Luận văn thạc sĩ ussh sở hữu và sử dụng bảo hiểm y tế của người dân thành phố hà nội nghiên cứu trường hợp phường kim giang quận thanh xuân và xã tân triều huyện thanh trì

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ussh sở hữu và sử dụng bảo hiểm y tế của người dân thành phố hà nội nghiên cứu trường hợp phường, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Nguyễn Thị Sâm
• Người hướng dẫn: Phạm Thu Hà
• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn
• Chuyên ngành: Xã Hội Học
• Đề tài: Sở Hữu Và Sử Dụng Bảo Hiểm Y Tế Của Ngƣời Dân Thành Phố Hà Nội (Nghiên Cứu Trƣờng Hợp Phƣờng Kim Giang Quận Thanh Xuân Và Xã Tân Triều Huyện Thanh Trì, Hà Nội)
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 0.3. Đối tượng nghiên cứu, khách thể nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN, CÁC KHÁI NIỆM, ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU VÀ CÁC LÝ THUYẾT NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu của đề tài
• 1.2. Các nghiên cứu về vai trò của BHYT trong hệ thống an sinh xã hội
• 1.3. Các nghiên cứu về thực trạng và những bài học kinh nghiệm từ việc triển khai Bảo hiểm y tế
• 1.4. Các nghiên cứu về giải pháp nhằm tăng cường khả năng tham gia BHYT của người dân
• 1.5. Các khái niệm liên quan
• 1.5.1. Khái niệm Bảo hiểm, Bảo hiểm y tế
• 1.5.2. Các yếu tố cấu thành cơ bản của bảo hiểm y tế
• 1.5.3. Khái niệm Sở hữu và sử dụng Bảo hiểm y tế
• 1.6. Các lý thuyết áp dụng trong nghiên cứu
• 1.6.1. Lý thuyết Hành động xã hội
• 1.6.2. Lý thuyết chọn lựa hợp lý
• 1.6.3. Lý thuyết mạng lưới xã hội
• 1.7. Quan điểm định hƣớng của Đảng và Nhà nƣớc về Bảo hiểm y tế, chăm sóc sức khoẻ ngƣời dân
• 1.7.1. Quan điểm của Đảng và Nhà nước về BHYT, chăm sóc sức khoẻ nhân dân
• 1.7.2. Lịch sử ra đời của BHYT tại Việt Nam
• 1.8. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu
• 1.8.1. Đặc điểm địa bàn Hà Nội
• 1.8.2. Đặc điểm địa bàn Kim Giang
• 1.8.3. Đặc điểm địa bàn Tân Triều
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG SỞ HỮU BHYT CỦA NGƢỜI DÂN
• 2.1. Mức độ ngƣời dân tham gia bảo hiểm y tế tại phƣờng Kim Giang thuộc Quận Thanh Xuân và xã Tân Triều thuộc huyện Thanh Trì, Hà Nội
• 2.2. Các loại hình tham gia, thời gian tham gia, lý do tham gia bảo hiểm y tế của ngƣời dân tại địa bàn nghiên cứu hiện nay
• 2.3. Những yếu tố ảnh hƣởng đến việc sở hữu bảo hiểm y tế của ngƣời dân hiện nay
• 2.3.1. Yếu tố cơ chế chính sách của nhà nước ảnh hưởng đến sở hữu BHYT
• 2.3.2. Quan niệm, nhận thức của người dân về sở hữu BHYT
• 2.3.3. Yếu tố về kinh tế ảnh hưởng đến sở hữu BHYT
• 2.3.4. Yếu tố về cơ chế mua bán, truyền thông vận động người dân tham gia BHYT
• 2.4. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG SỬ DỤNG BẢO HIỂM Y TẾ CỦA NGƢỜI DÂN
• 3.1. Mức độ và địa điểm sử dụng bảo hiểm y tế của ngƣời dân
• 3.2. Hiệu quả sử dụng bảo hiểm y tế thông qua ý kiến của ngƣời dân
• 3.2.1. Hiệu quả sử dụng BHYT thông qua khía cạnh liên quan đến Thủ tục khám chữa bệnh
• 3.2.2. Hiệu quả sử dụng BHYT khi khám chữa bệnh của người dân thông qua khía cạnh liên quan đến chi phí
• 3.2.3. Hiệu quả sử dụng thẻ BHYT thông qua chất lượng dịch vụ khám chữa bệnh
• 3.3. Ý kiến của người dân về giải pháp để tăng hiệu quả sử dụng thẻ BHYT
• 3.4. Những yếu tố chính tác động đến việc sử dụng bảo hiểm y tế của ngƣời dân
• 3.4.1. Các yếu tố bên ngoài cá nhân sử dụng thẻ BHYT
• 3.4.2. Các yếu tố bên trong của người sử dụng thẻ BHYT
• 3.5. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN, KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về sở hữu và sử dụng bảo hiểm y tế tại Hà Nội

Bảo hiểm y tế (BHYT) là một phần quan trọng trong hệ thống an sinh xã hội tại Việt Nam. Tại Hà Nội, việc sở hữu và sử dụng BHYT đã có những bước tiến đáng kể trong những năm qua. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần được giải quyết. Nghiên cứu này sẽ tập trung vào hai địa bàn cụ thể là phường Kim Giang và xã Tân Triều, nhằm làm rõ thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến việc tham gia BHYT của người dân.

1.1. Khái niệm và vai trò của bảo hiểm y tế

BHYT không chỉ là một hình thức bảo vệ sức khỏe mà còn là một công cụ quan trọng trong việc đảm bảo công bằng xã hội. Nó giúp người dân tiếp cận dịch vụ y tế một cách dễ dàng hơn, giảm bớt gánh nặng tài chính khi gặp phải rủi ro về sức khỏe.

1.2. Tình hình sở hữu bảo hiểm y tế tại Hà Nội

Theo số liệu thống kê, tỷ lệ người dân tham gia BHYT tại Hà Nội đã đạt khoảng 83.8%. Tuy nhiên, vẫn còn một bộ phận dân cư chưa tham gia, đặc biệt là những người lao động tự do. Điều này đặt ra nhiều câu hỏi về chính sách và cách thức triển khai BHYT.

II. Vấn đề và thách thức trong việc sở hữu bảo hiểm y tế

Mặc dù tỷ lệ tham gia BHYT tại Hà Nội cao, nhưng vẫn tồn tại nhiều vấn đề và thách thức. Những khó khăn này không chỉ đến từ nhận thức của người dân mà còn từ chính sách và cơ chế thực hiện của nhà nước.

2.1. Nhận thức của người dân về bảo hiểm y tế

Nhiều người dân vẫn chưa hiểu rõ về quyền lợi và nghĩa vụ khi tham gia BHYT. Điều này dẫn đến sự e ngại và thiếu động lực tham gia, đặc biệt là ở những nhóm dân cư có thu nhập thấp.

2.2. Chính sách và cơ chế thực hiện bảo hiểm y tế

Chính sách BHYT hiện tại vẫn còn nhiều bất cập, như việc thiếu thông tin và hướng dẫn cụ thể cho người dân. Điều này gây khó khăn trong việc tiếp cận và sử dụng dịch vụ y tế.

III. Phương pháp nghiên cứu và thu thập dữ liệu

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp định lượng và định tính để thu thập dữ liệu từ người dân tại phường Kim Giang và xã Tân Triều. Các công cụ khảo sát được thiết kế để thu thập thông tin chi tiết về tình hình sở hữu và sử dụng BHYT.

3.1. Phương pháp định lượng

Sử dụng bảng hỏi khảo sát để thu thập dữ liệu từ người dân, nhằm đánh giá mức độ tham gia và sử dụng BHYT. Dữ liệu sẽ được phân tích để đưa ra những nhận định chính xác về thực trạng.

3.2. Phương pháp định tính

Phỏng vấn sâu các đối tượng liên quan để hiểu rõ hơn về những khó khăn và nhu cầu của người dân trong việc tham gia BHYT. Phương pháp này giúp làm rõ các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định tham gia.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy có sự khác biệt rõ rệt trong việc sở hữu và sử dụng BHYT giữa hai địa bàn. Những yếu tố như thu nhập, nhận thức và chính sách ảnh hưởng lớn đến quyết định tham gia của người dân.

4.1. Tình hình sở hữu bảo hiểm y tế tại phường Kim Giang

Tại phường Kim Giang, tỷ lệ người dân tham gia BHYT cao hơn so với xã Tân Triều. Điều này có thể do sự quan tâm và hỗ trợ từ chính quyền địa phương trong việc tuyên truyền và vận động người dân.

4.2. Tình hình sử dụng bảo hiểm y tế tại xã Tân Triều

Người dân tại xã Tân Triều gặp nhiều khó khăn trong việc sử dụng BHYT do thiếu thông tin và cơ sở y tế gần gũi. Điều này dẫn đến việc họ không tận dụng được quyền lợi từ BHYT.

V. Kết luận và khuyến nghị cho tương lai

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc sở hữu và sử dụng BHYT tại Hà Nội còn nhiều thách thức. Để nâng cao hiệu quả của chính sách BHYT, cần có những giải pháp đồng bộ từ cả phía nhà nước và cộng đồng.

5.1. Đề xuất giải pháp nâng cao nhận thức

Cần tăng cường các hoạt động tuyên truyền, giáo dục về BHYT để người dân hiểu rõ hơn về quyền lợi và nghĩa vụ của mình. Điều này sẽ giúp tăng tỷ lệ tham gia BHYT.

5.2. Cải thiện chính sách và cơ chế thực hiện

Cần xem xét và điều chỉnh các chính sách liên quan đến BHYT để phù hợp hơn với nhu cầu thực tế của người dân. Đặc biệt là việc tạo điều kiện thuận lợi cho những nhóm dân cư khó khăn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thực hiện bảo hiểm y tế toàn dân là một trong những trụ cột an sinh xã hội then chốt nhằm hiện thực hóa mục tiêu công bằng trong chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Tính đến cuối năm 2017, tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế trên toàn quốc đã đạt 86,4% dân số với 82,4 triệu người tham gia, tăng vượt bậc so với mức 42,0% của năm 2008. Tuy nhiên, tại thành phố Hà Nội, tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế năm 2017 chỉ đạt 83,8%, thấp hơn mức bình quân chung của cả nước. Thực tế cho thấy khoảng 70% người có thẻ hiện nay do ngân sách nhà nước đóng hoặc hỗ trợ mức đóng, trong khi tỷ lệ người dân tự nguyện tham gia chỉ chiếm khoảng 30%. Vấn đề bất cập nảy sinh khi nhóm lao động tự do tại các khu vực ven đô và doanh nghiệp ngoài nhà nước vẫn đứng ngoài lưới an sinh, đồng thời người dân còn gặp nhiều trở ngại về thủ tục hành chính và danh mục thanh toán dịch vụ.

Luận văn tập trung nghiên cứu thực trạng sở hữu và hành vi sử dụng thẻ bảo hiểm y tế của người dân tại hai địa bàn đặc thù: phường Kim Giang (quận Thanh Xuân, đại diện cho khu vực đô thị nội thành) và xã Tân Triều (huyện Thanh Trì, đại diện cho khu vực nông thôn ven đô đang trong tiến trình đô thị hóa mạnh mẽ). Phạm vi thời gian nghiên cứu được tiến hành từ tháng 8 năm 2017 đến tháng 11 năm 2018. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của công trình thể hiện ở việc cung cấp hệ thống luận cứ thực chứng về sự chênh lệch tiếp cận y tế giữa các nhóm xã hội, đánh giá mức độ hài lòng đối với dịch vụ khám chữa bệnh, từ đó đóng góp giải pháp nâng cao tỷ lệ tham gia bảo hiểm y tế hướng tới mốc 90% vào năm 2020 và trên 95% vào năm 2025 theo tinh thần Nghị quyết số 20-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng ba lý thuyết xã hội học nền tảng nhằm phân tích toàn diện hành vi y tế của người dân:

Thứ nhất, Lý thuyết Hành động xã hội của Max Weber định vị việc sở hữu và sử dụng bảo hiểm y tế là một hành động duy lý - công cụ. Cá nhân không quyết định dựa trên bản năng mà luôn có sự cân nhắc, tính toán giữa chi phí đóng góp định kỳ với lợi ích kinh tế thu lại khi gặp rủi ro sức khỏe.

Thứ hai, Lý thuyết Lựa chọn hợp lý chỉ ra rằng các chủ thể hành động luôn tìm cách tối đa hóa tiện ích trong điều kiện bị kìm hãm bởi nguồn lực tài chính và mức độ tiếp cận thông tin. Người dân chỉ tham gia bảo hiểm y tế khi nhận thức được giá trị bảo vệ tài chính vượt trội hơn các chi phí cơ hội khác.

Thứ ba, Lý thuyết Mạng lưới xã hội giải thích cơ chế lan tỏa nhận thức thông qua các mối liên kết gia đình, dòng họ, hội đồng hương và tổ dân phố, tác động trực tiếp đến quyết định mua bảo hiểm y tế tự nguyện theo hộ gia đình.

Khung phân tích của đề tài gắn liền với mô hình phát triển ba chiều của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO): mở rộng tỷ lệ dân số tham gia, tăng tỷ lệ chi trả gói dịch vụ kỹ thuật y tế và giảm tỷ lệ chi trả trực tiếp từ tiền túi của người bệnh. Các khái niệm công cụ cốt lõi bao gồm: quyền sở hữu thẻ bảo hiểm y tế, quyền sử dụng dịch vụ y tế và an sinh xã hội trong chăm sóc sức khỏe ban đầu, bám sát các điều khoản quy định trong Luật Bảo hiểm y tế số 46/2014/QH13.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định lượng và định tính dựa trên nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu khảo sát thực địa sơ cấp:

Về nguồn dữ liệu định lượng, tác giả khai thác bộ số liệu từ Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Nhà nước mã số KX04.15/16-20 do Giáo sư Phạm Quang Minh làm chủ nhiệm với quy mô tổng thể 2.100 đơn vị mẫu tại 7 tỉnh thành. Trên địa bàn Hà Nội, nghiên cứu chọn mẫu phân tầng kết hợp ngẫu nhiên với dung lượng N = 100 người dân (50 mẫu tại phường Kim Giang và 50 mẫu tại xã Tân Triều) cùng N = 50 cán bộ quản lý (25 cán bộ mỗi địa bàn). Phương pháp chọn mẫu này bảo đảm tính đại diện cao cho cấu trúc dân cư nội thành và ngoại thành ven đô, phục vụ mục đích kiểm định và đối sánh ý kiến giữa nhà quản lý và người thụ hưởng.

Về nguồn dữ liệu định tính, tác giả tiến hành phỏng vấn sâu 12 trường hợp, bao gồm 6 cán bộ quản lý cấp quận, huyện, xã, phường và 6 người dân đại diện cho các nhóm: tham gia bắt buộc, tự nguyện, người nghèo và người chưa tham gia bảo hiểm. Việc lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả kết hợp phân tích nội dung định tính giúp bóc tách sâu sắc mối quan hệ nhân quả giữa yếu tố kinh tế - xã hội với hành vi sử dụng thẻ. Toàn bộ quy trình thu thập dữ liệu và xử lý thông tin được hoàn thành trong giai đoạn 2017 - 2018.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, tỷ lệ sở hữu bảo hiểm y tế có sự tăng trưởng liên tục nhưng tồn tại cách biệt rõ nét giữa hai khu vực. Trong giai đoạn 2013 - 2017, tỷ lệ người dân tham gia tại phường Kim Giang tăng từ 71,8% lên 86,1% (tăng 14,3%), trong khi tại xã Tân Triều tăng từ 70,5% lên 84,6% (tăng 14,1%). Tỷ lệ bao phủ tại cả hai địa bàn nghiên cứu đều cao hơn mức trung bình 83,8% của toàn thành phố Hà Nội.

Thứ hai, cơ cấu đối tượng tham gia bảo hiểm y tế mất cân đối nghiêm trọng. Nhóm cán bộ công chức, hưu trí và người có công đạt tỷ lệ bao phủ 99,3%; nhóm người nghèo và trẻ em dưới 6 tuổi đạt trên 95%; học sinh sinh viên đạt khoảng 90%. Ngược lại, nhóm lao động tại các doanh nghiệp tư nhân chỉ đạt 53% và nhóm tham gia bảo hiểm y tế tự nguyện hộ gia đình đạt mức thấp nhất là 47%.

Thứ ba, tồn tại tâm lý lựa chọn ngược rõ rệt trong hành vi khám chữa bệnh. Khoảng 70% người dân chỉ sử dụng thẻ bảo hiểm y tế khi phải điều trị nội trú dài ngày hoặc mắc bệnh hiểm nghèo có chi phí điều trị lớn. Khi mắc các bệnh nhẹ thông thường, trên 60% người dân tại cả hai địa bàn lựa chọn tự mua thuốc tại quầy tư nhân hoặc khám dịch vụ tự chi trả để tránh thủ tục rườm rà.

Thứ tư, đánh giá về chất lượng phục vụ y tế còn nhiều hạn chế. Trong mẫu khảo sát 50 người dân có sử dụng thẻ, hơn 50% người bệnh phàn nàn về thời gian chờ đợi khám quá lâu và danh mục thuốc bảo hiểm chi trả chưa đáp ứng nhu cầu điều trị thực tế.

Thảo luận kết quả

Sự chênh lệch về tỷ lệ sở hữu và hiệu quả sử dụng thẻ giữa phường Kim Giang và xã Tân Triều xuất phát từ nền tảng kinh tế và đặc thù việc làm. Tại xã Tân Triều, dù thu nhập bình quân đầu người năm 2017 đạt khoảng 42 triệu đồng/năm, phần lớn lao động làm việc trong khu vực tiểu thủ công nghiệp và thương mại tự do (chiếm hơn 70% cơ cấu kinh tế), dẫn đến việc đóng bảo hiểm phụ thuộc hoàn toàn vào khả năng tài chính tự nguyện của từng hộ gia đình. Khi phải đóng cùng lúc cho nhiều nhân khẩu, các hộ gia đình có xu hướng trì hoãn tham gia.

So sánh với các nghiên cứu trước đây tại Hải Dương và Bắc Giang cho thấy rào cản chi phí và thái độ phục vụ của nhân viên y tế vẫn là nguyên nhân cốt lõi khiến người dân chưa mặn mà với bảo hiểm y tế tuyến cơ sở. Tuy nhiên, điểm sáng từ sau khi Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi năm 2014 có hiệu lực là chính sách thông tuyến quận/huyện đã tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân tiếp cận các dịch vụ kỹ thuật cao.

Dữ liệu khảo sát thực nghiệm có thể được mô hình hóa trực quan qua biểu đồ đường thể hiện tốc độ tăng trưởng độ bao phủ giai đoạn 2008 - 2017 và bảng đối sánh ma trận 2x2 giữa nhóm cán bộ quản lý (N=50) với người dân (N=100) về mức độ hài lòng đối với thủ tục hành chính và danh mục thuốc. Những phát hiện này khẳng định chính sách bảo hiểm y tế cần chuyển trọng tâm từ bao phủ số lượng sang nâng cao chất lượng bảo vệ tài chính thực chất.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện cơ chế tài chính và linh hoạt phương thức đóng bảo hiểm y tế tự nguyện. Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội cần ban hành nghị quyết nâng mức hỗ trợ đóng phí từ ngân sách địa phương từ 70% lên 85% - 100% đối với hộ cận nghèo và các hộ nông nghiệp có mức sống trung bình. Đồng thời, cơ quan bảo hiểm xã hội cần triển khai cơ chế thu phí linh hoạt theo định kỳ 3 tháng, 6 tháng hoặc 12 tháng. Mục tiêu nâng tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế tự nguyện tại khu vực ven đô lên 88% trong giai đoạn 2019 - 2021 do cơ quan Bảo hiểm xã hội Hà Nội chủ trì thực hiện.

Thứ hai, cải cách triệt để thủ tục hành chính và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong khám chữa bệnh. Bảo hiểm xã hội Việt Nam phối hợp cùng Bộ Y tế cần chuyển đổi thẻ giấy sang hệ thống dữ liệu điện tử tích hợp căn cước công dân, rút ngắn quy trình chuyển tuyến khám bệnh. Mục tiêu cắt giảm ít nhất 40% thời gian chờ đợi làm thủ tục tại các bệnh viện công lập và giảm tỷ lệ khiếu nại hành chính xuống dưới 10% trong lộ trình 2019 - 2020.

Thứ ba, nâng cao năng lực y tế cơ sở và mở rộng danh mục thuốc thiết yếu. Sở Y tế Hà Nội cần đầu tư nguồn lực nâng cấp trang thiết bị cho trạm y tế phường Kim Giang và xã Tân Triều đạt chuẩn quốc gia giai đoạn II, đồng thời bổ sung danh mục thuốc bảo hiểm y tế tại trạm y tế cơ sở tương đương 80% danh mục thuốc tuyến huyện. Mục tiêu tăng tỷ lệ khám chữa bệnh ban đầu tại tuyến xã/phường lên 45% vào năm 2022 do Trung tâm Y tế quận Thanh Xuân và huyện Thanh Trì triển khai.

Thứ tư, đổi mới phương thức truyền thông vận động theo nhóm xã hội đặc thù. Ủy ban Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể địa phương cần tổ chức các chiến dịch tuyên truyền trực tiếp tại các làng nghề, cụm dân cư nhằm thay đổi định kiến về chất lượng khám chữa bệnh bảo hiểm y tế. Mục tiêu tiếp cận 95% hộ gia đình làm nghề tự do, nâng cao tỷ lệ hiểu đúng về quyền lợi bảo hiểm y tế lên trên 90% trong giai đoạn 2019 - 2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm cán bộ quản lý an sinh xã hội và hoạch định chính sách y tế: Tài liệu cung cấp góc nhìn thực chứng sâu sắc về những khoảng trống chính sách giữa khu vực đô thị và nông thôn ven đô, hỗ trợ việc xây dựng các gói hỗ trợ mức đóng và định hình khung pháp lý bảo hiểm y tế toàn dân bền vững.

Nhóm lãnh đạo bệnh viện và cán bộ y tế cơ sở: Giúp các nhà quản lý y tế hiểu rõ mức độ hài lòng, tâm lý e ngại thủ tục và kỳ vọng của người bệnh đối với danh mục thuốc, từ đó cải tiến quy trình đón tiếp, phân luồng bệnh nhân và nâng cao y đức phục vụ tại trạm y tế và bệnh viện tuyến huyện.

Nhóm học viên cao học và nghiên cứu sinh ngành Xã hội học, Quản lý công: Là công trình tham khảo giá trị về phương pháp luận nghiên cứu xã hội học thực nghiệm, cách vận dụng Lý thuyết Hành động xã hội và Lý thuyết Lựa chọn hợp lý kết hợp với kỹ thuật xử lý dữ liệu phức hợp từ mẫu khảo sát định lượng N = 150 sang phỏng vấn sâu định tính.

Nhóm tổ chức phi chính phủ và các hiệp hội phát triển cộng đồng: Khai thác các phát hiện về nhóm lao động phi chính thức và hộ cận nghèo ven đô để thiết kế các dự án can thiệp cộng đồng, hỗ trợ tài chính vi mô và nâng cao năng lực bảo vệ sức khỏe cho các nhóm yếu thế trong xã hội.

Câu hỏi thường gặp

Tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế của Hà Nội năm 2017 đạt 83,8%, tại sao lại thấp hơn mức bình quân 86,4% của cả nước? Nguyên nhân do Hà Nội có sự phát triển nhanh của hệ thống bảo hiểm thương mại tư nhân, thu hút một bộ phận người dân có thu nhập cao không tham gia bảo hiểm y tế công. Đồng thời, tốc độ đô thị hóa nhanh tạo ra lượng lớn lao động tự do di cư ngoại tỉnh chưa được rà soát và tham gia đầy đủ theo hộ gia đình.

Lý thuyết Hành động xã hội của Max Weber giải thích thế nào về quyết định mua bảo hiểm y tế của người dân? Lý thuyết chỉ ra rằng mua bảo hiểm y tế là hành động duy lý - công cụ điển hình. Người dân cân nhắc kỹ lưỡng giữa chi phí tài chính bỏ ra hàng năm với mức độ rủi ro sức khỏe có thể xảy ra. Họ chỉ quyết định tham gia khi nhận thấy thẻ bảo hiểm là công cụ hữu hiệu nhất giúp bảo vệ tài chính khi ốm đau.

Điểm khác biệt nổi bật nhất trong hành vi sử dụng bảo hiểm y tế giữa phường Kim Giang và xã Tân Triều là gì? Người dân phường Kim Giang (nội thành) có trình độ học vấn và điều kiện tiếp cận thông tin cao hơn nên thường vượt tuyến khám dịch vụ tại các bệnh viện trung ương. Ngược lại, người dân xã Tân Triều (ven đô) phụ thuộc nhiều hơn vào y tế tuyến cơ sở nhưng gặp rào cản lớn về thủ tục chuyển tuyến và chi phí đồng chi trả ngoài danh mục.

Hiện tượng lựa chọn ngược trong tham gia bảo hiểm y tế tự nguyện được biểu hiện cụ thể ra sao? Hiện tượng này thể hiện ở việc những người có nguy cơ ốm đau cao, người già hoặc người mắc bệnh mãn tính có tỷ lệ tham gia tự nguyện đạt trên 80%, trong khi nhóm thanh niên khỏe mạnh chỉ đạt khoảng 35%. Điều này gây mất cân đối thu chi cho quỹ bảo hiểm y tế nếu không thực hiện nghiêm nguyên tắc bắt buộc toàn hộ gia đình.

Quy định thông tuyến khám chữa bệnh theo Luật Bảo hiểm y tế năm 2014 mang lại lợi ích gì cho người dân hai địa bàn? Chính sách thông tuyến quận/huyện giúp người dân tại phường Kim Giang và xã Tân Triều được quyền khám chữa bệnh tại bất kỳ cơ sở y tế tuyến huyện nào trên địa bàn mà không cần giấy chuyển tuyến, nâng tỷ lệ sở hữu bảo hiểm y tế tại hai địa phương này lên lần lượt là 86,1% và 84,6% vào năm 2017.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa bức tranh toàn cảnh về tiến trình gia tăng độ bao phủ bảo hiểm y tế tại Hà Nội, ghi nhận mức tăng từ 71,2% năm 2013 lên 83,8% năm 2017.
• Chỉ rõ thực trạng mất cân đối cơ cấu tham gia khi khoảng 70% số người có thẻ được nhà nước hỗ trợ, trong khi nhóm tự nguyện hộ gia đình chỉ đạt 47%.
• Khẳng định giá trị thực nghiệm của các lý thuyết xã hội học trong việc lý giải hành vi lựa chọn an sinh và tâm lý e ngại dịch vụ y tế công của người dân.
• Xây dựng hệ thống giải pháp đồng bộ kết hợp giữa hỗ trợ mức đóng, số hóa quy trình quản lý và nâng cấp năng lực khám chữa bệnh cho y tế cơ sở.
• Đề ra định hướng hành động cụ thể giai đoạn 2019 - 2025 nhằm hoàn thành mục tiêu bao phủ trên 95% dân số và giảm tỷ lệ chi tiền túi cho y tế xuống dưới 35%.

Công trình nghiên cứu là tài liệu tham khảo khoa học có giá trị thực tiễn cao cho công tác quản trị xã hội và phát triển hệ sinh thái y tế cơ sở. Độc giả quan tâm đến chính sách an sinh xã hội có thể ứng dụng những phát hiện và đề xuất này vào thực tiễn quản lý địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài: Nội dung của chương nhằm làm rõ những vấn đề về cơ sở lý luận và cách tiếp cận của đề tài, các quan điểm định hướng của Đảng và Nhà nước về Bảo hiểm y tế, tổng quan các vấn đề nghiên cứu, đặc điểm địa bàn nghiên cứu, trình bày một số khái niệm công cụ và các lý thuyết vận dụng vào nghiên cứu. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chương 2: Thực trạng sở hữu bảo hiểm y tế của người dân tại Hà Nội, nhằm mô tả mức độ người dân tham gia bảo hiểm y tế; Các loại hình tham gia, thời gian tham gia, lý do tham gia bảo hiểm y tế; Những yếu tố ảnh hưởng đến việc sở hữu bảo hiểm y tế của người dân tại địa bàn nghiên cứu. Chương 3: Thực trạng sử dụng bảo hiểm y tế của người dân tại Hà Nội: Mức độ sử dụng bảo hiểm y tế của người dân (Tỷ lệ, tần xuất, địa điểm); Hiệu quả sử dụng bảo hiểm y tế qua ý kiến của người dân; Những yếu tố ảnh hưởng đến việc sử dụng bảo hiểm y tế của người dân tại địa bàn nghiên cứu. Phần kết luận và kiến nghị: Phần Kết luận: Đưa ra những kết luận khái quát về thực trạng sở hữu và sử dụng BHYT của người dân Hà Nội hiện nay.

Phần Khuyến nghị: Đề xuất một số khuyến nghị nhằm khuyến khích sự tham gia của người dân cũng như bổ khuyết về mặt chính sách cho hoạt động triển khai và thực hiện BHYT hiện nay. Phần tài liệu tham khảo và phụ lục. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] NỘI DUNG CHÍNH CHƢƠNG I. CỞ SỞ LÝ LUẬN, CÁC KHÁI NIỆM, ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU VÀ CÁC LÝ THUYẾT NGHIÊN CỨU.

Tổng quan nghiên cứu của đề tài Các công trình nghiên cứu trên đã tập trung vào phân tích vị trí, vai trò của BHYT ở cả hai khía cạnh lý luận và thực tiễn, đồng thời đã đề xuất một số kiến nghị, giải pháp nhằm hoàn thiện chế độ, chính sách về BHYT hiện nay. Để đáp ứng với nhu cầu thực tiễn về chăm sóc và bảo vệ sức khoẻ nhân dân trong thời kỳ Đổi mới, Đảng ta đã chỉ rõ quan điểm xã hội hoá y tế nhằm chia sẻ trách nhiệm tới tất cả các ban, ngành, tổ chức xã hội và cá nhân. Cũng chính vì vậy, trong suốt thời gian qua có khá nhiều các nghiên cứu về vấn đề này. Với mục tiêu (1) nghiên cứu thực trạng và những bài học kinh nghiệm từ việc triển khai BHYTTN cho nông dân ở một số địa phương; (2) làm cơ sở đề xuất giải pháp nhằm tăng cường khả năng để người dân sống ở nông thôn có thể tham gia BHYT, nghiên cứu Thực trạng BHYT nông dân tại Hải Phòng và Thái Bình năm 2002 do Viện Chiến lược và Chính sách Y tế tiến hành qua phân tích tài liệu thứ cấp với điều tra cắt ngang và đánh giá nhanh bằng bộ câu hỏi bán cấu trúc đã chỉ ra rằng: Số người tham gia BHYT toàn quốc tăng dần hàng năm (Năm 1993 mới bao phủ 5,4%, năm 2001 là 14% dân số); Nguồn thu BHYT bằng khoảng 50% ngân sách Nhà nước dành cho KCB.

Bên cạnh đó, kết quả nghiên cứu cũng cho thấy: BHYT tự nguyện cho người nông dân tại hai địa phương này được triển khai ngay từ những ngày đầu có BHYT. Tuy nhiên, có nhiều nguyên nhân dẫn đến không bền vững như: chưa có sự hỗ trợ từ Nhà nước; chưa hiểu biết đầy đủ; quyền lợi và khả năng tiếp cận với dịch vụ y tế chưa tốt; có sự phân biệt đối xử; lòng tin của người dân đối với BHYT chưa cao; tình trạng lựa chọn ngược; không cân đối được quỹ,v. Các nghiên cứu về vai trò của BHYT trong hệ thống an sinh xã hội. Năm 2003, đề tài cấp Nhà nước về Nghiên cứu thực trạng và xây dựng mô hình huy động xã hội thực hiện xã hội hoá y tế đảm bảo công bằng và hiệu quả trong chăm sóc sức khoẻ nhân dân nhằm mục tiêu: Xây dựng mô hình chăm sóc sức khoẻ nhân dân phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội Việt Nam, và huy động xã hội 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] thực hiện xã hội hoá y tế, đảm bảo công bằng và hiệu quả trong CSSK.

Nghiên cứu đã tập trung mô tả và phân tích các chính sách về khám chữa bệnh cho người nghèo, người trong diện chính sách, các chính sách với những v ùng khó khăn. Việc CSSK cho người nghèo đã được quan tâm thực hiện với nhiều hình thức khác nhau như: chương trình y tế quốc gia hướng tới các vùng có khó khăn, chính sách miễn giảm phí KCB, thẻ KCB và thẻ BHYT cho người nghèo. Ngoài ra còn có nhiều hình thức từ thiện khác như: Bệnh viện miễn phí cho người nghèo, phòng khám từ thiện. Nghiên cứu cũng đã nêu những khó khăn gặp phải trong thực tế khiến cho các chính sách này chưa thật sự mang lại hiệu quả như mong muốn và người nghèo vẫn còn gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận các dịch vụ khám chữa bệnh.

Các nghiên cứu về thực trạng và những bài học kinh nghiệm từ việc triển khai Bảo hiểm y tế. Năm 2006, Viện Chiến lược và Chính sách Y tế tiến hành cuộc điều tra Tình hình BHYT, sử dụng dịch vụ y tế và chi tiêu y tế tại hai tỉnh Hải Dương và Bắc Giang với tổng số 2.394 hộ gia đình được phỏng vấn. Bên cạnh điều tra hộ gia đình, thông tin về BHYT như độ bao phủ, doanh thu, tình hình sử dụng và chi tiêu cho khám chữa bệnh của các thành viên BHYT đã được khảo sát tại cơ quan BHYT và bệnh viện huyện thông qua các mẫu khảo sát được thiết kế sẵn. Kết quả nghiên cứu cho thấy: Độ bao phủ của BHYT tại các huyện nghiên cứu dao động từ 40-50%.

Học sinh, sinh viên là thành phần chủ yếu tham gia BHYT tự nguyện. Có khoảng 70% nông dân chưa có BHYT. Người nghèo chiếm tỷ trọng cao trong tổng số người tham gia BHYT, tuy nhiên vẫn còn khoảng 20-30% hộ gia đình báo cáo thuộc diện hộ nghèo nhưng vẫn chưa được cấp thẻ BHYT. Những biểu hiện lựa chọn ngược trong việc tham gia BHYT của đối tượng hội đoàn thể biểu hiện khá rõ.

Hiểu biết và nhận thức về BHYT trong người dân còn rất hạn chế. Khó khăn về tài chính là lý do chủ yếu không tham gia BHYT tự nguyện. Về hành vi tìm kiếm dịch vụ y tế, tỷ lệ ốm không đi khám bệnh thấp nhưng tỷ lệ tự điều trị vẫn cao, đặc biệt tại Hải Dương. Người có BHYT sử dụng dịch vụ y tế nhiều hơn người không có thẻ BHYT.

So với năm 2005, người nghèo đi khám chữa bệnh tại các cơ sở y tế nhiều 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Mức độ hài lòng với dịch vụ y tế trong số các bệnh nhân BHYT thấp hơn bệnh nhân tự trả phí. Hai vấn đề chủ yếu làm bệnh nhân ít hài lòng là điều kiện cơ sở vật chất và thái độ của nhân viên y tế. BHYT đã giảm rõ rệt chi phí khám chữa bệnh cả ngoại trú và nội trú.

Tuy nhiên, bệnh nhân BHYT vẫn phải trả một khoản đáng kể khi đi khám chữa bệnh. Báo cáo kết quả nghiên cứu định tính của Viện Chiến lược và Chính sách Y tế năm 2007 về Phát triển BHYT ở nông thôn công bằng và bền vững nhằm nâng cao chăm sóc sức khoẻ người dân: Mục tiêu nghiên cứu là nhằm tìm hiểu nhận thức của các nhóm đối tượng khác nhau về BHYT, tìm hiều kiến thức/hiểu biết của người dân về các mô hình BHYT hiện tại, phân tích khả năng tham gia BHYT của người dân và nêu lên một số khuyến nghị phục vụ xây dựng các can thiệp hợp lý. Nghiên cứu sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính gồm phỏng vấn sâu v à thảo luận nhóm. Đối tượng đích nghiên cứu bao gồm đại diện chính quyền địa ph ương, đại diện ngành y tế và BHXH các cấp, đại diện các tổ chức xã hội, đoàn thể và các nhóm dân cư tham gia BHYT và không tham gia BHYT.

Kết quả nghiên cứu: (1) Hầu hết các đối tượng tham gia nghiên cứu nhận thức được mục đích và ý nghĩa của BHYT. Các nhóm đối tượng khác nhau nhận thức về BHYT ở mức độ khác nhau; (2) Hiểu biết về các mô hình BHYT của các đối tượng nghiên cứu khác nhau ở mức độ khác nhau. Nhóm tham gia BHYT bắt buộc hiểu biết khá đầy đủ về các mô h ình BHYT trong khi các nhóm còn lại hiểu biết hạn chế hơn; (3) Trừ nhóm tham gia BHYT bắt buộc, các nhóm khác không h ài lòng với các mô hình BHYT hiện tại. Lý do khiến các nhóm không h ài lòng gồm: mức phí BHYT cao, thẻ BHYT được cấp phát chậm chễ, thông tin trên thẻ không chính xác, thiếu thông tin về BHYT và không có cơ chế phản hồi.

Các đối tượng tham gia nghiên cứu không hài lòng với dịch vụ KCB BHYT do phải chờ đợi lâu, quy trình KCB phức tạp, dịch vụ kém chất lượng, quyền lợi được hưởng hạn chế, thái độ của nhân viên y tế thiếu tận tình; (4) Người dân không sẵn sàng tham gia BHYT do thuốc BHYT và các dịch vụ xét nghiệm tại bệnh viện còn hạn chế; (5) Nhiều người dân chỉ sử dụng thẻ BHYT khi đi KCB nội trú. Khi ốm đau, người dân lựa chọn KCB tại cơ sở y tế nhà nước hay tư nhân phụ thuộc vào mức độ nặng nhẹ của bệnh. Người dân thường đến các cơ sở 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] y tế tư nhân và mua thuốc tại nhà thuốc tư khi mắc các bệnh thông thường. Mua thuốc tại nhà thuốc tư là hiện tượng phổ biến đối với cả người có BHYT và không có BHYT; (6) Việc triển khai các chính sách BHYT trên thực tế đang phải đối mặt với n hiều khó khăn về phía cả cơ quan BHXH và các cơ sở cung ứng dịch vụ y tế.

Về phía cơ quan BHYT, đội ngũ tuyên truyền cung cấp thông tin về BHYT không đ ược tập huấn/đào tạo nâng cao kỹ năng truyền thông, kinh phí cho truyền thông còn hạn chế, cán bộ Bảo hiểm xã hội Việt Nam làm công tác giám định tại các cơ sở y tế còn thiếu, cơ chế giám sát triển khai BHYT chưa được thực hiện.