Phần mở đầu của sách đã cung cấp cho nhóm nghiên cứu nhiều khái niệm cơ bản về họ tên và cách đặt họ tên của ngƣời Hoa nói chung. Trên cơ sở những trƣờng hợp do các tác giả trình bày trong quyển sách này, nhóm nghiên cứu đã rút ra nhiều trƣờng hợp khảo sát thực địa sơ khảo có điểm chung với những phƣơng pháp mà các tác giả đƣa ra. Tuy nhiên, quyển sách này vẫn chƣa đào sâu về thực trạng sử dụng họ tên của cộng đồng ngƣời Hoa nói chung và tại huyện Định Quán nói riêng. Các quyển sách và công trình nghiên cứu kể trên đều đã cung cấp nguồn tƣ liệu quý giá và xác thực cho nhóm chúng tôi.
Tuy nhiên, các tác phẩm đều chƣa đào sâu 3 Trích quyển “Ngƣời Hoa ở Bình Dƣơng”, chƣơng IV trang 217 nói về nghi lễ vòng đời ngƣời của TS. Huỳnh Ngọc Đáng làm chủ biên, năm 2011, NXB Chính trị Quốc gia 6 nghiên cứu về việc sử dụng tên của ngƣời Hoa, bởi lẽ tên họ là chủ thể bị tác động khá lớn bởi hai yếu tố là ngôn ngữ và tín ngƣỡng văn hóa. Dựa vào các nguồn tƣ liệu đã thu thập đƣợc từ các công trình này, nhóm nghiên cứu sẽ tiếp tục khai thác về việc sử dụng tên họ của ngƣời Hoa, cụ thể là ngƣời Hoa ở huyện Định Quán, tỉnh Đồng Nai. Nhóm nghiên cứu hy vọng đề tài “Việc sử dụng tên họ của cộng đồng ngƣời Hoa tại huyện Định Quán, tỉnh Đồng Nai” sẽ góp phần phong phú thêm cho không gian nghiên cứu về cộng đồng này và sẽ cung cấp đƣợc nhiều thông tin mà nhóm nghiên cứu khai thác đƣợc cho những công trình tìm hiểu về cộng đồng ngƣời Hoa tại huyện Định Quán, tỉnh Đồng Nai nói riêng và Việt Nam nói chung.
Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Đề tài của chúng tôi tập trung khai thác các nội dung liên quan đến việc đặt và việc sử dụng tên họ của cộng đồng ngƣời Hoa tại huyện Định Quán, tỉnh Đồng Nai. Từ đề tài, có thể thấy đối tƣợng nghiên cứu bao gồm chủ thể là tên và họ, khách thể là cộng đồng ngƣời Hoa sinh sống tại địa bàn huyện Định Quán, tỉnh Đồng Nai. Phạm vi nghiên cứu của chúng tôi là địa bàn xã Phú Lợi, huyện Định Quán, tỉnh Đồng Nai với thời gian nghiên cứu là từ khi cộng đồng này đến định cƣ tại huyện Định Quán, tỉnh Đồng Nai. Phƣơng pháp nghiên cứu: Để thực hiện đề tài này, nhóm chúng tôi đã sử dụng một số phƣơng pháp nghiên cứu khoa học, cụ thể nhƣ sau: Phƣơng pháp tổng hợp tài liệu: Chúng tôi đã tham khảo tài liệu, sách vở, các công trình nghiên cứu về ngƣời Hoa của các tác giả đi trƣớc, trên cơ sở đó kế thừa và trích dẫn nội dung cần thiết.
Bên cạnh đó, chúng tôi còn tham khảo thêm một số khái niệm cơ bản đƣợc sử dụng trong bài nghiên cứu. Phƣơng pháp này đƣợc dùng chủ yếu trong chƣơng I. Phƣơng pháp thống kê định lƣợng Dựa trên những trƣờng hợp đúc kết đƣợc từ phƣơng pháp định tính, nhóm chúng tôi đã phát đi và thu về 80 phiếu khảo sát, sau đó nhóm tiến hành thống kê và xử lý dữ liệu, kết quả có đƣợc đƣa ra một con số tƣơng đối về số lƣợng ngƣời gặp phải tình trạng trên và nhu cầu giải quyết của họ trong vấn đề này. Những số liệu này đƣợc trình bày trong phần thống kê và đƣợc sử dụng trong chƣơng II và chƣơng III.
7 Phƣơng pháp điều tra xã hội học: Chúng tôi tiến hành phỏng vấn sâu các đối tƣợng ngƣời Hoa tại địa bàn xã Phú Lợi nhằm tìm hiểu chuyên sâu lĩnh vực nghiên cứu của đề tài, thu thập đến mức tối đa thông tin về chủ đề đang nghiên cứu. Từ đó chúng tôi đƣa ra những đánh giá khách quan đƣợc trình bày trong chƣơng II. Ý nghĩa thực tiễn và ý nghĩa khoa học * Về ý nghĩa khoa học Đề tài tìm hiểu về “Việc sử dụng tên họ của cộng đồng ngƣời Hoa ở huyện Định Quán, tỉnh Đồng Nai” sẽ cung cấp thêm luận cứ trên một phƣơng diện đặc thù cho việc nghiên cứu quá trình tiếp biến văn hóa của cộng đồng ngƣời Hoa đối với văn hóa bản địa Việt Nam * Về ý nghĩa thực tiễn Từ những kết quả thu đƣợc từ đề tài này, chúng tôi hy vọng có thể bổ sung thêm tài liệu chuyên ngành về ngƣời Hoa cho sinh viên các ngành Trung Quốc học, Ngữ văn Trung Quốc, Văn học và ngôn ngữ, những ngành về văn hóa và xã hội. Đồng thời, chúng tôi hy vọng đề tài này sẽ góp phần làm phong phú thêm nguồn tài liệu nghiên cứu về văn hóa, tín ngƣỡng truyền thống của cộng đồng ngƣời Hoa ở huyện Định Quán, tỉnh Đồng Nai, gợi mở hƣớng đi cho những nghiên cứu liên quan đến đề tài.
Bố cục của đề tài Ngoài phần Dẫn nhập và Kết luận, đề tài đƣợc chúng tôi chia làm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan về ngƣời Hoa ở huyện Định Quán tỉnh Đồng Nai Trong chƣơng này, nhóm nghiên cứu chúng tôi tập trung trình bày những đặc điểm về lịch sử hình thành, vị trí địa lý, dân cƣ và những nét nổi trội trong văn hóa tín ngƣỡng, ngôn ngữ của cộng đồng ngƣời Hoa tỉnh Đồng Nai nói chung và cộng đồng ngƣời Hoa tại huyện Định Quán nói riêng. Những thông tin này tạo cơ sở để nhóm chúng tôi triển khai thực hiện các chƣơng sau. Chƣơng 2: Thực trạng sử dụng tên của cộng đồng ngƣời Hoa tại huyện Định Quán tỉnh Đồng Nai Chƣơng này trình bày tƣơng đối đầy đủ các trƣờng hợp về thực trạng sử dụng tên của cộng đồng ngƣời Hoa nơi đây. Qua việc lập bảng hỏi, thống kê số liệu và phỏng vấn trực tiếp ngƣời dân, chúng tôi đã đƣa ra những con số nhằm làm tăng tính xác thực 8 cho bài báo cáo của mình.
Đây là chƣơng quan trọng nhất của đề tài bởi đƣa ra đƣợc những nhận định và tìm ra nguyên nhân, lý giải cho những nhận định đó. Chƣơng 3: Những vấn đề trong việc sử dụng tên của cộng đồng ngƣời Hoa tại huyện Định Quán tỉnh Đồng Nai Trên cơ sở kết quả trình bày ở chƣơng II, chƣơng này chủ yếu đề cập đến những những vấn đề xảy ra khi cộng đồng ngƣời Hoa nơi đây sử dụng tên họ hiện tại, nguyện vọng và ý kiến của ngƣời dân về việc đổi tên. Hy vọng bài báo cáo sẽ đƣợc địa phƣơng chú trọng và từ đó có thể hỗ trợ thêm những biện pháp giúp việc đổi tên, đổi hộ tịch của ngƣời dân tộc ở địa phƣơng đƣợc thuận lợi hơn. 9 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ NGƢỜI HOA Ở HUYỆN ĐỊNH QUÁN, TỈNH ĐỒNG NAI Văn hóa, tín ngƣỡng hay phong tục là những nét đẹp tinh thần vô giá của bất kì một quốc gia hay dân tộc nào.
Để hiểu rõ đƣợc những điều quý báu ấy, việc tìm hiểu về hoàn cảnh nơi các dân tộc định cƣ và lập nghiệp là quá trình quan trọng không thể thiếu.1 Tổng quan về huyện Định Quán, tỉnh Đồng Nai Tỉnh Đồng Nai thuộc miền Đông Nam Bộ. Diện tích tự nhiên là 5894,74 km2 (bằng 1,76% diện tích tự nhiên cả nƣớc và 25,5% vùng miền Đông Nam Bộ). Tỉnh Đồng Nai vốn là một phần của tỉnh Biên hòa thời Nam Kì lục tỉnh, trải qua nhiều lần điều chỉnh địa giới hành chính. Lần gần đây nhất là năm 1991, ba huyện phía nam: Xuyên Mộc, Long Đất, Châu Thành đƣợc sáp nhập với thành phố Vũng Tàu để thành lập tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu.
Đến đầu năm 2004, tỉnh Đồng Nai có 11 đơn vị hành chính trực thuộc gồm thành phố Biên Hòa, thị xã Long Khánh và 9 huyện: Tân Phú, Định Quán, Xuân Lộc, Cẩm Mĩ, Thống Nhất, Trảng Bom, Vĩnh Cửu, Long Thành và Nhơn Trạch. Biên Hòa là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa của tỉnh. Định Quán là một miền núi nằm dọc theo tuyến quốc lộ 20, cách trung tâm thành phố Biên Hòa khoảng 80 km và Thành phố Hồ Chí Minh khoảng 110 km ở phía bắc tỉnh Đồng Nai. Diện tích tự nhiên của huyện là 966,5 km².1 Vị trí địa lý ● Phía bắc giáp với huyện Tân Phú ● Phía nam giáp huyện Thống Nhất ● Phía đông giáp huyện Xuân Lộc và huyện Đức Linh (tỉnh Bình Thuận) ● Phía tây giáp huyện Vĩnh Cửu Huyện có con sông La Ngà là phụ lƣu của sông Đồng Nai (phía tả ngạn) chảy qua, có hồ nƣớc nhân tạo là hồ Trị An nằm ở phía tây địa giới huyện.
Địa hình gò đồi là chính, đất đỏ bazan phù hợp nhiều loại cây lƣơng thực, cây công nghiệp nhƣ: cà phê, hồ tiêu, mía (33% sản lƣợng mía toàn tỉnh), bắp, thuốc lá… 1.2 Dân cƣ Dân số toàn huyện là 194.143 ngƣời (theo số liệu điều tra dân số năm 2009), gồm nhiều dân tộc sinh sống: Kinh, Thái, Hoa, Tày, Khmer, Chơ Ro, Chăm, Ê Đê, Sán Dìu, Châu Mạ, nhƣng chủ yếu vẫn là dân tộc Kinh. 10 Dân tộc Châu Mạ, Chơ Ro và Xtiêng đƣợc xác định là dân tộc bản địa ở nơi đây. Với những nét văn hóa đặc trƣng của dân tộc bản địa nhƣ Đâm trâu, lễ cúng thần lúa. đã làm nên những nét chấm phá cho một bức tranh xuyên suốt lịch sử của vùng đất.3 Giao thông Huyện có quốc lộ 20, tỉnh lộ 763 chạy qua.
Đây cũng là địa phƣơng có dự án Đƣờng cao tốc Dầu Giây – Đà Lạt đi qua đang đƣợc xây dựng.4 Hành chính Hình 1.1: Bản đồ hành chính huyện Định Quán tỉnh Đồng Nai Nguồn: Tác giả - Chụp tại Ủy ban Nhân dân Huyện Định Quán, Tỉnh Đồng Nai Huyện gồm 1 thị trấn (Định Quán – huyện lị) và 14 xã (Gia Canh, La Ngà, Ngọc Định, Phú Cƣờng, Phú Hòa, Phú Lợi, Phú Ngọc, Phú Tân, Phú Túc, Phú Vinh, Suối Nho, Thanh Sơn, Túc Trƣng, Bàu Kiên). Trƣớc đây, Định Quán là quận trực thuộc tỉnh Long Khánh; từ ngày 10 tháng 4 năm 1991, huyện Định Quán đƣợc tái lập trên cơ sở các xã của huyện Tân Phú tách ra. Khi tách ra, huyện Định Quán gồm thị trấn Định Quán và 6 xã: Phú Cƣờng, Phú Hoa, Phú Hòa, Phú Ngọc, Phú Túc, Suối Nho. 11 Ngày 23 tháng 6 năm 1994, địa giới huyện Định Quán có sự thay đổi điều chỉnh, theo đó xã Phú Hoa đƣợc chia thành 3 xã Phú Lợi, Phú Vinh, Phú Tân.2 Ngƣời Hoa trên địa bàn Huyện Định Quán Định Quán là huyện nông nghiệp miền núi có 28 thành phần dân tộc thiểu số sinh sống với 10.307 nhân khẩu chiếm 23,25% so với nhân khẩu toàn huyện (Số liệu điều tra năm 2013).
Trong đó, dân tộc Hoa có 6.888 nhân khẩu chiếm 57% so với tổng số nhân khẩu là ngƣời dân tộc thiểu số và chiếm tỷ lệ 16% so với dân số toàn huyện.