ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN PHẠM THỊ TỐ OANH XÁC LẬP CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG NƯỚC PHỤC VỤ ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG MỘT SỐ LÀNG NGHỀ TỈNH BẮC NINH LUẬN ÁN TIẾN SĨ ĐỊA LÝ Hµ Néi, 2009 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com §¹i häc quèc gia hµ néi tr-êng ®¹i häc khoa häc tù nhiªn Ph¹m ThÞ Tè Oanh X¸c lËp c¬ së khoa häc vÒ tµi nguyªn vµ m«i tr-êng n-íc phôc vô ®Þnh h-íng ph¸t triÓn bÒn v÷ng mét sè lµng nghÒ tØnh B¾c Ninh Chuyªn ngµnh: Sö dông vµ b¶o vÖ tµi nguyªn m«i tr-êng M· sè: 62 85 15 01 LuËn ¸n tiÕn sÜ ®Þa lý Ng-êi h-íng dÉn khoa häc: 1. Tr-¬ng Quang H¶i 2. NguyÔn Xu©n Nguyªn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Môc lôc Trang Danh môc ch÷ viÕt t¾t i Formatted: French (France) Danh môc c¸c b¶ng trong luËn ¸n iii Danh môc c¸c h×nh trong luËn ¸n v Danh môc c¸c s¬ ®å trong luËn ¸n vi Më ®Çu 1 TÝnh cÊp thiÕt cña luËn ¸n 1 Môc tiªu vµ nhiÖm vô cña luËn ¸n 1 Ph¹m vi nghiªn cøu 2 Nh÷ng ®iÓm míi cña luËn ¸n 3 Nh÷ng luËn ®iÓm b¶o vÖ 3 ý nghÜa khoa häc vµ thùc tiÔn 4 CÊu tróc cña luËn ¸n 4 Ch-¬ng 1. C¬ së lý luËn vÒ sö dông hîp lý tµi nguyªn vµ 5 b¶o vÖ m«i tr-êng n-íc khu vùc lµng nghÒ tØnh b¾c ninh 1.
LÞch sö nghiªn cøu c¸c vÊn ®Ò liªn quan 5 1. Nghiªn cøu, sö dông ®Þnh møc x¶ th¶i tÝnh to¸n l-îng th¶i vµ chi phÝ m«i 5 tr-êng 1. HÖ thèng th«ng tin d÷ liÖu phôc vô ®Þnh h-íng ph¸t triÓn bÒn v÷ng lµng 15 nghÒ cña tØnh B¾c Ninh 1. øng dông bµi to¸n tèi -u 18 1.
C¬ së khoa häc vµ thùc tiÔn phôc vô ®Þnh h-íng ph¸t triÓn bÒn v÷ng lµng 21 nghÒ 1. §Þnh møc x¶ th¶i c¸c chÊt g©y « nhiÔm n-íc th¶i 21 1. C¬ së lý thuyÕt cña viÖc x©y dùng bµi to¸n tèi -u phôc vô viÖc sö dông hîp 23 lý tµi nguyªn vµ b¶o vÖ m«i tr-êng n-íc khu vùc lµng nghÒ 1. Ph¸t triÓn bÒn v÷ng lµng nghÒ 28 1.
Quan ®iÓm vµ ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu 35 1. C¸c quan ®iÓm vµ tiÕp cËn nghiªn cøu 35 1. Quy tr×nh nghiªn cøu 38 1. Ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu 39 KÕt luËn ch-¬ng 1 41 Ch-¬ng 2.
§iÒu kiÖn tù nhiªn, kinh tÕ x· héi vµ mét sè 42 vÊn ®Ò m«i tr-êng chÝnh khu vùc mét sè lµng nghÒ B¾c Ninh 2. §iÒu kiÖn tù nhiªn 42 2. VÒ vÞ trÝ ®Þa lý vµ ph¹m vi ranh giíi tØnh 42 2. VÒ ®Þa h×nh - ®Þa chÊt 42 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
§Æc ®iÓm thæ nh-ìng vµ hiÖn tr¹ng sö dông ®Êt 43 2. §Æc ®iÓm khÝ hËu 44 2. §iÒu kiÖn kinh tÕ x· héi 53 2. HiÖn tr¹ng s¶n xuÊt vµ m«i tr-êng n-íc khu vùc lµng nghÒ B¾c Ninh 56 2.
§Æc ®iÓm chung cña c¸c lµng nghÒ tØnh B¾c Ninh 56 2. C¬ së lùa chän c¸c lµng nghÒ nghiªn cøu 59 2. HiÖn tr¹ng m«i tr-êng n-íc l-u vùc s«ng Ngò HuyÖn Khª vµ khu vùc lµng 64 nghÒ nghiªn cøu 2. HiÖn tr¹ng s¶n xuÊt vµ m«i tr-êng khu vùc lµng nghÒ nghiªn cøu 69 KÕt luËn ch-¬ng II 91 Ch-¬ng 3.
øng dông bµi to¸n tèi -u phôc vô viÖc sö dông 92 hîp lý tµi nguyªn n-íc vµ ®Þnh h-íng ph¸t triÓn bÒn v÷ng khu vùc lµng nghÒ tØnh b¾c ninh vµ c¸c gi¶i ph¸p 3. øng dông gi¶i bµi to¸n 92 3. Nguyªn lý chung vÒ x©y dùng bµi to¸n tèi -u g¾n víi ph¸t triÓn bÒn v÷ng 92 3. X©y dùng c¬ së d÷ liÖu cho bµi to¸n tèi -u 95 3.
ThuËt to¸n vµ gi¶i bµi to¸n 99 3. M« h×nh tÝnh to¸n gi¸ thµnh ®Çu t- vµ vËn hµnh xö lý n-íc th¶i b»ng 107 ph-¬ng ph¸p sinh häc 3. øng dông bµi to¸n phôc vô ®Þnh h-íng ph¸t triÓn s¶n xuÊt g¾n víi b¶o 114 vÖ tµi nguyªn vµ m«i tr-êng n-íc cho khu vùc lµng nghÒ thuéc tØnh B¾c Ninh 3. Bµi to¸n tèi -u kÕ ho¹ch s¶n xuÊt 114 3.
§Þnh h-íng ph¸t triÓn s¶n xuÊt vµ b¶o vÖ m«i tr-êng n-íc 119 3. §Ò xuÊt gi¶i ph¸p hç trî ®Þnh h-íng ph¸t triÓn bÒn v÷ng 124 3. C¸c gi¶i ph¸p vÒ mÆt chÝnh s¸ch 124 3. C¸c gi¶i ph¸p vÒ mÆt kü thuËt 134 KÕt luËn ch-¬ng III 135 KÕt luËn vµ kiÕn nghÞ 136 Danh môc c«ng tr×nh khoa häc cña t¸c gi¶ liªn quan 139 ®Õn luËn ¸n Tµi liÖu tham kh¶o 140 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Danh môc ch÷ viÕt t¾t BOD : Nhu cÇu oxy sinh hãa (biological oxygen demand) Bé NN&PTNT : Bé N«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn n«ng th«n BTC : Bé Tµi chÝnh BTNMT : Bé Tµi nguyªn vµ M«i tr-êng CN- : Xianua COD : Nhu cÇu oxy hãa häc (chemical oxygen demand) CP : ChÝnh phñ CT-BNN : ChØ thÞ Bé N«ng nghiÖp CTC : Trung t©m t- vÊn vµ chuyÓn giao c«ng nghÖ vÖ sinh m«i tr-êng DBIWW : HÖ thèng dù b¸o « nhiÔm c«ng nghiÖp DO : Oxy hßa tan (Dissolved oxygen) §HQG : §¹i häc Quèc gia §TM : §¸nh gi¸ t¸c ®éng m«i tr-êng EPA : H¹ch to¸n m«i tr-êng GDP : Tæng thu nhËp quèc d©n HTX : Hîp t¸c x· IPPC : Ban liªn chÝnh phñ vÒ biÕn ®æi khÝ hËu (Intergovermental Protection of Climate Change) IPPS : HÖ thèng th«ng tin kiÓm so¸t « nhiÔm c«ng nghiÖp (Industrial Pollution System) JICA : C¬ quan hîp t¸c quèc tÕ NhËt B¶n KHCN&MT : Khoa häc C«ng nghÖ vµ M«i tr-êng KHKT : Khoa häc kü thuËt KPH : Kh«ng ph¸t hiÖn M : T¸c ®éng m¹nh MPN/100 ml : §¬n vÞ tÝnh cña chi tiªu vi sinh vËt coliform NAEI : KiÓm kª ph¸t th¶i kh«ng khÝ quèc gia N§ : NghÞ ®Þnh OCED : Tæ chøc ph¸t triÓn vµ hîp t¸c quèc tÕ OECD : Trung t©m nghiªn cøu ph¸t triÓn cña tæ chøc hîp t¸c quèc tÕ vµ ph¸t triÓn Q : L-u l-îng n-íc th¶i Q§-TTg : QuyÕt ®Þnh – Thñ t-íng RM : T¸c ®éng rÊt m¹nh S2- : Sunfua SH : Sinh häc SP : S¶n phÈm 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com SS : ChÊt r¾n l¬ löng (suspended solid) TCCP : Tiªu chuÈn cho phÐp TCVN : Tiªu chuÈn ViÖt Nam TN : Tæng nit¬ (total nitrogen) TN&MT : Tµi nguyªn vµ m«i tr-êng TNHH : Tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n TS : Tæng sè TSS: : Tæng chÊt r¾n l¬ löng TTLT : Th«ng t- liªn tÞch TX : ThÞ x· UBND : Uû ban nh©n d©n Formatted: English (United States) UNEP : Ch-¬ng tr×nh m«i tr-êng Liªn hiÖp quèc VMO : Tæ chøc khÝ t-îng thñy v¨n thÕ giíi VN§ : ViÖt nam ®ång WB : Ng©n hµng thÕ giíi WECD : Uû ban thÕ giíi vÒ m«i tr-êng vµ ph¸t triÓn WHO : Tæ chøc y tÕ thÕ giíi ∑N : Tæng nit¬ (total nitrogen) XN : XÝ nghiÖp ∑P : Tæng photpho (total phosphorus) 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Danh môc c¸c b¶ng trong luËn ¸n Tªn vµ néi dung b¶ng Tran Stt g 1 B¶ng 2.
Sù ph©n bæ diÖn tÝch ®Êt c¸c lo¹i 44 2 B¶ng 2. NhiÖt ®é kh«ng khÝ trung b×nh, sè giê n¾ng, l-îng m-a, ®é Èm 45 3 B¶ng 2. Nh÷ng con s«ng chÝnh ch¶y qua tØnh B¾c Ninh 47 4 B¶ng 2. §Æc ®iÓm kinh tÕ x· héi c¸c tØnh trong l-u vùc s«ng CÇu 49 5 B¶ng 2.
Ph©n bè ®Êt tù nhiªn, d©n c- theo ®¬n vÞ hµnh chÝnh tØnh B¾c Ninh 53 6 B¶ng 2. DiÖn tÝch ®Êt c¸c lo¹i ph©n theo thÞ x·, huyÖn 54 7 B¶ng 2. D©n sè khu vùc thµnh thÞ vµ n«ng th«n 54 8 B¶ng 2. Sè c¬ së vµ s¶n xuÊt c«ng nghiÖp ph©n theo lo¹i h×nh kinh tÕ 55 9 B¶ng 2.
Tæng s¶n phÈm trong tØnh (GDP) ph©n theo khu vùc kinh tÕ 56 10 B¶ng 2. Ph©n lo¹i lµng nghÒ theo s¶n phÈm ë B¾c Ninh 60 11 B¶ng 2. Ph©n lo¹i t¸c ®éng cña c¸c lo¹i lµng nghÒ tíi m«i tr-êng 61 B¶ng 2. Sè liÖu ®iÒu tra søc kháe ng-êi d©n lµng nghÒ t¸i chÕ giÊy Phong 12 62 Khª 13 B¶ng 2.
Sè liÖu ®iÒu tra søc kháe ng-êi d©n lµng nghÒ t¸i chÕ s¾t thÐp §a Héi 63 14 B¶ng 2. Sè liÖu ®iÒu tra søc kháe ng-êi d©n lµng nghÒ nÊu r-îu §¹i L©m 63 B¶ng 2. KÕt qu¶ ph©n tÝch chÊt l-îng n-íc s«ng Ngò HuyÖn 15 65 Khª (7/2005) 16 B¶ng 2. KÕt qu¶ ph©n tÝch chÊt l-îng n-íc s«ng Ngò HuyÖn Khª (11/2005) 66 19 B¶ng 2.
KÕt qu¶ quan tr¾c n-íc th¶i c¸c lµng nghÒ th¸ng 7 n¨m 2006 67 20 B¶ng 2. KÕt qu¶ quan tr¾c n-íc th¶i c¸c lµng nghÒ th¸ng 11 n¨m 2006 67 B¶ng 2. KÕt qu¶ ph©n tÝch chÊt l-îng m«i tr-êng n-íc lµng nghÒ nÊu r-îu 21 71 §¹i L©m 22 B¶ng 2. §Æc tr-ng s¶n xuÊt cña hai lµng nghÒ t¸i sinh giÊy Phó L©m vµ 74 Phong Khª 23 B¶ng 2.
Nhu cÇu nguyªn, nhiªn liÖu sö dông t¹i lµng nghÒ Phó L©m vµ 78 Phong Khª B¶ng 2. KÕt qu¶ ph©n tÝch chÊt l-îng m«i tr-êng n-íc lµng nghÒ t¸i chÕ giÊy 24 81 Phó L©m B¶ng 2. KÕt qu¶ ph©n tÝch chÊt l-îng m«i tr-êng n-íc lµng nghÒ t¸i chÕ giÊy 25 82 Phong Khª 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Nhu cÇu sö dông nguyªn liÖu t¹i lµng nghÒ t¸i chÕ s¾t thÐp §a Héi 84 Formatted: Indent: First line: 0" 27 B¶ng 2.
C¸c lo¹i s¶n phÈm cña lµng nghÒ t¸i chÕ s¾t thÐp §a Héi 85 Formatted: Indent: First line: 0" 28 B¶ng 2. Nhu cÇu sö dông nhiªn liÖu t¹i lµng nghÒ t¸i chÕ s¾t thÐp §a Héi 85 B¶ng 2. KÕt qu¶ ph©n tÝch chÊt l-îng m«i tr-êng n-íc lµng nghÒ t¸i chÕ s¾t 29 87 thÐp §a Héi B¶ng 2. Mét sè ®Æc tr-ng vÒ hiÖn tr¹ng s¶n xuÊt cña lµng nghÒ ®óc nh«m 30 88 V¨n M«n B¶ng 2.
KÕt qu¶ ph©n tÝch chÊt l-îng m«i tr-êng n-íc lµng nghÒ ®óc nh«m 31 90 V¨n M«n 32 B¶ng 3. C¸c ®iÒu kiÖn thùc tÕ vÒ c¬ së d÷ liÖu IPPS trªn thÕ giíi vµ ViÖt Nam 93 B¶ng 3. C¸c chØ tiªu hãa lý cña n-íc th¶i lµng nghÒ, n-íc th¶i c«ng nghiÖp vµ 33 th«ng sè ®Çu t- c¸c tr¹m xö lý n-íc th¶i b»ng ph-¬ng ph¸p sinh häc (bïn ho¹t 110 tÝnh) 34 B¶ng 3. So s¸nh c¸c gi¸ trÞ thùc tÕ vµ c¸c gi¸ trÞ tÝnh to¸n b»ng m« h×nh 112 B¶ng 3.
Th«ng tin vÒ sö dông nguyªn liÖu vµ vËt t- trong s¶n xuÊt cña c¸c lo¹i 35 116 h×nh lµng nghÒ nghiªn cøu 36 B¶ng 3. L-îng x¶ th¶i « nhiÔm theo ®Þnh møc cña lµng nghÒ 116 B¶ng 3. Ma trËn ®Þnh møc sö dông tµi nguyªn-vËt t- vµ giíi h¹n sö dông ë c¸c 37 117 lµng nghÒ nghiªn cøu 38 B¶ng 3. Ph-¬ng ¸n s¶n xuÊt g¾n víi hÖ sè tÝnh phÝ m«i tr-êng 122 B¶ng 3.
Doanh thu vµ l-îng n-íc th¶i thùc tÕ g¾n víi chi phÝ b¶o vÖ m«i 39 123 tr-êng B¶ng phô lôc 1a.