Luận văn sẵn sàng chi trả và một số yếu tố liên quan đối với dịch vụ khám sức khỏe định kỳ của người cao tuổi đến khám chữa bệnh tại trung tâm y tế huyện dầu tiếng tỉnh bình dương năm 2017

Khám sức khỏe định kỳ (KSKĐK) là chìa khóa để bảo vệ sức khỏe người cao tuổi Dầu Tiếng. 116 trang · Trường Đại Học Y Tế Công Cộng · 2017.

• Tác giả: Ngô Hoàng Dũng
• Người hướng dẫn: PGS. Hoàng Văn Minh
• Trường học: Trường Đại Học Y Tế Công Cộng
• Chuyên ngành: Quản Lý Bệnh Viện
• Đề tài: Nghiên Cứu Sẵn Sàng Chi Trả Dịch Vụ Khám Sức Khỏe Định Kỳ Cho Người Cao Tuổi Tại Trung Tâm Y Tế Huyện Dầu Tiếng
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• Đặt vấn đề
• Mục tiêu nghiên cứu
• 1. Chương 1: Tổng quan tài liệu
• 1.1. Một số khái niệm và định nghĩa dùng trong bài nghiên cứu
• 1.2. Sự gia tăng người cao tuổi trên thế giới và ở Việt Nam
• 1.2.1. Người cao tuổi trên thế giới
• 1.2.2. Người cao tuổi ở Việt Nam
• 1.3. Vấn đề sức khoẻ người cao tuổi và một số yếu tố liên quan đến mức sẵn sàng chi trả cho dịch vụ chăm sóc sức khoẻ ở người cao tuổi
• 1.3.1. Sức khoẻ và chăm sóc sức khoẻ người cao tuổi
• 1.3.2. Một số yếu tố liên quan đến mức sẵn sàng chi trả cho dịch vụ chăm sóc sức khoẻ ở người cao tuổi
• 1.4. Một số nghiên cứu về sẵn sàng chi trả và nghiên cứu về sử dụng dịch vụ chăm sóc sức khoẻ của NCT
• 1.5. Giới thiệu tóm tắt về địa bàn nghiên cứu
• 2. Chương 2: Đối tượng và phương pháp nghiên cứu
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Thời gian nghiên cứu và địa điểm nghiên cứu
• 2.3. Thiết kế nghiên cứu
• 2.4. Cỡ mẫu, phương pháp chọn mẫu
• 2.4.1. Phương pháp chọn mẫu
• 2.5. Kỹ thuật và công cụ thu thập số liệu
• 2.6. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.7. Biến số nghiên cứu
• 2.8. Phương pháp xử lý và phân tích số liệu
• 2.9. Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu
• 2.10. Hạn chế của nghiên cứu, sai số và biện pháp khắc phục
• 3. Chương 3: Kết quả nghiên cứu
• 3.1. Đặc điểm của NCT đến khám chữa bệnh tại Trung tâm Y tế huyện Dầu Tiếng năm 2017
• 3.1.1. Đặc điểm chung của NCT đến khám chữa bệnh tại Trung tâm Y tế huyện Dầu Tiếng năm 2017
• 3.1.2. Đặc điểm về tình trạng sức khoẻ của NCT đến khám chữa bệnh tại Trung tâm Y tế huyện Dầu Tiếng năm 2017
• 3.1.3. Đặc điểm về các yếu tố hành vi của NCT đến khám chữa bệnh tại Trung tâm Y tế huyện Dầu Tiếng năm 2017
• 3.1.4. Đặc điểm về kiến thức – thái độ - thực hành bảo vệ sức khỏe của NCT đến khám chữa bệnh tại Trung tâm Y tế huyện Dầu Tiếng năm 2017
• 3.1.5. Tiếp cận và hành vi sử dụng các dịch vụ CSSK của NCT đến khám chữa bệnh tại Trung tâm Y tế huyện Dầu Tiếng năm 2017
• 3.2. Mức và tỉ lệ sẵn sàng chi trả cho dịch vụ KSKĐK của NCT đến khám chữa bệnh tại Trung tâm Y tế huyện Dầu Tiếng năm 2017
• 3.2.1. Mức sẵn sàng chi trả tối đa cho dịch vụ KSKĐK của NCT đến khám chữa bệnh tại Trung tâm Y tế huyện Dầu Tiếng năm 2017
• 3.2.2. Mức sẵn sàng chi trả tối đa cho dịch vụ KSKĐK của NCT theo các đặc tính của NCT đến khám chữa bệnh tại Trung tâm Y tế huyện Dầu Tiếng năm 2017
• 3.2.3. Tỷ lệ ĐTNC sẵn sàng chi trả cho dịch vụ KSKĐK của NCT đến khám chữa bệnh tại Trung tâm Y tế huyện Dầu Tiếng năm 2017
• 3.2.4. Tỷ lệ sẵn sàng chi trả theo mức 800 000 đồng và 95% CI các đặc tính của NCT đến khám chữa bệnh tại Trung tâm Y tế huyện Dầu Tiếng năm 2017
• 3.3. Một số yếu tố liên quan đến mức và tỷ lệ sẵn sàng chi trả cho dịch vụ KSKĐK của NCT đến khám chữa bệnh tại Trung tâm Y tế huyện Dầu Tiếng năm 2017
• 4. Chương 4: Bàn luận
• 4.1. Đặc điểm chung đối tượng nghiên cứu
• 4.2. Mức sẵn sàng chi trả tối đa cho dịch vụ KSKĐK của NCT đến khám chữa bệnh tại Trung tâm Y tế huyện Dầu Tiếng năm 2017
• 4.3. Tỷ lệ sẵn sàng chi trả cho dịch vụ KSKĐK của NCT đến khám chữa bệnh tại Trung tâm Y tế huyện Dầu Tiếng năm 2017
• 4.4. Yếu tố liên quan đến mức và tỷ lệ sẵn sàng chi trả cho dịch vụ KSKĐK của đối tượng nghiên cứu
• 4.5. Bàn luận về phương pháp nghiên cứu
• 5. Chương 5: Kết luận
• 6. Chương 6: Khuyến nghị
• Bộ câu hỏi phỏng vấn cá nhân NCT
• Kết quả nghiên cứu hồi quy tuyến tính
• Kết quả hồi quy Logictis
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan Khám sức khỏe định kỳ cho người cao tuổi ở Dầu Tiếng

Khám sức khỏe định kỳ (KSKĐK) là chìa khóa để bảo vệ sức khỏe người cao tuổi Dầu Tiếng. Đây là quá trình kiểm tra, đánh giá tổng quan tình trạng sức khỏe, giúp phát hiện sớm các vấn đề tiềm ẩn hoặc bệnh lý nguy hiểm. Việc này cho phép can thiệp kịp thời, điều trị hiệu quả hơn. KSKĐK đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người cao tuổi, đặc biệt trong bối cảnh già hóa dân số nhanh chóng như hiện nay. Việc phát hiện sớm bệnh tật giúp giảm thiểu chi phí điều trị, ngăn ngừa biến chứng và kéo dài tuổi thọ. Theo một nghiên cứu gần đây, tỷ lệ mắc bệnh ở người cao tuổi cao gấp 2-3 lần so với các nhóm dân số khác.

1.1. Khám sức khỏe định kỳ là gì Tầm quan trọng ra sao

Khám sức khỏe định kỳ không chỉ là một thủ tục y tế thông thường mà là một hoạt động chủ động nhằm đánh giá toàn diện sức khỏe. Nó bao gồm việc kiểm tra, chẩn đoán bệnh để phát hiện và điều trị sớm, đảm bảo sức khỏe cho người dân. Với người cao tuổi, tầm quan trọng của khám sức khỏe định kỳ càng được nhấn mạnh bởi nguy cơ mắc bệnh cao hơn và khả năng hồi phục chậm hơn. KSKĐK giúp phát hiện sớm các bệnh mãn tính như tiểu đường, tim mạch, và ung thư, từ đó có phác đồ điều trị phù hợp.

1.2. Thực trạng sức khỏe người cao tuổi ở Dầu Tiếng hiện nay

Dầu Tiếng đang đối mặt với tình trạng dân số người cao tuổi ngày càng tăng. Điều này đặt ra nhiều thách thức trong việc đảm bảo chăm sóc sức khỏe cho nhóm dân số này. Nhiều người cao tuổi tại Dầu Tiếng chưa có thói quen khám sức khỏe định kỳ, thường chỉ đến bệnh viện khi bệnh đã trở nặng. Điều này dẫn đến chi phí điều trị cao hơn và hiệu quả điều trị giảm sút. Cần có những giải pháp để nâng cao nhận thức và khuyến khích người cao tuổi tham gia KSKĐK.

II. Thách thức Chi phí khám sức khỏe định kỳ cho người già Dầu Tiếng

Mặc dù tầm quan trọng của khám sức khỏe định kỳ là không thể phủ nhận, chi phí vẫn là một rào cản lớn đối với nhiều người cao tuổi, đặc biệt ở Dầu Tiếng. Nhiều người cao tuổi có thu nhập thấp hoặc không có thu nhập ổn định, khiến họ khó có khả năng chi trả cho các dịch vụ y tế. Thêm vào đó, bảo hiểm y tế hiện tại chưa chi trả cho các hoạt động KSKĐK, đẩy gánh nặng tài chính lên vai người bệnh. Điều này dẫn đến việc nhiều người cao tuổi bỏ qua việc KSKĐK, làm tăng nguy cơ mắc bệnh và giảm chất lượng cuộc sống. Cần có những chính sách hỗ trợ tài chính để giúp người cao tuổi tiếp cận dễ dàng hơn với dịch vụ KSKĐK.

2.1. Phân tích chi phí khám sức khỏe định kỳ cho người cao tuổi

Chi phí khám sức khỏe định kỳ bao gồm nhiều khoản mục khác nhau, từ phí khám bệnh, xét nghiệm, đến chụp chiếu. Tổng chi phí có thể dao động tùy thuộc vào gói khám và cơ sở y tế. Đối với người cao tuổi, chi phí này có thể là một gánh nặng lớn, đặc biệt là khi họ còn phải chi trả cho các nhu cầu thiết yếu khác như ăn uống, sinh hoạt. Cần có những nghiên cứu cụ thể để xác định mức chi phí hợp lý cho các gói KSKĐK phù hợp với khả năng chi trả của người cao tuổi.

2.2. Chính sách bảo hiểm y tế và hỗ trợ tài chính cho người cao tuổi

Hiện tại, bảo hiểm y tế cho người cao tuổi ở Dầu Tiếng chưa bao gồm chi phí KSKĐK. Điều này là một bất cập lớn, cần được xem xét và điều chỉnh. Chính phủ và các tổ chức xã hội cần có những chính sách hỗ trợ tài chính để giúp người cao tuổi tiếp cận dễ dàng hơn với dịch vụ KSKĐK. Các hình thức hỗ trợ có thể là giảm giá, miễn phí, hoặc cung cấp các gói KSKĐK giá rẻ cho người có hoàn cảnh khó khăn.

III. Giải pháp Nghiên cứu khả năng chi trả khám sức khỏe định kỳ Dầu Tiếng

Để giải quyết vấn đề chi phí, cần có một nghiên cứu toàn diện về khả năng chi trả khám sức khỏe định kỳ người cao tuổi tại Dầu Tiếng. Nghiên cứu này sẽ giúp xác định mức chi phí mà người cao tuổi sẵn sàng chi trả cho các dịch vụ KSKĐK. Kết quả nghiên cứu sẽ là cơ sở để xây dựng các gói KSKĐK phù hợp với túi tiền của người cao tuổi, đồng thời đề xuất các chính sách hỗ trợ tài chính hiệu quả. Theo nghiên cứu của Ngô Hoàng Dũng năm 2017, nhiều người cao tuổi đã nhận thức được vai trò và tầm quan trọng của KSKĐK.

3.1. Phương pháp nghiên cứu thị trường dịch vụ y tế người cao tuổi

Nghiên cứu thị trường dịch vụ y tế người cao tuổi cần sử dụng các phương pháp định giá ngẫu nhiên (Contingent Valuation Method - CVM) để xác định mức sẵn sàng chi trả (Willingness to pay - WTP) của người cao tuổi. CVM là một phương pháp khảo sát để ước tính giá trị kinh tế của các hàng hóa và dịch vụ không có giá thị trường trực tiếp. Phương pháp này có thể giúp xác định mức giá tối đa mà người cao tuổi sẵn sàng trả cho một gói KSKĐK cụ thể.

3.2. Xác định các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng chi trả

Nghiên cứu cần xác định các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng chi trả của người cao tuổi, bao gồm thu nhập, trình độ học vấn, tình trạng sức khỏe, và nhận thức về KSKĐK. Các yếu tố này sẽ giúp phân khúc thị trường và xây dựng các gói KSKĐK phù hợp với từng nhóm đối tượng. Ví dụ, người cao tuổi có thu nhập cao hơn có thể sẵn sàng chi trả cho các gói KSKĐK cao cấp hơn, trong khi người có thu nhập thấp cần các gói KSKĐK giá rẻ hơn.

IV. Ứng dụng Triển khai gói khám sức khỏe định kỳ tại TTYT Dầu Tiếng

Dựa trên kết quả nghiên cứu, Trung tâm Y tế huyện Dầu Tiếng khám sức khỏe định kỳ nên triển khai các gói KSKĐK phù hợp với nhu cầu và khả năng chi trả của người cao tuổi. Các gói KSKĐK cần được thiết kế khoa học, bao gồm các xét nghiệm và thăm khám cần thiết để phát hiện sớm các bệnh thường gặp ở người cao tuổi. Đồng thời, cần có chương trình truyền thông để nâng cao nhận thức của người cao tuổi về lợi ích của khám sức khỏe định kỳ, khuyến khích họ tham gia chương trình.

4.1. Thiết kế gói khám sức khỏe định kỳ phù hợp với người cao tuổi

Việc thiết kế gói khám sức khỏe định kỳ cần dựa trên các khuyến nghị của các chuyên gia y tế và kết quả nghiên cứu về nhu cầu và khả năng chi trả của người cao tuổi. Gói KSKĐK cần bao gồm các xét nghiệm và thăm khám cơ bản, như xét nghiệm máu, nước tiểu, điện tim, và khám tổng quát. Ngoài ra, có thể bổ sung các xét nghiệm chuyên sâu hơn, như sàng lọc ung thư, tùy thuộc vào độ tuổi và tình trạng sức khỏe của từng người.

4.2. Truyền thông và nâng cao nhận thức về lợi ích khám định kỳ

Để khuyến khích người cao tuổi tham gia chương trình KSKĐK, cần có một chiến dịch truyền thông và nâng cao nhận thức hiệu quả. Chiến dịch này cần tập trung vào việc giải thích rõ ràng về lợi ích của khám sức khỏe định kỳ, như phát hiện sớm bệnh tật, giảm chi phí điều trị, và nâng cao chất lượng cuộc sống. Các kênh truyền thông có thể sử dụng bao gồm truyền hình, báo chí, đài phát thanh, và các hoạt động cộng đồng.

V. Kết quả Đánh giá mức sẵn sàng chi trả dịch vụ y tế Dầu Tiếng

Việc đánh giá mức sẵn sàng chi trả dịch vụ y tế cho thấy rằng phần lớn người cao tuổi ở Dầu Tiếng quan tâm đến sức khỏe của mình. Tuy nhiên rào cản tài chính vẫn là yếu tố chính ảnh hưởng đến quyết định tham gia khám sức khỏe định kỳ. Nghiên cứu cho thấy có khoảng 1/3 số người cao tuổi tham gia nghiên cứu có nhu cầu và sẵn sàng chi trả cho dịch vụ khám sức khỏe định kỳ tại trung tâm y tế huyện Dầu Tiếng. Do đó việc cân nhắc điều chỉnh chi phí và có những chính sách bảo hiểm y tế phù hợp với dịch vụ là rất cần thiết.

5.1. Ảnh hưởng của thu nhập đến quyết định khám sức khỏe định kỳ

Thu nhập là yếu tố có ảnh hưởng lớn đến khả năng và quyết định khám sức khỏe định kỳ của người cao tuổi. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng người cao tuổi có thu nhập ổn định và cao hơn thường sẵn sàng chi trả cho dịch vụ khám sức khỏe định kỳ hơn so với những người có thu nhập thấp hoặc không có thu nhập. Điều này cho thấy rằng sự hỗ trợ tài chính từ các chính sách bảo hiểm y tế hoặc các chương trình trợ cấp có thể giúp tăng cường khả năng tiếp cận dịch vụ y tế của người cao tuổi có hoàn cảnh khó khăn.

5.2. Mức độ ưu tiên sức khỏe và kiến thức về khám định kỳ

Nghiên cứu cũng cho thấy rằng mức độ ưu tiên sức khỏe và kiến thức về lợi ích của việc khám sức khỏe định kỳ cũng đóng vai trò quan trọng trong quyết định chi trả cho dịch vụ y tế. Người cao tuổi có kiến thức sâu rộng hơn về lợi ích của việc khám sức khỏe định kỳ, chẳng hạn như phòng ngừa bệnh tật và phát hiện sớm các vấn đề sức khỏe, thường có xu hướng chi trả cho dịch vụ này hơn. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tăng cường giáo dục sức khỏe và nâng cao nhận thức cộng đồng về tầm quan trọng của việc khám sức khỏe định kỳ, đặc biệt là đối với người cao tuổi.

VI. Kết luận Giải pháp nâng cao sức khỏe người cao tuổi tại Dầu Tiếng

Nghiên cứu về khả năng chi trả khám sức khỏe định kỳ người cao tuổi tại Trung tâm Y tế huyện Dầu Tiếng cung cấp những bằng chứng quan trọng để xây dựng các chính sách và chương trình chăm sóc sức khỏe phù hợp. Để nâng cao sức khỏe người cao tuổi Dầu Tiếng , cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, cơ sở y tế, và cộng đồng. Việc này bao gồm việc xây dựng các gói KSKĐK phù hợp, hỗ trợ tài chính cho người có hoàn cảnh khó khăn, và tăng cường truyền thông để nâng cao nhận thức về lợi ích của KSKĐK. Chỉ khi đó, chúng ta mới có thể đảm bảo rằng mọi người cao tuổi đều có cơ hội được chăm sóc sức khỏe tốt nhất.

6.1. Chính sách hỗ trợ chi phí khám sức khỏe định kỳ

Chính sách hỗ trợ chi phí khám sức khỏe định kỳ cho người cao tuổi là yếu tố then chốt để cải thiện khả năng tiếp cận dịch vụ y tế. Các biện pháp có thể bao gồm: giảm giá dịch vụ, cung cấp các gói khám sức khỏe giá rẻ, hoặc trợ cấp trực tiếp cho người cao tuổi có hoàn cảnh khó khăn. Việc thực hiện các chính sách này cần được xem xét kỹ lưỡng để đảm bảo tính công bằng và hiệu quả, đồng thời tránh tình trạng lạm dụng.

6.2. Tăng cường giáo dục sức khỏe và nâng cao nhận thức cộng đồng

Bên cạnh việc hỗ trợ tài chính, việc tăng cường giáo dục sức khỏe và nâng cao nhận thức cộng đồng về tầm quan trọng của khám sức khỏe định kỳ cũng đóng vai trò quan trọng. Các chương trình giáo dục sức khỏe có thể được triển khai thông qua các kênh truyền thông khác nhau, như truyền hình, báo chí, đài phát thanh, và các hoạt động cộng đồng. Mục tiêu là giúp người cao tuổi hiểu rõ hơn về lợi ích của việc khám sức khỏe định kỳ, từ đó thay đổi hành vi và chủ động tham gia vào việc chăm sóc sức khỏe của bản thân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việt Nam đang trải qua giai đoạn già hóa dân số với tốc độ chưa từng có trong lịch sử nhân khẩu học. Tỷ trọng người từ 60 tuổi trở lên trong tổng dân số đã tăng nhanh chóng từ 7,1% năm 2009 lên 10,5% năm 2013 và dự báo chỉ số già hóa sẽ đạt mức 96,7% vào năm 2034. Cùng với sự chuyển dịch này, mô hình bệnh tật ở người cao tuổi chuyển dịch mạnh mẽ sang các bệnh mạn tính không lây với tỷ lệ mắc bệnh cao gấp 2 đến 3 lần so với các nhóm dân số khác. Mặc dù Luật Người cao tuổi số 39/2009/QH12 cùng Thông tư 35/2011/TT-BYT quy định người cao tuổi phải được khám sức khỏe định kỳ tối thiểu 1 lần mỗi năm, song khoản 3 Điều 23 Luật Bảo hiểm Y tế số 25/2008/QH12 lại quy định dịch vụ này không thuộc danh mục được quỹ bảo hiểm chi trả. Thực tế này buộc người cao tuổi phải tự chi trả hoàn toàn chi phí khám phòng ngừa, tạo nên rào cản kinh tế đáng kể.

Nhằm giải quyết bài toán cân bằng giữa nhu cầu chăm sóc sức khỏe và khả năng tài chính của người dân, luận văn tập trung xác định mức và tỷ lệ sẵn sàng chi trả (WTP) cho dịch vụ khám sức khỏe định kỳ của người cao tuổi đến khám chữa bệnh tại Trung tâm Y tế huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương năm 2017. Đồng thời, nghiên cứu phân tích sâu các yếu tố nhân khẩu, kinh tế và hành vi tác động đến quyết định chi trả. Địa bàn nghiên cứu là huyện Dầu Tiếng với diện tích 71.984 ha, dân số 115.780 người, trong đó người cao tuổi chiếm 8,78% (khoảng 10.000 người). Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong bối cảnh các bệnh viện công lập thực hiện cơ chế tự chủ tài chính, cung cấp cơ sở dữ liệu khoa học giúp định giá gói dịch vụ y tế dự phòng dao động từ mức chi trả sàn 267.900 đồng đến mức tối ưu 777.100 đồng, từ đó gia tăng độ bao phủ chăm sóc sức khỏe ban đầu cho cộng đồng người cao tuổi địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự kết hợp giữa Lý thuyết về hành vi người tiêu dùng trong kinh tế học vi mô và Mô hình cầu chăm sóc sức khỏe của Grossman. Theo cách tiếp cận của Grossman, sức khỏe vừa là hàng hóa tiêu dùng mang lại sự thỏa dụng trực tiếp, vừa là hàng hóa đầu tư nhằm giảm thiểu thời gian ốm đau. Tuy nhiên, dịch vụ y tế là một loại hàng hóa đặc biệt mang tính không chắc chắn và tính thông tin bất đối xứng cao. Quyết định chi tiêu y tế của cá nhân luôn chịu sự ràng buộc khắt khe bởi ngân sách gia đình và mức độ kỳ vọng vào hiệu quả phòng ngừa bệnh tật.

Về mặt đo lường kinh tế, nghiên cứu áp dụng khung hàm sẵn sàng chi trả WTP = f(Ii, Ai, Ei, qi) do Marine cùng các cộng sự phát triển, trong đó mức giá tối đa chấp nhận chi trả phụ thuộc vào thu nhập cá nhân (I), tuổi tác (A), trình độ học vấn (E) và cảm nhận về chất lượng dịch vụ y tế (q). Các khái niệm cốt lõi được vận hành xuyên suốt đề tài bao gồm: Sẵn sàng chi trả (Willingness to pay - WTP) là mức giá trần mà người cao tuổi chấp thuận chi trả cho một gói can thiệp y tế giả định; Khám sức khỏe định kỳ là quy trình thăm khám, chẩn đoán sớm bệnh tật trước khi xuất hiện triệu chứng lâm sàng; Gánh nặng bệnh tật kép phản ánh tình trạng người cao tuổi vừa chịu tổn thương do lão hóa tự nhiên vừa mắc các bệnh chuyển hóa mạn tính phát sinh từ lối sống hiện đại.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng thiết kế mô tả cắt ngang kết hợp kỹ thuật định giá ngẫu nhiên rời rạc (Contingent Valuation Method - CVM). Cỡ mẫu được xác định dựa trên công thức ước lượng một tỷ lệ trong quần thể với tỷ lệ người cao tuổi có nhu cầu và sẵn sàng trả phí dự tính là 33,3% (theo nghiên cứu tiền trạm của Nguyễn Kim Chung), mức ý nghĩa thống kê 5% (hệ số Z tương ứng 1,96) và sai số tuyệt đối 0,15. Sau khi cộng thêm 10% dự phòng các trường hợp từ chối, cỡ mẫu chính thức đạt 380 người cao tuổi từ 60 tuổi trở lên đến khám tại Trung tâm Y tế huyện Dầu Tiếng.

Phương pháp chọn mẫu được thực hiện ngẫu nhiên hệ thống theo thời gian trong ngày: mỗi buổi sáng phỏng vấn 7 đối tượng và mỗi buổi chiều phỏng vấn 7 đối tượng, trải đều liên tục từ tháng 02/2017 đến tháng 04/2017 nhằm hạn chế tối đa sai số lựa chọn và phản ánh đầy đủ tính đa dạng của bệnh nhân ngoại trú. Công cụ thu thập dữ liệu là bộ câu hỏi cấu trúc gồm 7 phần với 38 biến số đo lường chi tiết. Gói khám sức khỏe định kỳ chuẩn được xây dựng dựa trên biểu giá Thông tư liên tịch 37/2015/TTLT-BYT-BTC với mức giá khởi điểm 800.000 đồng (thực tế cấu phần kỹ thuật là 802.000 đồng trong thời lượng 110 phút) bao gồm: khám lâm sàng toàn diện, siêu âm ổ bụng, chụp X-quang tim phổi và các xét nghiệm huyết học, sinh hóa chức năng gan thận, đường máu, mỡ máu.

Toàn bộ dữ liệu sau khi làm sạch được nhập bằng phần mềm Epidata 3.1 và phân tích trên Stata 12.0. Lý do lựa chọn mô hình hồi quy tuyến tính đa biến nhằm lượng hóa chính xác mức độ thay đổi tuyệt đối của số tiền chi trả theo từng biến số độc lập liên tục, trong khi mô hình hồi quy logistic đa biến được chọn để xác định các yếu tố dự báo xác suất người bệnh đồng ý hay từ chối mức giá chuẩn 800.000 đồng với độ tin cậy thống kê 95% (p < 0,05).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích dữ liệu từ 380 đối tượng nghiên cứu đã làm sáng tỏ nhiều chỉ số quan trọng về khả năng chi trả và thực trạng sức khỏe của người cao tuổi:

• Mức sẵn sàng chi trả tối đa: Giá trị WTP trung bình tính trên toàn bộ 380 đối tượng đạt 267.900 đồng (độ lệch chuẩn 409.400 đồng). Tuy nhiên, khi xét riêng trên nhóm đối tượng thực sự có nhu cầu và đồng ý chi trả, mức WTP trung bình tăng vọt lên 777.100 đồng (độ lệch chuẩn 299.900 đồng), tiệm cận sát với giá trị thực tế của gói khám tiêu chuẩn.
• Quy luật co giãn của đường cầu y tế: Tỷ lệ sẵn sàng chi trả giảm dần rõ rệt khi mức giá chào bán tăng lên. Tại mức giá sàn 100.000 đồng, có 34,5% người cao tuổi đồng ý chi trả; tỷ lệ này giảm xuống 22,9% ở mức giá 800.000 đồng và rơi xuống mức tối thiểu chỉ 1,1% khi mức giá chạm ngưỡng 1.400.000 đồng.
• Gánh nặng bệnh tật cao: Có tới 81,0% người cao tuổi tham gia khảo sát hiện đang mắc các bệnh mạn tính; 42,1% tự đánh giá sức khỏe của mình ở mức kém và chỉ có 8,7% cảm thấy sức khỏe ở mức tốt. Trong vòng 1 năm qua, 35,5% đối tượng bị ốm từ 1 đến 2 lần và 15,0% ốm nhiều hơn 2 lần.
• Rào cản kinh tế và tiếp cận: Thu nhập bình quân hàng tháng của người cao tuổi là 2.167.610 đồng, trong khi 70,8% làm việc trong lĩnh vực nông nghiệp hoặc công nhân cao su đã nghỉ hưu. Khoảng cách địa lý trung bình từ nhà đến cơ sở y tế là 12,3 km (dao động từ 1 km đến 35 km).

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phản ánh sự mâu thuẫn lớn giữa nhu cầu chăm sóc sức khỏe dự phòng và khả năng chi trả thực tế của người cao tuổi khu vực bán đô thị. Mặc dù 58,7% đối tượng nhận thức được khám định kỳ là quan trọng và cần thiết, nhưng chỉ có 22,9% sẵn lòng chi trả ở mức giá 800.000 đồng. Nguyên nhân cốt lõi bắt nguồn từ việc mức chi phí 800.000 đồng chiếm tới 36,9% tổng thu nhập bình quân hàng tháng (2.167.610 đồng) của họ, tạo ra gánh nặng tài chính vượt quá khả năng tích lũy vốn eo hẹp của người già nông thôn.

Để trực quan hóa các kết quả này, sự sụt giảm của tỷ lệ WTP (từ 34,5% tại mức 100.000 đồng xuống 1,1% tại mức 1.400.000 đồng) có thể được trình bày thông qua biểu đồ đường cầu dốc đứng dốc xuống về phía phải, phản ánh độ nhạy cảm rất cao về giá của dịch vụ y tế dự phòng. Đồng thời, mối tương quan giữa mức WTP với trình độ học vấn (nhóm học vấn cấp 3 chiếm 19,0% có WTP cao hơn rõ rệt nhóm tiểu học chiếm 43,1%) và tình trạng hôn nhân (75,3% sống cùng bạn đời có mức chi trả cao hơn nhóm đơn thân) nên được biểu diễn qua bảng số liệu chéo hoặc biểu đồ thanh so sánh đa trục.

Khi so sánh với các nghiên cứu kinh tế y tế trước đây, kết quả này hoàn toàn tương thích với phát hiện của Đinh Thị Tâm về việc thu nhập hộ gia đình chi phối mạnh mẽ nhất đến chi tiêu y tế (tác động 14,1%), cũng như tương đồng với nhận định của Nguyễn Kim Chung tại Hà Nội khi ghi nhận tỷ lệ người cao tuổi tự đi khám chỉ đạt 33,3% do rào cản chi phí. Mô hình hồi quy logistic đa biến khẳng định các yếu tố có ý nghĩa thống kê quyết định đến việc đồng ý mức giá 800.000 đồng gồm: thu nhập cá nhân, trình độ học vấn, khoảng cách địa lý đến bệnh viện, thói quen hút thuốc lá và việc được nhân viên y tế tư vấn trực tiếp về tầm quan trọng của khám bệnh định kỳ (p < 0,05).

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các bằng chứng định lượng từ thực tiễn nghiên cứu, bốn nhóm giải pháp hành động cụ thể được đề xuất nhằm nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ khám sức khỏe định kỳ cho người cao tuổi:

• Ban Giám đốc Trung tâm Y tế huyện Dầu Tiếng: Thiết kế và ban hành 2 gói dịch vụ khám sức khỏe phân tầng bắt đầu từ quý 1 năm 2018. Cụ thể, triển khai gói cơ bản với mức giá từ 250.000 đến 300.000 đồng (nhắm vào mức WTP trung bình 267.900 đồng của toàn dân số) bao gồm khám lâm sàng, siêu âm và xét nghiệm đường máu; song song duy trì gói toàn diện mức 750.000 đến 800.000 đồng cho nhóm 22,9% đối tượng có điều kiện kinh tế khá, đặt mục tiêu thu hút tối thiểu 35% người cao tuổi trên địa bàn tham gia trong năm đầu triển khai.
• Bộ Y tế và Bảo hiểm Xã hội Việt Nam: Nghiên cứu đề xuất sửa đổi bổ sung Luật Bảo hiểm Y tế trong giai đoạn 2018-2020, xây dựng cơ chế quỹ BHYT thực hiện đồng chi trả từ 50% đến 70% chi phí cho các gói khám sàng lọc định kỳ bệnh mạn tính ở người từ 60 tuổi trở lên nhằm chuyển dịch trọng tâm y tế từ điều trị sang phòng bệnh chủ động.
• Khoa Chăm sóc Sức khỏe Sinh sản - Truyền thông và Trạm Y tế xã: Đẩy mạnh chương trình truyền thông tư vấn trực tiếp tại khoa khám bệnh và các buổi sinh hoạt cộng đồng, phấn đấu nâng tỷ lệ người cao tuổi hiểu rõ và thực sự quan tâm đến khám định kỳ từ 44,2% lên trên 75% trong vòng 12 tháng.
• Ủy ban Nhân dân huyện Dầu Tiếng phối hợp Hội Người cao tuổi: Trích ngân sách địa phương và vận động quỹ an sinh xã hội hỗ trợ 30% kinh phí khám định kỳ cho 3,4% người cao tuổi thuộc hộ cận nghèo và các đối tượng sinh sống cách xa trung tâm y tế trên 12 km từ năm 2018.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị thực tiễn và học thuật ứng dụng cao cho nhiều nhóm đối tượng:

• Lãnh đạo và nhà quản lý các bệnh viện tuyến quận, huyện: Cung cấp phương pháp luận và dữ liệu thực chứng để xây dựng chiến lược giá viện phí phù hợp trong điều kiện tự chủ tài chính, giúp tối ưu hóa công suất sử dụng trang thiết bị máy móc y tế sẵn có.
• Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách y tế: Cung cấp bằng chứng khoa học phục vụ quá trình đánh giá tác động chính sách khi xây dựng các gói quyền lợi bảo hiểm y tế bổ sung và chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe người cao tuổi thích ứng già hóa dân số.
• Học viên sau đại học, nghiên cứu sinh ngành Quản lý Bệnh viện và Y tế Công cộng: Là tài liệu tham khảo chuẩn mực về cách áp dụng phương pháp định giá ngẫu nhiên CVM rời rạc, thiết kế bảng hỏi kinh tế y tế và phân tích mô hình hồi quy tuyến tính, hồi quy logistic trên phần mềm Stata.
• Ban đại diện Hội Người cao tuổi và các tổ chức xã hội: Giúp hiểu rõ các rào cản tâm lý, khoảng cách và kinh tế của hội viên, từ đó xây dựng các chương trình vận động tài trợ, câu lạc bộ sức khỏe người cao tuổi hoạt động hiệu quả tại địa phương.

Câu hỏi thường gặp

Mức sẵn sàng chi trả trung bình cho một lần khám sức khỏe định kỳ của người cao tuổi là bao nhiêu? Mức sẵn sàng chi trả trung bình tính chung cho toàn bộ 380 người cao tuổi tham gia nghiên cứu là 267.900 đồng. Tuy nhiên, nếu xét riêng trong nhóm những người thực sự có nhu cầu và đồng ý trả tiền khám, mức chi trả bình quân đạt 777.100 đồng, tiệm cận với chi phí thực tế của gói khám lâm sàng và cận lâm sàng toàn diện.

Những yếu tố nào tác động mạnh mẽ nhất đến quyết định chi trả của người bệnh? Phân tích hồi quy đa biến chứng minh các yếu tố gồm thu nhập hàng tháng (trung bình 2,16 triệu đồng), học vấn (nhóm học vấn cấp 3 chi trả cao hơn nhóm tiểu học), thói quen hút thuốc lá, khoảng cách từ nhà đến viện (trung bình 12,3 km) và việc được cán bộ y tế tư vấn trực tiếp có mối liên quan mật thiết với mức chi trả (p < 0,05).

Tại sao tỷ lệ sẵn sàng chi trả giảm mạnh từ 34,5% xuống chỉ còn 1,1%? Sự sụt giảm này tuân theo quy luật co giãn của cầu theo giá trong kinh tế học. Khi mức giá tăng từ 100.000 đồng lên 800.000 đồng và 1.400.000 đồng, chi phí vượt quá ngưỡng chi tiêu khả dụng của 70,8% người cao tuổi làm nghề nông hoặc công nhân cao su có mức sống trung bình thấp, dẫn đến việc họ buộc phải từ chối dịch vụ.

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định giá y tế nào để thu thập dữ liệu? Nghiên cứu sử dụng phương pháp định giá ngẫu nhiên có điều kiện dạng rời rạc (Contingent Valuation Method - CVM) với 7 mức giá giả định xoay quanh mức giá chuẩn 800.000 đồng được xây dựng theo Thông tư liên tịch 37/2015/TTLT-BYT-BTC. Dữ liệu sau đó được xử lý trên phần mềm Stata 12.0 qua hai mô hình hồi quy chuyên sâu.

Gói khám sức khỏe định kỳ mẫu trong nghiên cứu gồm những dịch vụ gì? Gói khám toàn diện trị giá 802.000 đồng với thời gian thực hiện 110 phút gồm 3 hợp phần: khám thể lực và tư vấn chuyên khoa (150.000 đồng), siêu âm bụng tổng quát và X-quang tim phổi (240.000 đồng), cùng hệ thống xét nghiệm huyết học 18 thông số, xét nghiệm nước tiểu và sinh hóa máu đánh giá chức năng gan thận, đường mỡ máu (412.000 đồng).

Kết luận

• Luận văn đã xác định mức sẵn sàng chi trả trung bình toàn mẫu là 267.900 đồng và mức chi trả của nhóm có nhu cầu là 777.100 đồng tại huyện Dầu Tiếng năm 2017.
• Tỷ lệ sẵn sàng chi trả có sự phân hóa theo giá, giảm từ 34,5% ở mức 100.000 đồng xuống 22,9% ở mức 800.000 đồng và chạm mức 1,1% ở mức 1.400.000 đồng.
• Nghiên cứu phát hiện 81,0% người cao tuổi mắc bệnh mạn tính nhưng đối mặt với rào cản thu nhập thấp (trung bình 2,16 triệu đồng/tháng) và khoảng cách xa (12,3 km).
• Các mô hình hồi quy khẳng định thu nhập, học vấn, tình trạng hôn nhân và truyền thông y tế là những nhân tố quyết định đến mức độ chi trả dịch vụ.
• Kết quả đặt nền tảng khoa học cho việc phân tầng gói viện phí cơ bản 250.000 đến 300.000 đồng và kiến nghị cơ chế đồng chi trả BHYT cho y tế dự phòng người cao tuổi.

Công trình đóng góp bộ bằng chứng thực nghiệm giá trị cao cho lĩnh vực kinh tế y tế và quản lý bệnh viện tuyến cơ sở. Kế hoạch tiếp theo cần tập trung triển khai thí điểm gói khám trong quý 1 năm 2018 và mở rộng nghiên cứu chọn mẫu cộng đồng đa trung tâm giai đoạn 2018-2020. Hãy liên hệ bộ phận quản lý đào tạo sau đại học hoặc tác giả để khai thác toàn văn tài liệu và áp dụng ngay giải pháp định giá y tế tối ưu cho cơ sở của bạn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu cho một loạt các nghiên cứu được thiết kế để chứng minh các yếu tố quyết định của WTP có thể tác động đến các nhà quản lý[19]. WTP của người tiêu dùng có thể bị ảnh hưởng bởi các yếu tố hoặc các biến khác nhau, bao gồm đặc điểm kinh tế xã hội: Thu nhập, trình độ học vấn,… và một số biến đo lường “số lượng” của chất lượng môi trường. Nói cách khác, Mức WTP có thể được biểu diễn bằng hàm số như sau: WTP = f(Ii, Ai, Ei, qi) Trong đó: i: chỉ số quan sát hay số người được điều tra; WTP: Mức sẵn sàng chi trả; I: biến thu nhập; A: biến tuổi; E: Biến trình độ học vấn; q: biến đo lường “số lượng” của chất lượng môi trường. Các biến thuộc đặc điểm kinh tế xã hội của người được điều tra có thể ảnh hưởng như: Tuổi, ngành nghề, nơi sống, học vấn, thu nhập,…Các biến đo lường “số lượng” của chất lượng môi trường ở đây niên được hiểu là chất lượng của hàng hoá hay dịch vụ mà nghiên cứu đang xem xét.

Môi trường cạnh tranh hay các sản phẩm thay thế cũng có ảnh hưởng lên WTP[19]. Khái niệm về mức sẵn sàng chi trả cho dịch vụ khám sức khoẻ định kỳ của NCT. Mức sẵn sàng chi trả cho dịch vụ khám sức khoẻ định kỳ của NCT là mức giá tối đa (đơn vị là đồng) mà NCT chấp nhận chi trả cho dịch vụ khám sức khoẻ định kỳ trong một khoảng thời gian nhất định. Khái niệm về khả năng sẵn sàng chi trả Khả năng sẵn sàng chi trả là người tiêu dùng có khả năng chi trả số lượng hàng hoá, dịch vụ ở những mức giá khác nhau tại một thời điểm nhất định.

Sự gia tăng người cao tuổi trên thế giới và ở Việt Nam 1. Người cao tuổi trên thế giới Già hóa dân số là một hiện tượng vừa mang tính tự nhiên vừa mang tính xã hội, có tác động mạnh mẽ đến đời sống kinh tế, xã hội của một quốc gia. Đây là dấu hiệu đặc trưng của thời đại, nó đánh dấu sự thành công của quá trình chuyển đổi nhân khẩu học với sự kết hợp giảm nhanh, giảm mạnh mức chết, mức sinh, làm thay đổi cơ cấu dân số tuổi và phân bố dân số của từng nhóm tuổi, làm tỷ lệ NCT tăng lên trong cơ cấu dân số. Già hóa dân số là một trong những xu hướng quan trọng nhất của thế kỷ 21.

Trên thế giới, cứ một giây, có hai người tổ chức sinh nhật tròn 60 tuổi – trung bình một năm có gần 58 triệu người tròn 60 tuổi. Hiện nay trên thế giới cứ chín người có một người từ 60 tuổi trở lên và con số này dự tính đến năm 2050 tăng lên là cứ năm người có một người từ 60 tuổi trở lên. Do vậy hiện tượng già hóa dân số không thể không được quan tâm[18]. Dân số được gọi là già hóa khi người cao tuổi chiếm tỷ trọng tương đối lớn trong toàn bộ dân số.

Tỷ suất sinh giảm và tuổi thọ tăng là hai yếu tố dẫn đến già hóa dân số. Tuổi thọ trung bình đã gia tăng đáng kể trên toàn thế giới. Giai đoạn năm 2010-2015, tuổi thọ trung bình của các nước phát triển là 78, và của các nước đang phát triển là 68 tuổi. Đến những năm 2045 – 2050, tuổi thọ trung bình tăng lên đến 83 tuổi ở các nước phát triển và 74 tuổi ở các nước đang phát triển[14].

Năm 1950, toàn thế giới có 214 triệu người từ 60 tuổi trở lên. Năm 1975, số người cao tuổi tăng lên đến gần 350 triệu người. Đến năm 2000, số người cao tuổi tăng lên đến gần 590 triệu người.