Luận văn thạc sĩ về sinh học và kỹ thuật trồng cây sơn huyết Melanorrhoea laccifera tại huyện ...

Nghiên cứu đặc điểm sinh học và kỹ thuật trồng cây sơn huyết melanorrhoea laccifera tại huyện Kbang, Gia Lai. Tìm hiểu tiềm năng và ứng dụng.

• Tác giả: Nguyễn Thanh Tuấn
• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Xuân Hoàn
• Trường học: Trường Đại học Lâm nghiệp
• Chuyên ngành: Lâm nghiệp
• Đề tài: Nghiên cứu đặc điểm sinh học và kỹ thuật trồng cây sơn huyết (Melanorrhoea laccifera) tại huyện Kbang tỉnh Gia Lai
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Gia Lai

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Nghiên cứu nước ngoài
• 1.1.1. Nghiên cứu về cấu trúc rừng
• 1.2. Nghiên cứu trong nước
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, MỤC TIÊU NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.3. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.4. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.4.1. Mục tiêu chung
• 2.4.2. Mục tiêu cụ thể
• 2.5. Nội dung nghiên cứu
• 2.5.1. Nghiên cứu một số đặc điểm sinh học của Sơn huyết
• 2.5.2. Nghiên cứu kỹ thuật hạt giống và nhân giống hữu tính cây Sơn huyết
• 2.5.3. Ảnh hưởng của các nhân tố tới sinh trưởng rừng trồng Sơn huyết
• 2.5.4. Đề xuất một số biện pháp kỹ thuật trồng rừng Sơn huyết
• 2.6. Phương pháp nghiên cứu
• 2.6.1. Phương pháp kế thừa các tài liệu có liên quan
• 2.6.2. Phương pháp điều tra chi tiết
• 2.6.3. Công cụ hỗ trợ xử lý số liệu
• 2.7. ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ XÃ HỘI HUYỆN K’BANG
• 2.7.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.7.2. Điều kiện xã hội – kinh tế huyện K’bang
• 2.8. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 2.8.1. Đặc điểm sinh học cây Sơn huyết
• 2.8.2. Đặc điểm hình thái Sơn huyết
• 2.8.3. Đặc điểm vật hậu của cây Sơn huyết
• 2.8.4. Đặc điểm cấu trúc tầng cây cao
• 2.8.5. Đặc điểm tái sinh
• 2.8.6. Xác định đặc điểm sinh lý và bảo quản hạt giống
• 2.8.6.1. Nghiên cứu đặc điểm sinh lý hạt giống Sơn huyết
• 2.8.6.2. Kết quả nghiên cứu bảo quản hạt giống Sơn huyết
• 2.8.7. Kỹ thuật nhân giống hữu tính cây Sơn huyết
• 2.8.7.1. Ảnh hưởng của ánh sáng tới tỷ lệ sống
• 2.8.7.2. Ảnh hưởng của ánh sáng tới sinh trưởng của cây con Sơn huyết trong giai đoạn vườn ươm
• 2.8.7.3. Ảnh hưởng của các nhân tố tới sinh trưởng cây Sơn huyết
• 2.8.7.4. Nghiên cứu ảnh hưởng của phương thức trồng tới sinh trưởng rừng trồng
• 2.8.7.5. Ảnh hưởng của mật độ tới sinh trưởng rừng trồng
• 2.8.7.6. Nghiên cứu ảnh hưởng của phân bón tới sinh trưởng rừng trồng
• 2.8.7.7. Ảnh hưởng của tiêu chuẩn cây con tới sinh trưởng rừng trồng
• 2.8.8. Một số đề xuất về kỹ thuật gây trồng cây Sơn huyết tại Kbang và các địa phương có điều kiện tương tự
• 2.8.8.1. Đề xuất một số kỹ thuật gieo ươm
• 2.8.8.2. Đề xuất một số kỹ thuật trồng
• 2.9. KẾT LUẬN, TỒN TẠI, KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC MẪU BIỂU
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu sinh học cây sơn huyết Melanorrhoea laccifera tại Gia Lai

Cây sơn huyết (Melanorrhoea laccifera) là một loài cây bản địa có giá trị kinh tế cao, đặc biệt trong ngành lâm nghiệp. Nghiên cứu về loài cây này không chỉ giúp bảo tồn nguồn gen mà còn góp phần phát triển kinh tế bền vững cho vùng Gia Lai. Việc tìm hiểu đặc điểm sinh học và kỹ thuật trồng cây sơn huyết là cần thiết để nâng cao hiệu quả sản xuất và bảo tồn loài cây này.

1.1. Đặc điểm sinh học của cây sơn huyết

Cây sơn huyết có đặc điểm sinh học nổi bật như chiều cao, đường kính và khả năng sinh trưởng. Những yếu tố này ảnh hưởng đến khả năng phát triển và tái sinh của loài cây này trong môi trường tự nhiên.

1.2. Vai trò của cây sơn huyết trong hệ sinh thái

Cây sơn huyết không chỉ cung cấp gỗ quý mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì đa dạng sinh học và bảo vệ môi trường. Việc trồng cây sơn huyết giúp cải thiện chất lượng đất và môi trường sống cho các loài động thực vật khác.

II. Thách thức trong việc trồng cây sơn huyết Melanorrhoea laccifera tại Gia Lai

Mặc dù cây sơn huyết có nhiều lợi ích, nhưng việc trồng và phát triển loài cây này cũng gặp phải nhiều thách thức. Các yếu tố như biến đổi khí hậu, sự cạnh tranh với các loài cây khác và kỹ thuật trồng chưa được hoàn thiện là những vấn đề cần được giải quyết.

2.1. Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến cây sơn huyết

Biến đổi khí hậu gây ra những thay đổi về nhiệt độ và lượng mưa, ảnh hưởng đến sự sinh trưởng và phát triển của cây sơn huyết. Nghiên cứu cần tập trung vào việc tìm hiểu cách cây sơn huyết thích ứng với những thay đổi này.

2.2. Sự cạnh tranh với các loài cây khác

Cây sơn huyết phải đối mặt với sự cạnh tranh từ các loài cây khác trong môi trường tự nhiên. Việc nghiên cứu các biện pháp kỹ thuật trồng hợp lý sẽ giúp cây sơn huyết phát triển tốt hơn.

III. Phương pháp nghiên cứu kỹ thuật trồng cây sơn huyết Melanorrhoea laccifera

Để nâng cao hiệu quả trồng cây sơn huyết, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học hiện đại. Việc nghiên cứu kỹ thuật gieo hạt, nhân giống và chăm sóc cây con là rất quan trọng.

3.1. Kỹ thuật gieo hạt cây sơn huyết

Kỹ thuật gieo hạt đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo tỷ lệ nảy mầm cao. Cần nghiên cứu các yếu tố như độ ẩm, nhiệt độ và ánh sáng để tối ưu hóa quá trình này.

3.2. Kỹ thuật chăm sóc cây con sơn huyết

Chăm sóc cây con là giai đoạn quyết định đến sự sống sót và phát triển của cây sơn huyết. Các biện pháp như tưới nước, bón phân và kiểm soát sâu bệnh cần được thực hiện đúng cách.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu cây sơn huyết tại Gia Lai

Kết quả nghiên cứu về cây sơn huyết đã chỉ ra nhiều ứng dụng thực tiễn trong nông nghiệp bền vững. Việc trồng cây sơn huyết không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn góp phần bảo vệ môi trường.

4.1. Giá trị kinh tế của cây sơn huyết

Cây sơn huyết cung cấp gỗ quý và nhựa có giá trị cao. Việc phát triển cây sơn huyết sẽ tạo ra nguồn thu nhập ổn định cho người dân địa phương.

4.2. Tác động tích cực đến môi trường

Trồng cây sơn huyết giúp cải thiện chất lượng đất, tăng cường độ che phủ rừng và bảo vệ đa dạng sinh học. Điều này có ý nghĩa quan trọng trong việc ứng phó với biến đổi khí hậu.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của cây sơn huyết Melanorrhoea laccifera

Nghiên cứu về cây sơn huyết Melanorrhoea laccifera tại Gia Lai đã mở ra nhiều triển vọng cho việc phát triển bền vững. Cần tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện các kỹ thuật trồng để nâng cao hiệu quả sản xuất.

5.1. Hướng đi tương lai cho nghiên cứu cây sơn huyết

Cần có các chương trình nghiên cứu dài hạn để theo dõi sự phát triển của cây sơn huyết trong điều kiện tự nhiên và nhân tạo. Điều này sẽ giúp tối ưu hóa quy trình trồng và chăm sóc.

5.2. Khuyến khích cộng đồng tham gia bảo tồn cây sơn huyết

Việc nâng cao nhận thức của cộng đồng về giá trị của cây sơn huyết là rất quan trọng. Cần có các chương trình giáo dục và khuyến khích người dân tham gia bảo tồn và phát triển loài cây này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

1i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của bản thân tôi, công trình được thực hiện trong thời gian từ năm 2013 đến 2015. Các số liệu và kết quả nghiên cứu trình bày trong luận án là hoàn toàn trung thực. Nội dung của luận án là một phần kết quả của đề tài nghiên cứu Khoa ho ̣c Công nghê ̣ trọng điểm cấp Bộ: “Nghiên cứu chọn giống và kỹ thuật gây trồng Sơn huyết (Melanorrhoea laccifera) và Bời lời (Litsea glutinosa) cho vùng Nam Trung Bộ và Tây Nguyên” giai đoạn 2012 – 2016 do ThS. Nguyễn Thị Chuyền làm chủ nhiệm, được thực hiện từ năm 2012 - 2016. Bản thân tác giả luận án là người trực tiếp thực hiện việc thu thập số liệu ngoại nghiệp, phân tích, xử lý số liệu và viết báo cáo phần kết quả nghiên cứu việc đặc điểm sinh học và kỹ thuật trồng rừng loài cây Sơn huyết. Phầ n kế t quả nghiên cứu này đã đươ ̣c chủ nhiệm đề tài và các cộng sự cho phép sử du ̣ng và công bố trong luâ ̣n án. Nếu có gì sai tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm. Tác giả luận văn Nguyễn Thanh Tuấn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2ii LỜI CẢM ƠN Luận văn này được hoàn thành tại Trường Đại học Lâm nghiệp theo chương trình đào tạo Cao học lâm nghiệp khoá 21, giai đoạn 2013 - 2015. Luận văn là một trong những nội dung nghiên cứu quan trọng của đề tài khoa học cấp Bộ: “Nghiên cứu chọn giống và kỹ thuật gây trồng Sơn huyết (Melanorrhoea laccifera) và Bời lời (Litsea glutinosa) cho vùng Nam Trung Bộ và Tây Nguyên” giai đoạn 2012 – 2016. Trong quá trình học tập và hoàn thành luận văn, tác giả đã nhận được sự quan tâm, giúp đỡ của Khoa Sau đại học cũng như của các thầy, cô giáo Trường Đại học Lâm nghiệp, các cán bộ nghiên cứu Trung tâm nghiên cứu Lâm sản ngoài gỗ, Trung tâm Lâm nghiệp Nhiệt đới. Nhân dịp này tác giả xin chân thành cảm ơn về sự giúp đỡ đó. Trước hết, tác giả xin bày tỏ lòng cảm ơn chân thành tới PGS. Phạm Xuân Hoàn - người thầy hướng dẫn khoa học, đã trực tiếp hướng dẫn, tận tình giúp đỡ, truyền đạt những kiến thức quí báu và dành những tình cảm tốt đẹp cho tác giả trong suốt thời gian công tác, học tập cũng như trong thời gian thực hiện luận văn. Xin chân thành cảm ơn Khoa Sau Đại học, đặc biệt là PGS. Nguyễn Văn Thiết đã tạo mọi điều kiện giúp đỡ tác giả học tập và hoàn thành luận văn này. Tác giả xin cảm ơn tập thể cán bộ Trung tâm nghiên cứu Lâm sản ngoài gỗ và đặc biệt ThS. Nguyễn Thị Chuyền - chủ nhiệm đề tài, Phòng NCKH và CGCN – Trung tâm Lâm nghiệp Nhiệt đới, và Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Lơ Ku đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tác giả triển khai đề tài cũng như thu thập số liệu ngoại nghiệp phục vụ cho luận văn. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] iii 3 Cuối cùng tác giả xin chân thành cảm ơn các đồng nghiệp, bạn bè và người thân trong gia đình đã giúp đỡ, động viên tác giả trong suốt thời gian học tập và hoàn thành luận văn. Gia Lai, tháng 10 năm 2015 Tác giả LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] iv 4 MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa Lời cam đoan.ii Mục lục.iv Danh mục các từ viết tắt.vii Danh mục các bảng.viii Danh mục các hình.ix Danh mục mẫu biểu.x Danh mục biểu đồ.xi ĐẶT VẤN ĐỀ . TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU. Nghiên cứu nước ngoài . Nghiên cứu về cấu trúc rừng . Nghiên cứu cơ sở lựa chọn cây trồng rừng trong Lâm nghiệp. Nghiên cứu kỹ thuật nhân giống hữu tính. Nghiên cứu trồng rừng cây bản địa. Nghiên cứu trong nước. Nghiên cứu về cấu trúc rừng. Nghiên cứu cơ sở chọn cây trồng lâm nghiệp. Nhiên cứu kỹ thuật gieo ươm bằng hạt. Nghiên cứu trồng rừng cây bản địa. Những nghiên cứu về loài cây sơn huyết. Một số thảo luận và nhận xét . 28 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5v CHƯƠNG 2. ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, MỤC TIÊU NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu: . Phạm vi nghiên cứu:. Địa điểm và thời gian nghiên cứu: . Mục tiêu nghiên cứu: . Mục tiêu chung:. Mục tiêu cụ thể: . Nội dung nghiên cứu: . Nghiên cứu một số đặc điểm sinh học của Sơn huyết . Nghiên cứu kỹ thuật hạt giống và nhân giống hữu tính cây Sơn huyết 31 2. Ảnh hưởng của các nhân tố tới sinh trưởng rừng trồng Sơn huyết. Đề xuất một số biện pháp kỹ thuật trồng rừng Sơn huyết . Phương pháp nghiên cứu: . Phương pháp kế thừa các tài liệu có liên quan. Phương pháp điều tra chi tiết. Công cụ hỗ trợ xử lý số liệu . ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ XÃ HỘI HUYỆN K’BANG . Điều kiện tự nhiên. Điều kiện xã hội – kinh tế huyện K’bang: . KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN . Đặc điểm sinh học cây Sơn huyết. Đặc điểm hình thái Sơn huyết . Đặc điểm vật hậu của cây Sơn huyết . Đặc điểm cấu trúc tầng cây cao . Đặc điểm tái sinh . 56 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Xác định đặc điểm sinh lý và bảo quản hạt giống. Nghiên cứu đặc điểm sinh lý hạt giống Sơn huyết; . Kết quả nghiên cứu bảo quản hạt giống Sơn huyết . Kỹ thuật nhân giống hữu tính cây Sơn huyết. Ảnh hưởng của ánh sáng tới tỷ lệ sống: . Ảnh hưởng của ánh sáng tới sinh trưởng của cây con Sơn huyết trong giai đoạn vườn ươm. Ảnh hưởng của các nhân tố tới sinh trưởng cây Sơn huyết. Nghiên cứu ảnh hưởng của phương thức trồng tới sinh trưởng rừng trồng (phụ lục số 8) . Ảnh hưởng của mật độ tới sinh trưởng rừng trồng (chi tiết xem phụ lục số 9) . Nghiên cứu ảnh hưởng của phân bón tới sinh trưởng rừng trồng (chi tiết được trình bày tại phụ lục số 10). Ảnh hưởng của tiêu chuẩn cây con tới sinh trưởng rừng trồng (chi tiết tại phụ lục số 11). Một số đề xuất về kỹ thuật gây trồng cây Sơn huyết tại Kbang và các địa phương có điều kiện tương tự. Đề xuất một số kỹ thuật gieo ươm: . Đề xuất một số kỹ thuật trồng: . 76 KẾT LUẬN, TỒN TẠI, KIẾN NGHỊ . 80 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] vii 7 CÁC TỪ VIẾT TẮT CT: Công thức D1.3: Đường kính tại vị trí 1.3 Dt: Đường kính tán D00: Đường kính gốc FAO: Food and Agriculture Organization Hvn: Chiều cao vút ngọn IUCN: International Union for Conservation of Nature JICA: Japan International Cooperation Agency KFW: Ngân hàng tái thiết Đức NN – PTNT: Nông nghiệp – Phát triển nông thôn ODB: Ô dạng bản OTC: Ô tiêu chuẩn PAM: Programme Alimentaire Mondial TB: Trung bình TTLNNĐ: Trung tâm Lâm nghiệp Nhiệt đới TNHH MTV: Trách nhiệm hữu hạn một thành viên LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] viii 8 DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 4. Đặc điểm vật hậu của cây Sơn huyết. Tổ thành các loài cây trong lâm phần có Sơn huyết phân bố . Tổ thành cây tái sinh ở rừng tự nhiên tại các điểm nghiên cứu . Khối lượng hạt Sơn huyết . Kiểm nghiệm tỷ lệ nảy mầm hạt Sơn huyết . Thế nảy mầm của hạt Sơn huyết . Hàm lượng nước của hạt Sơn huyết . Tỷ lệ nảy mầm của hạt Sơn huyết theo công thức bảo quản .9: Ảnh hưởng của ánh sáng tới tỷ lệ sống của cây Sơn huyết trong giai đoạn vườn ươm . Ảnh hưởng của chế độ che sáng tới sinh trưởng đường kính gốc và chiều cao cây con Sơn huyết trong giai đoạn vườn ươm . Ảnh hưởng của phương thức trồng tới tỷ lệ sống cây Sơn huyết . Ảnh hưởng của phương thức trồng tới sinh trưởng cây Sơn huyết . Ảnh hưởng của mật độ trồng tới tỷ lệ sống cây Sơn huyết . Ảnh hưởng của mật độ trồng tới sinh trưởng cây Sơn huyết . Ảnh hưởng của phân bón tới tỷ lệ sống cây Sơn huyết . Ảnh hưởng của phân bón tới sinh trưởng cây Sơn huyết . Ảnh hưởng của cây con tới tỷ lệ sống cây Sơn huyết . Ảnh hưởng của tuổi cây con tới sinh trưởng cây Sơn huyết . 74 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ix 9 DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 1. Cành Sơn huyết mang quả (Tập san thực vật Đông dương). Thân và lá cây Sơn huyết . Thân, cành cây Sơn huyết tại Kbang – Gia Lai . Lá cây Sơn huyết giai đoạn vườn ươm . Chùm hoa cây trưởng thành. Chùm quả Sơn huyết . Quả/hạt Sơn huyết . Phôi và nội nhũ hạt Sơn huyết được thu hái . Hạt Sơn huyết thu hái tại Lơ Ku - Kbang . Hạt Sơn huyết nảy mầm sau 5 ngày gieo. Cây con Sơn huyết trong thí nghiệm . 59 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] x 10 DANH MỤC MẪU BIỂU Mẫu biểu 2.1: Biểu điều tra tầng cây cao .2: Biểu điề u tra cây tái sinh . Phiếu đo đếm sinh trưởng loài cây Sơn huyết . 41 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] xi 11 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 4. Sinh trưởng chiều cao của cây con Sơn huyết ở các tỷ lệ che sáng khác nhau. Sinh trưởng đường kính cổ rễ của cây con Sơn huyết ở các tỷ lệ che sáng khác nhau . 66 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 ĐẶT VẤN ĐỀ Việt Nam nằm trong vùng nhiệt đới gió mùa với 2/3 diện tích đất đồi núi, do đó tài nguyên rừng có vai trò đặc biệt trong công cuộc phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ môi trường ở nước ta. Do nhiều nguyên nhân khác nhau như sức ép gia tăng dân số, du canh du cư, đốt nương làm rẫy, khai thác rừng không kiểm soát, cháy rừng, chiến tranh,. nên diện tích và chất lượng rừng nước ta bị suy giảm liên tục trong thời gian dài, đặc biệt trong giai đoạn 1980- 1985 trung bình mỗi năm chúng ta mất đi khoảng 235. Từ năm 1990 trở lại đây, đặc biệt là khi chương trình 327 (phủ xanh đất trống đối núi trọc), Chương trình trồng mới 5 triệu ha rừng, chỉ thị số 286/TTg ngày 02/05/1997 hạn chế khai thác rừng tự nhiên của Chính phủ,. cùng với sự hỗ trợ của nhiều dự án quốc tế như PAM, KfW (Đức); JICA (Nhật Bản),. diện tích và độ che phủ rừng nước ta đã tăng lên đáng kể. Mặc dù diện tích rừng tăng nhưng trữ lượng và chất lượng rừng chưa được cải thiện rõ rệt, chủ yếu rừng tự nhiên hiện nay thuộc đối tượng rừng nghèo kiệt, giá trị kinh tế, phòng hộ, đa dạng sinh học,. Rừng trồng sản xuất mới chỉ là rừng trồng nguyên liệu, gỗ nhỏ.