MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Sự hài lòng đối với công việc đề cập đến “suy nghĩ và cảm nhận của nhân viên kết hợp với môi trƣờng, điều kiện làm việc của mình hay đơn giản chỉ là cách mọi ngƣời cảm nhận về các khía cạnh khác nhau trong công việc của họ”[37]. Các nghiên cứu trên thế giới đã chứng minh rằng sự hài lòng của nhân viên đối với công việc là yếu tố quan trọng có ảnh hƣởng tới chất lƣợng và hiệu suất công việc[22, 24, 33, 37]. Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng có mối liên quan chặt chẽ giữa sự hài lòng đối với công việc của nhân viên y tế và chất lƣợng dịch vụ chăm sóc sức khỏe.
Khi nhân viên y tế hài lòng với công việc, chất lƣợng các dịch vụ y tế sẽ đƣợc nâng lên một cách đáng kể [25, 33]. Do đó, sự hài lòng đối với công việc của nhân viên y tế đặc biệt quan trọng bởi vì tính chất công việc liên quan đến tính mạng con ngƣời. Tuy nhiên, hiện nay có khá nhiều phản ánh không tốt về nhân viên y tế về phong cách phục vụ lẫn trình độ chuyên môn. Liệu một trong những nguyên nhân có phải là do nhân viên y tế chƣa hài lòng với công việc của mình? Ngày nay, cùng với sự phát triển của kinh tế, xã hội, nhu cầu chăm sóc sức khỏe của ngƣời dân ngày càng cao.
Ngƣời dân ngàycàng yêu cầu các dịch vụ chăm sóc sức khỏe có chất lƣợng tốt hơn. Để đáp ứng những nhu cầu chăm sóc sức khỏe của ngƣời dân, phát triển nguồn nhân lực y tế đầy đủ về số lƣợng và chất lƣợng là rất cần thiết. Những nghiên cứu trên thế giới đã chỉ ra rằng sự hài lòng đối với công việc của nhân viên y tế sẽ đảm bảo duy trì đủ nguồn nhân lực và nâng cao chất lƣợng các dịch vụ y tế tại các cơ sở y tế [23, 40]. Tuy vậy, ở Việt Nam nguồn nhân lực y tế nƣớc ta đang đứng trƣớc cuộc khủng hoảng kép: "Thiếu nhƣng lại thừa.Thiếu đội ngũ bác sĩ giỏi có tay 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nghề cao, ứng dụng công nghệ tốt, trong khi dƣ thừa nguồn nhân lực chất lƣợng thấp chƣa qua đào tạo lâm sàng bài bản tại các bệnh viện lớn".
Theo thống kê của Bộ Y tế năm 2012, cả nƣớc có hơn 400.000 nhân viên y tế, trong đó gần 66. Ƣớc tính tỷ lệ trung bình khoảng 7 bác sĩ trên 10. Việt Nam đƣợc xếp vào nhóm những nƣớc có tỷ lệ cao (hơn 5 bác sĩ/10.000 dân) song phân bố mất cân đối theo vùng miền. Tập trung đông nhất tại các thành phố lớn nhƣ TP.HCM và Hà Nội tỷ lệ 14 bác sĩ trên 10.
Ở vùng nông thôn nhƣ Cao Bằng, Hà Giang và đồng bằng sông Cửu Long, Đông Nam bộ có khoảng 4-5 bác sĩ trên 10. Tại tỉnh Đăk Lăk – đây là một trong những tỉnh phía Tây của đất nƣớc, điều kiện kinh tế cũng nhƣ dịch vụ y tế vẫn còn gặp nhiều khó khăn. Số lƣợng các bệnh viện hay phòng khám cũng không nhiều so với các tỉnh khác, còn thiếu cả về nguồn nhân lực cũng nhƣ cơ sở vật chất. Ngƣời lao động làm việc tại các cơ sở y tế ở đây chịu sự chi phối không nhỏ của môi trƣờng, điều kiện làm việc.
Chính vì thế tìm hiểu đƣợc thực trạng sự hài lòng của ngƣời lao động với công việc và yếu tố tạo ra sự hài lòng của ngƣời lao động sẽ góp phần nâng cao đƣợc chất lƣợng cho đời sống của ngƣời lao động tại đây. Bên cạnh đó cũng chƣa có nhiều nghiên cứu về sự hài lòng của nhân viên y tế, chủ yếu nghiên cứu về sự hài lòng của bệnh nhân đối với bệnh viện hoặc bệnh nhân đối với nhân viên y tế. Từ những lý do trên tác giả chọn đề tài “Sự hài lòng của người lao động với công việc(Trường hợp bệnh viện đa khoa huyện Krông Pắc và bệnh viện đa khoa tỉnh Đăk Lăk)”làm luận vănthạc sĩ. Mục đích nghiên cứu Tìm hiểu thực trạng mức độ hài lòng với công việc của ngƣời lao động tại bệnh viện đa khoa huyện Krông Pắc và bệnh viện đa khoa tỉnh Đăk Lăk; Phân tích các khía cạnh góp phần tạo ra sự hài lòng của ngƣời lao động.
Từ 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đó đề xuất các biện pháp nhằm nâng cao sự hài lòng cho ngƣời lao động tại bệnh viện đa khoa huyện Krông Pắc và bệnh viện đa khoa tỉnh Đăk Lăk nói riêng và ngƣời lao động trong lĩnh vực y tế nói chung. Đối tƣợng nghiên cứu Sự hài lòng với công việc của ngƣời lao động, các khía cạnh góp phần tạo ra sự hài lòng của ngƣời lao động, các mặt biểu hiện sự hài lòng của ngƣời lao động tại hai bệnh viện. Khách thể nghiên cứu Mẫu nghiên cứu đƣợc chọn là ngƣời lao động, những ngƣời đang trực tiếp làm việc tại các bệnh viện. Cụ thể là: + 57 ngƣời lao động tại bệnh viện đa khoa huyện Krông Pắc.
+ 52 ngƣời lao động tại bệnh viện đa khoa tỉnh Đăk Lăk. Giả thuyết nghiên cứu Sự hài lòng của ngƣời lao động tại hai bệnh viện đạt mức cao tuy nhiên sự hài lòng của ngƣời lao động tại bệnh viện đa khoa tỉnh Đăk Lăk cao hơn bệnh viện đa khoa huyện Krông Pắc. Có nhiều khía cạnh góp phần tạo ra sự hài lòng nhƣng khía cạnh tiền công là khía cạnh góp phần mạnh nhất. Nhiêm ̣ vu ̣ nghiên cƣ́u 6.
Nhiệm vụ nghiên cứu lý luận Hệ thống một số vấn đề lý luận về sự hài lòng, sự hài lòng của ngƣời lao động với công việc và một số yếu tố ảnh hƣởng đến sự hài lòng của ngƣời lao động tại bệnh viện. Nhiệm vụ nghiên cứu thực tiễn Nghiên cứu thực trạng mức độ hài lòng của ngƣời lao động tại bệnh viện đa khoa huyện Krông Pắc và bệnh viện đa khoa tỉnh Đăk Lăk với công việc. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Phân tích các khía cạnh góp phần tạo ra sự hài lòng của ngƣời lao động. Từ đó rút ra những kiến nghị nhằm nâng cao sự hài lòng cho ngƣời lao động tại bệnh viện đa khoa huyện Krông Pắc và bệnh viện đa khoa tỉnh Đăk Lăk nói riêng và ngƣời lao động trong lĩnh vực y tế nói chung.
Giới hạn phạm vi nghiên cứu 7. Giới hạn về nội dung nghiên cứu Trong nghiên cứu này, chúng tôi chỉ tập trung tìm hiểu sự hài lòng của ngƣời lao động đối với công việc và một số yếu tố tạo ra sự hài lòng với công việc của ngƣời lao động tại hai bệnh viện. Trong đó, chúng tôi tập trung vào 20 yếu tố chính: Năng lực sử dụng; Thành tích; Hoạt động; Thăng chức; Quyền lực; Chính sách và cách thực hiện tại cơ quan; Tiền công; Đồng nghiệp; Tính sáng tạo; Sự độc lập; Giá trị đạo đức; Sự công nhận; Trách nhiệm; An toàn; Phục vụ xã hội; Địa vị xã hội; Mối quan hệ cấp trên và cấp dƣới; Chuyên môn của cấp trên; Giá trị công việc; Điều kiện công việc. Giới hạn về khách thể và địa bàn Trong điều kiện thời gian và kinh phí có hạn, đề tài chỉ tiến hành nghiên cứu trên 109 ngƣời lao động tại hai bệnh viện đa khoa huyện Krông Pắc và bệnh viện đa khoa tỉnh Đăk Lăk.
Ngƣời lao động ở đây chúng tôi chỉ giới hạn nghiên cứu về bác sỹ, điều dƣỡng và nữ hộ sinh. Phƣơng pháp nghiên cƣ́u Các phƣơng pháp nghiên cứu đƣợc sử dụng: - Phƣơng pháp nghiên cứu tài liê ̣u - Phƣơng pháp điề u tra bằ ng bảng hỏi - Phƣơng pháp phỏng vấ n sâu - Phƣơng pháp phân tích số liê ̣u bằng thống kê toán học 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đóng góp mới của đề tài Trong lĩnh vực tâm lý đã có những nghiên cứu nhất định về sự hài lòng với công việc nói chung và sự hài lòng của ngƣời lao động tại bệnh viện với công việc nói riêng nhƣng xét một cách toàn diện, xã hội thay đổi hàng ngày và có tác động không nhỏ đến sự hài lòng với công việc của ngƣời lao động. Xác định đƣợc yếu tố chính tạo ra sự hài lòng của ngƣời lao động tại bệnh viện với công việc hiện nay sẽ góp phần nâng cao chất lƣợng dịch vụ chăm sóc sức khỏe tại các cơ sở y tế nói chung cả trong lý luận và thực tiễn.
Nêu lên đƣợc thực trạng về mức độ hài lòng với công việc của ngƣời lao động và mối tƣơng quan của các yếu tố tạo ra sự hài lòng trong công việc của bác sỹ, điều dƣỡng, nữ hộ sinh tại bệnh viện đa khoa huyện Krông Pắc và bệnh viện đa khoa tỉnh Đăk Lăk. Cung cấp tài liệu tham khảo cho việc nghiên cứu các vấn đề liên quan đến sự hài lòng với công việc của ngƣời lao động tại các bệnh viện khác nhau trên địa bàn tỉnh. Góp phần làm cơ sở cho việc tổ chức hoạt động nâng cao chất lƣợng dịch vụ chăm sóc sức khỏe tại các cơ sở y tế. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN NGHIÊN CỨU SỰ HÀI LÒNG VỚI CÔNG VIỆC 1.
Tổng quan các nghiên cứu liên quan đến sự hài lòng với công việc của ngƣời lao động và sự hài lòng với công việc của nhân viên y tế Sự hài lòng trong tâm lý học là một vấn đề thu hút đƣợc nhiều sự quan tâm, nghiên cứu cả ở trên thế giới và Việt Nam. Với các cách tiếp cận khác nhau, đặc thù chuyên môn khác nhau nên có nhiều các quan điểm khác nhau khi nghiên cứu sự hài lòng. Trong nghiên cứu của mình, tôi xin đi sâu vào sự hài lòng của ngƣời lao động với công việc. Các lý thuyết động cơ tác động đến sự hài lòng với công việc Các nghiên cứu lý luận về sự hài lòng với công việc chủ yếu đƣợc ẩn trong các nghiên cứu về nhu cầu và động cơ.
Sau này tâm lý học lao động ra đời nhƣ một chuyên ngành của tâm lý học thì các nhà khoa học mới đi sâu nghiên cứu về sự hài lòng công việc. Một số lý thuyết liên quan đến sự hài lòng công việc đó là: - Lý thuyết thứ bậc nhu cầu của Abraham Maslow Maslow (1908 - 1970) đƣa ra “lý thuyết nhu cầu” nổi tiếng vào năm 1943. Ông cho rằng nhu cầu của con ngƣời gồm có 5 loại nhu cầu và nó đƣợc sắp xếp theo một thứ bậc nhất định. Các nhu cầu này đƣợc sắp xếp theo thứ tự từ thấp lên cao: 1.
Nhu cầu sinh lý 2. Nhu cầu an toàn 3. Nhu cầu xã hội 4. Nhu cầu đƣợc tôn trọng 5.