CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIEN VE QUAN LÝ TÀI CHÍNH THEO CƠ CHÉ TỰ CHỦ, TỰ CHỊU TRÁCH NHIỆM ĐÓI VỚI CÁC CƠ QUAN HANH CHÍNH NHÀ NƯỚC: 1.1 Khái niệm quản lý tài chính trong cơ quan hành chính nhà nước.1 Cơ quan hành chính nhà nước. Co quan Nhà nước là bộ phận cấu thành của bộ máy nhà nước, là tổ chức mang quyền lực Nhà nước được thành lập và có thắm quyền theo quy định của Pháp luật nhằm thực. hiện nhiệm vụ và chức năng của Nhà nước. [12] ‘Co quan hành chính nha nước là một bộ phận cấu thành của bộ máy nhà nước được thành lap ra để thực hiện chức năng quản ý điều hành mọi lĩnh vực của đồi sống xã hội.
Co quan hành chính nhà nước hoạt động chấp hành và điều hành tức là thực hiện các quyết định của cơ quan quyền lực nhà nước; trực tiếp chỉ đạo, điều khiển các cơ quan, tổ chức, công dân và điều hành các oat động đó hàng ngày “Các cơ quan hành chính nha nước được các cơ quan có th quyền của Nhà nước thành lip, hoạt động trên cơ sử của pháp lật, nên lut đi chỉnh các hoạt động của các cơ «quan hành chính nhà nước, đó là những luật công. Các cơ quan Nhà nước thực hiện các công việc trên cơ sở chấp hành các nhiệm vụ được giao, các chỉ đạo theo chủ trương kế hoạch của Nhà nước. Các cơ quan này có th trực tếp hoặc gián p trực thuộc cơ quan quyén lực của Nhà nước, chịu sự lãnh đạo, giấm sát, kiểm tra của các cơ quan quyền lực hà nước, chịu trách nhiệm và bio cáo công tác trước cơ quan quyền lực đỏ “Các cơ quan hành chính nhà nước hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận mà hoạt động vi mục dich chung phục vụ cho lợi ch cộng đồng Nguồn tài chính phục vụ cho hoạt động của các cơ quan hành chính nhà nước có thé do ngân sich nhà nước (NSNN) cấp toàn bộ hoặc cấp một phần. Để duy t các hoạt động cho sự tồn ti và phát triển của các cơ quan nhà nước đồi hỏi phải có các nguồn tải chính đảm bảo.
Do đó, kính phí qu: nh chính à tắt yêu khách quan, là điều kiện quan trong để dim bảo duy tri hoạt động của các cơ quan hảnh chính nhà nước, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước. Hiện nay, các tổ chức. công được phép thụ một số khoản ths như phí, lệ pÌ pháp quy định nhằm b sung nguồn kinh phí hoạt động nhưng xết tổng th thì nguồn kinh phí hoạt động chủ yếu vẫn do Nhà nước cấp Các cơ quan, đơn vị nhà nước hoạt động theo dự toán được cấp có thẳm quyền giao dựa trên nguồn kính phí do NSN cấp toàn bộ hoặc một phin và các nguồn khác dea nguy ắc không bồi hoàn trực tiếp. Cơ quan, đơn vị nhà nước với nhiều loại hình.
hoạt động đa dạng, phức tạp và hoạt động chủ yếu không vì mục tiêu lợi nhuận. Các cơ quan, đơn vị của Nhà nước phải thực hiện việc lập dự toán thu chỉ hàng quý, hàng năm cân cứ trên các định mức, chế độ, tiêu chuẳn do Nhà nước quy định và đưa tiên Quy chế chỉ iêu nội bộ đã được cắp có thẩm quyển phê duyệt (đối với một số khoản chỉ thường xuyên). Trong quá trình hoạt động của mình, các cơ quan đơn vị Nhà nước phải tuyệt đối tôn trong dự toán năm đã được duyệt. Trong trường hợp cần điều chỉnh dự toán tì phải được cơ quan có thắm quyền cho phép nhưng không làm thay đổi tổng mức dự toán do cắp có thâm quyén phê đoyệt Việc đảm bảo kinh phí hoạt động thường xuyên theo đúng chế độ định mức và tiêu chuẩn nhằm mục đích cho các cơ quan, đơn vị Nhà nước.
hoạt động liên tục cũng là một nguyên tắc quan trọng trong quản lý tài chính của tổ chức công, 1.2 Phân loại cơ quan hành chink nhà mước Hiện nay, có nhiễu cách phân loại các cơ quan hành chính Nhà nước tùy thuộc vào mục đích nghiên cứu * Theo lãnh thổ “Căn cứ vào tác động theo quy mô lãnh thổ để phân chia. DS là hệ thống cơ quan hành chính trung ương, hoạt động trên quy mô cả nước và b thống các cơ quan hành chính hoạt động trên từng địa bàn lãnh thổ nhất — hệ thống cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương. * Theo thẩm quyền BOL thống các cơ quan hành chính nhà nước có im quyền chung, quản lý hoại động trong ắt cả các lĩnh vục trên Tinh thổ nhất định và hệ thing các cơ quan hình chính nhà nước có thẳm quyền riêng. * Theo hình thức than lập Mỗi cơ quan hành chính nhà nước được thành lập theo những căn cứ pháp lý khác nhau, do đó có những quyền hạn cũng như quy mô khác nhau.
16 thông các cơ quan hành chính nhà nước thành lập theo quy định của Hiển pháp (Chính phủ, các Bộ, Ủy ‘ban nhân dân); cũng có những cơ quan hành chính nhà nước được thành lập theo quy định của Luật như cơ quan thuộc Chính phủ; Sở, Ban, Ngành; cũng có những cơ quan “được thành lập theo văn bản pháp quy * Theo tính chất hoạt động Co quan hành chính nhà nước là cơ quan có chức năng thực hiện quyền hành pháp theo lãnh thé và lĩnh vực của Nhà nước, có nhiệm vụ chấp hành pháp luật và chỉ đạo. thực hiện các chủ trương kế hoạch của Nhà nước. Các cơ quan hành chính nhà nước gồm có: Chính phủ; các Bộ, cơ quan ngang Bộ; UBND và các cơ quan chuyên môn * Theo nguôn tài chính được sử dung Đó là những cơ quan hành chính nhà nước c ti chính cấp Ï hoặc đồ là những cơ «quan hành chính nhà nước được phê chuỗn ngân sich trực tiếp từ Quốc hộ. Tắt ca các co quan quản lý hành chính hoạt động dựa vào ngân sách của Nhà nước, nhưng nguồn.
tải chính được phân bd trực tiếp từ Bộ Tài chính hoặc cũng có thể phân b qua cơ quan hành chính cắp trên 1.3 Tài chỉnh trong cơ quan hành chính nhà nước ‘Tai chính trong cơ quan hành chính nhà nước được hiễu là các hoạt động thu và chỉ bing tiễn của các cơ quan nhà nước để đảm bảo hoạt động thường xuyên của cơ quan hà nước, đồng thời thục hiện ee nhiệm vụ mà Nhà nước giao phố Nguồn tài chính phục vụ cho hoạt động của các cơ quan hành chính nhà nước có thể do NSNN cấp toàn bộ hoặc cấp một phan, Dé duy trì các hoạt động cho sự tổn tại và phát tiển của các cơ quan hành chính nhà nước đồi hỏi phải có các nguồn tài chính đảm bảo. Trong khi đó, hoạt động của các cơ quan đơn vị này thực hiện mục đích phục vụ lợi ích công cho xã hội, không đồi hỏi người nhân những dịch vụ và hàng hồa do tổ chức mình cung cắp phải trả tiền. Do đó, NSNN sẽ phải cắp phát kinh phí để duy tì hoạt động của các tổ chức công. Hiện nay, các tổ chức công được phép thu một số.
khoản thunhư phí, lệ phí và các khoản thu khác theo Luật pháp quy định nhằm bổ sung nguồn kinh phí hoạt động nhưng xét tổng thé thì nguồn kinh phí hoạt động chủ yếu vẫn do Nhà nước cấp 1-1-4 Quân lý tài chính trong cơ quan hành chính nhà mước Thuật ngữ “Quin lý” thường được hiểu đó là quá tình mà chủ thể quản l sử dụng các công cụ quản lý và phương pháp quản lý thích hợp nhằm điều khién đi tượng quản lý hoạt động và phát tiển nhằm đạt đến những mục tiêu đã định. Quan lý được sử dụng khi nói tới các hoạt động và các n ¿m vụ mà nhà quản lý phải thực hiện thường xuyên. từ việc lập kế hoạch đến quá tình thực hiện kế hoạch đồng thời tổ chức kiểm ưa "Ngoài ra nó còn hàm ý cả mye tiêu, kết quả và hiệu năng hoạt động của tổ chức. ‘Tai chính được th hiện à sự vận động của các đồng vốn gắn với sự tạo lập và sử dụng những quỹ tiễn tệ của các chủ thể khác nhau trong xã hội trong đó phản ánh các mỗi quan hệ kinh tẾ phát sinh giữa các chủ thể Quan lý tải chính trong các cơ quan HCNN là quá wink áp dụng các công cụ và phương pháp quản lý nhằm tạo lập và sử dụng các quỹ tài chính trong các cơ quan HCNN để đạt những mục tiêu đã định.
Đối tượng quản lý của Quản lý tài chính trong sắc cơ quan, đơn vị, đó chính là hoạt động tài chính của những cơ quan, đơn vị này. BS là các mỗi quan hệ kinh tế rong phân phối sẵn liền với qué tình hình thành và sử dụng các quỹ tiễn trong mỗi cơ quan, đơn vi. Cụ th là việc quản lý các nguồn tài chính cũng như những Khoản chỉ đầu tr hoặc các khoản chỉ thường xuyên của các cơ quan, đơn vị, "Để Quan lý tải chính trong các cơ quan, đơn vị; cơ quan, đơn vị sử dụng nhiều phương pháp cũng như nhiều công cụ quản lý khác nhau nhưng mục dich hướng đến của quản lý tải chính trong các cơ quan, đơn vị cũng, nh hiệu quả trong hoạt động tài chính cđể nhằm đạt đến những mye tiêu đã định. [13] Việc quản lý tải chính trong các cơ quan, đơn vị, trước hết phải phù hợp với những điều kiện hoàn cảnh cụ thé tai mỗi cơ quan, đơn vi.
Nhưng dt cơ quan, đơn vi, đó thuộc loại hình nào thì việc quản lý tai cũng phải tuân thủ theo một số nguyên tắc quản lý tài chính như sau: ‘Dam bảo các khoản chi thường xuyên của cơ quan, đơn vị phải tuân theo chế độ, mức iêu chuẩn của Nhà nước quy định hoặc theo chế độ, định mức, tiêu chuẫn chỉ tiêu nội bộ đã được duyệt để cơ quan, đơn vị đó hoạt động liên tục và hiệu quả. “Trách nhiệm quản lý tài chính của các cơ quan, đơn vị thuộc vé cơ quan, đơn vị mà người đứng đầu chịu trách nhiệm ở đây chính là người lãnh đạo của cơ quan, đơn vị, “Trong quá trình quản lý tài chính tại các cơ quan, đơn vị cần phải tôn trọng dự toán. Trong trường hợp cin điều chỉnh dự toán cin được cơ quan có thim quyén cho phép điều chinh để đảm bảo cho cơ quan, đơn vị hoàn thành tốt những chức năng và nhiệm vụ của mình.2 Quy trình và phân cấp quản lý tài chính trong cơ quan hành chính nhà nước 1.