch”.Boror và Riciard.White đã %uất bản “ Số tay về lĩnh vực côn trùng” ở Bắc Mỹ, trong đó có đề cập nhiều đến phân loại sâu hại và sâu có ích. L 7 = v Năm 1978, sở nghiên cứu động vật và Trường Đại học Triết Giang đã xuất bản cuốn” Hình vẽ côn trùng thiên địt " trong đó đề cập đến đặc điểm sinh học của côn trùng ăn thịt. Tình hình nghiên cứu côn trùng trong hước Cuốn “Côn trùng chí Dong Đương” là một sản phẩm khoa học đầu tiên về côn trùng ở nước ta: _.

giáo trình "Côn trùng Lâm nghiệp” của Phạm Ngọc Anh. © Năm 1987, Thái Bang Hoa và Cao Chu Lâm đã xuất bản cuốn “Côn trùng rừng Việt Nam” đã xây. Ying một bảng tra của ba họ phụ của Họ Bọ lá (Chrysomeliday ©. thể họ phụ Chzysomelida đã giới thiệu 35 loài, họ phụ Alrieinae đã giới thiệu 39 loài và họ phụ Galiruebnae đã giới thiệu 93 loài.

Năm 1993: xuất bản giáo trình “Kỹ thuật phòng trừ các loài sâu hại rừng”. Năm 1997, xuất bản giáo trình “Côn trùng rừng”, của Trần Công Loanh, Nguyễn Thế Nhã. Năm 1998, Trần Công Loanh đã giới thiệu trong thông tin khoa học của trường Đại học Lâm nghiệp số 2/1998, Kết quả nghiên cứu về loài sâu gấp mép, thuộc giống Coleophora, họ Ngài bao (Coleophridae), bộ Cánh vảy (Lepidoptera). Năm 1998, Trung tâm kỹ thuật bảo vệ rừng số 1 Quảng Ninh đã giới thiệu kết quả nghiên cứu sơ bộ về một số đặc điểm hình thái, tạp tính sinh hoạt của 3 loài sâu hại: Sâu đo hại keo tai tượng, Bọ ăn lá keo tai tượng(4mbrostoma quadrimpressum Mots), Ngài túi nhỏ ăn lá keo taitugng(deanthopsyche sp.) Năm 2001, Nguyễn Thế Nhã, Trần Công Loanh, Trần Văn Mão.

“Điều tra dự tính dự báo sâu bệnh trong lâm nghiệp”.Giáo trình DHLN, NXB Nông Nghiệp. - : we Năm 2004, Nguyễn Thế Nhã, Trần Văn Mão. “Bảo vệ thực vật” giáo trình ĐHLN.