Chương 1 giới thiệu tổng quan về đề tài nghiên cứu. Chương 2 giới thiệu các lý thuyết có liên quan làm cơ sở cho việc xây dựng các giả thuyết nghiên cứu và mô hình nghiên cứu. Chương này bao gồm tóm tắt các lý thuyết có liên quan về hành vi người tiêu dùng và các mô hình hành vi người tiêu dùng. Tiếp đó, hình thành các giả thuyết và mô hình nghiên cứu.1 Cơ sở lý thuyết về hành vi của người tiêu dùng 2.1Khái niệm Thị trường tiêu dùng bao gồm tất cả các cá nhân và hộ gia đình mua sắm hàng hóa hay dịch vụ để tiêu dùng cho bản thân và gia đình.
Thị trường tiêu dùng là thị trường cuối cùng mà các hoạt động kinh tế được tổ chức ra để phục vụ nó. Khi phântích một thị trường người tiêu dùng cần xác địnhngười tiêu dùng, các đối tượng, mục tiêu của người mua, các tổ chức hoạt động, các đợt mua hàng và những cửa hàng bán lẻ. Hành vi người tiêu dùng bao gồm tất cả các hoạt động của người mua, người đã mua và người mua tiềm năng từ quá trình thương thảo trước khi mua cho đến việc đánh giá sau mua, từ việc tiếp tục mua hàng đến khi ngưng hẳn. Có thể được mở rộng ra từ việc nhận ra nhu cầu, thông qua nghiên cứu và đánh giá các phương tiện khả quan để tiến hành mua cho đến việc đánh giá sản phẩm trong quá trình sử dụng, có tác động trực tiếp đến khả năng mua lại.
Theo Philip Kortler (2001), hành vi tiêu dùng là những hành vi cụ thể của một cá nhân khi thực hiện các quyết định mua sắm, sử dụng hay vứt bỏ sản phẩm hay dịch vụ.Engel và các tác giả (1993), hành vi tiêu dùng là toàn bộ những hoạt động liên quan trực tiếp tới quá trình tìm kiếm, thu thập, mua sắm, sở hữu, sử dụng, loại bỏ sản phẩm hoặc dịch vụ. Nó bao gồm cả những quá trình ra quyết định diễn ra trước, trong và sau các hành động đó. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 Theo Philip Kotler, việc mua sắm của người tiêu dùng chịu ảnh hưởng bởi các nhóm yếu tố nội tại (yếu tố tâm lý và yếu tố cá nhân), yếu tố bên ngoài (yếu tố văn hóa và yếu tố xã hội).1: Mô hình Philip Kotler Nguồn: Kotler Philip, 2001.Quản trị Marketing Ngoài ra các nghiên cứu trước đây cũng cho thấy song song với các yếu tố đặc điểm của người mua thì thành phần marketing 4P bao gồm: sản phẩm, giá cả, phân phối, chiêu thị cũng là yếu tố quan trọng ảnh hưởng tới hành vi người tiêu dùng. Tất cả được biểu diễn thông qua bảng 2.1: Thành phần marketing 4P Nguồn: Kotler Philip, 2001.Quản trị Marketing Sự kích thích bên ngoài Các đáp ứng của người Hộp đen ý thức của mua người mua Các kích Các kích Chọn sản phẩm Các đặc tính Tiến trình thích tiếp thị thích khác của người quyết định Chọn thương hiệu mua của người Sản phẩm Kinh tế Chọn địa điểm mua mua Giá cả Chính trị Chọn thời gian mua Phân phối Văn hóa Số lượng mua Cổ động Kĩ thuật LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Quá trình thông qua quyết định mua sắm Theo Philip Kotler, tiến trình quyết định mua của người tiêu dùng có thể được mô hình hóa thành năm giai đoạn: Ý thức về nhu cầu, tìm kiếm thông tin, đánh giá các phương án, quyết định mua và hành vi sau khi mua.
Như vậy, tiến trình quyết định mua của người tiêu dùng đã bắt đầu trước khi việc mua thực sự diễn ra và còn kéo dài sau khi mua (xem hình 2.2: Tiến trình quyết định mua của người tiêu dùng Nguồn: Kotler Philip, 2001.Quản trị Marketing Ý thức về Tìm kiếm Đánh giá các Quyết định Hành vi nhu cầu thông tin phương án mua sau mua Mô hình về tiến trình quyết định mua của người tiêu dùng trên đây bao quát đầy đủ những vấn đề nảy sinh khi một người tiêu dùng cần lựa chọn mua sắm các sản phẩm và nhãn hiệu, nhất là khi đứng trước một việc mua sắm mới cần để tâm nhiều. Tuy nhiên, trong trường hợp những sản phẩm hay nhãn hiệu mà người tiêu dùng thường xuyên mua, ít cần để tâm, thì người mua có thể bỏ qua hay đảo lại một số giai đoạn trong tiến trình đó.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định mua sắm 2.1 Quan điểm của Philip Kotler Theo Philip Kotler, người tiêu dùng sẽ chọn mua hàng của những doanh nghiệp nào mà họ có thể nhận được giá trị dành cho họ là cao nhất (gọi là giá trị dành cho người tiêu dùng) và nếu sản phẩm, dịch vụ đáp ứng được những mong muốn của người tiêu dùng thì họ sẽ trung thành, mà hệ quả là họ sẽ mua lại ở những lần tiếp theo và mua nhiều hơn, đồng thời quảng cáo họ công ty đến những người tiêu dùng khác. Vì vậy, để thu hút và giữ người tiêu dùng , công ty cần nắm vững các yếu tố quyết định giá trị và sự thỏa mãn của người tiêu dùng (Philip Kotler, 2001, tr. 73) Vậy, những yếu tố nào đóng vai trò quyết định giá trị và sự thỏa mãn của người tiêu dùng? LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 11 Theo Philip Kotler (2001, tr.
47), giá trị dành cho người tiêu dùng là chênh lệch giữa tổng giá trị mà người tiêu dùng nhận được và tổng chi phí mà người tiêu dùng phải trả cho một sản phẩm hay dịch vụ nào đó (xem hình 2.3: Mô hình quyết định mua của Phillip Kotler Nguồn: Kotler Philip, 2001.Quản trị Marketing Theo Philip Kotler, các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định mua sắm của người tiêu dùng là các yếu tố chính cơ bản quyết định giá trị và sự thỏa mãn của người tiêu dùng.2 Quan điểm của các nhà nghiên cứu về giá trị cảm nhận Trên thực tế, người tiêu dùng thường không có điều kiện để định lượng chính xác giá trị dành cho họ mà thường ước tính bằng cách đo lường giữa lợi ích và chi phí họ bỏ ra theo cảm nhận của bản thân. Vì thế, giá trị dành cho người tiêu dùng thực là giá trị cảm nhận. Vậy, giá trị cảm nhận là gì và có mối quan hệ như thế nào với quyết định mua sắm của người tiêu dùng ? LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 12 Định nghĩa giá trị cảm nhận: Định nghĩa của Zeithaml (1988) trích từ nghiên cứu của Philip E. Boksberger & Lisa Melsen (2009) về giá trị cảm nhận là sự đánh giá tổng thể của người tiêu dùng về lợi ích của một sản phẩm dựa trên nhận thức về những gì nhận được và những gì họ đã bỏ ra; đồng thời, chất lượng, giá cả, danh tiếng của sản phẩm, dịch vụ và phản ứng cảm xúc (làm cho người tiêu dùng có cảm xúc như thế nào) là các thành phần có mối quan hệ với giá trị cảm nhận.
Khái niệm giá trị cảm nhận của Parasuraman & Grewal (2000) trích từ nghiên cứu của Philip E. Boksberger & Lisa Melsen (2009) là một cấu trúc năng động gồm bốn thành phần giá trị là giá trị thu nhận, giá trị giao dịch, giá trị sử dụng và giá trị mua lại. Theo Seth, Nemman & Gross (1991), bằng các nghiên cứu thực nghiệm mở rộng cho các ngành như kinh tế, xã hội học, tâm lý và hành vi người tiêu dùng đề nghị năm yếu tố cấu thành giá trị cảm nhận của người tiêu dùng là: giá trị chức năng (function value), giá trị tri thức (espistemic value), giá trị xã hội (social value), giá trị cảm xúc (emotional value) và giá trị có điều kiện (conditional value). Mối quan hệ giữa giá trị cảm nhận và quyết định mua sắm của người tiêu dùng: Quyết định mua sắm của người tiêu dùng với một sản phẩm, dịch vụ có mối quan hệ mật thiết và xuất phát từ giá trị cảm nhận của người tiêu dùng với sản phẩm, dịch vụ đó.
Điều này đã được Choy John yee và Ng Cheng San chứng minh trong một nghiên cứu về xe hơi tự động tại Malaysia (2011), kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng chất lượng cảm nhận, giá trị cảm nhận và rủi ro cảm nhận có tác động đến quyết định mua xe hơi tự động (xem hình 2.4: Mô hình nghiên cứu của Choy John Yee và Ng Cheng San (Choy John Yee & Ng Cheng San, 2011) Chất lượng cảm nhận Giá trị cảm nhận Quyết định mua Rủi ro cảm nhận Trong nghiên cứu của Tsung Sheng Chang và Wei Hung Hsiao (2011) về quyết LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 13 định mua xe hơi có gắn hệ thống hổ trợ thông tin tại Đài Loan cũng đưa ra kết quả rằng giá trị cảm nhận bao gồm 2 nhóm yếu tố tiện ích cảm nhận và chi phí cảm nhận có tác động mạnh đến xu hướng mua xe của người dân (xem hình 2.5: Tác động giá trị cảm nhận đến xu hướng mua của Chang & Hsiao (Tsung-Sheng Chang, Wei-Hung Hsiao, 2011) Tiện ích cảm nhận Hữu ích cảm nhận An toàn lái cảm nhận Giá trị cảm nhận Xu hướng mua Rủi ro cảm nhận Giá cả cảm nhận Chi phí cảm nhận Tương tự, các nghiên cứu của Ching and His (2007), Mahmud (2008) Eggert and Ulaga (2002) cũng chỉ ra rằng giá trị cảm nhận có mối quan hệ tích cực đến quyết định mua. Về mối quan hệ giữa giá trị cảm nhận và quyết định mua sắm của người tiêu dùng, kết quả kiểm định của Seth, Nemman và Gross (1991) dựa trên hành vi lựa chọn mua thuốc lá tại Hoa Kỳ cho thấy, các thành phần của giá trị cảm nhận cũng chính là các yếu tố ảnh hưởng đến sự lựa chọn của người tiêu dùng (xem hình 2.6: Năm giá trị ảnh hưởng đến hành vi lựa chọn của người tiêu dùng (Seth, Nemman và Gross, 1991) Giá trị chức năng Giá trị điều kiện Giá trị xã hội Hành vi lựa chọn của người tiêu dùng Giá trị cảm xúc Giá trị tri thức Nghiên cứu về mối quan giữa giá trị cảm nhận, sự thỏa mãn và ý định mua hàng tiếp tục của Paul G. Patterson và Richard A. Đây là một nghiên cứu thực LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 14 nghiệm được kiểm định tại thị trường Úc với đối tượng là loại hình dịch vụ chuyên nghiệp.
Nghiên cứu đã chứng tỏ được giá trị cảm nhận có tác động đến hành vi mua hàng lặp lại thông qua trung gian là sự thõa mãn người tiêu dùng (xem hình 2.7: Mô hình giá trị cảm nhận ảnh hưởng đến hành vi mua hàng thông qua sự thỏa mãn (Paul G. Spreng , 1997) Kết quả Phương pháp Sự thỏa mãn Dịch vụ Mua hàng Quan hệ lặp lại Toàn cầu hóa Giá trị cảm nhận Nhận diện vấn đề Trong nghiên cứu của Migual A. Moliner, Javier Sanchez, Rosa M.