Chương 1: Tổng quan nghiên cứu về quy trình thanh toán NK NVL. Chương 2: Lý luận chung về quy trình TTQT hàng NK của doanh nghiệp. Chương 3: Thực trạng quy trình thanh toán NK NVL từ thị trưởng Trung Quốc của CTCP Gốm mầu Hoàng Hà. Chương 4: Định hướng phát triển và đề xuất giải pháp hoàn thiện quy trình thanh toán NK NVL từ thị trường Trung Quốc của CTCP Gốm mầu Hoàng Hà.
SV: Ngô Thị Phượng 6 Khoa Thương mại Quốc tế Luan van GVHD: PGS.TS Doãn Kế Bôn Trường Đại học Thương Mại Chương 2: LÍ LUẬN CHUNG VỀ QUY TRÌNH THANH TOÁN HÀNG NHẬP KHẨU CỦA DOANH NGHIỆP 2. Tổng quan về thanh toán quốc tế 2. Khái niệm thanh toán quốc tế (TTQT) và thanh toán hàng nhập khẩu (NK) TTQT là việc thực hiện các nghĩa vụ chi trả và quyền hưởng lợi về tiền tệ phát sinh trên cơ sở phát sinh các hoạt động kinh tế và phi kinh tế giữa các tổ chức, cá nhân nước này với tổ chức, cá nhân nước khác, hay giữa một quốc gia với tổ chức quốc tế thông qua quan hệ giữa của ngân hàng của các nước liên quan. Thanh toán hàng NK Thanh toán hàng NK là một bộ phận của hoạt động TTQT, nó là việc thực hiện nghĩa vụ chi trả của nhà nhập khẩu cho nhà xuất khẩu thông qua ngân hàng, cho lượng hàng hóa mà nhà nhập khẩu đã hoặc sẽ nhập khẩu.
Đặc điểm và vai trò của thanh toán hàng nhập khẩu trong thanh toán quốc tế của doanh nghiệp 2. Đặc điểm Đồng tiền thanh toán là ngoại tệ đối với ít nhất một bên trong giao dịch. Hai chủ thể trong giao dịch mang hai quốc tịch khác nhau. Trong thanh toán hai bên thường lựa chọn đồng tiền của nước thứ ba có thể tự do chuyển đổi do tính ổn định và khả dụng của nó như: USD; EURO… Việc thanh toán nhập khẩu phải thông qua ngân hàng.
Với khoảng cách về địa lý thì việc thanh toán trực tiếp là không khả thi, đặc biệt việc thanh toán bằng tiền mặt sẽ gặp phải vô số rủi ro. Do vậy thanh toán hàng nhập khẩu thông qua ngân hàng là sự lựa chọn tối ưu. Thanh toán nhập khẩu phải tuân theo luật pháp của cả hai quốc gia XK, NK và các quy định thông lệ quốc tế. Hoạt động thanh toán hàng nhập khẩu chứa nhiều rủi ro.
Do khoảng cách địa lý nên các bên khó tìm hiểu về nhau, lại càng khó có thể giám sát các hoạt động của SV: Ngô Thị Phượng 7 Khoa Thương mại Quốc tế Luan van GVHD: PGS.TS Doãn Kế Bôn Trường Đại học Thương Mại đối tác. Nên nhà NK thanh toán rồi có thể không nhận được hàng nếu áp dụng phương thức thanh toán ít đảm bảo như ứng trước, đặt cọc. Hoạt động thanh toán hàng nhập khẩu thường không sử dụng tiền mặt mà sử dụng tiền tín dụng để đảm bảo tính an toàn và nhanh chóng trong thanh toán. Vai trò Đối với nền kinh tế quốc dân Thanh toán hàng NK giúp thúc đẩy NK, làm cho hoạt động này diễn ra nhanh chóng, tiện lợi hơn đáp ứng các yêu cầu về hàng hóa, máy móc thiết bị trong nước.
TTQT làm tăng khối lượng thanh toán không dùng tiền mặt trong nền kinh tế, giúp các quốc gia có thể thu hút lượng ngoại tệ đáng kể. TTQT là khâu quan trọng trong quá trình mua bán hàng hóa, dịch vụ giữa các tổ chức, cá nhân thuộc các quốc gia khác nhau. Làm tăng cường các mối quan hệ giao lưu kinh tế giữa các quốc gia. Điều này tạo thuận lợi cho việc giao lưu văn hóa, chính trị… giúp tăng cường vững mạnh khối đoàn kết toàn cầu về các mặt.
Đối với doanh nghiệp Thanh toán hàng NK là cầu nối giữa doanh nghiệp NK và doanh nghiệp XK. Quá trình thanh toán được đảm bảo thực hiện thì mới có sự chuyển dịch hàng hóa. Thanh toán hàng NK là thước đo, nhân tố ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Thanh toán hàng nhập khẩu được thực hiện tốt sẽ giải quyết được các vấn đề thanh toán tạo điều kiện mở rộng và phát triển hoạt động nhập khẩu cho các doanh nghiệp.
Thông qua hoạt động thanh toán người ta có thể đánh giá được khả năng tài chính, uy tín cũng như tiềm lực của mỗi đơn vị. Thanh toán hàng NK ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích các bên tham gia giao dịch, do đó nó cũng là một cách điều hòa lợi ích tốt nhất. Nó thực hiện trách nhiệm và nghĩa vụ của các bên tham gia thanh toán, trong đó bên NK có trách nhiệm và nghĩa vụ thanh toán đầy đủ, đúng hạn như quy định trong hợp đồng cho bên XK. Một số điều kiện thanh toán hàng nhập khẩu SV: Ngô Thị Phượng 8 Khoa Thương mại Quốc tế Luan van GVHD: PGS.TS Doãn Kế Bôn Trường Đại học Thương Mại 2.
Đồng tiền thanh toán Điều kiện về đồng tiền thanh toán là chỉ việc sử dụng đồng tiền nào để thanh toán trong các hợp đồng thương mại quốc tế (TMQT), đồng thời quy định cách xử lý khi giá trị đồng tiền đó bị biến động. Đồng tiền dùng vào việc thanh toán gọi là đồng tiền thanh toán (Monney of payment). Đồng tiền thanh toán có thể là đồng tiền của nước XK hoặc NK hoặc của nước thứ ba. Đồng tiền thanh toán có thể trùng hợp với đồng tiền tính giá (tức đồng tiền biểu thị giá cả) và cũng có thể không trùng hợp.
Vì lợi ích của mình người nhập khẩu thường muốn chọn đồng tiền thanh toán có khả năng mất giá cao, khó chuyển đổi ra vàng. Song việc sử dụng đồng tiền nào làm đồng tiền thanh toán trong các hợp đồng TMQT phụ thuộc vào nhiều yếu tố: - Thị trường thuộc về ai? - Vị trí đồng tiền đó trên thị trường thế giới. - Tập quán sử dụng đồng tiền thanh toán trên thế giới. Địa điểm thanh toán Khi quy định địa điểm thanh toán trong hợp đồng TMQT vì lợi ích của mình nên cả hai bên XK và NK đều muốn lấy nước mình làm địa điểm thanh toán: Đối với nhà NK khi trả tiền tại nước mình có thể đến ngày trả tiền mới phải chi tiền ra, đỡ bị đọng vốn.
Địa điểm trong TTQT có thể ở nước XK, NK hoặc ở một nước thứ ba. Nhưng trong thực tế việc xác định địa điểm thanh toán phụ thuộc quan trọng vào thế và lực của hai bên, ngoài ra còn có thể thấy nếu sử dụng đồng tiền của nước người XK hay nước người NK để thanh toán thì địa điểm thanh toán thường là ở nước có đồng tiền được sử dụng để thanh toán. Thời hạn thanh toán SV: Ngô Thị Phượng 9 Khoa Thương mại Quốc tế Luan van GVHD: PGS.TS Doãn Kế Bôn Trường Đại học Thương Mại Thời hạn thanh toán có quan hệ chặt chẽ với việc luân chuyển vốn, lợi tức, khả năng có thể tránh được những rủi ro biến động về tiền thanh toán, nên nó là vấn đề quan trọng và thường là sự thỏa thuận khó khăn trong giao dịch đàm phán ký kết hợp đồng. Về thời hạn thanh toán có ba cách quy định: - Trả tiền trước: Là việc người mua giao cho người bán toàn bộ hoặc một phần tiền hàng trước khi người bán đặt hàng hóa dưới quyền định đoạt của người mua hoặc trước khi người bán thực hiện đơn hàng của người mua.
- Trả tiền ngay: Là việc thanh toán vào trước lúc hoặc trong lúc người XK đặt chứng từ hàng hóa hoặc đặt bản thân hàng hóa dưới quyền định đoạt của người mua. - Trả tiền sau: Là việc người bán cung cấp cho người mua một khoản tín dụng theo sự thỏa thuận của hai bên. Quy trình thanh toán hàng NK 2. Quy trình thanh toán hàng NK bằng phương thức chuyển tiền Phương thức chuyển tiền (Transfer): Là phương thức thanh toán trong đó khách hàng (người trả tiền,người mua, người nhập khẩu…) yêu cầu ngân hàng của mình chuyển một số tiền nhất định cho người hưởng lợi (người bán, người XK, người cung cấp dịch vụ…) ở một địa điểm nhất định bằng phương thức chuyển tiền do khách hàng yêu cầu.
Đây là phương thức đơn giản, thủ tục nhanh chóng. Đối với phương thức này nhà NK chỉ nên chuyển tiền sau khi nhận xong hàng hoặc sau khi nhận bộ chứng từ. Các hình thức chuyển tiền: - Bằng thư: ( gọi là thư hối- Mail transfer- M/T): Ngân hàng chuyển tiền viết thư (có thể là lệnh trả tiền- Payment order, hoặc giấy báo ghi có Avis credit) ra lệnh cho ngân hàng đại lý ở nước ngoài trả tiền cho người nhận. - Bằng điện báo (gọi là điện hối- Telegraphic transfer- T/T): Ngân hàng chuyển điện ra lệnh cho ngân hàng đại lý ở nước ngoài trả tiền cho người nhận.
Ngoài ra, có SV: Ngô Thị Phượng 10 Khoa Thương mại Quốc tế Luan van GVHD: PGS.TS Doãn Kế Bôn Trường Đại học Thương Mại thể bằng phiếu ( D/T- Draft transfer). Hai hình thức trên khác nhau là: Chuyển tiền bằng điện thì nhanh hơn chuyển tiền bằng thư, nhưng chi phí chuyển tiền bằng điện lại cao hơn. Hiện nay, người ta chủ yếu sử dụng hình thức T/T. Quy trình thanh toán hàng NK bằng phương thức chuyển tiền: (1) Nhà XK giao hàng hóa và chứng từ cho nhà NK.
(2) Người NK sau khi nhận được bộ chứng từ do người XK chuyển đến tiến hành kiểm tra. Nếu phù hợp theo yêu cầu thỏa thuận đôi bên thì đi làm thủ tục chuyển tiền (bằng điê ̣n M/T hoă ̣c bằng thư T/T) gửi đến ngân hàng phục vụ của mình, để trả cho nhà XK. Nếu bô ̣ chứng từ không phù hợp thì từ chối nhâ ̣n chứng từ. (3) Ngân hàng chuyển tiền ra lê ̣nh ( bằng thư hoă ̣c điê ̣n báo) cho ngân hàng đại lý của mình ở nước ngoài để chuyển tiền cho nhà XK.
(4) Ngân hàng trả tiền thanh toán cho người thụ hưởng (nhà XK) và gửi giấy báo cho đơn vị đó. Hình thức thanh toán này chứa nhiều rủi ro, nên nó áp dụng khi hai bên mua bán là đối tác lâu năm của nhau, và thực sự tin tưởng nhau. Ưu và nhược điểm của phương thức T/T đối với nhà NK Ưu điểm: - Thủ tục đơn giản, quá trình thanh toán diễn ra mau lẹ. Thực tế nhiều trường hợp nhà NK sẽ không chuyển tiền cho nhà XK cho đến khi nhận đầy đủ hàng hóa, do vậy nhà NK có thể chiếm dụng vốn.
Nhược điểm: - Chi phí cao. - Nhà NK sẽ chịu rủi ro tiền đã chuyển nhưng hàng không giao đúng hạn, đúng chất lượng, số lượng. Quy trình thanh toán hàng NK bằng phương thức nhờ thu SV: Ngô Thị Phượng 11 Khoa Thương mại Quốc tế Luan van GVHD: PGS.