Khóa luận quy trình thực hiện thủ tục xuất khẩu hàng may mặc tại Công ty Cổ phần Dệt May Huế

Nghiên cứu chi tiết quy trình thực hiện thủ tục xuất khẩu hàng may mặc tại Công ty Cổ phần Dệt may Huế, phân tích thực trạng và giải pháp hoàn thiện.

• Tác giả: Nguyễn Thị Phương Đông
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Lê Hiệp
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế, Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kinh tế quốc tế
• Đề tài: Nghiên cứu quy trình thực hiện thủ tục xuất khẩu hàng may mặc tại Công ty Cổ phần Dệt may Huế
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan thủ tục xuất khẩu hàng may mặc tại Dệt May Huế

Công ty Cổ phần Dệt May Huế là một trong những doanh nghiệp đầu ngành dệt may tại miền Trung Việt Nam. Hoạt động sản xuất kinh doanh của công ty gắn liền với thị trường xuất khẩu toàn cầu. Các thị trường tiêu thụ chủ lực bao gồm Hoa Kỳ, Liên minh Châu Âu, Nhật Bản và Hàn Quốc. Trong chuỗi cung ứng quốc tế, thủ tục xuất khẩu đóng vai trò quyết định đến hiệu quả kinh doanh và uy tín thương hiệu. Một quy trình thủ tục xuất khẩu chuẩn hóa giúp doanh nghiệp xử lý hồ sơ nhanh gọn. Doanh nghiệp đáp ứng đúng hạn các đơn hàng gia công và sản xuất FOB. Quy trình này bao gồm các bước từ đàm phán hợp đồng, chuẩn bị sản xuất, kiểm tra chất lượng đến giao hàng và thanh toán quốc tế. Việc thực hiện chính xác từng bước loại bỏ nguy cơ chậm trễ lịch tàu và giảm thiểu chi phí lưu kho bãi. Sự phối hợp nhịp nhàng giữa phòng xuất nhập khẩu và các phân xưởng may tạo nên sức mạnh nội tại bền vững. Hoạt động này vừa gia tăng doanh thu vừa khẳng định vị thế của doanh nghiệp trên bản đồ dệt may quốc tế.

1.1. Khung pháp lý và cơ sở quy định xuất khẩu

Hoạt động xuất khẩu hàng may mặc chịu sự điều chỉnh của hệ thống văn bản pháp luật chặt chẽ. Doanh nghiệp căn cứ vào Luật Hải quan Việt Nam cùng các nghị định hướng dẫn thi hành. Các thông tư chuyên ngành của Bộ Công Thương quy định rõ ràng về quản lý ngoại thương. Ngoài luật pháp trong nước, công ty còn tuân thủ các cam kết quốc tế. Hiệp định thương mại tự do CPTPP và EVFTA mở ra nhiều ưu đãi thuế quan lớn. Tuy nhiên, các hiệp định này đòi hỏi quy tắc xuất xứ nghiêm ngặt từ sợi và vải. Đội ngũ nghiệp vụ tại Dệt May Huế luôn cập nhật các thay đổi chính sách. Việc chuẩn bị chứng từ hợp lệ giúp hàng hóa thông quan nhanh chóng, hạn chế tối đa rủi ro phát sinh tại cửa khẩu.

1.2. Vai trò chiến lược của hoạt động xuất khẩu

Xuất khẩu sản phẩm may mặc là nguồn đóng góp doanh thu lớn nhất cho Dệt May Huế. Thị trường xuất khẩu tạo ra dòng ngoại tệ ổn định cho doanh nghiệp. Điều này củng cố năng lực tài chính và bảo đảm công ăn việc làm cho hàng nghìn lao động. Hơn thế nữa, hoạt động xuất khẩu thúc đẩy đơn vị đổi mới trang thiết bị công nghệ hiện đại. Doanh nghiệp liên tục cải tiến quy trình quản lý chất lượng theo chuẩn mực quốc tế như ISO và WRAP. Khách hàng nước ngoài đặt ra những yêu cầu khắt khe về kỹ thuật và trách nhiệm xã hội. Việc vượt qua các tiêu chuẩn này nâng cao uy tín thương hiệu trên trường quốc tế. Hoạt động ngoại thương tạo tiền đề vững chắc cho sự mở rộng thị phần trong tương lai dài hạn.

II. Thực trạng quy trình xuất khẩu hàng may mặc tại Dệt May Huế

Khảo sát thực tế giai đoạn 2020-2022 phản ánh nhiều kết quả tích cực cùng những nút thắt trong khâu xuất khẩu. Dệt May Huế áp dụng phương thức xuất khẩu đa dạng, chủ yếu gồm gia công và FOB. Mỗi phương thức đòi hỏi một quy trình xử lý thủ tục riêng biệt. Quy trình cơ bản bao gồm đàm phán hợp đồng, xin giấy chứng nhận xuất xứ (C/O), khai báo hải quan điện tử qua hệ thống VNACCS/VCIS và bàn giao hàng cho hãng tàu. Tuy nhiên, doanh nghiệp còn đối mặt với một số khó khăn nội tại và ngoại cảnh. Chi phí cước vận tải biển biến động mạnh gây áp lực lớn lên biên lợi nhuận. Sự phối hợp trao đổi dữ liệu giữa bộ phận hiện trường và bộ phận chứng từ đôi lúc thiếu tính đồng bộ. Tình trạng phân luồng hải quan như luồng vàng và luồng đỏ phát sinh kiểm tra hồ sơ giấy hoặc kiểm hóa thực tế. Điều này kéo dài thời gian thông quan tại cảng Đà Nẵng hoặc cảng Chân Mây. Ngoài ra, cơ cấu nhân lực có sự chuyển dịch khi tỷ lệ lao động phổ thông còn chiếm đa số, đòi hỏi đào tạo nâng cao nghiệp vụ logistics chuyên sâu.

2.1. Phân tích các bước tác nghiệp thực tế

Các bước thực hiện thủ tục xuất khẩu may mặc bắt đầu từ ký kết hợp đồng ngoại thương. Tiếp theo, phòng xuất nhập khẩu theo dõi tiến độ sản xuất tại nhà máy may. Khi có kế hoạch hoàn thành, nhân viên liên hệ đơn vị vận tải để đặt chỗ tàu hoặc máy bay. Bộ chứng từ xuất khẩu bao gồm hóa đơn thương mại, phiếu đóng gói và chứng nhận xuất xứ hàng hóa. Tiếp theo, nhân viên thực hiện truyền tờ khai điện tử qua phần mềm hải quan chuyên dụng. Sau khi nhận thông báo phân luồng, hàng được vận chuyển ra cảng cửa khẩu. Bộ phận hiện trường phối hợp cùng chi cục hải quan thực hiện thủ tục thanh lý container và bấm seal. Toàn bộ khâu tác nghiệp yêu cầu tính tỉ mỉ và ăn khớp tuyệt đối về mặt thời gian.

2.2. Điểm nghẽn chứng từ và rủi ro kiểm hóa

Một trong những rủi ro thường gặp là sự không nhất quán giữa các loại chứng từ xuất khẩu. Lỗi chênh lệch số lượng thùng hàng, mã HS hoặc trọng lượng tịnh giữa packing list và hóa đơn thương mại gây khó khăn khi thông quan. Nếu hệ thống phân vào luồng đỏ, thời gian kiểm hóa thực tế tại cảng kéo dài từ một đến hai ngày. Doanh nghiệp phải chịu thêm chi phí nâng hạ container, bốc dỡ và lưu bãi. Sự chậm trễ này dẫn tới nguy cơ trễ hạn giao hàng ghi trong thư tín dụng (L/C). Ngoài ra, những thay đổi đột ngột về lịch trình tàu biển khiến phòng nghiệp vụ phải hủy tờ khai hoặc xin điều chỉnh thông tin hải quan. Những sự cố này trực tiếp làm tăng chi phí quản lý hành chính của công ty.

III. Giải pháp tối ưu xuất khẩu hàng may mặc tại Dệt May Huế

Để khắc phục triệt để các rào cản, Dệt May Huế cần triển khai đồng bộ các giải pháp công nghệ và quản trị. Việc ứng dụng chuyển đổi số vào khâu lập chứng từ giúp giảm thiểu sai sót do thao tác thủ công. Công ty nên đẩy mạnh việc sử dụng hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp (ERP) kết nối dữ liệu từ xưởng may đến bộ phận giao nhận ngoại thương. Điều này bảo đảm số liệu về đóng gói, cân nặng và chủng loại sản phẩm đồng nhất trên mọi văn bản. Mặt khác, đơn vị cần chủ động mở rộng quan hệ hợp tác với các hãng tàu và công ty giao nhận quốc tế uy tín. Việc thương lượng hợp đồng vận chuyển dài hạn giúp giữ giá cước ổn định. Doanh nghiệp cần thành lập tổ chuyên trách về xuất xứ hàng hóa nhằm tận dụng tối đa ưu đãi từ các hiệp định thương mại tự do. Việc kiểm soát trước hồ sơ xuất xứ loại bỏ nguy cơ bị cơ quan hải quan từ chối cấp C/O. Những biện pháp cải tiến quy trình này tạo lợi thế cạnh tranh vượt bậc cho thương hiệu Dệt May Huế.

3.1. Số hóa quy trình chứng từ và khai báo hải quan

Chuyển đổi số là chìa khóa then chốt để rút ngắn thời gian xử lý thủ tục xuất khẩu. Dệt May Huế cần nâng cấp phần mềm khai báo hải quan điện tử và tích hợp chữ ký số tập trung. Bộ phận nghiệp vụ thực hiện lập hóa đơn thương mại điện tử và phiếu đóng gói tự động hóa từ hệ thống kho. Quá trình kiểm tra chéo dữ liệu diễn ra hoàn toàn trên nền tảng kỹ thuật số. Cách làm này triệt tiêu tình trạng sai lệch thông tin giữa tờ khai và hàng hóa thực tế. Đồng thời, việc ứng dụng dịch vụ công trực tuyến cấp độ 4 hỗ trợ xin cấp chứng nhận xuất xứ điện tử (e-C/O) nhanh chóng. Doanh nghiệp tiết kiệm được nhiều giờ công di chuyển và in ấn tài liệu giấy.

3.2. Nâng cao năng lực nhân sự và quản trị logistics

Nhân tố con người giữ vai trò trung tâm trong sự vận hành trơn tru của quy trình xuất khẩu. Dệt May Huế cần tổ chức thường xuyên các khóa đào tạo chuyên sâu về Incoterms 2020 và luật hải quan quốc tế. Nhân viên phụ trách xuất nhập khẩu phải làm chủ các kỹ năng tra cứu mã HS và giải quyết tranh chấp ngoại thương. Ngoài ra, công ty nên xây dựng mối quan hệ liên kết chiến lược với các đơn vị giao nhận logistics uy tín. Sự hợp tác này giúp đơn vị chủ động đặt chỗ trước các mùa cao điểm vận tải biển. Khi mạng lưới vận tải thông suốt, tình trạng ứ đọng container tại các cảng trung chuyển được kiểm soát hiệu quả. Chi phí logistics tổng thể của doanh nghiệp nhờ đó giảm xuống đáng kể.

IV. Ứng dụng thực tiễn xuất khẩu hàng may mặc tại Dệt May Huế

Quy trình xuất khẩu hàng may mặc giữ vai trò sống còn trong chiến lược tăng trưởng của Dệt May Huế. Việc áp dụng bài bản các thủ tục hải quan giúp hàng dệt may lưu thông nhanh chóng qua biên giới. Khi thủ tục xuất nhập khẩu được hoàn thiện, doanh nghiệp không chỉ tiết kiệm ngân sách vận hành mà còn gia tăng năng lực cạnh tranh quốc tế. Các thị trường nhập khẩu đòi hỏi sự chính xác cao về hồ sơ truy xuất nguồn gốc nguyên phụ liệu. Nhờ kiểm soát tốt quy trình từ khâu đàm phán đến thông quan cảng biển, công ty duy trì vững chắc quan hệ với nhiều đối tác chiến lược tại Mỹ và Nhật Bản. Trong bối cảnh thương mại quốc tế nhiều biến động, tính linh hoạt và chủ động của chuỗi thủ tục logistics là bệ đỡ cho sự ổn định sản xuất. Doanh nghiệp cần tiếp tục chuẩn hóa quy trình công việc theo các thông lệ quốc tế hiện đại. Định hướng này mở ra cơ hội mở rộng thị phần xuất khẩu và tạo giá trị gia tăng bền vững cho ngành may mặc Việt Nam.

4.1. Bài học kinh nghiệm cho doanh nghiệp dệt may

Thực tiễn từ Dệt May Huế mang lại nhiều bài học giá trị cho các doanh nghiệp dệt may tại Việt Nam. Doanh nghiệp cần đặc biệt chú trọng việc chuẩn bị bộ chứng từ xuất khẩu đầy đủ và chuẩn xác. Sự chuẩn hóa này ngăn chặn triệt để các rủi ro phát sinh khi hải quan kiểm tra hồ sơ. Bên cạnh đó, việc chủ động cập nhật các quy định về quy tắc xuất xứ giúp tận dụng tối đa ưu đãi từ hiệp định thương mại tự do. Việc đầu tư vào công nghệ thông tin và chuyển đổi số chứng từ cần được coi là chiến lược lâu dài. Tính chuyên nghiệp trong khâu thủ tục là yếu tố sống còn để giữ vững niềm tin của các nhà mua hàng quốc tế.

4.2. Định hướng mở rộng thị trường và chuỗi giá trị

Bước tiếp theo của doanh nghiệp là nâng cấp chuỗi giá trị từ gia công đơn thuần sang sản xuất FOB và ODM. Việc làm chủ toàn diện quy trình cung ứng từ nguyên liệu đến thủ tục xuất khẩu tạo ra biên lợi nhuận cao hơn. Doanh nghiệp cần tích cực tìm kiếm thị trường mới tại khu vực Nam Mỹ và Australia. Sự đa dạng hóa đối tác giúp giảm thiểu rủi ro khi thị trường truyền thống suy giảm nhu cầu. Đồng thời, việc đáp ứng các tiêu chuẩn xanh và trách nhiệm môi trường là điều kiện tiên quyết khi thông quan sang châu Âu. Dệt May Huế tiếp tục khẳng định vị thế đơn vị xuất khẩu tiêu biểu thông qua sự chủ động thích ứng và cải tiến liên tục quy trình tác nghiệp ngoại thương.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế, hoạt động xuất nhập khẩu giữ vị trí then chốt đối với sự tăng trưởng kinh tế của Việt Nam. Theo số liệu được tác giả trích dẫn từ Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam (2021), tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của cả nước đã vượt mốc 500 tỷ USD vào năm 2019 và đạt hơn 545 tỷ USD vào năm 2020, duy trì tốc độ tăng trưởng xuất khẩu bình quân 11,9%/năm trong giai đoạn 2016–2020. Trong cơ cấu hàng xuất khẩu, dệt may là ngành kinh tế mũi nhọn, đạt kim ngạch khoảng 35 tỷ USD vào năm 2020, đưa Việt Nam lên vị trí thứ hai thế giới về xuất khẩu dệt may (theo Tập đoàn Dệt may Việt Nam, 2021). Xét riêng phân khúc hàng may mặc, Việt Nam đứng thứ tư thế giới sau Trung Quốc, Liên minh châu Âu (EU) và Bangladesh, chiếm tỷ trọng 7,05% thị phần toàn cầu vào năm 2020, hiện diện tại hơn 200 quốc gia và vùng lãnh thổ so với 150 thị trường của năm 2016 (theo Bộ Công Thương, 2021).

Công ty Cổ phần Dệt May Huế (Huegatex) là doanh nghiệp thành viên của Tập đoàn Dệt May Việt Nam (Vinatex), hoạt động khép kín từ sản xuất, kinh doanh đến xuất nhập khẩu sợi, vải dệt kim, hàng may mặc, nguyên phụ liệu và thiết bị chuyên ngành. Doanh thu thường niên của doanh nghiệp đạt gần 1.800 tỷ đồng, trong đó tỷ trọng xuất khẩu chiếm trên 70%. Với hệ thống cơ sở hạ tầng gồm các nhà máy sợi, nhà máy dệt nhuộm và 5 nhà máy may, công ty đóng góp đáng kể vào kim ngạch xuất khẩu dệt may của khu vực miền Trung và cả nước. Trước những biến động phức tạp của thị trường dệt may quốc tế giai đoạn hậu đại dịch COVID-19 và căng thẳng địa chính trị năm 2022, việc chuẩn hóa, đánh giá và hoàn thiện quy trình thực hiện thủ tục xuất khẩu là yêu cầu cấp thiết để giảm thiểu rủi ro pháp lý, tối ưu hóa thời gian giao dịch và bảo đảm tính bền vững trong chuỗi cung ứng.

Khóa luận xác định mục tiêu chung là tìm hiểu quy trình thực hiện thủ tục xuất khẩu của Công ty Cổ phần Dệt May Huế, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm cải tiến quy trình thực hiện thủ tục xuất khẩu hàng may mặc tại doanh nghiệp. Để hoàn thành mục tiêu chung, tác giả thiết lập ba nhiệm vụ/mục tiêu nghiên cứu cụ thể được đánh số như sau:

1. Hệ thống hóa những vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến hoạt động xuất khẩu và quy trình thực hiện thủ tục xuất khẩu hàng hóa tại doanh nghiệp.
2. Phân tích và đánh giá quy trình thủ tục xuất khẩu hàng may mặc tại Công ty Cổ phần Dệt May Huế.
3. Đề xuất một số giải pháp nhằm cải tiến quy trình thủ tục xuất khẩu hàng may mặc tại Công ty Cổ phần Dệt May Huế trong thời gian tới.

Về đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Quy trình thực hiện thủ tục xuất khẩu hàng may mặc tại Công ty Cổ phần Dệt May Huế.
• Phạm vi không gian: Công ty Cổ phần Dệt May Huế (địa chỉ: số 122 Dương Thiệu Tước, phường Thủy Dương, thị xã Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế).
• Phạm vi thời gian: Giai đoạn 3 năm, từ năm 2020 đến năm 2022.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng nền tảng lý luận dựa trên các quy định pháp luật hiện hành và các quy tắc thương mại quốc tế:

• Khái niệm xuất khẩu căn cứ theo Điều 28 Luật Thương mại Việt Nam năm 2005: "Xuất khẩu là việc hàng hóa được đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc đưa vào các khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật".
• Hệ thống hóa 7 hình thức xuất khẩu chủ yếu: Xuất khẩu trực tiếp; Xuất khẩu gián tiếp (ủy thác xuất khẩu); Gia công hàng xuất khẩu; Xuất khẩu tại chỗ; Buôn bán đối lưu; Xuất khẩu theo nghị định thư ký kết giữa các Chính phủ; Tạm xuất tái nhập, tạm nhập tái xuất.
• Hệ thống quy định quản lý chuyên ngành: Nghị định 187 của Chính phủ về quy định chi tiết thi hành Luật Thương mại đối với hoạt động mua bán hàng hóa quốc tế và các hoạt động đại lý mua, bán, gia công, quá cảnh hàng hóa với nước ngoài; các văn bản hướng dẫn về thủ tục hải quan trên Hệ thống thông quan tự động VNACCS.
• Các chuẩn mực thương mại và thanh toán quốc tế: Quy tắc thương mại quốc tế Incoterms 2020 (tập trung vào các điều kiện giao hàng FOB, CIF, CFR); Quy tắc thực hành thống nhất về tín dụng chứng từ UCP 600 áp dụng trong phương thức thanh toán thư tín dụng (L/C) và phương thức chuyển tiền bằng điện (T/T).
• Khung quy trình nghiệp vụ: Mô hình quy trình thực hiện thủ tục xuất khẩu hàng hóa chuẩn gồm 10 bước trích từ Bài giảng Logistics Quốc tế của TS. Hà Minh Hiếu (Trường Đại học Tài chính – Marketing).

Phương pháp nghiên cứu được triển khai kết hợp giữa nghiên cứu tài liệu, phân tích dữ liệu thứ cấp và tham vấn chuyên gia:

• Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Thu thập và tổng hợp thông tin khoa học từ giáo trình kinh tế quốc tế, luận văn thạc sĩ, khóa luận tốt nghiệp lưu trữ tại thư viện số các trường đại học khối kinh tế, các văn bản quy phạm pháp luật, nghị định, thông tư của các bộ ngành.
• Phương pháp thu thập và phân tích dữ liệu thứ cấp:
  • Dữ liệu nội bộ: Được thu thập qua 3 bước (Xác định dữ liệu cần thiết; Khai thác dữ liệu tại các phòng ban của Công ty Cổ phần Dệt May Huế gồm Phòng Xuất Nhập Khẩu, Phòng Kế toán - Tài chính, Phòng Kinh doanh; Tập hợp và xử lý dữ liệu). Dữ liệu bao gồm các bộ chứng từ xuất khẩu thực tế, sơ đồ tổ chức, báo cáo thường niên, báo cáo tài chính và kết quả sản xuất kinh doanh giai đoạn 2020–2022.
  • Dữ liệu bên ngoài: Số liệu thống kê từ Tổng cục Thống kê, Báo cáo Xuất nhập khẩu của Bộ Công Thương và Tập đoàn Dệt May Việt Nam (Vinatex).
  • Kỹ thuật phân tích: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả nhằm lượng hóa các chỉ tiêu về lao động, tài chính, kim ngạch; phương pháp đánh giá so sánh đối chiếu giữa lý luận quy trình và thực tế vận hành tại công ty.
• Phương pháp chuyên gia, chuyên khảo: Tác giả tiến hành trao đổi nghiệp vụ, phỏng vấn sâu với các cán bộ quản lý và chuyên viên trực tiếp điều hành tại đơn vị thực tập, cụ thể là ông Phạm Hồng Sơn (Trưởng phòng Xuất Nhập Khẩu), bà Hồ Thị Diễm Trân (Phó phòng Xuất Nhập Khẩu), các chuyên viên nghiệp vụ Phòng Xuất Nhập Khẩu cùng ý kiến định hướng học thuật từ người hướng dẫn khoa học là TS. Nguyễn Lê Hiệp.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về quy trình xuất khẩu hàng hóa may mặc

Chương này tổng kết cơ sở lý luận về vai trò của xuất khẩu đối với nền kinh tế (tăng trưởng kinh tế, nâng cao chất lượng sản phẩm, chuyển dịch cơ cấu kinh tế hướng ngoại, giải quyết việc làm, mở rộng quan hệ quốc tế) và đối với doanh nghiệp (tăng lợi nhuận, đổi mới công nghệ, nâng cao giá trị thương hiệu). Ý nghĩa của việc hoàn thiện quy trình thủ tục xuất khẩu được phân tích toàn diện trên các khía cạnh: nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế, mở rộng thị trường, gia tăng đóng góp ngân sách, thúc đẩy hiện đại hóa kỹ thuật và ổn định tài chính doanh nghiệp.

Khung quy trình thực hiện thủ tục xuất khẩu hàng hóa 10 bước chuẩn theo giáo trình logistics được làm rõ:

1. Đàm phán và ký kết hợp đồng ngoại thương.
2. Xin giấy phép xuất khẩu (đối với hàng hóa thuộc danh mục quản lý chuyên ngành theo Nghị định 187).
3. Đặt booking và lấy container rỗng (thực hiện qua hãng tàu hoặc công ty giao nhận vận tải - FWD).
4. Chuẩn bị hàng xuất và kiểm tra hàng xuất.
5. Đóng gói hàng hóa và ghi ký hiệu chuyên chở (shipping mark).
6. Mua bảo hiểm lô hàng (đặc biệt đối với điều kiện CIF hoặc tư vấn cho người mua trong điều kiện FOB/CFR).
7. Làm thủ tục hải quan (khai báo tờ khai hải quan điện tử qua hệ thống VNACCS).
8. Giao hàng cho tàu (hoàn tất trước thời điểm Closing Time, xác nhận Phiếu cân container VGM, nhận vận đơn B/L hoặc chứng từ giao nhận FCR).
9. Làm thủ tục thanh toán (chuẩn bị bộ chứng từ thanh toán gồm Hóa đơn thương mại - Commercial Invoice, Phiếu đóng gói - Packing List, Vận đơn đường biển - B/L, Giấy chứng nhận xuất xứ - C/O, Chứng thư khử trùng).
10. Gửi chứng từ cho đối tác nước ngoài.

Phần thực tiễn phân tích bức tranh vĩ mô của ngành dệt may Việt Nam và thế giới giai đoạn 2020–2022. Theo tổng hợp Báo cáo Xuất nhập khẩu (2020–2022), kim ngạch xuất khẩu hàng may mặc của Việt Nam tăng liên tục từ 29.810 triệu USD (năm 2020) lên 32.753 triệu USD (năm 2021) và đạt 37.567 triệu USD (năm 2022), tương ứng mức tăng 7.757 triệu USD (tăng khoảng 26%) sau 2 năm. Ngành ghi nhận 10 thương hiệu đạt Thương hiệu quốc gia năm 2022 như Viettien, Merriman, Mattana & Novelty, An Phước, May10, Thái Tuấn, Mollis... Tuy nhiên, thị trường năm 2022 chịu áp lực lớn từ lạm phát toàn cầu (8,8%), tăng trưởng GDP thế giới giảm còn 3,4%, xung đột Nga – Ukraine đẩy giá năng lượng và nguyên liệu tăng cao. Trong 6 tháng cuối năm 2022, sức mua thế giới sụt giảm mạnh, số lượng đơn đặt hàng quý IV/2022 giảm tới 30%, cá biệt có doanh nghiệp giảm tới 70% đơn hàng tại thị trường EU. Khóa luận cung cấp số liệu đối sánh xuất khẩu dệt may của các đối thủ cạnh tranh năm 2022: Trung Quốc đạt 323 tỷ USD (tăng 2,6%; dệt đạt 148 tỷ USD, may mặc đạt 175 tỷ USD); Bangladesh đạt 45,7 tỷ USD (tăng gần 26%); Ấn Độ đạt 37,6 tỷ USD (giảm 4,3%).

Chương 2: Phân tích, đánh giá quy trình thực hiện thủ tục xuất khẩu hàng hóa may mặc tại Công ty Cổ phần Dệt may Huế

Tác giả giới thiệu tổng quan về Công ty Cổ phần Dệt May Huế (tiền thân là Nhà máy Sợi Huế thành lập ngày 26/03/1988, chuyển đổi thành công ty cổ phần năm 2004). Cơ cấu sản xuất bao gồm 3 khối nhà máy chính:

• Nhà máy Sợi: Diện tích 19.500 m², trang bị 46.000 cọc sợi nhập khẩu từ Đức, Thụy Sĩ, Nhật Bản; năng lực sản xuất trên 10.000 tấn sợi/năm (sợi CVC, TC, Cotton chải thô và chải kỹ).
• Nhà máy Dệt – Nhuộm: Diện tích 4.500 m² với dây chuyền thiết bị từ EU, Đài Loan; năng lực trên 1.500 tấn vải/năm (vải Filament, TC, Cotton).
• Khối Nhà máy May: Quy mô hơn 40.000 m², gồm 5 nhà máy với 80 chuyền may và hơn 4.000 công nhân, năng lực sản xuất 30 triệu sản phẩm/năm. Địa bàn phân bố gồm 3 nhà máy tại Hương Thủy (48 chuyền may), 1 nhà máy tại Phú Đa - Phú Vang (16 chuyền may) và 1 nhà máy tại Lệ Thủy - Quảng Bình (16 chuyền may). Các sản phẩm thời trang xuất khẩu gia công cho các nhãn hàng quốc tế: Callaway, Grand Slam, Liquid Yacht, Original Penguin Golf, PGA Tour, Round Tree & Yorke, NickLaus, Costco, All in motion, Starts Above, Goodfellow&Co, Cat & Jack, Wondershop, Colsie, Tommy Hilfiger, Nine West, Zara, Abercrombie & Fitch.

Về cơ cấu tổ chức, công ty áp dụng mô hình quản trị trực tuyến - chức năng, quyền quyết định tập trung vào Tổng Giám đốc, hỗ trợ trực tiếp bởi Giám đốc Điều hành Sản xuất và các phòng ban chuyên môn (Phòng Tài chính Kế toán, Phòng Hành chính Nhân sự, Phòng Kinh doanh, Phòng Kỹ thuật, Phòng Quản lý Chất lượng và các Ban điều hành nhà máy).

Bảng số liệu phản ánh cơ cấu và biến động lao động của Huegatex giai đoạn 2020–2022:

Tiêu chí phân loại	Năm 2020 (Người)	Tỷ trọng 2020 (%)	Năm 2021 (Người)	Tỷ trọng 2021 (%)	Năm 2022 (Người)	Tỷ trọng 2022 (%)	Biến động 2021/2020 (Người)	Tốc độ tăng 2021/2020 (%)	Biến động 2022/2021 (Người)	Tốc độ tăng 2022/2021 (%)
Tổng số lao động	4.926	100,00	4.939	100,00	4.732	100,00	13	100,26	(207)	95,81
1. Theo giới tính
- Nam	1.357	27,55	1.433	29,01	1.368	28,91	76	105,60	(65)	95,46
- Nữ	3.569	72,45	3.506	70,99	3.364	71,09	(63)	98,23	(142)	95,95
2. Theo tính chất
- Trực tiếp	4.567	92,71	4.643	94,01	4.401	93,01	76	101,66	(242)	94,79
- Gián tiếp	359	7,29	296	5,99	331	6,99	(63)	82,45	35	111,82
3. Theo trình độ
- Đại học & trên ĐH	286	5,81	289	5,85	289	6,11	3	101,05	0	100,00
- Cao đẳng, trung cấp	158	3,21	155	3,14	91	1,92	(3)	98,10	(64)	58,71
- Lao động phổ thông	4.482	90,98	4.495	91,01	4.352	91,97	13	100,29	(143)	96,82

(Nguồn: Trích dẫn Báo cáo thường niên Công ty Cổ phần Dệt May Huế 2020–2022 trong khóa luận)

Phân tích số liệu cho thấy lao động nữ luôn chiếm trên 70% tổng nhân sự do đặc thù ngành may cần sự khéo léo. Năm 2021, nhờ duy trì sản xuất khẩu trang phòng dịch, nhân sự tăng nhẹ 13 người. Sang năm 2022, khủng hoảng thị trường khiến đơn hàng giảm, công ty phải cắt giảm chi phí, quy mô nhân sự giảm 207 người (lao động trực tiếp giảm 242 người, lao động nữ giảm 142 người). Trình độ nhân sự tập trung chủ yếu ở nhóm lao động phổ thông (khoảng 91–92%), trình độ đại học giữ ổn định ở mức 289 người nhưng tỷ trọng tăng dần lên 6,11% vào năm 2022.

Phần phân tích quy trình xuất khẩu tại công ty tập trung vào việc lập, xử lý và lưu chuyển bộ chứng từ thực tế: Giấy chứng nhận của người giao nhận (FCR mặt trước và mặt sau), truyền dữ liệu hải quan điện tử VNACCS, xác nhận khối lượng toàn bộ container và hàng hóa (VGM), danh sách container đóng hàng, và xin cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) theo từng form ưu đãi FTA.

Chương 3: Giải pháp cải tiến quy trình thực hiện thủ tục xuất khẩu hàng may mặc tại Công ty Cổ phần Dệt may Huế

Tác giả phân tích các yếu tố môi trường tác động đến hoạt động xuất khẩu của công ty:

• Môi trường vĩ mô: Áp lực lạm phát thế giới, rào cản kỹ thuật khắt khe từ các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới đòi hỏi quy tắc xuất xứ nghiêm ngặt (truy xuất nguồn gốc từ bông, sợi trở đi), tiêu chuẩn "xanh hóa" ngành dệt may và tình trạng suy giảm đơn hàng cuối năm 2022.
• Môi trường nội bộ: Điểm mạnh về quy mô cơ sở vật chất, hệ thống máy móc khép kín nhưng còn hạn chế trong ứng dụng công nghệ xử lý chứng từ và dữ liệu logistics, quy trình đối chiếu thông tin giữa kho và bộ phận chứng từ xuất nhập khẩu còn thủ công.

Nhóm giải pháp được tác giả đề xuất:

• Cải tiến quy trình lập và quản lý chứng từ thương mại: Học hỏi mô hình thực tiễn tại các doanh nghiệp FDI cùng ngành trên địa bàn, cụ thể là Công ty TNHH HanesBrands Việt Nam Huế:
  • Ứng dụng kỹ thuật Query và Pivot Table trong Microsoft Excel để bóc tách, xử lý dữ liệu đơn hàng và xuất Hóa đơn thương mại (Commercial Invoice) tự động, hạn chế sai sót số liệu thủ công.
  • Áp dụng phần mềm quản lý vận hành kho Anet nhằm liên thông dữ liệu đóng gói, đồng bộ hóa thông tin hàng xuất và cho phép tải tự động Commercial Invoice từ hệ thống kho sang bộ phận xuất nhập khẩu.
• Nâng cao năng lực chuyên môn của đội ngũ nhân viên xuất nhập khẩu trong việc kiểm soát closing time, khai báo VGM chính xác và cập nhật các quy định mới về phân luồng tờ khai hải quan VNACCS.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đạt được các kết quả cụ thể dựa trên số liệu thực chứng tại doanh nghiệp:

• Hệ thống hóa toàn bộ chuỗi chứng từ và các bước luân chuyển thông tin trong quy trình xuất khẩu hàng may mặc thực tế tại Công ty Cổ phần Dệt May Huế, gắn liền với các chứng từ phát sinh thực tế như FCR, B/L, C/O, VGM và tờ khai VNACCS.
• Phản ánh trung thực thực trạng biến động lao động giai đoạn 2020–2022 với quy mô giảm từ 4.939 người (năm 2021) xuống 4.732 người (năm 2022), chỉ ra nguyên nhân sụt giảm đơn hàng do tác động kép của lạm phát toàn cầu và xung đột chính trị.
• Đóng góp giải pháp mang tính ứng dụng cao khi đối sánh trực tiếp với mô hình quản trị chứng từ của Công ty TNHH HanesBrands Việt Nam Huế, đưa ra giải pháp kỹ thuật cụ thể (Query, Pivot Table, phần mềm Anet) để giải quyết điểm nghẽn thời gian trong khâu lập hóa đơn và quản lý kho hàng may mặc xuất khẩu.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Khóa luận chỉ giới hạn phạm vi nghiên cứu trong mốc thời gian 3 năm (2020–2022) tại một đơn vị cụ thể là Công ty Cổ phần Dệt May Huế; các số liệu tài chính chuyên sâu và kết quả kinh doanh chi tiết của năm 2022 chưa được khai thác toàn diện do tính bảo mật nội bộ của doanh nghiệp.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu quy trình xuất khẩu trong giai đoạn phục hồi kinh tế 2023–2025; đánh giá sâu hơn tác động của các tiêu chuẩn xanh và trách nhiệm xã hội (ESG) trong quy trình thông quan hàng dệt may sang thị trường Hoa Kỳ và EU; khảo sát khả năng tích hợp hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp (ERP) toàn diện cho quy trình logistics xuất khẩu.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên chuyên ngành Kinh tế quốc tế, Thương mại quốc tế, Quản trị Logistics và Chuỗi cung ứng trong việc tìm hiểu thực tế nghiệp vụ lập bộ chứng từ xuất khẩu, khai báo hải quan và quy trình giao nhận container hàng dệt may.
• Cán bộ nhân viên nghiệp vụ xuất nhập khẩu tại các doanh nghiệp sản xuất - gia công may mặc có quy mô vừa và lớn, đặc biệt là kinh nghiệm xử lý các biểu mẫu chứng từ quốc tế (FCR, VGM, C/O) và bài học kinh nghiệm ứng dụng công cụ dữ liệu bóc tách hóa đơn thương mại.
• Phần đáng tham khảo nhất của công trình là nội dung phân tích thực trạng chứng từ tại Chương 2 và giải pháp đối sánh công nghệ bóc tách hóa đơn (Query, Pivot Table, phần mềm Anet) tại Chương 3.

Câu hỏi thường gặp

1. Năng lực sản xuất của 3 khối nhà máy tại Công ty Cổ phần Dệt May Huế được tác giả ghi nhận cụ thể như thế nào?

Theo số liệu công bố tại Chương 2, năng lực sản xuất của Huegatex gồm: Nhà máy Sợi đạt sản lượng trên 10.000 tấn sợi/năm với 46.000 cọc sợi; Nhà máy Dệt – Nhuộm đạt hơn 1.500 tấn vải các loại/năm; Khối 5 Nhà máy May (80 chuyền may) đạt công suất 30 triệu sản phẩm may mặc/năm.

2. Biến động nhân sự của Huegatex trong năm 2022 diễn biến ra sao và nguyên nhân do đâu?

Năm 2022, tổng số lao động công ty giảm 207 người (từ 4.939 người xuống còn 4.732 người, tương ứng giảm 4,19%). Nguyên nhân bắt nguồn từ suy thoái kinh tế toàn cầu, lạm phát cao và khủng hoảng năng lượng do xung đột Nga – Ukraine khiến sức mua giảm mạnh, đơn đặt hàng quý IV/2022 sụt giảm tới 30%, buộc công ty phải thu hẹp quy mô sản xuất và tinh giảm nhân sự.

3. Tác giả đã tham chiếu mô hình thực tế nào để đề xuất giải pháp cải tiến quy trình xử lý chứng từ xuất khẩu tại Huegatex?

Tác giả tham chiếu mô hình quản lý thực tiễn tại Công ty TNHH HanesBrands Việt Nam Huế, cụ thể là giải pháp sử dụng công cụ Query kết hợp Pivot Table trên Excel để bóc tách Commercial Invoice và ứng dụng phần mềm Anet trong quản lý kho nhằm tự động hóa quá trình xuất hóa đơn thương mại.

4. Kim ngạch xuất khẩu hàng may mặc của Việt Nam giai đoạn 2020–2022 tăng trưởng như thế nào theo dữ liệu của khóa luận?

Theo biểu đồ 1.1 trong khóa luận, kim ngạch xuất khẩu hàng may mặc Việt Nam liên tục tăng từ 29.810 triệu USD (năm 2020) lên 32.753 triệu USD (năm 2021) và đạt 37.567 triệu USD (năm 2022), tổng mức tăng trưởng đạt khoảng 26% sau 2 năm.

5. Khóa luận sử dụng khung quy trình xuất khẩu chuẩn gồm mấy bước và trích dẫn từ nguồn nào?

Khóa luận sử dụng khung quy trình xuất khẩu hàng hóa chuẩn gồm 10 bước trích dẫn từ Bài giảng Logistics Quốc tế của TS. Hà Minh Hiếu (Trường Đại học Tài chính – Marketing), bao gồm từ khâu đàm phán hợp đồng, xin giấy phép, booking vỏ container, đóng hàng, bảo hiểm, hải quan VNACCS, giao hàng cho tàu đến thanh toán và gửi chứng từ.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Nguyễn Thị Phương Đông đã phản ánh toàn diện cơ sở lý thuyết và quy trình thực hiện thủ tục xuất khẩu hàng may mặc tại Công ty Cổ phần Dệt May Huế trong giai đoạn biến động 2020–2022. Công trình cung cấp số liệu thực tế về năng lực sản xuất, cơ cấu lao động và hệ thống hồ sơ chứng từ xuất khẩu điển hình của ngành dệt may miền Trung. Các giải pháp cải tiến được xây dựng dựa trên sự đối sánh nghiệp vụ với doanh nghiệp FDI trong cùng khu vực, mang lại giá trị thực tiễn cho công tác quản trị logistics và quy trình thông quan hàng dệt may xuất khẩu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về quy trình thực hiện thủ tục xuất khN u hàng hóa may mặc Chương 2: Phân tích, đánh giá quy trình thực hiện thủ tục xuất khN u hàng hóa may mặc tại Công ty Cổ phần Dệt may Huế Chương 3: Phân tích những cơ hội, thách thức, điểm mạnh, điểm yếu của công ty, từ đó đề xuất giải pháp nhằm cải tiến quy trình thực hiện thủ tục xuất khN u hàng hóa may mặc tại Công ty Cổ phần Dệt may Huế SVTH: guyễn Thị Phương Đông – Lớp K54 KTQT 5 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS guyễn Lê Hiệp PHẦ 2: ỘI DU G GHIÊ CỨU CHƯƠ G 1: CƠ SỞ LÝ LUẬ VÀ THỰC TIỄ VỀ QUY TRÌ H XUẤT KHẨU HÀ G HÓA MAY MẶC 1. Tổng quan về xuất kh†u * Khái niệm xuất kh†u Theo điều 28, Luật Thương mại Việt N am năm 2005 quy định rõ: “Xuất kh*u là việc hàng hóa được đưa ra khỏi lãnh thổ Việt am hoặc đưa vào các khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt am được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật” [12]. Xuất khN u hàng hoá là việc chuyển sản phN m từ một quốc gia đến một quốc gia khác để bán hoặc sử dụng. N ó được thực hiện bởi các doanh nghiệp hoặc cá nhân có nhu cầu tiếp cận thị trường mới hoặc đưa sản phN m của họ đến thị trường quốc tế.

Quá trình xuất khN u hàng hoá bao gồm các giai đoạn như chuN n bị hàng, vận chuyển, đóng gói, thủ tục hải quan và giao hàng cho người nhận cuối cùng. Hoạt động xuất khN u hàng hoá đóng vai trò quan trọng trong lĩnh vực thương mại và đem lại lợi ích kinh tế đáng kể cho quốc gia. N ó không chỉ góp phần vào sự tăng trưởng kinh tế mà còn tạo ra cơ hội việc làm, thúc đN y mối quan hệ thương mại giữa các quốc gia và giúp đưa các sản phN m, dịch vụ ra thị trường toàn cầu. * Các hình thức xuất kh†u [7] - Xuất kh*u trực tiếp: Đây là hình thức mà hai bên thực hiện mua bán hàng hóa trực tiếp và ký kết hợp đồng ngoại thương với nhau.

Trong trường hợp này, người bán hàng xuất khN u sẽ tự chịu trách nhiệm về việc đàm phán, bán hàng, cũng như làm thủ tục hải quan. - Xuất kh*u gián tiếp (Xuất kh*u ủy thác): Loại hình này đòi hỏi bên bán hàng ký hợp đồng xuất khN u ủy thác với một đơn vị cung cấp dịch vụ xuất nhập khN u trong nước. Đơn vị này sau đó sẽ thực hiện ký kết hợp đồng xuất khN u và giao hàng với đối tác ở nước ngoài. Bên xuất khN u chỉ cần thanh toán chi phí ủy thác xuất khN u theo hợp đồng ký kết ban đầu.

- Gia công hàng xuất kh*u: Mô hình này phát triển mạnh mẽ trong thời gian gần đây tại Việt N am. Công ty hoặc doanh nghiệp nhận tư liệu sản xuất từ các công ty nước ngoài theo yêu cầu. SVTH: guyễn Thị Phương Đông – Lớp K54 KTQT 6 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS guyễn Lê Hiệp Hàng xuất khN u sau khi kiểm định chất lượng sẽ được vận chuyển theo chỉ định của bên nhập khN u. - Xuất kh*u tại chỗ: Công ty xuất khN u hàng hóa chỉ ký kết hợp đồng với bên mua hàng xuất khN u ở nước ngoài.

Công ty hoặc bên nhập khN u này sẽ chỉ định đơn vị vận chuyển tại lãnh thổ của bên bán để thực hiện các quy trình mua bán, xuất nhập hải quan còn lại.