Đặt vấn đề Hoa Tulip hay còn gọi là hoa Uất Kim Cương thuộc lớp một lá mầm Liliopsida, bộ hành Liliales, họ hành Liliaceae, chi Tulipa. Hoa tulip là biểu tượng của tình yêu hoàn hảo, của sự thắng lợi. Hoa tulip có nhiều màu sắc như: Màu đỏ, màu vàng, màu kem, màu xanh,màu đỏ viền vàng, màu vàng viền trắng, màu hồng… Hình dáng hoa cũng đa dạng như: hình trụ, hình chén, hình vuông, hình tháp, hình lục lăng,… Hoa tulip là một loài hoa đẹp được trồng rất nhiều ở Hà Lan, là loại hoa có nhiều màu sắc và chủng loại, được người tiêu dùng ưa thích và đem lại giá trị kinh tế cao. Ở nước ta hiện nay chỉ được trồng nhiều tại Mộc Châu và Đà Lạt, tại Thái Nguyên những năm gần đây cũng được đưa ra trồng thử nghiệm một số giống.
Thái Nguyên có vị trí gần thủ đô Hà Nội và là trung tâm của vùng trung du Bắc bộ, có hệ thống giao thông thuận lợi, nối liền các tỉnh thành phố phát triển từ lâu, dân cư đông đúc, là nơi tập trung của nhiều trường Đại học và các cơ quan Trung ương khác. Đây là thị trường tiềm năng và là đầu mối thuận lợi cho việc tiêu thụ hoa, cây cảnh. Với địa hình đa dạng, có nhiều chủng loại đất ở các độ cao khác nhau, có thể phát triển nhiều chủng loại hoa và có khí hậu Á nhiệt đới có 4 mùa rõ rệt, có một số tiểu vùng khí hậu nhỏ, vì vậy có thể phát triển một số loại hoa cây cảnh nhiệt đới, á nhiệt đới và cả ôn đới. Bên cạnh đó được sự quan tâm, ủng hộ, giúp đỡ và chỉ đạo của lãnh đạo các cấp các ngành từ tỉnh đến huyện, xã, phường trên địa bàn Thái Nguyên trong việc phát triển nghề hoa.
Người dân trồng hoa tại Thái Nguyên đều có một số kinh nghiệm nhất định trong lĩnh vực sản xuất hoa, cây cảnh. Việc sản xuất hoa đã khẳng định được hiệu quả kinh tế hơn hẳn so với các loại cây trồng khác trên địa bàn, chính vì vậy thị trường hoa của Thái Nguyên trong những năm qua đã có nhiều bước chuyển nổi bật nhưng vẫn còn chưa đa dạng về chủng loại và cũng chưa đáp ứng được nhu cầu chơi hoa của người dân. n 2 Để lựa chọn các giống hoa tulip có chất lượng cao, phù hợp với điều kiện sinh thái địa phương, đáp ứng được thị hiếu ngày càng cao của người tiêu dùng, đồng thời đánh giá khả năng sinh trưởng, phát triển của một số giống hoa tulip, chúng tôi thực hiện đề tài: “Nghiên cứu khả năng sinh trưởng, phát triển của một số giống hoa Tulip vụ Đông Xuân 2013 – 2014 tại Thái Nguyên”. Mục đích và yêu cầu của đề tài 1.
Mục đích - Đánh giá khả năng sinh trưởng, phát triển của một số giống hoa tulip trong điều kiện vụ Đông Xuân 2013 - 2014 tại Thái Nguyên. - Lựa chọn được giống tulip có năng suất cao, chất lượng tốt, có khả năng thích hợp với điều kiện vụ Đông Xuân tại Thái Nguyên. Yêu cầu - Theo dõi khả năng sinh trưởng và phát triển của một số giống hoa tulip tham gia thí nghiệm. - Theo dõi khả năng cho năng suất và chất lượng của một số giống hoa tulip thí nghiệm.
Ý nghĩa trong công tác học tập và nghiên cứu khoa học - Nghiên cứu khoa học, đúc rút kinh nghiệm và củng cố những kiến thức lý thuyết đã học. - Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ cung cấp các dẫn liệu khoa học có giá trị làm cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo về cây hoa tulip trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên. Ý nghĩa thực tiễn Sự phù hợp của các giống hoa tulip với điều kiện sinh thái của tỉnh Thái Nguyên sẽ góp phần đa dạng hóa các chủng loại hoa của Thái Nguyên, từ đó nâng cao thu nhập và hiệu quả kinh tế, đáp ứng yêu cầu của ngành sản xuất hoa. n 3 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.
Cơ sở khoa học của đề tài 2. Cơ sở khoa học của việc nghiên cứu giống Cây hoa Tulip mới được phát triển ở nước ta những năm gần đây, giống Tulip đưa vào sản xuất chủ yếu được nhập nội từ Hà Lan. Hiện nay tại Việt Nam chưa có nhiều nghiên cứu khảo nghiệm tại các vùng sinh thái một cách hệ thống trước khi trồng nên dẫn đến một số giống có chất lượng hoa kém, mẫu mã không đẹp, hoa nở không đúng dịp,… gây khó khăn cho người sản xuất, hiệu quả kinh tế thấp, có khi dẫn đến sự thất bại. Nghiên cứu giống sẽ giúp chúng ta nắm bắt được đặc điểm, khả năng sinh trưởng phát triển của giống phù hợp với điều kiện ngoại cảnh, từ đó có thể lựa chọn được những giống phù hợp với điều kiện của địa phương trước khi đưa vào sản xuất.
Nguồn gốc và phân loại của cây hoa tulip 2. Nguồn gốc của cây hoa tulip Hoa tulip xuất xứ là một loài hoa dại, mọc ở Trung Á, lần đầu tiên được trồng ở Thổ Nhĩ Kỳ vào khoảng năm 1000 sau công nguyên. Các trung tâm phát sinh của loài hoa này nằm ở dãy Thiên Sơn và dãy Pamir gần Islamabad ngày nay, gần giữa Nga và Trung Quốc. Chính từ khu vực này, loài hoa tulip đã phát triển mau chóng về phía Tây và phía Tây Bắc, về phía Đông sang tận Trung quốc và Mông Cổ.
Vùng đất thứ hai của tulip được hình thành là vùng Azerbaijan và Armenia. Từ những khu vực này, loài hoa tulip đã phát triển mạnh sang những vùng lân cận, trong đó có vùng đất bao la của Châu Âu. Sau đó loài hoa này được Carolus Clusius ( một nhà sinh vật học nổi tiếng người Áo ) đưa vào Tây Âu và Hà Lan khoảng thế kỉ 17, được trồng trang trí trong vườn để chơi hoa tươi hoặc sử dụng làm thức ăn. Năm 1578, hoa tulip xuất hiện ở Anh với các tên gọi là Tulipa hoặc Tulipant, từ Tulip xuất hiện sớm nhất ở Anh.
Năm 1598 xuất hiện ở Pháp với tên gọi Tulipe. Năm 1593, Clusius đã làm tên tuổi của loài hoa tulip gắn liền với tên đất nước Hà Lan nhờ vào sự giúp đỡ của người bạn thân thiết – Oghier n 4 Ghislain de Busbecq. Chính ông đã gửi một ít củ giống hoa về cho Clusius để trồng chúng tại vườn hoa Leiden. Vào năm 1554, ông gửi những củ tulip về triều đình tại Wien.
Năm 1973, Carolus Clusius đã trồng hoa tulip tại Vườn dược thảo Hoàng gia Wien. Đến năm 1593, ông được chỉ định sang Hà Lan để điều hành vườn thực vật tại Leiden. Khi thuyên chuyển đến sở nhiệm mới, Carolus Clusius mang theo những cây sưu tầm của ông và đã trồng tulip ở vườn thực vật Hortus Botanicus mới thành lập của Đại học Leiden vào cuối năm 1593, nơi ông được bổ nhiệm làm giám đốc [15]. Năm 1594 được coi là năm chính thức đầu tiên của hoa tulip ở Hà Lan.
Từ 1847 – 1865, hoa tulip được trồng ở Mỹ do một chủ đất giàu có tên là Richard Sullivan Fay. Những năm 1936 – 1937 , tulip bắt đầu nổi tiếng, thậm chí hoa còn được bán theo cân khi vẫn còn nguyên cây trong vườn. Nhiều loại tulip rất đắt giá, một vườn hoa đắt ngang một căn nhà ở thủ đô Amsterdam. Tulip nổi tiếng bởi màu sắc tươi sáng trông như những đốm lửa kết thành hình khóm hoa.
Ngày nay, chúng ta vẫn tìm thấy loài hoa này mọc tự nhiên rất nhiều nơi trên các quốc gia Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Vịnh Baikal, Thụy Sĩ, Pháp, Italia. Tại Hà Lan có đến 75 % sản lượng hoa tulip được trồng dành cho việc xuất khẩu. Phân loại thực vật học của cây hoa Tulip Tulip là một loại hoa thuộc chi Tulipa gồm 150 loài, trong họ Liliaceae ( Jaap và các cộng sự, 2007 ).500 giống được đặt tên ( J. Theo http://www.php?TSN=5007 Phân loại thực vật học [17]: - Thuộc giới Plantae - Thuộc lớp Liliopsida - Thuộc bộ Liliales - Thuộc họ Liliaceae - Thuộc chi Tulipa n 5 Hoa Tulip có nhiều kiểu dáng hoa khác nhau.
Qua sự lai giống người ta tạo được nhiều giống hoa mới, và chỉ trong vòng 400 năm, nếu kể cả đến tulip hoang dại, tổng số hoa hiện nay có đến 4000 loại. Tuy nhiên trên thị trường tulip ngày nay chỉ có khoảng vài trăm loại là thật sự được phổ biến. Dựa vào quy định quốc tế tùy theo nguồn gốc, đặc điểm của hoa và thời gian nở hoa, người ra chia tulip thành 4 nhóm ( Gruppen ) A, B, C, D và sắp chúng thành 15 giống ( Klassen ) [11]. Nhóm A: gồm những loài nở sớm, từ giữa đến cuối tháng 4 và được phân ra làm 2 giống.
Giống 1 với hoa có tràng hoa đơn giản ( einfache Tulpe ) như Tulip Princessin Irene, màu cam óng vàng điểm những vệt như ánh lửa màu đỏ đậm. Hoa giống 2 có nhiều tràng hoa ( gefullte Tulpe ) như Tulip Hoangho màu vàng đậm. Nhóm tulip này có cuống hoa ngắn ( kurzstielig ), dễ trồng và cao khoảng 25 – 35 cm. Nhóm B: có 3 giống, gồm những hoa nở giữa mùa, từ khoảng cuối tháng 4 đến đầu tháng 5, có khi đến tháng 6; với hoa lớn, cánh đơn và thường nhiều màu như Tulip Olga màu đỏ với phần trắng trên đầu, Tulip Prince Charles với màu tím thật đậm hoặc Tulip Apeldoorn màu đỏ cam.
So với nhóm A, Tulip nhóm B cao hơn khá nhiều, từ 35 – 60 cm. Nhóm C: có 6 giống, gồm những hoa nở muộn, từ tháng 5, có khi đến tháng 6. Nhóm tulip này có đặc tính là tăng trưởng tốt, chịu đựng được mưa to, hoa trổ lâu dài có khi hơn cả tháng, và tùy giống cao từ 30 – 75 cm, như Tulip Queen of Night ( 75 cm ) màu thật đậm gần như đen, Tulip West Point ( 50 cm ) màu vàng tươi, Tulip Fantasy màu đỏ hồng, Tulip Mount Tascona với nhiều tràng hoa màu trắng ngà ( 45 cm )…hay Tulip Cottage – Tulpen chỉ cao 30 cm với cánh hoa màu vàng ánh điểm những sọc xanh lá cây. Nhóm D: gồm những giống nguyên thủy hoang dại và các loại giống lai ( Hydriden ).
Năm 1958, nhóm D được chia ra làm 4 giống. Tùy theo giống, hoa có thời gian trổ bông khác nhau, kéo dài từ đầu đến cuối mùa ( giữa tháng 4 đến cuối tháng 6 ).Tulip nhóm này cao khoảng 15 – 40 cm như Tulip Giuseppe Verdi màu đỏ đậm với viền vàng ( 30 cm ), Tulip Rosa Empress màu hồng tươi ( 30 cm ), Tulip Red Riding Hood màu đỏ tươi ( 30 cm ),… Và điều đặc biệt cũng nên nhắc tới Tulip Tarda, một loại tulip dại có n 6 chiều cao thấp, có nhiều hoa trên một cây, không như những tulip trong nhóm thường chỉ có một bông.