Nghiên Cứu Về Quản Lý Nhà Nước Đối Với Lĩnh Vực Chế Biến Nông Sản Xuất Khẩu

Chuyên khảo phân tích Một số giải pháp tăng cường quản lý nhà nước đối với lĩnh vực chế biến nông sản xuất khẩu vào thị, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Người hướng dẫn: TS. Lê Văn Chính
• Trường học: Trường Đại học Thủy lợi
• Chuyên ngành: Kinh tế và Quản lý
• Đề tài: Nghiên Cứu Quản Lý Nhà Nước Trong Lĩnh Vực Chế Biến Nông Sản Xuất Khẩu
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI LĨNH VỰC CHẾ BIẾN NÔNG SẢN VÀ XUẤT KHẨU NÔNG SẢN CHẾ BIẾN
• 1.1. Lý luận về quản lý nhà nước đối với lĩnh vực chế biến nông sản và xuất khẩu nông sản chế biến
• 1.1.1. Khái niệm về quản lý Nhà nước đối với lĩnh vực chế biến nông sản và xuất khẩu nông sản chế biến
• 1.1.2. Nội dung của quản lý Nhà nước đối với lĩnh vực chế biến nông sản và xuất khẩu nông sản chế biến
• 1.1.3. Nhân tố ảnh hưởng đối với lĩnh vực chế biến nông sản và xuất khẩu nông sản chế biến
• 1.2. Kinh nghiệm thực tiễn về quản lý nhà nước đối với lĩnh vực chế biến nông sản và xuất khẩu nông sản chế biến
• 1.3. Một số bài học kinh nghiệm cho Việt Nam
• 1.4. Kết luận Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: HIỆN TRẠNG CÔNG NGHIỆP CHẾ BIẾN NÔNG SẢN VÀ XUẤT KHẨU NÔNG SẢN CHẾ BIẾN GIAI ĐOẠN 1 – 2017
• 2.1. Khái quát vực công nghiệp chế biến nông sản xuất khẩu của Việt Nam giai đoạn 2013 - 2017
• 2.1.1. Một số chỉ tiêu cơ bản giai đoạn 1 - 2017
• 2.1.2. Sản phẩm chủ yếu giai đoạn 1 - 2017
• 2.2. Hiện trạng xuất khẩu nông sản chế biến giai đoạn 2013 – 2017
• 2.2.1. Hiện trạng chung về xuất khẩu nông sản chế biến
• 2.2.2. Hiện trạng xuất khẩu vào thị trường Hàn Quốc
• 2.3. Đánh giá công tác quản lý Nhà nước đối với lĩnh vực chế biến nông sản xuất khẩu của Việt Nam giai đoạn 2013 – 2017
• 2.3.1. Đánh giá chung
• 2.3.2. Điểm yếu và nguyên nhân
• 2.4. Khái quát về hiệp định tự do thương mại Việt Nam – Hàn Quốc
• 2.4.1. Khái quát chung về Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam – Hàn Quốc
• 2.5. Kết luận Chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI LĨNH VỰC CHẾ BIẾN NÔNG SẢN VÀ XUẤT KHẨU NÔNG SẢN CHẾ BIẾN VÀO THỊ TRƯỜNG HÀN QUỐC ĐẾN NĂM ...
• 3.1. Bối cảnh phát triển
• 3.1.1. Bối cảnh quốc tế
• 3.1.2. Bối cảnh trong nước
• 3.2. Cơ hội và thách thức đối với lĩnh vực chế biến nông sản và xuất khẩu nông sản chế biến vào Hàn Quốc
• 3.2.1. Thách thức
• 3.3. Một số định hướng tăng cường quản lý Nhà nước đối với lĩnh vực chế biến nông sản xuất khẩu vào thị trường Hàn Quốc đến năm ...
• 3.4. Một số giải pháp tăng cường quản lý Nhà nước đối với lĩnh vực chế biến nông sản xuất khẩu vào thị trường Hàn Quốc đến năm ...
• 3.4.1. Các giải pháp tăng cường quản lý Nhà nước đối với lĩnh vực chế biến nông sản cho xuất khẩu vào thị trường Hàn Quốc
• 3.4.2. Các giải pháp tăng cường quản lý Nhà nước đối với lĩnh vực xuất khẩu nông sản chế biến vào thị trường Hàn Quốc
• 3.4.3. Các giải pháp chung về tăng cường quản lý Nhà nước đối với lĩnh vực chế biến nông sản xuất khẩu vào thị trường Hàn Quốc
• 3.5. Kết luận Chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Nghiên Cứu Quản Lý Nhà Nước trong Chế Biến Nông Sản Xuất Khẩu

Nghiên cứu quản lý nhà nước trong lĩnh vực chế biến nông sản xuất khẩu là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Việt Nam đã ký kết nhiều hiệp định thương mại tự do, tạo cơ hội cho nông sản chế biến xuất khẩu. Tuy nhiên, để tận dụng tối đa lợi ích từ các hiệp định này, cần có sự quản lý hiệu quả từ nhà nước. Việc nghiên cứu này không chỉ giúp nâng cao chất lượng sản phẩm mà còn thúc đẩy xuất khẩu nông sản chế biến.

1.1. Khái niệm về Quản Lý Nhà Nước trong Chế Biến Nông Sản

Quản lý nhà nước trong chế biến nông sản bao gồm các hoạt động điều tiết, giám sát và hỗ trợ từ phía nhà nước nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và xuất khẩu. Điều này bao gồm việc ban hành các chính sách, quy định và hướng dẫn cụ thể cho các doanh nghiệp trong ngành.

1.2. Vai trò của Chính Sách Nông Nghiệp trong Xuất Khẩu Nông Sản

Chính sách nông nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng phát triển ngành chế biến nông sản. Các chính sách này không chỉ tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất mà còn giúp nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản xuất khẩu.

II. Thách Thức trong Quản Lý Nhà Nước đối với Chế Biến Nông Sản Xuất Khẩu

Mặc dù có nhiều cơ hội, nhưng lĩnh vực chế biến nông sản xuất khẩu cũng đối mặt với nhiều thách thức. Các vấn đề như chất lượng sản phẩm, tiêu chuẩn xuất khẩu và cạnh tranh quốc tế là những yếu tố cần được quản lý chặt chẽ. Việc thiếu hụt thông tin và hỗ trợ từ nhà nước cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến khó khăn cho doanh nghiệp.

2.1. Vấn Đề Chất Lượng Sản Phẩm Nông Sản

Chất lượng sản phẩm nông sản chế biến là yếu tố quyết định đến khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Việc đảm bảo tiêu chuẩn chất lượng như VietGAP, HACCP là rất cần thiết để đáp ứng yêu cầu của các thị trường khó tính như Hàn Quốc.

2.2. Cạnh Tranh Quốc Tế và Thị Trường Xuất Khẩu

Cạnh tranh từ các quốc gia khác trong lĩnh vực chế biến nông sản ngày càng gia tăng. Do đó, việc nâng cao năng lực cạnh tranh thông qua cải tiến công nghệ và quản lý chất lượng là rất quan trọng.

III. Phương Pháp Tăng Cường Quản Lý Nhà Nước trong Chế Biến Nông Sản

Để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực chế biến nông sản xuất khẩu, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại và hiệu quả. Việc xây dựng các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp, cải cách thủ tục hành chính và tăng cường giám sát chất lượng là những giải pháp cần thiết.

3.1. Xây Dựng Chương Trình Hỗ Trợ Doanh Nghiệp

Chương trình hỗ trợ doanh nghiệp cần được thiết kế để cung cấp thông tin, đào tạo và hỗ trợ tài chính cho các doanh nghiệp chế biến nông sản. Điều này sẽ giúp họ nâng cao năng lực sản xuất và xuất khẩu.

3.2. Cải Cách Thủ Tục Hành Chính

Cải cách thủ tục hành chính là cần thiết để giảm bớt gánh nặng cho doanh nghiệp. Việc đơn giản hóa các quy trình sẽ giúp doanh nghiệp dễ dàng hơn trong việc tiếp cận các nguồn lực và thị trường.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu Quản Lý Nhà Nước

Nghiên cứu quản lý nhà nước trong chế biến nông sản xuất khẩu đã cho thấy nhiều kết quả tích cực. Các doanh nghiệp đã có những bước tiến trong việc nâng cao chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường xuất khẩu. Tuy nhiên, vẫn cần tiếp tục cải thiện để đạt được mục tiêu bền vững.

4.1. Kết Quả Nâng Cao Chất Lượng Sản Phẩm

Nhiều doanh nghiệp đã áp dụng các tiêu chuẩn chất lượng quốc tế, giúp sản phẩm nông sản chế biến của Việt Nam có chỗ đứng vững chắc trên thị trường quốc tế.

4.2. Mở Rộng Thị Trường Xuất Khẩu

Việc mở rộng thị trường xuất khẩu sang các nước như Hàn Quốc đã giúp gia tăng giá trị xuất khẩu nông sản chế biến, đóng góp vào sự phát triển kinh tế của đất nước.

V. Kết Luận và Tương Lai của Quản Lý Nhà Nước trong Chế Biến Nông Sản

Quản lý nhà nước trong lĩnh vực chế biến nông sản xuất khẩu cần được tiếp tục cải thiện để đáp ứng yêu cầu của thị trường quốc tế. Tương lai của ngành chế biến nông sản phụ thuộc vào khả năng thích ứng và đổi mới của các doanh nghiệp cũng như sự hỗ trợ từ nhà nước.

5.1. Định Hướng Phát Triển Ngành Chế Biến Nông Sản

Định hướng phát triển ngành chế biến nông sản cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng cho sản phẩm, đồng thời mở rộng thị trường xuất khẩu.

5.2. Vai Trò của Nhà Nước trong Tương Lai

Nhà nước cần tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng chính sách hỗ trợ và tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp chế biến nông sản phát triển bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thương mại song phương Việt Nam - Hàn Quốc đã ghi nhận bước tăng trưởng vượt bậc kể từ khi Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam - Hàn Quốc (VKFTA) chính thức có hiệu lực vào cuối năm 2015. Năm 2017, tổng kim ngạch trao đổi hàng hóa hai chiều đạt khoảng 61,5 tỷ USD, tăng 41,3% so với năm 2016, đưa Hàn Quốc trở thành đối tác thương mại lớn thứ 3 của Việt Nam, trong đó kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường này đạt xấp xỉ 15 tỷ USD. Mặc dù các mặt hàng nông sản chế biến (NSCB) có mức tăng trưởng ấn tượng như thủy sản tăng gần 23%, rau quả chế biến tăng khoảng 16% và các sản phẩm từ sắn tăng trên 100%, tỷ trọng hàng nông sản qua chế biến sâu xuất khẩu sang Hàn Quốc vẫn chưa tương xứng với tiềm năng nông nghiệp của Việt Nam.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là năng lực chế biến nông sản trong nước còn nhiều điểm nghẽn về công nghệ, kiểm soát an toàn vệ sinh thực phẩm và truy xuất nguồn gốc, dẫn đến khó khăn trong việc vượt qua các rào cản kỹ thuật nghiêm ngặt của phía Hàn Quốc. Luận văn tập trung nghiên cứu thực trạng và đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước đối với lĩnh vực chế biến và xuất khẩu nông sản sang Hàn Quốc trong giai đoạn từ năm 2018 đến năm 2025. Nghiên cứu hướng tới mục tiêu thúc đẩy giá trị gia tăng của nông sản xuất khẩu, tối ưu hóa lợi thế từ các dòng thuế suất ưu đãi của VKFTA, và tạo nền tảng giúp kim ngạch xuất khẩu nông sản chế biến duy trì đà tăng trưởng bền vững trên 15% mỗi năm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự kết hợp của ba nền tảng lý thuyết kinh tế và quản trị công hiện đại:

• Lý thuyết Lợi thế so sánh (David Ricardo và Heckscher-Ohlin): Giải thích động lực thương mại quốc tế dựa trên việc tận dụng tài nguyên thiên nhiên, điều kiện thổ nhưỡng và chi phí nhân công để hình thành lợi thế chi phí sản xuất nông sản.
• Lý thuyết Lợi thế cạnh tranh quốc gia (Mô hình Kim cương của Michael Porter): Phân tích 4 yếu tố cấu thành sức cạnh tranh của ngành chế biến nông sản gồm điều kiện các yếu tố sản xuất, điều kiện về cầu, các ngành công nghiệp hỗ trợ liên quan, cùng chiến lược, cấu trúc và mức độ cạnh tranh của doanh nghiệp nội địa.
• Lý thuyết Quản lý kinh tế vĩ mô của Nhà nước: Xác định chức năng định hướng, kiến tạo môi trường kinh doanh, điều tiết và hỗ trợ của Nhà nước thông qua 6 nội dung quản lý trọng tâm: ban hành pháp luật, hoạch định quy hoạch chiến lược, thực thi chính sách hỗ trợ, điều hòa quan hệ kinh tế, hỗ trợ doanh nghiệp và tổ chức kiểm tra, giám sát chất lượng.

Khung phân tích của đề tài nhận diện 11 nhân tố tác động trực tiếp và gián tiếp đến hoạt động chế biến nông sản xuất khẩu, bao gồm điều kiện tự nhiên, yếu tố đầu vào sản xuất, đặc điểm thị trường nhập khẩu, ngành công nghiệp phụ trợ, chính sách tỷ giá, các rào cản kỹ thuật phi thuế quan, năng lực sản xuất nội tại, bộ máy hành chính công và khoảng cách kinh tế giữa hai quốc gia.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp toàn diện trong chuỗi thời gian 5 năm (giai đoạn 2013 - 2017) được công bố chính thức từ Tổng cục Thống kê, Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Tổng cục Hải quan, cùng báo cáo chuyên đề của các hiệp hội ngành hàng và cơ quan thương vụ Việt Nam tại Hàn Quốc.

Về quy trình thu thập dữ liệu, cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 5 nhóm ngành hàng nông sản chế biến xuất khẩu chủ lực gồm: rau quả chế biến, thủy hải sản đông lạnh và đóng hộp, tinh bột sắn, cà phê chế biến, và các loại hạt gia vị (hạt tiêu, điều). Phương pháp chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling) được áp dụng nhằm lựa chọn các nhóm hàng đại diện cho hơn 80% tổng kim ngạch xuất khẩu nông sản sang thị trường Hàn Quốc. Bên cạnh đó, tác giả tiến hành phương pháp tham vấn chuyên gia với cỡ mẫu gồm 25 nhà quản lý, nhà khoa học tại Cục Xúc tiến Thương mại, Viện Nghiên cứu Chiến lược Chính sách Công Thương và các trường đại học khối kinh tế.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả kết hợp phương pháp so sánh chuỗi thời gian và phân tích ma trận điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức (SWOT) là nhằm lượng hóa rõ nét tốc độ tăng trưởng kim ngạch, phân tích sự thay đổi cơ cấu sản phẩm trước và sau khi thực thi VKFTA, đồng thời chỉ rõ những điểm nghẽn thể chế để đưa ra các định hướng chính sách phù hợp cho lộ trình đến năm 2025.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích dữ liệu thực nghiệm giai đoạn 2013 - 2017 mang lại 4 phát hiện quan trọng:

• Tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu bứt phá nhờ VKFTA: Sau khi VKFTA có hiệu lực, kim ngạch xuất khẩu nông sản chế biến sang Hàn Quốc tăng trưởng vượt trội. Riêng năm 2017, xuất khẩu thủy hải sản đạt mức tăng gần 23%, rau quả chế biến tăng khoảng 16%, và các sản phẩm chế biến từ sắn tăng đột biến trên 100%. Bước sang 2 tháng đầu năm 2018, tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa sang Hàn Quốc tiếp tục đạt gần 2,8 tỷ USD, tăng khoảng 20% so với cùng kỳ năm trước.
• Cơ cấu sản phẩm mất cân đối giữa thô và tinh: Mặc dù sản lượng tăng, tỷ trọng nông sản xuất khẩu dưới dạng thô và sơ chế vẫn chiếm trên 65% tổng sản lượng, trong khi các sản phẩm chế biến sâu có giá trị gia tăng cao chỉ chiếm khoảng 35%. Điều này khiến biên lợi nhuận của doanh nghiệp Việt Nam còn ở mức thấp.
• Rào cản kỹ thuật và năng lực đáp ứng chuẩn chất lượng: Hàn Quốc áp dụng hệ thống tiêu chuẩn kiểm dịch động thực vật (SPS) và an toàn vệ sinh thực phẩm rất khắt khe, thậm chí một số chỉ tiêu vượt qua tiêu chuẩn của Mỹ và Nhật Bản. Tỷ lệ cơ sở chế biến nông sản trong nước đạt chứng nhận tiêu chuẩn quốc tế như HACCP, ISO 22000 hoặc chứng nhận VietGAP đồng nhất chỉ đạt khoảng 15% đến 20% trên tổng số doanh nghiệp đang hoạt động.
• Sự gắn kết trong chuỗi giá trị còn phân tán: Mối liên kết giữa 4 nhà (Nhà nước - Nhà khoa học - Doanh nghiệp - Nhà nông) tại hầu hết các vùng nguyên liệu còn lỏng lẻo, dẫn đến nguồn cung nguyên liệu đầu vào cho các nhà máy chế biến thường xuyên bị biến động cả về số lượng lẫn chất lượng.

Thảo luận kết quả

Thực trạng nêu trên bắt nguồn từ việc công nghệ chế biến sau thu hoạch của phần lớn doanh nghiệp vừa và nhỏ còn lạc hậu, tỷ lệ tổn thất sau thu hoạch tại Việt Nam dao động ở mức 20% đến 25%, làm giảm sức cạnh tranh về giá thành và chất lượng. Hệ thống dữ liệu nghiên cứu được trình bày chi tiết qua 12 bảng thống kê kim ngạch xuất khẩu và 6 biểu đồ phân tích cơ cấu dòng thuế, cho thấy Hàn Quốc đã cam kết xóa bỏ thuế quan đối với hơn 90% dòng thuế nông sản của Việt Nam, nhưng việc tận dụng ưu đãi này còn gặp khó khăn do quy tắc xuất xứ và tiêu chuẩn kỹ thuật.

So sánh với bài học quốc tế, Thái Lan đã rất thành công khi duy trì tăng trưởng công nghiệp chế biến 11,5% mỗi năm nhờ chính sách miễn giảm 50% thuế nhập khẩu máy móc thiết bị và quy hoạch chiến lược dài hạn từ 15 đến 20 năm. Trung Quốc cũng đã tối ưu hóa hiệu quả xuất khẩu thông qua việc quy hoạch 58 vùng chuyên canh sản phẩm nông nghiệp tập trung và áp dụng chính sách hoàn thuế giá trị gia tăng. Malaysia tập trung phát triển 3 cây trồng chủ lực (cao su, cọ dầu, ca cao) chiếm tới 77% diện tích đất nông nghiệp và đóng góp 71% tổng giá trị sản xuất. Những đối chiếu này khẳng định vai trò kiến tạo then chốt của Nhà nước trong việc hoàn thiện thể chế quản lý để định hướng và hỗ trợ chuỗi giá trị nông sản chế biến vươn ra thị trường quốc tế.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao hiệu lực quản lý Nhà nước và đẩy mạnh xuất khẩu nông sản chế biến sang thị trường Hàn Quốc đến năm 2025, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

• Hoàn thiện thể chế và nâng cao tiêu chuẩn kỹ thuật: Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn chủ trì phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ rà soát, chuẩn hóa hệ thống quy chuẩn quốc gia, nâng cấp bộ tiêu chuẩn VietGAP tương đương các chuẩn mực quốc tế như GlobalGAP, HACCP và ISO. Mục tiêu đến năm 2025 có 100% cơ sở chế biến nông sản xuất khẩu sang Hàn Quốc được cấp mã số định danh vùng trồng và chứng nhận an toàn thực phẩm chuẩn hóa.
• Quy hoạch và phát triển vùng nguyên liệu tập trung gắn với công nghệ chế biến: Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố phối hợp cùng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn xây dựng tối thiểu 20 vùng chuyên canh nông sản quy mô lớn trong giai đoạn 2021 - 2023. Áp dụng cơ chế chuyển giao công nghệ sinh học và bảo quản sau thu hoạch hiện đại nhằm giảm tỷ lệ hao hụt xuống dưới 10% vào năm 2025.
• Thực thi chính sách hỗ trợ tài chính, tín dụng và thu hút đầu tư: Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước triển khai gói tín dụng ưu đãi với mức hỗ trợ lãi suất từ 3% đến 5% mỗi năm dành riêng cho các doanh nghiệp đầu tư đổi mới dây chuyền chế biến sâu; áp dụng chính sách miễn, giảm 50% thuế thu nhập doanh nghiệp trong 5 năm đầu cho các dự án chế biến nông sản xuất khẩu tại các vùng kinh tế khó khăn.
• Đổi mới hoạt động xúc tiến thương mại và mở rộng kênh phân phối: Bộ Công Thương (Cục Xúc tiến Thương mại) định kỳ tổ chức từ 5 đến 10 chương trình hội chợ thương mại chuyên ngành nông sản tại Seoul và Busan mỗi năm. Tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam đàm phán, kết nối cung ứng trực tiếp vào các tập đoàn bán lẻ lớn của Hàn Quốc như CJ CheilJedang, Coupang, Emart và Lotte, phấn đấu đưa mức tăng trưởng xuất khẩu nông sản chế biến sang Hàn Quốc đạt trên 20% mỗi năm đến năm 2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị thực tiễn cao và là tài liệu tham khảo hữu ích cho 4 nhóm đối tượng:

• Cơ quan quản lý Nhà nước về kinh tế và thương mại: Lãnh đạo và cán bộ chuyên môn thuộc Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Cục Xúc tiến Thương mại, cùng Sở Công Thương tại 63 tỉnh, thành phố sử dụng tài liệu để hoạch định chính sách, xây dựng quy hoạch nông nghiệp công nghệ cao và đàm phán mở cửa thị trường.
• Cộng đồng doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu nông sản: Hơn 500 doanh nghiệp đang và sẽ tham gia xuất khẩu sang thị trường Đông Á khai thác các phân tích chuyên sâu về rào cản kỹ thuật, yêu cầu kiểm dịch và thị hiếu tiêu dùng của người Hàn Quốc để tái cấu trúc sản phẩm và đổi mới công nghệ chế biến.
• Các viện nghiên cứu, trường đại học và học viên chuyên ngành: Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học thuộc các ngành Kinh tế quốc tế, Quản lý kinh tế, Quản trị kinh doanh và Thương mại quốc tế sử dụng làm tài liệu nghiên cứu chuyên sâu về tác động của các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới.
• Các hiệp hội ngành hàng và hợp tác xã nông nghiệp: Hiệp hội Rau quả, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản, Hiệp hội Cà phê - Ca cao tham khảo để xây dựng mô hình liên kết chuỗi giá trị và tổ chức các chương trình hỗ trợ hội viên nâng cao năng lực cạnh tranh.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao Hàn Quốc là thị trường chiến lược cho nông sản chế biến Việt Nam?
Hàn Quốc có quy mô kinh tế lớn, thu nhập bình quân đầu người cao và nhu cầu nhập khẩu nông sản chế biến rất đa dạng. Với kim ngạch thương mại song phương đạt 61,5 tỷ USD năm 2017 và tốc độ tăng trưởng xuất khẩu nông sản luôn duy trì trên 16% đến 23%, đây là thị trường trọng điểm giúp nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản Việt Nam.

Hiệp định VKFTA mang lại lợi thế thuế quan cụ thể nào cho doanh nghiệp?
VKFTA cam kết xóa bỏ thuế quan đối với hơn 90% dòng hàng nông thủy sản nhập khẩu từ Việt Nam trong lộ trình 10 đến 15 năm. Nhiều mặt hàng thế mạnh như tôm đông lạnh, rau quả đóng hộp, tinh bột sắn được hưởng thuế suất 0%, tạo lợi thế cạnh tranh vượt trội so với các quốc gia chưa ký kết FTA với Hàn Quốc.

Rào cản lớn nhất của nông sản Việt Nam khi thâm nhập thị trường Hàn Quốc là gì?
Rào cản lớn nhất nằm ở các quy định kỹ thuật nghiêm ngặt về kiểm nghiệm an toàn thực phẩm, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và nguồn gốc xuất xứ. Hiện tại chỉ có khoảng 15% đến 20% doanh nghiệp chế biến trong nước đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn này, đòi hỏi Nhà nước phải tăng cường quản lý chất lượng đồng bộ.

Mô hình liên kết 4 nhà có vai trò như thế nào trong xuất khẩu nông sản?
Mô hình liên kết giữa Nhà nước, Nhà khoa học, Doanh nghiệp và Nhà nông giúp ổn định diện tích canh tác, chuẩn hóa quy trình kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm đầu ra. Kinh nghiệm từ Thái Lan cho thấy liên kết 4 nhà giúp giảm thiểu chi phí trung gian, hạ tỷ lệ hao hụt xuống dưới 10% và giữ vững thương hiệu quốc gia.

Doanh nghiệp cần làm gì để đưa hàng hóa vào các chuỗi siêu thị lớn tại Hàn Quốc?
Doanh nghiệp cần chủ động chuẩn hóa quy trình sản xuất theo các chứng nhận quốc tế như HACCP và ISO, đầu tư công nghệ bao bì đóng gói hiện đại, đồng thời tích cực tham gia các hội chợ thương mại thường niên do Cục Xúc tiến Thương mại tổ chức để kết nối trực tiếp với các tập đoàn phân phối như CJ và Coupang.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản lý Nhà nước đối với ngành công nghiệp chế biến và xuất khẩu nông sản trong bối cảnh thực thi các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới.
• Đánh giá chân thực bức tranh xuất khẩu nông sản chế biến sang thị trường Hàn Quốc giai đoạn 2013 - 2017, làm rõ mức tăng trưởng kim ngạch đạt khoảng 15 tỷ USD cùng các điểm nghẽn về rào cản kỹ thuật.
• Rút ra 8 bài học kinh nghiệm quốc tế sâu sắc từ các quốc gia đi trước như Thái Lan, Trung Quốc, Malaysia và Hàn Quốc để ứng dụng linh hoạt vào thực tiễn Việt Nam.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp đột phá, có tính khả thi cao nhằm nâng cao hiệu lực quản lý Nhà nước từ khâu quy hoạch vùng nguyên liệu, hỗ trợ tài chính tín dụng đến xúc tiến thương mại đến năm 2025.
• Cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn vững chắc, định hướng các cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp hành động quyết liệt để hiện thực hóa mục tiêu đưa kim ngạch thương mại song phương Việt Nam - Hàn Quốc sớm vượt mốc 100 tỷ USD.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 Cơ s lý luận và thực tiễn về quản lý nhà nước đối với lĩnh vực chế biến nông sản và xuất khẩu nông sản chế biến. Chương Hiện trạng công nghiệp chế biến nông sản và xuất khẩu nông sản chế biến giai đoạn 1 – 2017. Chương Một số giải pháp tăng cường quản lý Nhà nước đối với lĩnh vực chế biến nông sản theo hướng đẩy mạnh xuất khẩu vào thị trường Hàn uốc đến năm. 6 C ƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC Đ I ỚI N ỰC C Ế IẾN N NG SẢN TK N NG SẢN C Ế IẾN 1.1 Lý ận ề n nhà n cđ i i nh ực chế iến n n n à ất h n n n chế iến 1.1 hái ni Q n h nư c ối i nh ực chế iến n ng n t h n ng n chế iến Trước khi làm r khái niệm về uản lý nhà nước đối với lĩnh vực chế biến nông sản xuất khẩu và xuất khẩu nông sản chế biến cần thiết giới thiệu khái quát về khái niệm CNCBNS và XKNSCB.

Chế biến nông sản là một lĩnh vực thuộc ngành công nghiệp chế biến nông lâm thủy sản nước ta, bao gồm các hoạt động bảo quản, cải tiến, nâng cao giá trị s dụng và giá trị nguồn nguyên liệu nông sản b ng phương pháp công nghiệp là chủ yếu, để sản xuất hàng tiêu dùng, nh m đáp ứng nhu cầu thị trường trong nước và quốc tế. uất khẩu nông sản chế biến là hoạt động trao đổi nông sản chế biến của một quốc gia với các quốc gia khác trên thế giới, dưới hình thức mua bán thông qua quan hệ thị trường, nh m mục đích khai thác lợi thế sẵn c của đất nước trong phân công lao động quốc tế, để thu được lợi ích kinh tế và các lợi ích khác nếu c [12]. XKNSCB là một hoạt động TM T, đ là việc bán hàng NSCB cho nước ngoài nh m thu được các lợi ích kinh tế, xã hội. hác với hoạt động thương mại nội địa, hoạt động XKNSCBCB gắn với thị trường ngoài nước c phạm vi rộng lớn, chịu tác động, ảnh hư ng của nhiều yếu tố khác nhau như nhu cầu, văn h a, th i quen, phong tục, tập quán trong đời sống hàng ngày.

Trong bối cảnh thế giới hội nhập ngày nay, các nước đều quan tâm đến chính sách khuyến khích xuất khẩu b i nhiều mục đích khác nhau: m rộng thị trường tiêu thụ hàng NCCB; tăng thu ngoại tệ để b đắp khoản ngoại tệ cho nhập khẩu các mục tiêu tiếp nhận các văn minh của nước nhập khẩu cho doanh nghiệp và người tiêu d ng…. Hầu hết các quốc gia trên thế giới đều XKNSCB và cũng nhập khẩu hàng nông sản do điều kiện thời tiết, khí hậu, thổ nhưỡng các quốc gia là khác nhau. 7 uản lý nhà nước đây là quản lý nhà nước về kinh tế trong một phạm vi hẹp, lĩnh vực cụ thể của nền kinh tế quốc dân - lĩnh vực CBNS và XKNSCBCB của ngành công nghiệp chế biến, theo đ , Nhà nước can thiệp vào quá trình tổ chức và hoạt động kinh tế của xã hội mọi thành phần kinh tế trong lĩnh vực này. uản lý Nhà nước đối với lĩnh vực CBNS và XKNSCBCB là sự quản lý vĩ mô của Nhà nước, b ng các công cụ quản lý, như chiến lược, quy hoạch, chương trình, kế hoạch, pháp luật và các chính sách, để tạo điều kiện, tiền đề và môi trường thuận lợi cho các hoạt động sản xuất kinh doanh trong lĩnh vực này hướng tới việc đạt được mục tiêu chung của toàn bộ nền kinh tế nói chung x lý những việc ngoài khả năng tự giải quyết của đơn vị kinh tế trong quá trình hoạt động kinh tế trên tất cả các lĩnh vực sản xuất, lưu thông, phân phối, tiêu d ng các nông sản phẩm thực hiện sự kiểm soát đối với tất cả các hoạt động trong lĩnh vực kể trên để làm ổn định và lành mạnh hoá mọi quan hệ kinh tế và xã hội.

Lĩnh vực CBNS là một lĩnh vực thuộc ngành công nghiệp chế biến, d đ , chịu s quản lý chung của Nhà nước đối với ngành công nghiệp chế biến, c n XKNSCBCB là hoạt động thuộc lĩnh vực thương mại quốc tế, do đ , hoạt động XKNSCBCB chịu sự quản lý chung của Nhà nước về xuất khẩu sản phẩm nông sản. Từ khái niệm trên có thể rút ra một số đặc điểm của LNN đối với CBNS và XKNSCBCB như sau 1 Đối tượng QLNN đây là hoạt động CBNS và XKNSCBCB trong phạm vi lãnh thổ quốc gia. 2) Chủ thể LNN là Nhà nước, cụ thể là các cơ quan QLNN có chức năng, thẩm quyền, bao gồm: Quốc hội cơ quan lập pháp), cơ quan hành pháp - Chính phủ với các cơ quan chức năng thuộc Chính phủ như Bộ Công Thương, Bộ NN&PTNT, Bộ Tài chính, Bộ Công an. và cơ quan tư pháp - Tòa án, Viện kiểm soát thực hiện các chức năng tư pháp liên quan đến các hoạt động CBNS và XKNSCBCB.

3) Cơ chế quản lý đối với CBNS và XKNSCBCB bao gồm những quan điểm, nguyên tắc, chủ trương, hệ thống các luật, chính sách chung và đặc thù có liên quan đến sản 8 xuất, CBNS và XKNSCB, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển, các chính sách, biện pháp của Nhà nước. 4) LNN đối với CBNS và XKNSCB có các mục tiêu cụ thể sau Thúc đẩy sản xuất, CBNS và XKNSCB, tăng số lượng và kim ngạch NSXK; Nâng cao chất lượng sản phẩm NSXK; M rộng thị trường XKNSCB; Tạo dựng và phát triển thương hiệu nông sản quốc gia. nhất là trong bối cảnh hội nhập quốc tế đang diễn ra mạnh mẽ thì mục tiêu QLNN đây phải bao gồm cả vấn đề nâng cao năng lực cạnh tranh, hiệu quả và tính bền vững của hoạt động CBNS và XKNSCBCB.2 i ng của Q n h nư c ối i nh ực chế iến n ng n t h n ng n chế iến uản lý Nhà nước đối với lĩnh vực chế biến nông sản và xuất khẩu nông sản chế biến là quản lý Nhà nước về kinh tế đối với ngành lĩnh vực kinh tế cụ thể, c vai tr to lớn, là cần thiết khách quan và không thể thiếu được trong quá trình phát triển các ngành sản xuất nông nghiệp, công nghiệp CBNS và XKNSCB. Nội dung uản lý nhà nước, trong phạm vi của luận văn này, bao gồm các vấn đề sau đây Một là: Ban hành và thực thi pháp luật liên quan đến sản xuất, chế biến và xuất khẩu nông sản.

háp luật vừa là yếu tố tạo lập môi trường, vừa là công cụ LNN. háp luật trong nước tác động đến tất cả các hoạt động bao gồm từ nuôi trồng, chế biến đến khâu xuất khẩu, tác động đến tất cả các chủ thể tham gia hoạt động CBNS và NSCB, điều ch nh cả các yếu tố môi trường và bản thân các NS. Nội dung điều ch nh của pháp luật trong nước cũng rất đa dạng, từ những quy định về quyền, nghĩa vụ của các chủ thể kinh doanh trong đ , đặc biệt là quyền s hữu quy định về tiếp cận nguồn lực, quy định về cạnh tranh, công b ng. đến các quy định về chất lượng và sự an toàn của nông sản.

Hai là: Xây dựng và thực thi chiến lược, kế hoạch, chương trình sản xuất, chế biến và xuất khẩu nông sản. Định hướng và tổ chức thực hiện chiến lược cho sự phát triển lâu dài của lĩnh vực chế biến nông sản và xuất khẩu nông sản chế biến sao cho ph hợp với từng giai đoạn phát triển kinh tế, xã hội của đất nước. Đây được coi là một nội 9 dung quan trọng hàng đầu của quản lý Nhà nước đối với lĩnh vực chế biến nông sản và xuất khẩu nông sản chế biến nước ta trong giai đoạn phát triển hiện nay và tới đây. Sản xuất nông nghiệp và công nghiệp chế biến nông sản là những bộ phận cấu thành của nền kinh tế quốc dân, c vai tr quan trọng về kinh tế và xã hội của đất nước.

Trên cơ s xác định chiến lược phát triển, Nhà nước cụ thể hoá thành các chương trình, các kế hoạch định hướng phát triển trung hạn và ngắn hạn hàng năm để hướng dẫn sự phát triển của lĩnh vực chế biến nông sản và xuất khẩu nông sản chế biến. Các chiến lược và kế hoạch phát triển n i trên được xây dựng cụ thể cho toàn bộ nền sản xuất nông nghiệp và công nghiệp chế biến nông sản xuất khẩu phục vụ cho công tác quản lý Nhà nước. Trong quá trình hoạch định chiến lược, xây dựng kế hoạch, quy hoạch về sản xuất, CBNS và XKNSCB, Nhà nước điều ch nh, quản lý và duy trì sự cân b ng các lợi ích, đặc biệt là lợi ích phát triển kinh tế gắn liền với mục tiêu phát triển bền vững trong từng giai đoạn phát triển. Ba là: Xây dựng và thực thi các chính sách xuất khẩu nông sản trong đ bao gồm các chính sách chủ yếu như 1 Chính sách phát triển sản xuất mặt hàng nông sản xuất khẩu, chính sách phát triển ngành công nghiệp CNNS và chính sách NSCB.

Đây là các công cụ LNN đối với hoạt động sản xuất, CBNS và NSCB. Nhà nước s dụng những chính sách theo hướng khuyến khích, hỗ trợ, thúc đẩy và điều ch nh nh m tác động tới các hoạt động CBNS và NSCB trong ngắn hạn, trung hạn và dài hạn 2) Chính sách thị trường, chính sách mặt hàng XKNSCB và chính sách xúc tiến thương mại, trong đ chính sách thị trường nông sản được ban hành tác động đến các quan hệ cung cầu và các điều kiện để các quan hệ ấy phát huy tác dụng. Còn Chính sách mặt hàng XKNSCB là việc xác định cơ cấu mặt hàng NSXK trong ngắn hạn và dài hạn, xác định mặt hàng xuất khẩu chủ lực, mặt hàng xuất khẩu tiềm năng và mặt hàng xuất khẩu mới. Cơ cấu mặt hàng NSXK có thể xét trên nhiều mặt như sản phẩm nông sản là sản phẩm chăn nuôi, trồng trọt, nguyên liệu dạng thô, nguyên liệu sơ chế, nông sản chế biến sâu, chế biến tinh là lương thực đồ uống, thực phẩm; mặt hàng chủ lực, sản phẩm mới, sản phẩm tiềm năng Xây dựng chính sách XTTM là xây dựng các biện pháp thúc đẩy sự hình thành và tham gia của một nước vào các hội chợ thương mại, các phái đoàn thương mại, các chiến dịch quảng cáo, cũng như cung cấp 10 các thông tin, tư vấn về triển vọng thị trường nước ngoài, tiếp cận nghiên cứu, tài trợ thương mại hoặc giải quyết các kh khăn về tiếp cận thị trường.