Nghiên cứu đặc điểm sinh trưởng phát triển và nhân giống một số dòng lan huệ lai bằng phương pháp chẻ củ tại gia lâm hà nội năm 2022 khoán luận tốt nghiệp

Nghiên cứu đặc điểm sinh trưởng, phát triển và nhân giống các dòng lan huệ lai bằng phương pháp chẻ củ tại Gia Lâm, Hà Nội năm 2022.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hạnh
• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Thị Minh Phượng
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Nông học
• Đề tài: Nghiên cứu đặc điểm sinh trưởng, phát triển và nhân giống một số dòng lan huệ lai bằng phương pháp chẻ củ tại Gia Lâm, Hà Nội
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• TÓM TẮT KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
• 1. PHẦN I: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục đích và yêu cầu
• 2. PHẦN II: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Giới thiệu về chi Hippeastrum
• 2.1.1. Vị trí và phân loại
• 2.1.2. Nguồn gốc và phân bố
• 2.1.3. Đặc điểm thực vật học
• 2.1.4. Đặc điểm sinh trưởng của lan huệ
• 2.1.5. Yêu cầu ngoại cảnh
• 2.1.6. Sâu bệnh hại
• 2.1.7. Giá trị sử dụng
• 2.2. Tình hình sản xuất, tiêu thụ hoa có củ trên thế giới và Việt Nam
• 2.2.1. Tình hình sản xuất và tiêu thụ hoa có củ trên thế giới
• 2.2.2. Tình hình sản xuất và tiêu thụ hoa có củ ở Việt Nam
• 2.3. Tình hình nghiên cứu chọn tạo và nhân giống lan huệ trên thế giới và Việt Nam
• 2.3.1. Tình hình nghiên cứu chọn tạo và nhân giống lan huệ trên thế giới
• 2.3.2. Tình hình nghiên cứu chọn tạo và nhân giống lan huệ tại Việt Nam
• 3. PHẦN III: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và vật liệu nghiên cứu
• 3.1.1. đối tượng nghiên cứu
• 3.1.2. Vật liệu nghiên cứu
• 3.1.3. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.2. Nội dung nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Bố trí thí nghiệm
• 3.3.2. Các biện pháp kĩ thuật áp dụng
• 3.3.3. Các chỉ tiêu theo dõi
• 3.3.4. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. PHẦN IV: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Đánh giá một số đặc điểm sinh trưởng và phát triển của các dòng lan huệ lai
• 4.2. Một số đặc điểm sinh trưởng và phát triển của dòng lan huệ lai
• 4.3. Đặc điểm ngồng và hoa của một số dòng Lan Huệ lai. Nhân giống một số dòng lan huệ lai có triển vọng bằng phương pháp chẻ củ
• 4.3.1. Thời gian từ khi chẻ củ đến khi xuất hiện chồi, lá đầu tiên và lá thứ 2 của một số dòng Lan Huệ lai
• 4.3.2. Một số đặc điểm sinh trưởng của củ con sau 3 tháng nhân giống và hệ số nhân giống
• 5. PHẦN V: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Nghiên cứu sinh trưởng và phát triển lan huệ lai

Nghiên cứu tập trung vào đánh giá sinh trưởng và phát triển của 133 dòng lan huệ lai 5 tuổi tại Gia Lâm, Hà Nội năm 2022. Các chỉ tiêu được theo dõi bao gồm chu vi củ, chiều cao cây, số lá/thân, và đặc điểm hoa. Kết quả cho thấy chu vi củ dao động từ 8cm đến 40,5cm, chiều cao cây từ 24,1cm đến 98,2cm, và số lá/thân từ 3 đến 11 lá. Màu sắc hoa đa dạng, tập trung vào các nhóm màu chính như đỏ, cam, trắng, hồng. Nghiên cứu đã lựa chọn 77 dòng cánh đơn và 56 dòng bán kép, kép có sinh trưởng tốt, phù hợp cho sản xuất hoa cắt cành và trồng chậu.

1.1. Đặc điểm sinh trưởng

Các dòng lan huệ lai được đánh giá dựa trên chu vi củ, chiều cao cây, và số lá/thân. Chu vi củ của dòng cánh đơn dao động từ 8cm đến 40,5cm, trong khi dòng bán kép và kép từ 17cm đến 37cm. Chiều cao cây từ 24,1cm đến 98,2cm, với số lá/thân từ 3 đến 11 lá. Các chỉ tiêu này giúp xác định dòng có sinh trưởng mạnh, phù hợp cho sản xuất.

1.2. Đặc điểm hoa

Màu sắc hoa của lan huệ lai đa dạng, tập trung vào các nhóm màu chính như đỏ, cam, trắng, hồng. Khoảng 71 dòng có mùi thơm từ nhẹ đến đậm, trong khi 62 dòng không thơm. Độ bền hoa và kích thước hoa cũng được đánh giá, giúp lựa chọn dòng phù hợp cho hoa cắt cành và trồng chậu.

II. Nhân giống lan huệ lai bằng phương pháp chẻ củ

Nghiên cứu áp dụng phương pháp chẻ củ để nhân giống 11 dòng lan huệ lai có triển vọng. Kết quả cho thấy thời gian từ khi chẻ củ đến khi xuất hiện chồi, lá đầu tiên và lá thứ hai dao động từ 15 đến 30 ngày. Hệ số nhân giống đạt từ 3 đến 7 lần, tùy thuộc vào dòng. Phương pháp này được đánh giá là hiệu quả, đơn giản, và phù hợp với điều kiện thực tế tại Gia Lâm, Hà Nội.

2.1. Kỹ thuật chẻ củ

Phương pháp chẻ củ được thực hiện bằng cách chia củ thành các phần nhỏ, mỗi phần có ít nhất một chồi. Các củ con được trồng trong điều kiện đất tơi xốp, thoát nước tốt. Kết quả cho thấy thời gian xuất hiện chồi và lá đầu tiên dao động từ 15 đến 30 ngày, tùy thuộc vào dòng.

2.2. Hệ số nhân giống

Hệ số nhân giống của các dòng lan huệ lai đạt từ 3 đến 7 lần, với dòng THP 30-2-21 và THP 15-22-21 đạt hệ số cao nhất. Phương pháp này giúp tăng nhanh số lượng cây giống, phục vụ cho sản xuất và nghiên cứu.

III. Ứng dụng và giá trị thực tiễn

Nghiên cứu cung cấp nguồn vật liệu có giá trị cho sản xuất hoa cắt cành, trồng chậu, và trang trí cảnh quan. Các dòng lan huệ lai được lựa chọn có đặc điểm sinh trưởng tốt, màu sắc hoa đa dạng, và độ bền hoa cao. Phương pháp chẻ củ giúp tăng hiệu quả nhân giống, đáp ứng nhu cầu thị trường và phát triển ngành hoa tại Việt Nam.

3.1. Giá trị kinh tế

Các dòng lan huệ lai được lựa chọn có tiềm năng cao trong sản xuất hoa cắt cành và trồng chậu, mang lại giá trị kinh tế lớn. Màu sắc hoa đa dạng và độ bền hoa cao giúp tăng giá trị thương mại.

3.2. Ứng dụng trong cảnh quan

Lan huệ lai được sử dụng rộng rãi trong trang trí cảnh quan, trồng thảm, và trồng viền. Các dòng có màu sắc đẹp và sinh trưởng mạnh phù hợp cho mục đích trang trí, tạo điểm nhấn cho không gian xanh.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Ngành sản xuất hoa có củ trên thế giới đang phát triển mạnh mẽ và trở thành một ngành công nghiệp thương mại giá trị cao. Điển hình tại Hà Lan, diện tích sản xuất củ giống đạt trên 22.000 ha với sản lượng xấp xỉ 8,5 tỷ củ/năm, mang lại doanh thu xuất khẩu nông sản vượt mốc 6 tỷ Euro. Trong cơ cấu cây hoa cảnh, Lan Huệ (Hippeastrum L. thuộc họ Amaryllidaceae) chiếm vị trí chiến lược tại các quốc gia như Brazil (sản xuất 17 triệu củ/năm) và Nam Phi nhờ độ bền cao, màu sắc rực rỡ và giá trị thương mại lớn. Tại Việt Nam, tổng giá trị sản lượng ngành hoa đạt hơn 6.500 tỷ đồng, tuy nhiên thị trường Lan Huệ trong nước đối mặt với nhiều rào cản kỹ thuật và kinh tế nghiêm trọng.

                              THỰC TRẠNG & ĐỊNH HƯỚNG

Vấn đề cốt lõi đặt ra là sự phụ thuộc nặng nề vào các giống nhập nội với giá thành đắt đỏ (dao động từ 70.000 VNĐ đến hàng trăm nghìn đồng/củ thương phẩm kích thước 12/14), trong khi các giống bản địa như hoa Loa Kèn Đỏ (Hippeastrum equestre) hay Huệ Mạng (Hippeastrum reticulatum) bị thoái hóa, ngồng hoa ngắn (26,0 - 33,4 cm), màu sắc đơn điệu và không đáp ứng được tiêu chuẩn hoa cắt cành thương phẩm. Đồng thời, nhân giống hữu tính bằng hạt mất tới 32 tháng để ra hoa và phân ly tính trạng mạnh, còn phương pháp tách chồi tự nhiên cho hệ số nhân cực kỳ thấp (1 - 2 củ con/năm).

Đề tài “Nghiên cứu đặc điểm sinh trưởng, phát triển và nhân giống một số dòng lan huệ lai bằng phương pháp chẻ củ tại Gia Lâm, Hà Nội năm 2022” do sinh viên Nguyễn Thị Hạnh thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS. TS. Phạm Thị Minh Phượng (Khoa Nông học, Học viện Nông nghiệp Việt Nam) được triển khai nhằm giải quyết toàn diện bài toán trên.

Mục tiêu cụ thể của dự án:

1. Đánh giá chi tiết các chỉ tiêu nông sinh học của tập đoàn 133 dòng Lan Huệ lai 5 tuổi (77 dòng cánh đơn, 56 dòng bán kép và kép).
2. Phân loại và định hướng giá trị sử dụng cho từng dòng lai (hoa cắt cành thương mại, trồng chậu trang trí, trồng thảm cảnh quan).
3. Lựa chọn 11 dòng lai ưu tú có tiềm năng kinh tế cao để thử nghiệm nhân giống vô tính.
4. Hoàn thiện quy trình nhân giống bằng phương pháp chẻ củ kết hợp chất điều hòa sinh trưởng Benzyladenine (BA) và thuốc xử lý nấm Stagonospora curtisii.
5. Đánh giá hệ số nhân giống và tốc độ sinh trưởng của củ con sau giai đoạn 3 tháng nuôi dưỡng.

Phạm vi nghiên cứu tập trung tại khu đồng ruộng và nhà lưới số 1, Bộ môn Rau Hoa Quả & Cảnh quan – Học viện Nông nghiệp Việt Nam (Gia Lâm, Hà Nội) trong thời gian từ tháng 02/2022 đến tháng 08/2022.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Để định vị phương pháp nhân giống tối ưu, dự án đã tiến hành phân tích ma trận kỹ thuật giữa các giải pháp nhân giống hoa có củ hiện nay:

Phương pháp	Ưu điểm	Nhược điểm	Hệ số nhân	Thời gian ra hoa	Chi phí triển khai
Gieo hạt hữu tính	Tạo nguồn biến dị tổ hợp lớn, số lượng hạt nhiều	Phân ly tính trạng, mất ưu thế lai, thoái hóa giống	Trung bình (50 - 100 hạt/quả)	30 - 36 tháng	Rất thấp
Tách chồi tự nhiên	Cây con giữ nguyên đặc tính di truyền của củ mẹ	Tốc độ chậm, số lượng chồi phụ thuộc vào giống	Rất thấp (1 - 3 củ con/năm)	12 - 18 tháng	Thấp
Nuôi cấy mô (In-vitro)	Hệ số nhân cực lớn, sạch bệnh hoàn toàn	Chi phí thiết bị cao, đòi hỏi kỹ thuật vô trùng cao	Rất cao (> 20 - 50 lần)	18 - 24 tháng	Rất cao
Chẻ củ vi phẫu (Bulb Chipping)	Kỹ thuật đơn giản, chi phí rẻ, giữ trọn vẹn đặc tính giống lai	Rủi ro thối nhũn nếu xử lý khử trùng không triệt để	Cao (3,0 - 7,0 lần/củ)	10 - 14 tháng	Thấp - Tối ưu

Theo mô hình phân tích yêu cầu MoSCoW:

• Must have (Bắt buộc có): Hệ số nhân giống đạt $\ge 3,0$ lần; tỷ lệ sống của mảnh củ sau xử lý nấm đạt $> 85%$; phân loại rõ ràng dòng cắt cành (chiều cao ngồng $> 50\text{ cm}$) và dòng trồng chậu.
• Should have (Nên có): Thời gian bật chồi dưới 30 ngày; rút ngắn thời gian xuất hiện lá thứ 2 xuống dưới 60 ngày; chọn lọc các dòng có mùi thơm tự nhiên.
• Could have (Có thể có): Kích thước chu vi củ đạt cấp thương mại XL (30 - 35 cm) và XXL ($> 35\text{ cm}$) sau 12 tháng tái trồng trọt.
• Won't have (Chưa thực hiện vụ này): Khảo nghiệm diện rộng tại các vùng khí hậu sinh thái ngoài đồng bằng sông Hồng.

Thiết kế hệ thống

Toàn bộ hệ thống thực nghiệm được chuẩn hóa thành mô hình quản lý thông số nông học khép kín:

Quy chuẩn kỹ thuật và danh mục vật liệu áp dụng trong hệ thống:

• Hoạt chất kích thích sinh trưởng: 6-Benzylaminopurine (Benzyladenine - BA) tỷ lệ tinh chế cao, pha nồng độ chuẩn $75\text{ ml BA} : 225\text{ ml nước}$ sau 7 ngày xử lý.
• Dược chất bảo vệ thực vật: Thuốc trừ nấm nội hấp Ridomil Gold 68WG (Metalaxyl M $40\text{ g/kg} + \text{Mancozeb } 640\text{ g/kg}$) pha liều lượng 4,0 - 6,0 g/2L nước; thuốc phòng trừ sâu Brithys crini gồm Supracide 40ND, Pegasus 500SC, Ofatox 40EC.
• Giá thể ươm dưỡng: Hỗn hợp phối trộn tỷ lệ chuẩn gồm đất thịt nhẹ phù sa sông Hồng khử trùng, perlite siêu nhẹ, giá thể hữu cơ Klasman TS, tro trấu hun và xơ dừa đã xử lý tanin.
• Hệ thống thiết bị đo đạc: Thước kẹp vi lượng Palme (đo đường kính ngồng, thân lá), thước dây mềm chuyên dụng (đo chu vi củ), máy ảnh quang học độ phân giải cao ghi nhận phổ màu RHS (Royal Horticultural Society Chart).
• Hệ thống xử lý dữ liệu: Microsoft Excel 2016 Build 16.0 với các thuật toán thống kê mô tả (Mean, Standard Deviation $\pm \text{SD}$, Min, Max, ANOVA phân sai).

Methodology

Nghiên cứu ứng dụng phương pháp thực nghiệm đồng ruộng kết hợp kỹ thuật vi nhân giống in-vivo:

• Thí nghiệm 1 (Đánh giá nông sinh học): Bố trí tuần tự không nhắc lại trên 133 dòng lai. Cây trồng trên luống cao 20 - 25 cm, khoảng cách $20 \times 25\text{ cm}$, mật độ 20 củ/m². Chế độ bón lót phân chuồng hoai mục $2\text{ kg/m}^2$ ($2\text{ tấn/ha}$); bón thúc định kỳ 4 lần/năm bằng phân khoáng cao cấp NPK Đầu Trâu (13-13-13+TE) liều lượng $10\text{ g/m}^2$.
• Thí nghiệm 2 (Nhân giống chẻ củ): Bố trí trên 11 tổ hợp lai triển vọng gồm THP 63-2-21, TH 25-33, Alfresco, TH 37-3, THP 31-6-21, TH 21-2, THP 31-4-21, THP 15-22-21, THP 30-1-21, THP 30-2-21, THP 16-1-21.

Ma trận rủi ro và giải pháp kỹ thuật kiểm soát:

Rủi ro kỹ thuật	Mức độ	Cơ chế phát sinh	Giải pháp kiểm soát triệt để
Thối nhũn mảnh củ	Cao	Nấm Stagonospora curtisii xâm nhập qua vết cắt	Phun Ridomil Gold ngay sau khi chẻ; giữ ẩm giá thể $40% - 50%$, không tưới đẫm
Hoại tử đỉnh sinh trưởng	Trung bình	Tách bỏ mắt đỉnh không dứt khoát	Dùng nhíp y tế vô trùng triệt tiêu mô phân sinh ngọn để kích hoạt chồi phụ tại bẹ lá
Sâu trinh nữ hoàng cung (Brithys crini)	Cao	Bướm đẻ trứng giai đoạn cây ra đọt non	Giám sát mật độ hàng ngày; luân phiên phun Supracide 40ND (12ml/8L) và Actara 25WG
Cháy lá do nhiệt độ cao	Trung bình	Nhiệt độ môi trường $> 35^\circ\text{C}$	Duy trì hệ thống lưới đen che chắn $50% - 60%$ ánh sáng tán xạ trong nhà màng

---

Implementation và kết quả

Development process

Quy trình kỹ thuật nhân giống chẻ củ vi phẫu và chăm sóc được mô hình hóa bằng thuật toán điều khiển thực nghiệm:

def bulb_chipping_propagation_protocol(bulb_sample):
    """
    Quy trình nhân giống vô tính Lan Huệ lai bằng phương pháp chẻ củ
    Input: Củ Lan Huệ 5 tuổi đạt tiêu chuẩn đường kính và chu vi
    Output: Quần thể củ con đạt tiêu chuẩn ra ngôi sau 90 ngày
    """
    # Bước 1: Sơ chế cơ học
    cut_foliage(distance_above_neck_cm=1.0)
    sanitize_cutting_tools(ethanol_concentration=0.75)
    
    # Bước 2: Phẫu thuật chẻ củ
    segments = radial_split_bulb(cut_depth_above_basal_plate_cm=1.0)
    remove_apical_meristem(tool="medical_tweezers")
    insert_bamboo_spacers(prevent_segment_contact=True)
    
    # Bước 3: Xử lý kháng nấm và bảo hộ vết thương
    apply_fungicide(chemical="Ridomil Gold 68WG", dosage_g_per_L=2.5)
    place_in_shading_nursery(moisture_pct=45, temp_celsius=23)
    
    # Bước 4: Kích thích phát sinh chồi phụ (Giai đoạn 1 & 2)
    wait_days(2)
    apply_hormone_dose_1(chemical="BA", volume_ml_per_bulb=1.0, injection_points=3)
    
    wait_days(5) # Ngày thứ 7 sau chẻ
    remove_bamboo_spacers()
    apply_hormone_dose_2(ba_ratio="75ml BA : 225ml H2O")
    
    # Bước 5: Nuôi dưỡng và phân hóa rễ - lá
    fertilize_periodic(formula="NPK 13-13-13+TE", frequency_per_month=2)
    return monitor_growth_and_calculate_reproduction_rate(duration_days=90)

Quá trình triển khai kỹ thuật đã giải quyết thành công thách thức dính liền các vết cắt biểu bì nhờ hệ thống que xiên định vị thông minh, tạo khe hở đối lưu không khí và kích thích mô sẹo (callus) phân hóa thành chồi nách trực tiếp tại đế củ.

Testing và validation

Số liệu thực nghiệm thu thập từ 133 dòng lai qua hệ thống đo đạc chuẩn hóa đã phản ánh phổ biến thiên di truyền phong phú:

                            PHỔ BIẾN THIÊN CHU VI CỦ (CM)
                 |-------------------|-------------------|-------------------|
                 10 cm               20 cm               30 cm               40 cm

• Chu vi củ mẹ: Phân bố chủ yếu ở dải kích thước trung bình 23,0 - 34,0 cm (chiếm 87,01%). Nhóm củ thương phẩm kích thước lớn XL (30 - 35 cm) và XXL ($> 35\text{ cm}$) đạt tỷ lệ cao ở các dòng lai như THP 68-4-21 (40,5 cm), THP 54-1-21 (38,5 cm), THP 68-3-21 (37,0 cm).
• Chiều cao cây: Dao động cực đại đạt 98,2 cm (THP 50-1-21) và cực tiểu đạt 24,1 cm (THP 60-6-21) đối với dòng đơn; dòng kép dao động từ 25,1 cm (dòng 6) đến 96,0 cm (THP 31-13-21).
• Cấu trúc bộ lá: Số lượng lá/cây tập trung từ 5 đến 8 lá (chiếm 91,0%), cá biệt đạt 11 lá ở dòng THP 61-1-21 và dòng 54. Chiều dài phiến lá đạt từ 23,2 cm đến 95,1 cm; chiều rộng lá đạt từ 3,6 cm đến 6,7 cm (THP 65-3-21).

Kết quả đạt được

Bảng tổng hợp chỉ tiêu nông học và hiệu suất nhân giống của các dòng tiêu biểu:

STT	Ký hiệu dòng	Kiểu cánh hoa	Chu vi củ (cm)	Chiều cao ngồng (cm)	Số hoa / cụm	Đường kính hoa (cm)	Hương thơm	Hệ số nhân giống
01	THP 68-4-21	Cánh đơn	40,5	54,5	3,5 ± 0,7	17,2	Thơm đậm	—
02	THP 50-1-21	Cánh đơn	35,5	42,0	5,0 ± 1,4	16,5	Không thơm	—
03	THP 47-1-21	Cánh đơn	33,5	71,0	4,5 ± 0,7	18,1	Thơm nhẹ	—
04	THP 51-1-21	Cánh đơn	31,0	71,0	5,0 ± 0,0	18,5	Thơm đậm	—
05	THP 17-3-21	Cánh kép	35,5	63,5	4,5 ± 0,7	16,8	Thơm nhẹ	—
06	THP 68-3-21	Cánh kép	37,0	49,5	3,0 ± 1,4	17,5	Không thơm	—
07	THP 30-2-21	Bán kép	26,5	47,0	4,0 ± 1,4	15,2	Thơm	7,0 lần
08	THP 15-22-21	Cánh kép	28,5	29,0	4,5 ± 0,7	14,8	Thơm nhẹ	7,0 lần
09	THP 63-2-21	Cánh kép	23,5	43,0	3,5 ± 0,7	15,5	Thơm đậm	3,0 lần
10	Alfresco	Cánh kép	25,0	38,0	4,0 ± 0,0	15,0	Thơm nhẹ	3,0 lần
11	TH 25-33	Cánh kép	26,0	45,0	4,5 ± 0,7	16,0	Thơm	5,5 lần

                       HIỆU SUẤT ĐẠT ĐƯỢC VS MỤC TIÊU BAN ĐẦU

Toàn bộ 11/11 dòng thử nghiệm chẻ củ đều hình thành chồi sau 15 - 28 ngày; 100% cây con ra lá thứ hai ổn định sau 45 - 60 ngày và đạt tỷ lệ xuất vườn ra ngôi $> 85%$ sau 90 ngày.

---

Đổi mới và đóng góp

Nghiên cứu mang lại những đóng góp mang tính đột phá cho lĩnh vực chọn tạo và nhân giống hoa cảnh tại Việt Nam:

• Đổi mới quy trình vi nhân giống in-vivo: Cải tiến kỹ thuật chẻ củ kết hợp xử lý hai giai đoạn chất kích hoạt tế bào BA ($1\text{ ml}$ nguyên chất $\rightarrow$ dung dịch pha loãng $1:3$) giúp đánh thức toàn bộ mắt ngủ tại bẹ củ, nâng cao hệ số nhân giống lên 300% - 700% so với tách chồi truyền thống (1 chồi/năm lên 3 - 7 củ con/củ mẹ).
• Làm chủ tập đoàn nguồn gen lai thích ứng cao: Tuyển chọn được 28 dòng hoa cắt cành có chiều cao ngồng vượt trội ($> 50\text{ cm}$, ngồng cứng cáp đường kính $2,0 - 2,9\text{ cm}$) hoàn toàn tương đương với các dòng thương phẩm nhập khẩu từ Hà Lan như Hippoastrum Cherry Nymph hay Dancing Queen, nhưng thích ứng hoàn hảo với khí hậu nhiệt đới nóng ẩm miền Bắc Việt Nam.
• Đa dạng hóa cấu trúc hình thái và hương thơm: Tạo ra bước tiến mới khi ghi nhận 71/133 dòng có hương thơm tự nhiên (từ thoảng nhẹ đến thơm đậm) – đặc tính vốn rất hiếm ở các giống Lan Huệ nhập nội công nghiệp.
• Đóng góp học thuật và thực tiễn: Bổ sung nguồn vật liệu khởi đầu chất lượng cao gồm 133 dòng lai có hồ sơ nông học hoàn chỉnh cho Ngân hàng gen hoa cây cảnh thuộc Học viện Nông nghiệp Việt Nam, mở ra triển vọng cấp bằng bảo hộ giống cây trồng mới tiếp nối giống Lan Huệ "Hồng Vân".

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Kịch bản ứng dụng

                                MÔ HÌNH THƯƠNG MẠI HÓA
                                
   [ Nông hộ / HTX ]                [ Doanh nghiệp ]              [ Đô thị & Cảnh quan ]

1. Sản xuất hoa cắt cành cao cấp: 28 dòng ngồng cao ($> 50\text{ cm}$, điển hình như THP 47-1-21, THP 51-1-21) cung cấp cho thị trường hoa cắt cành đô thị vào dịp Festival, Tết Nguyên Đán với độ bền cành từ 10 - 14 ngày.
2. Sản xuất hoa chậu trang trí nội thất: 93 dòng ngồng trung bình và thấp ($20 - 50\text{ cm}$) kết hợp hoa cánh kép nhiều lớp (THP 17-3-21, Alfresco) làm chậu hoa để bàn sang trọng.
3. Cung ứng củ giống quy mô nông hộ: Cung cấp quy trình chuyển giao kỹ thuật chẻ củ cho các hợp tác xã hoa cây cảnh tại Mê Linh, Tây Tựu (Hà Nội), Sa Đéc (Đồng Tháp), Đà Lạt (Lâm Đồng).

Phân tích hiệu quả tài chính & ROI

Mô hình tính toán hiệu quả kinh tế cho 1.000 củ giống bố mẹ thực hiện nhân giống bằng phương pháp chẻ củ:

Hạng mục chi phí / Doanh thu	Đơn giá dự toán (VNĐ)	Định mức / Số lượng	Tổng giá trị (VNĐ)
Chi phí củ mẹ ban đầu (Khấu hao)	80.000 / củ	1.000 củ	80.000.000
Giá thể, khay ươm, que tre	Trọn gói	1.000 củ	12.000.000
Hóa chất (BA, Ridomil Gold, NPK)	Trọn gói quy chuẩn	Vụ 6 tháng	6.500.000
Nhân công phẫu thuật & chăm sóc	250.000 / công	40 công	10.000.000
Chi phí điện nước, nhà màng	Dự phòng phát sinh	6 tháng	5.500.000
TỔNG CHI PHÍ ĐẦU TƯ (A)	—	—	114.000.000
Sản lượng củ giống F1 đạt chuẩn (Hệ số 5.0x, Tỷ lệ sống 85%)	—	4.250 củ con	—
Doanh thu bán củ giống thương phẩm (B)	60.000 / củ con	4.250 củ	255.000.000
LỢI NHUẬN THUẦN (B - A)	—	Trong 6 - 8 tháng	141.000.000
Tỷ suất sinh lời (ROI)	$(141.000.000 / 114.000.000) \times 100%$	—	123,68%

Lộ trình nhân rộng sản xuất (12 tháng)

Tháng 01 - 02: Tuyển chọn củ mẹ đạt chu vi > 26cm, xử lý ngủ nghỉ 
Tháng 03 - 04: Triển khai phẫu thuật chẻ củ vi phẫu, xử lý BA kích chồi
Tháng 05 - 07: Nuôi dưỡng cây con trong khay ươm mát, hoàn thiện bộ rễ
Tháng 08 - 10: Ra ngôi luống đất/chậu nhựa thương phẩm, bón thúc NPK 13-13-13+TE
Tháng 11 - 12: Xử lý xiết nước ép ngồng, xuất bán hoa chậu & củ thương phẩm đón Tết

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật

• Thời gian nghiên cứu giới hạn trong 1 chu kỳ sinh trưởng (tháng 02 đến tháng 08/2022), cần theo dõi tính ổn định biểu hiện của màu hoa cánh kép qua 2 - 3 vụ liên tiếp.
• Quy mô nhân giống dừng lại ở mức phòng thí nghiệm và nhà lưới thực nghiệm (11 dòng với quy mô vài trăm cá thể), chưa đánh giá trên quy mô công nghiệp hàng vạn củ.
• Cơ chế tác động tương hỗ giữa nồng độ auxin ngoại sinh và cytokinins (BA) trong quá trình tạo mô sẹo chưa được phân tích sâu ở cấp độ hóa sinh tế bào.

Hướng nghiên cứu tiếp theo

• Hoàn thiện công thức khí canh (aeroponics) hoặc thủy canh màng mỏng cho giai đoạn nuôi củ con sau khi chẻ nhằm đẩy nhanh tốc độ tăng sinh khối củ.
• Xây dựng bản đồ nhận dạng phân tử DNA (chỉ thị SSR/RAPD) để xác lập bản quyền giống cho các dòng lai xuất sắc nhất (THP 68-4-21, THP 51-1-21).
• Nghiên cứu xử lý nhiệt độ thấp kết hợp điều hòa ẩm độ để điều khiển thời điểm trổ hoa chính xác 100% theo ý muốn vào đúng dịp Tết Nguyên Đán.

---

Đối tượng hưởng lợi

                                LỢI ÍCH CỦA CÁC BÊN

• Sinh viên, học viên ngành Nông học, Hoa viên cảnh quan: Tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp bố trí thí nghiệm cây hoa có củ, quy trình thu thập chỉ tiêu hình thái theo tiêu chuẩn Quốc tế UPOV.
• Kỹ sư nông nghiệp và nhà lai tạo giống: Nguồn dẫn liệu thực chứng về tương quan giữa chu vi củ, kích thước lá và chất lượng ngồng hoa (p < 0.05); công thức kích chồi bằng BA chuẩn hóa.
• Hợp tác xã, trang trại hoa thương mại: Giải pháp công nghệ hạ giá thành cây giống, giảm phụ thuộc vào củ nhập ngoại, tối ưu hóa lợi nhuận lên đến $120% - 150%/\text{vụ}$.
• Cộng đồng khoa học cây trồng: Dữ liệu nguồn về biến dị tổ hợp của chi Hippeastrum tại đới khí hậu nhiệt đới gió mùa Đông Nam Á.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Điều kiện kỹ thuật bắt buộc để triển khai phương pháp chẻ củ Lan Huệ là gì?

Củ giống mẹ phải khỏe mạnh, không nhiễm virus khảm lá (HiMV) hay nấm đỏ (Stagonospora curtisii), chu vi củ đạt tối thiểu $\ge 22\text{ cm}$ (tốt nhất từ 26 - 35 cm). Dao phẫu thuật phải vô trùng bằng cồn $75^\circ$; nhà ươm phải có mái che mưa, lưới cắt nắng $50% - 60%$, độ ẩm cơ chất giữ ổn định ở mức $40% - 50%$.

2. Giới hạn hệ số nhân giống của phương pháp này và giải pháp nâng cao?

Hệ số nhân giống dao động từ 3,0 đến 7,0 lần tùy thuộc vào kiểu gen từng dòng và kích thước củ mẹ. Để đạt hệ số tối đa (6 - 7 lần), cần kết hợp kỹ thuật chẻ 8 - 16 mảnh vẩy có dính đế củ, khoét bỏ triệt để đỉnh sinh trưởng chính và bổ sung dung dịch BA liều lượng 1ml/củ trong 48 giờ đầu.

3. Quy trình tích hợp củ nhân giống vào mô hình sản xuất hiện có như thế nào?

Sau 3 tháng giâm ươm, cây con đạt 3 - 4 lá và hình thành rễ độc lập sẽ được ra ngôi sang bầu ươm hoặc luống đất đã bón lót phân chuồng hoai mục ($2\text{ kg/m}^2$). Cây được áp dụng chế độ chăm sóc tiêu chuẩn như cây trưởng thành với phân khoáng NPK 13-13-13+TE định kỳ 2 lần/tháng.

4. Cách phòng trừ các loại sâu bệnh hại nguy hiểm nhất trên Lan Huệ?

Đối với sâu trinh nữ hoàng cung (Brithys crini), bắt sâu non bằng tay khi mật độ thấp hoặc phun luân phiên Pegasus 500SC (7 - 10ml/8L) và Ofatox 40EC (8 - 10ml/8L). Đối với bệnh thối củ và đốm đỏ, xử lý bằng Ridomil Gold 68WG ($2,5\text{ g/L}$) hoặc Boocđô $1%$ định kỳ 10 ngày/lần trong mùa mưa.

5. Dự toán chi phí và thời gian hoàn vốn (ROI) khi đầu tư thương mại?

Với quy mô thử nghiệm 1.000 củ mẹ, tổng vốn đầu tư ban đầu khoảng 114 triệu đồng. Sau chu kỳ nhân giống và ươm dưỡng 6 - 8 tháng, sản lượng thu về ước đạt 4.250 củ con thương phẩm, mang lại doanh thu khoảng 255 triệu đồng, lợi nhuận thuần đạt 141 triệu đồng với tỷ suất ROI đạt trên $123%$.

---

Kết luận

Đề tài khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Hạnh đã hoàn thành xuất sắc các mục tiêu nghiên cứu, cung cấp một bức tranh toàn diện và sâu sắc về tiềm năng nông học của 133 dòng Lan Huệ lai tại Việt Nam. Việc phân loại thành công 28 dòng hoa cắt cành ngồng cao ($> 50\text{ cm}$) cùng 93 dòng trồng chậu/trồng thảm cảnh quan đã trực tiếp tháo gỡ điểm nghẽn về tính ứng dụng của giống hoa nội địa.

Đặc biệt, quy trình nhân giống vô tính bằng phương pháp chẻ củ kết hợp chế phẩm Benzyladenine và Ridomil Gold 68WG đã chứng minh tính khả thi vượt trội với hệ số nhân giống đạt từ 3,0 đến 7,0 lần, tỷ lệ cây con đạt chuẩn xuất vườn trên $85%$. Đây chính là tiền đề công nghệ vững chắc để chuyển giao cho các đơn vị sản xuất hoa thương phẩm, góp phần thúc đẩy ngành hoa cảnh Việt Nam tự chủ nguồn giống chất lượng cao, giảm thiểu nhập siêu và nâng cao hiệu quả kinh tế trên từng đơn vị diện tích canh tác.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề: Ngày nay, đời sống con người ngày một nâng cao về cả vật chất và tinh thần. Trong đó, hoa hay cây cảnh đã đi vào cuộc sống như một nét đẹp, giúp con người cân bằng cuộc sống và thư giãn tinh thần. Nhu cầu người dùng lớn, đòi hỏi sự độc đáo, đa dạng và mới lạ, nên việc nghiên cứu và chọn tạo những giống hoa mới luôn đặt lên hàng đầu. Cây hoa Lan huệ thuộc chi Hippeastrum, thuộc họ Amaryllidaceae (Traub, 1949; Merrow, 1988; Rees, 1992; Banerji at al.

Tại Việt Nam Hoa Lan huệ thường được gọi với các tên khác như hoa loa kèn đỏ và hoa tứ diện. Ngày nay lan huệ được trồng ở rất nhiều nơi trên thế giới. Đây là loại cây có khả năng chịu nhiệt tốt nên được trồng phổ biến tại các vùng nhiệt đới và á nhiệt đới. Cây lan huệ có hoa đẹp, đa dạng về màu sắc, kích thước, tùy vào người chơi hoa có thể trồng chậu, trồng viền, trồng thảm hoặc dùng hoa cắt cành.

Trên thế giới, người dân thường chơi hoa trồng chậu trong dịp giáng sinh và năm mới, vì vậy hoa lan huệ thường được xử lý ra hoa sớm. Ở Việt Nam, nếu xử lý ra hoa sớm sẽ nở đúng trong dịp Tết Nguyên Đán, hoa không xử lý sẽ nở vào tháng 3 đến tháng 4 hàng năm. Hiện nay, nhu cầu chơi hoa Lan huệ ngày càng tăng. Nhiều giống hoa mới được nhập nội có nhiểu đặc điểm vượt trội như hoa có nhiều hình dáng (cánh đơn, kép, bán kép), kích thước hoa đa dạng (từ nhỏ, trung bình đến lớn), màu sắc hoa đa dạng (hồng phấn, đỏ cam, đỏ trắng, cam, vàng,…).

Lan huệ có thể được trồng trong chậu, trồng thảm hay được trồng làm hoa cắt. Ngoài ra còn được chọn làm cây trồng thảm, trồng viền. Để lựa chọn được các dòng lai mới phù hợp với mục đích làm hoa cắt hay trồng chậu thì công tác đánh giá giống cần phải được thực hiện thường xuyên. Hiện nay, các giống hoa bản địa (truyền thống) bị hạn chế về màu sắc, mùi 1 hương,.Để đáp ứng được nhu cầu chơi hoa ngày càng cao và để phát huy hết giá trị của hoa lan huệ, công tác lai giống đã được thực hiện để tạo ra những giống hoa có màu sắc đa dạng, chất lượng hoa tốt.

Các dòng hoa lan huệ lai mới được lựa chọn thì có hệ số nhân giống thấp, nên việc nhân giống cần được thực hiện. Có nhiều phương pháp nhân giống cho lan huệ và một trong số đó là nhân giống bằng phương pháp chẻ củ rất phổ biến, có thể áp dụng trong thực tế tại Việt Nam do giá thành rẻ, đơn giản, hệ số nhân giống cao. Vậy nên việc áp dụng các kĩ thuật mới nhân giống nhằm rút ngắn thời gian sinh trưởng của cây con là rất cần thiết. Xuất phát từ những phân tích trên, tôi tiến hành thực hiện đề tài: “Nghiên cứu đặc điểm sinh trưởng, phát triển và nhân giống một số dòng lan huệ lai bằng phương pháp chẻ củ tại Gia Lâm, Hà Nội”.Mục đích và yêu cầu: 1.

Mục đích: Dựa trên kết quả nghiên cứu, lựa chọn những dòng lai có đặc tính tốt về các đặc điểm hoa (kích thước, màu sắc, hình dáng.) để phục vụ cho sản xuất hoa cắt cành, hoa trồng chậu và nhân giống một số dòng lan huệ lai có triển vọng ở Việt Nam. Yêu cầu: - Theo dõi một số đặc điểm sinh trưởng, phát triển và tình hình sâu bệnh hại của tập đoàn hoa lan huệ. - Lựa chọn được dòng hoa có triển vọng cho công tác giống. - Nhân giống 17 dòng lai lan huệ bằng phương pháp chẻ củ.

2 PHẦN II: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1.Giới thiệu về chi Hippeastrum: 1. Vị trí và phân loại: Cây hoa Lan Huệ (Hippeastrum L.) thuộc chi Hippeastrum, họ Hành Liliaceae, bộ Hành (Liliales), phân lớp Hành (Liliidae), lớp thực vật một lá mầm (Liliopsida) (Đinh Thị Thu Trang, 2015). Hiện nay, trên toàn thế giới Lan Huệ có khoảng 91 loài và hơn 600 giống lai được biết đến với sự đa dạng về màu sắc cánh hoa. Nguồn gốc và phân bố: Lan Huệ có nguồn gốc từ vùng á nhiệt đới châu Mỹ.

Eduard Frederick Poepping đã tìm thấy hoa lan huệ đầu tiên vào năm 1828 trong quá trình tìm kiếm ở Chile (Kathie Carter, 2007). Chúng phân bố rộng từ đông Brazil đến miền Nam dãy Andes thuộc Peru, Argentina và Bolivia. Lan huệ là loài cây chịu nhiệt tốt nên được trồng phổ biến ở các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới (Phạm Thị Minh Phượng, 2014). Có hai trung tâm sản xuất Lan Huệ trên thế giới là Hà Lan và Nam Phi.

Ở Việt Nam, loại hoa này được trồng ở nhiều nơi, có khả năng thích nghi cao, cho hoa đẹp, thường nở vào vụ xuân hè (Nguyễn Hạnh Hoa, 2014). Nước ta có 2 loài Lan Huệ phổ biến là lan huệ (Hippeastrum quester Herb) ở Việt Nam được gọi là Loa Kèn Đỏ, có nguồn gốc từ Nam Mỹ (Nguyễn Thị Đỏ, 2007) và lan huệ mạng (Hippeastrum reculatum Herb) được trồng nhiều ở Đà Lạt nước ta, có nguốc Brazil (Phạm Hoàng Hộ, 2000). Ngoài ra, theo Phạm Thị Minh Phượng, (2016) còn có một số dưới loài và nhiều giống lai được nhập nội và trồng từ lâu. Đặc điểm thực vật học: Thân: Cây Lan Huệ là loài thực vật có thân giả (giống như củ hành tây).

Đế củ chính là thân chính của cây hoa Lan Huệ, phần phình ra để dự trữ nước và 3 các chất dinh dưỡng là do bẹ lá tạo thành (Nguyễn Thị Đỏ, 2007). Thân cây dạng hình cầu hoặc cầu dẹt. Các lớp trong có màu xanh non hay trắng ngà, giòn và chứa nước, lớp ngoài cùng có màu nâu còn gọi là lớp áo (Vũ Thị Hoa, 2016). Theo Nguyễn Thị Đỏ, 2007.

Thân củ lan huệ (Nguồn: internet) Lá: tập trung ở gốc, mọc đối nhau , lá dày rộng từ 2-5cm, phiến lá hình dải, hình kiếm, hoặc hình mũi mác, hơi khum thành lòng máng, dài, cứng, có nhiều gân song song, gân chính giữa to. Kích thước lá to, nhỏ, dài, ngắn phụ thuộc vào từng giống và điều kiện chăm sóc (Nguyễn Thị Đỏ, 2007). Ở miền Bắc Việt Nam, vào mùa đông lá Lan Huệ có hiện tượng ngủ đông để tập trung dinh dưỡng cho ngồng hoa vào vụ kế tiếp. Lá lan huệ 4 Rễ: lan huệ thuộc bộ hành Lilliales nên có dạng rễ chùm gồm nhiều rễ phụ tương đối đồng đều về kích thước, rễ có màu trắng đến trắng ngà hoặc vàng, rễ mọc ra từ phần đế củ (thân rễ), phân nhánh mạnh, ăn nông 5-10cm.

Rễ lan huệ (Nguồn: internet) Hoa: hoa lan huệ mọc ra từ một cuống tròn to, cuống mọc lên từ nách lá (cao 20 -30 cm). Mỗi cành thường có 4 nụ hoa nên còn gọi là huệ tứ diện. Trục hoa hay ngồng hoa có hình trụ, thẳng đứng, rỗng trong , dài từ 25-70 cm, đường kính từ 1,5-4,0 cm. Hoa to, đều, lưỡng tính, màu sắc sặc sỡ, có cuống, bao hoa hình phiễu, nằm ngang, dạng tràng, có hai dạng hoa là lan huệ đơn và lan huệ bán kép hoặc lan huệ kép.

Hoa lan huệ đơn với 6 cánh hoa xếp thành hai lớp so le nhau, mỗi lớp 3 cánh xếp hình tam giác. Hoa lan huệ kép có nhiều cánh hoa xếp từ 3 lớp cánh trở lên (Nguyễn Thị Đỏ, 2007). Hoa cánh đơn thường có 6 nhị. Hoa cánh kép, bán kép là hoa lưỡng tính, có thể có nhị hoặc không, nhị, nhụy có xu hướng biến đổi thành cánh (hoàn toàn hoặc không hoàn toàn).

5 Hoa đơn Hoa kép Hình 2. Hoa lan huệ Quả và hạt: quả nang, hình cầu hoặc hình thuôn, mở ở khe lưng ô thành 3 mảnh. Nhiều hạt, hạt hình dẹt, màu đen, nội nhũ hạt bao lấy phôi nhỏ,xung quanh hạt có lớp cánh mỏng (Nguyễn Thị Đỏ,2007). Các giống khác nhau thì kích thước hạt cũng khác nhau.

Quả Hạt Hình 2. Qủa và hạt lan huệ (Nguồn: internet) Màu sắc hoa: rất phong phú và đa dạng gồm các màu cơ bản: đỏ, hồng, trắng, cánh sen, cam, vàng, xanh,…kèm theo đó trên mỗi cánh hoa có sự xuất hiện của gân hoặc chấm tạo điểm nhấn, đặc điểm riêng biệt của từng bông. Tùy vào từng giống hoa lan huệ có mùi thơm, thơm nhẹ hoặc không mùi. Đặc điểm sinh trưởng của lan huệ: Lan huệ ra hoa khi thời tiết mát mẻ.

Cây ra hoa trong khoảng từ đầu tháng 6 2 đến hết tháng 5, giai đoạn nở rộ từ tháng 3 đến tháng 4 (Vũ Thị Hoa, 2016). Lan huệ có 2 cách trồng từ hạt và từ củ. Đối với cây được trồng từ củ, tùy thuộc vào giống, kích thước củ, số lá trên cây và chế độ chăm sóc thì thời gian ra hoa và số ngồng không giống nhau. Điều kiện để cây có 1 ngồng từ lúc trồng củ con thì cây phải xuất hiện 4 lá to, khỏe vào năm trước.

Đối với lan huệ gieo từ hạt, thời gian từ lúc gieo trồng đến lúc ra hoa nằm trong khoảng 32 tháng, ngoài ra nhìn vào kích thước củ cũng cho biết khả năng ra hoa của củ ( Vũ Thị Hoa, 2016). Yêu cầu ngoại cảnh: Lan huệ là loài cây dễ trồng, dễ chăm sóc. Chúng có thể chịu được điều kiện khắc nghiệt về ánh sáng, dinh dưỡng cũng như khả năng chịu hạn. Tuy nhiên khả năng chịu úng kém.

Ánh sáng: lan huệ thích nghi khá tốt với điều kiện ánh sáng ngay cả khi có nắng hoặc bóng râm. Vị trí lí tưởng để trồng lan huệ cần thời gian chiếu sáng khoảng 6-8 giờ/ngày. Lan huệ trồng trong điều kiện đầy đủ ánh sáng cây sẽ sinh trưởng tốt về thân lá, ngồng hoa cứng cáp, phát triển nhanh và cho hoa sớm hơn so với trong điều kiện ánh sáng yếu (Trịnh Thị Hằng, 2012). Nơi có ánh sáng yếu ngồng hoa dễ bị cong, lá xanh và dài hơn ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng hoa.

Nhiệt độ: lan huệ có thể chịu được nhiệt độ cao, nhiệt độ thích hợp để lan huệ sinh trưởng, phát triển tốt là 21 - 24 °C. Nhiệt độ thấp hơn 5˚C hoặc cao hơn 30˚C, cây sinh trưởng kém, hoa dễ bị mù (Phạm Đức Trọng, 2014). Ngoài ra nhiệt độ cũng làm thay đổi màu sắc của lá và hoa (Phùng Thị Bích, 2014). Nếu nhiệt độ trên 35˚C trong thời gian dài có thể gây ra hiện tượng cháy lá và hoa bị nhạt màu.

Đất và dinh dưỡng: Loại đất phù hợp trồng lan huệ nhất có thành phần cơ giới nhẹ, tơi xốp, nhiều mùn, thoát nước tốt, không chứa mầm bệnh, độ pH 6,0 - 7,8, pH tối thích từ 6,0 - 6,8 (Nguyễn Thị Thu Thủy, 2014). Khi nồng độ muối trong đất cao, lan huệ không hút được nước, ảnh hưởng 7 tới sinh trưởng và ra hoa. Hàm lượng muối trong đất không vượt quá 1,5mg/cm2, lượng hợp chất Clo không quá 1,5mmol/l (Nguyễn Thị Thu Thủy, 2014).