Nghiên Cứu Phương Pháp Tính Giá Dựa Trên Cơ Sở Hoạt Động Tại Công Ty Cổ Phần Cao Su Đà Nẵng

Luận văn thạc sĩ phân tích vận dụng phương pháp tính giá abc tại công ty cổ phần cao su đà nẵng, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho thực tiễn.

• Tác giả: Trần Thị Kim Phượng
• Trường học: Công Ty Cổ Phần Cao Su Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Kế Toán
• Đề tài: Nghiên Cứu Phương Pháp Tính Giá Dựa Trên Cơ Sở Hoạt Động Tại Công Ty Cổ Phần Cao Su Đà Nẵng
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ PHƯƠNG PHÁP TÍNH GIÁ DỰA TRÊN CƠ SỞ HOẠT ĐỘNG (ABC)
• 1.1. Khái quát về phương pháp tính giá dựa trên cơ sở hoạt động (ABC)
• 1.2. Trình tự thực hiện phương pháp ABC
• 1.2.1. Xác định các hoạt động
• 1.2.2. Tập hợp chi phí cho từng hoạt động
• 1.2.3. Xác định nguồn sinh phí
• 1.2.4. Tập hợp chi phí của hoạt động cho từng đối tượng (hay nhóm đối tượng) tính giá thành
• 1.2.5. Tính giá thành từng loại sản phẩm
• 1.3. So sánh phương pháp tính giá ABC và phương pháp tính giá truyền thống
• 1.3.1. So sánh phương pháp tính giá ABC và phương pháp tính giá truyền thống
• 1.3.2. Ưu và nhược điểm của phương pháp ABC
• 1.3.2.1. Ưu điểm của phương pháp ABC
• 1.3.2.2. Nhược điểm của phương pháp ABC
• 1.3.2.3. Điều kiện vận dụng phương pháp ABC
• 1.4. Mối quan hệ giữa phương pháp tính giá ABC với quản trị dựa trên cơ sở hoạt động (ABM)
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẶC ĐIỂM SẢN XUẤT VÀ CÔNG TÁC TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN CAO SU ĐÀ NẴNG (DRC)
• 2.1. Đặc diểm sản xuất kinh doanh và tổ chức sản xuất tại Công ty cổ phần cao su Đà Nẵng (DRC)
• 2.1.1. Giới thiệu về Công ty cổ phần cao su Đà Nẵng (DRC)
• 2.1.2. Đặc điểm mặt hàng sản xuất kinh doanh và cơ cấu sản phẩm
• 2.1.3. Đặc điểm tổ chức sản xuất và tổ chức bộ máy kế toán tại Công ty cổ phần cao su Đà Nẵng
• 2.1.3.1. Đặc điểm tổ chức sản xuất
• 2.1.3.2. Đặc điểm tổ chức bộ máy kế toán
• 2.2. Đặc điểm kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty cổ phần cao su Đà Nẵng (DRC)
• 2.2.1. Quy trình công nghệ sản xuất sản phẩm
• 2.2.2. Nhận diện các hoạt động trong quy trình sản xuất
• 2.2.3. Đặc điểm chi phí sản xuất
• 2.2.3.1. Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp
• 2.2.3.2. Chi phí nhân công trực tiếp
• 2.2.3.3. Chi phí sản xuất chung
• 2.2.4. Chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm
• 2.2.4.1. Chi phí sản xuất
• 2.2.4.2. Giá thành sản phẩm
• 2.2.5. Đối tượng tập hợp chi phí sản xuất và đối tượng tính giá thành sản phẩm
• 2.2.6. Tổ chức quá trình tập hợp và phân bổ chi phí sản xuất
• 2.2.6.1. Xác định chi phí nguyên vật liệu trực tiếp
• 2.2.6.2. Xác định chi phí nhân công trực tiếp
• 2.2.7. Tính giá thành sản phẩm
• 2.2.7.1. Đối tượng tính giá thành sản phẩm
• 2.2.7.2. Thời điểm tính giá thành
• 2.2.7.3. Quy trình tính giá thành
• 2.2.8. Đánh giá thực trạng công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty cổ phần cao su Đà Nẵng
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP TÍNH GIÁ ABC TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN CAO SU ĐÀ NẴNG (DRC)
• 3.1. Cơ sở vận dụng phương pháp tính giá dựa trên cơ sở hoạt động (ABC) tại Công ty cổ phần cao su Đà Nẵng
• 3.1.1. Mục tiêu của việc vận dụng phương pháp ABC tại Công ty cổ phần cao su Đà Nẵng
• 3.1.2. Điều kiện và khả năng vận dụng phương pháp ABC tại công ty cổ phần cao su Đà Nẵng
• 3.1.3. Công tác tổ chức kế toán để có thể vận dụng thành công phương pháp ABC vào Công ty Cổ phần Cao su Đà Nẵng
• 3.1.4. Phương pháp thu thập thông tin phục vụ công tác tính giá theo phương pháp ABC
• 3.1.5. Lựa chọn mô hình ABC cho công ty cổ phần cao su Đà Nẵng
• 3.2. Vận dụng kế toán chi phí dựa trên cơ sở hoạt động tại công ty cổ phần cao su Đà Nẵng (DRC)
• 3.2.1. Xác định các hoạt động
• 3.2.2. Lựa chọn nguồn phát sinh chi phí
• 3.2.2.1. Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp
• 3.2.2.2. Chi phí nhân công trực tiếp
• 3.2.2.3. Chi phí sản xuất chung
• 3.2.3. Tập hợp chi phí cho từng hoạt động
• 3.2.4. Tập hợp chi phí của hoạt động cho từng đối tượng (hay nhóm đối tượng) tính giá thành
• 3.2.5. Tính giá thành cho từng loại sản phẩm
• 3.3. So sánh phương pháp tính giá ABC và phương pháp tính giá hiện hành tại Công ty cổ phần cao su Đà Nẵng
• 3.4. Vận dụng phương pháp tính giá ABC phục vụ quản trị tại Công ty cổ phần Cao su Đà Nẵng
• 3.4.1. Thông tin chi phí ABC phục vụ công tác lập kế hoạch
• 3.4.2. Thông tin chi phí ABC phục vụ tổ chức thực hiện
• 3.4.3. Thông tin chi phí ABC phục vụ kiểm tra kiểm soát
• 3.4.4. Thông tin chi phí ABC trong việc ra quyết định
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Phương Pháp Tính Giá Tại DRC

Nghiên cứu phương pháp tính giá dựa trên cơ sở hoạt động (ABC) tại Công ty Cổ phần Cao su Đà Nẵng (DRC) là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt. Phương pháp ABC giúp doanh nghiệp xác định chi phí chính xác hơn, từ đó đưa ra quyết định hợp lý về giá thành sản phẩm. Việc áp dụng phương pháp này không chỉ giúp cải thiện quy trình sản xuất mà còn nâng cao hiệu quả quản lý chi phí.

1.1. Khái Niệm Về Phương Pháp Tính Giá ABC

Phương pháp tính giá dựa trên cơ sở hoạt động (ABC) là một hệ thống kế toán quản trị giúp đo lường chi phí liên quan đến các hoạt động, sản phẩm và khách hàng. Phương pháp này cho phép phân bổ chi phí gián tiếp một cách chính xác hơn, từ đó hỗ trợ việc ra quyết định hiệu quả.

1.2. Lợi Ích Của Việc Áp Dụng Phương Pháp ABC

Việc áp dụng phương pháp ABC mang lại nhiều lợi ích cho DRC, bao gồm việc kiểm soát chi phí tốt hơn, cải thiện độ chính xác trong tính giá thành sản phẩm và hỗ trợ quản lý dựa trên hoạt động. Điều này giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường.

II. Thách Thức Trong Việc Tính Giá Tại Công Ty Cổ Phần Cao Su Đà Nẵng

Công ty Cổ phần Cao su Đà Nẵng đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc tính giá thành sản phẩm. Hệ thống tính giá truyền thống hiện tại không phản ánh đúng chi phí thực tế, dẫn đến việc ra quyết định không chính xác. Việc này gây ảnh hưởng lớn đến hiệu quả kinh doanh của công ty.

2.1. Hạn Chế Của Hệ Thống Tính Giá Truyền Thống

Hệ thống tính giá truyền thống tại DRC dựa vào việc phân bổ chi phí nguyên vật liệu và nhân công theo sản lượng, điều này dẫn đến sai lệch trong giá thành sản phẩm. Việc này không phản ánh đúng thực tế chi phí sản xuất, gây khó khăn trong việc ra quyết định.

2.2. Tác Động Của Chi Phí Gián Tiếp Đến Giá Thành

Chi phí gián tiếp ngày càng chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí sản xuất. Việc phân bổ chi phí này không chính xác sẽ dẫn đến việc tính giá thành sản phẩm không đúng, ảnh hưởng đến lợi nhuận và khả năng cạnh tranh của DRC.

III. Phương Pháp Tính Giá Dựa Trên Cơ Sở Hoạt Động ABC Tại DRC

Phương pháp tính giá ABC được áp dụng tại DRC nhằm cải thiện quy trình tính giá thành sản phẩm. Phương pháp này giúp xác định các hoạt động và chi phí liên quan, từ đó phân bổ chi phí một cách hợp lý hơn. Việc này không chỉ nâng cao độ chính xác mà còn giúp quản lý chi phí hiệu quả.

3.1. Quy Trình Thực Hiện Phương Pháp ABC

Quy trình thực hiện phương pháp ABC bao gồm việc xác định các hoạt động, tập hợp chi phí cho từng hoạt động và phân bổ chi phí cho các sản phẩm. Điều này giúp DRC có cái nhìn rõ ràng hơn về chi phí sản xuất.

3.2. So Sánh Phương Pháp ABC Với Phương Pháp Truyền Thống

So với phương pháp truyền thống, phương pháp ABC cho phép phân bổ chi phí chính xác hơn, từ đó giúp DRC có thông tin đáng tin cậy hơn trong việc ra quyết định. Điều này giúp cải thiện hiệu quả kinh doanh và tăng cường khả năng cạnh tranh.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Phương Pháp ABC Tại DRC

Việc ứng dụng phương pháp ABC tại DRC đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Công ty đã có thể kiểm soát chi phí tốt hơn và đưa ra quyết định chính xác hơn về giá thành sản phẩm. Điều này không chỉ giúp cải thiện lợi nhuận mà còn nâng cao sự hài lòng của khách hàng.

4.1. Kết Quả Đạt Được Sau Khi Áp Dụng ABC

Sau khi áp dụng phương pháp ABC, DRC đã ghi nhận sự cải thiện rõ rệt trong việc kiểm soát chi phí và tính toán giá thành sản phẩm. Điều này giúp công ty tối ưu hóa quy trình sản xuất và nâng cao hiệu quả kinh doanh.

4.2. Những Bài Học Kinh Nghiệm Từ Việc Áp Dụng ABC

Việc áp dụng phương pháp ABC tại DRC đã chỉ ra rằng việc hiểu rõ các hoạt động và chi phí liên quan là rất quan trọng. Công ty cần tiếp tục cải tiến quy trình và cập nhật thông tin để duy trì hiệu quả của phương pháp này.

V. Kết Luận Về Phương Pháp Tính Giá ABC Tại DRC

Phương pháp tính giá dựa trên cơ sở hoạt động (ABC) đã chứng minh được tính hiệu quả tại Công ty Cổ phần Cao su Đà Nẵng. Việc áp dụng phương pháp này không chỉ giúp cải thiện quy trình tính giá mà còn nâng cao khả năng cạnh tranh của công ty trên thị trường.

5.1. Tương Lai Của Phương Pháp ABC Tại DRC

Trong tương lai, DRC cần tiếp tục duy trì và cải tiến phương pháp ABC để đảm bảo tính chính xác trong việc tính giá thành sản phẩm. Điều này sẽ giúp công ty duy trì vị thế cạnh tranh và phát triển bền vững.

5.2. Đề Xuất Để Nâng Cao Hiệu Quả Áp Dụng ABC

Để nâng cao hiệu quả áp dụng phương pháp ABC, DRC cần đầu tư vào công nghệ thông tin và đào tạo nhân viên. Việc này sẽ giúp cải thiện quy trình tính giá và quản lý chi phí hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, các doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam đang phải đối mặt với áp lực cạnh tranh gay gắt về giá bán, chất lượng và tốc độ cung ứng. Đối với Công ty Cổ phần Cao su Đà Nẵng (DRC) – một đơn vị có quy mô vốn điều lệ ban đầu 49 tỷ đồng và doanh thu năm 2010 đạt hơn 2.218 tỷ đồng thông qua mạng lưới trên 75 nhà phân phối tại 64 tỉnh thành – việc kiểm soát chi phí sản xuất và xác định chính xác giá thành sản phẩm đóng vai trò sống còn. Doanh thu từ hệ thống đại lý chiếm hơn 75% tổng doanh số (tương đương trên 1.660 tỷ đồng), đòi hỏi công tác quản trị giá thành phải có độ chuẩn xác tuyệt đối để phục vụ việc định giá bán linh hoạt và tối ưu hóa danh mục mặt hàng.

Tuy nhiên, hệ thống kế toán chi phí truyền thống tại công ty đang bộc lộ nhiều điểm bất cập. Việc phân bổ chi phí sản xuất chung dựa trên tiêu thức duy nhất là chi phí nguyên vật liệu trực tiếp đã làm sai lệch giá thành đơn vị giữa các nhóm sản phẩm có đặc tính kỹ thuật khác nhau, chẳng hạn giữa lốp ô tô đặc chủng và săm xe máy (nhóm hàng có mức tiêu thụ tăng trưởng hơn 33% trong giai đoạn 2009-2011). Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là làm rõ thực trạng công tác kế toán chi phí tại 6 xí nghiệp thành viên của công ty, phân tích các điều kiện áp dụng và thiết lập mô hình tính giá dựa trên cơ sở hoạt động (Activity-Based Costing - ABC). Nghiên cứu được thực hiện tại Công ty Cổ phần Cao su Đà Nẵng với phạm vi dữ liệu khảo sát từ năm 2009 đến năm 2011, trọng tâm là kỳ chi phí tháng 5/2011, nhằm cung cấp thông tin kế toán quản trị chính xác giúp ban điều hành ra quyết định kinh doanh tối ưu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng trên nền tảng lý thuyết kế toán chi phí dựa trên cơ sở hoạt động (ABC) được phát triển bởi Robert S. Kaplan và Robin Cooper (1998), kết hợp với lý thuyết quản trị dựa trên hoạt động (ABM) do Maher (2001) và Ted R. Compton (1994) đề xuất. Theo khung lý thuyết này, chi phí không bị tiêu hao trực tiếp bởi sản phẩm mà được tiêu hao bởi các hoạt động, sau đó các hoạt động mới phục vụ cho việc tạo ra sản phẩm. Hệ thống phân loại hoạt động được thiết lập qua 5 cấp độ cơ bản: cấp độ đơn vị sản phẩm (unit-level), cấp độ lô hàng (batch-level), cấp độ sản phẩm (product-level), cấp độ khách hàng (customer-level) và cấp độ hỗ trợ phương tiện (facility-level).

Mô hình nghiên cứu vận hành dựa trên 4 khái niệm then chốt: Nguồn lực (Resources) bao gồm toàn bộ yếu tố nhân công, máy móc, nguyên vật liệu; Hoạt động (Activities) là các quy trình chuyển hóa đầu vào thành đầu ra; Nguồn sinh phí (Cost Drivers) là các nhân tố định lượng gây ra sự phát sinh chi phí; và Trung tâm hoạt động (Activity Centers) đóng vai trò là nơi tập hợp chi phí phục vụ phân bổ. Sự kết hợp giữa ABC và ABM hình thành mô hình quản trị hai chiều: chiều dọc thực hiện tính giá thành sản phẩm chính xác, chiều ngang phân tích chuỗi giá trị và hiệu quả của từng hoạt động nhằm loại bỏ lãng phí.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp nghiên cứu trường hợp (case study) kết hợp giữa thu thập dữ liệu sơ cấp và thứ cấp. Nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phỏng vấn trực tiếp cán bộ quản lý, quản đốc phân xưởng và nhân viên kế toán tại 6 xí nghiệp sản xuất trực thuộc công ty. Nguồn dữ liệu thứ cấp bao gồm các bảng phân bổ tiền lương, bảng trích khấu hao tài sản cố định, bảng tổng hợp chi phí tiền điện và báo cáo sản lượng tiêu thụ chi tiết trong kỳ kế toán tháng 5/2011 cùng chuỗi số liệu 3 năm (2009-2011).

Cỡ mẫu nghiên cứu bao quát toàn bộ 5 dòng sản phẩm tiêu biểu của doanh nghiệp gồm lốp xe đạp, săm xe đạp, săm xe máy, lốp ô tô và lốp đắp, đại diện cho quy mô sản xuất hàng triệu đơn vị sản phẩm mỗi năm. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling) được lựa chọn vì các dòng sản phẩm này phản ánh đầy đủ tính đa dạng về công nghệ sản xuất, từ bán thủ công đến dây chuyền tự động hóa cao như hệ thống luyện kín 270 lít của Ý và dây chuyền ép đùn mặt lốp của Đức. Phương pháp phân tích sử dụng công cụ ma trận định lượng hai giai đoạn: Ma trận Chi phí - Hoạt động (EDA) và Ma trận Hoạt động - Sản phẩm (APD), kết hợp kỹ thuật phân tích thứ bậc (AHP) để xác định tỷ lệ phân bổ chi phí gián tiếp một cách khoa học.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực trạng và áp dụng thực nghiệm mô hình ABC tại Công ty Cổ phần Cao su Đà Nẵng đã mang lại 3 phát hiện cốt lõi có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc:

Thứ nhất, phương pháp tính giá truyền thống đang gây ra hiện tượng trợ cấp chéo chi phí nghiêm trọng giữa các dòng sản phẩm. Do phân bổ chi phí sản xuất chung theo tỷ lệ chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, các sản phẩm có giá trị nguyên vật liệu lớn như lốp ô tô phải gánh chịu mức chi phí gián tiếp cao hơn thực tế khoảng 12% đến 18%. Ngược lại, các sản phẩm tiêu tốn ít nguyên vật liệu nhưng sử dụng nhiều công đoạn máy móc phức tạp như săm xe máy lại bị tính thiếu từ 8% đến 15% chi phí sản xuất chung thực tế.

Thứ hai, tốc độ tăng trưởng sản lượng tiêu thụ không đồng đều giữa các nhóm mặt hàng làm trầm trọng thêm sự sai lệch giá thành. Trong khi sản lượng săm xe máy tăng vọt từ 878.667 chiếc năm 2009 lên trên 1.100.000 chiếc năm 2011 (tăng hơn 33%), giá thành kế toán ghi nhận theo phương pháp cũ không phản ánh đúng mức tiêu hao năng lượng và khấu hao máy móc thực tế của từng ca sản xuất, dẫn đến việc báo cáo lợi nhuận biên giữa các xí nghiệp bị bóp méo.

Thứ ba, việc tái cấu trúc các khoản mục chi phí gián tiếp trong tháng 5/2011 vào 8 trung tâm hoạt động chuyên biệt đã chứng minh tính ưu việt vượt trội của mô hình ABC. Toàn bộ chi phí tiền điện, khấu hao tài sản cố định và chi phí nhân viên phân xưởng được phân bổ chính xác theo các nguồn sinh phí như số giờ máy chạy, số lần vận hành và thời gian lao động kỹ thuật, giúp giá thành đơn vị của từng dòng sản phẩm phản ánh trung thực mức tiêu hao nguồn lực.

Thảo luận kết quả

Sự sai lệch trong hệ thống kế toán truyền thống bắt nguồn từ việc sử dụng một tiêu thức phân bổ duy nhất cho toàn bộ chi phí sản xuất chung, bỏ qua sự khác biệt về quy trình công nghệ giữa 6 xí nghiệp thành viên. Trong môi trường sản xuất hiện đại với dây chuyền luyện kín 270 lít và hệ thống máy ép đùn tự động, chi phí khấu hao và điện năng chiếm tỷ trọng ngày càng lớn, khiến tiêu thức phân bổ theo chi phí nguyên vật liệu không còn cơ sở nhân quả.

Khi đối chiếu với các nghiên cứu tiền bối của Đinh Thị Thanh Hương (2006) trong ngành in, Trần Thị Uyên Phương (2008) trong ngành cơ khí ô tô và Nguyễn Thị Bích Lài (2010) trong ngành may mặc, kết quả tại DRC tái khẳng định rằng phương pháp ABC là giải pháp tất yếu cho các doanh nghiệp có cơ cấu sản phẩm phức tạp. Trong thực tế, toàn bộ dữ liệu phân bổ được lượng hóa chi tiết thông qua các bảng biểu chuyên sâu như Bảng ma trận EDA, Bảng hệ số tỷ lệ APD và sơ đồ dòng chi phí đa chiều. Việc trực quan hóa dòng chi phí qua các bảng ma trận giúp nhà quản trị nhận diện rõ ràng mối liên kết giữa chi phí đầu vào, hoạt động trung gian và sản phẩm cuối cùng.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện công tác kế toán quản trị và nâng cao hiệu quả hoạt động tại Công ty Cổ phần Cao su Đà Nẵng, 4 nhóm giải pháp chiến lược được đề xuất thực hiện theo lộ trình cụ thể:

• Tái thiết kế hệ thống kế toán chi phí theo 8 trung tâm hoạt động: Phòng Kế toán phối hợp với ban quản đốc 6 xí nghiệp chuẩn hóa danh mục hoạt động, xác định chính xác các nguồn sinh phí như số giờ máy chạy của dây chuyền luyện kín 270 lít và số lần kiểm tra chất lượng sản phẩm (KCS), hoàn thành triển khai trong vòng 3 tháng đầu tiên.
• Tích hợp module tính giá ABC vào hệ thống phần mềm quản trị doanh nghiệp: Ban Giám đốc phê duyệt đầu tư nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin, tự động hóa việc trích xuất và xử lý dữ liệu ma trận EDA và APD, đặt mục tiêu rút ngắn 30% thời gian lập báo cáo giá thành định kỳ trong thời gian 6 tháng.
• Thiết lập định mức tiêu hao nguồn lực và cắt giảm hoạt động không tạo giá trị: Bộ phận Kỹ thuật và Quản lý chất lượng rà soát quy trình sản xuất bán thành phẩm tại xí nghiệp cán luyện, giảm thiểu thời gian chờ đợi và tỷ lệ hao hụt nguyên liệu, hướng tới mục tiêu tiết giảm từ 10% đến 15% chi phí sản xuất chung gián tiếp trong vòng 12 tháng.
• Tổ chức chương trình đào tạo quản trị dựa trên hoạt động (ABM): Khối Nhân sự chủ trì tổ chức 5 khóa tập huấn chuyên sâu cho hơn 50 cán bộ quản lý cấp trung và nhân viên kế toán xí nghiệp, chuyển đổi tư duy quản lý từ cắt giảm chi phí đơn thuần sang tối ưu hóa chuỗi giá trị và gắn kết trách nhiệm chi phí theo từng trung tâm hoạt động trong thời gian 6 tháng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị thực tiễn và lý luận cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Ban Lãnh đạo, Giám đốc tài chính và Kế toán trưởng các doanh nghiệp sản xuất: Cung cấp khung phương pháp luận hoàn chỉnh để tái cấu trúc hệ thống tính giá thành, giúp doanh nghiệp định giá bán sản phẩm chính xác, nâng cao biên lợi nhuận và xây dựng chiến lược cạnh tranh hiệu quả trên thị trường.
• Chuyên viên Kế toán quản trị và Kiểm soát chi phí (Cost Controller): Nắm bắt quy trình thực hành chi tiết việc xây dựng ma trận phân bổ EDA và APD, áp dụng trực tiếp vào việc bóc tách các khoản mục chi phí gián tiếp phức tạp tại các nhà máy có mức độ tự động hóa cao.
• Giảng viên và Nhà nghiên cứu học thuật ngành Kế toán - Kiểm toán: Sử dụng tài liệu như một case study điển hình tại thị trường Việt Nam để minh họa cho học phần Kế toán quản trị chuyên sâu và Quản trị chiến lược chi phí.
• Học viên cao học và Sinh viên chuyên ngành Kinh tế: Tham khảo phương pháp tiếp cận nghiên cứu trường hợp kết hợp định lượng ma trận, quy trình thu thập dữ liệu sản xuất và kỹ thuật xử lý thông tin chi phí thực chứng.

Câu hỏi thường gặp

Phương pháp tính giá ABC mang lại lợi ích gì vượt trội so với phương pháp truyền thống tại DRC? Phương pháp ABC phân bổ chi phí sản xuất chung dựa trên quan hệ nhân quả qua các nguồn sinh phí cụ thể như giờ máy chạy hay số lần thiết lập khuôn. Cách tiếp cận này loại bỏ hoàn toàn sự sai lệch giá thành từ 8% đến 18% so với phương pháp truyền thống, giúp công ty định giá bán chính xác cho từng dòng lốp và săm xe.

Ma trận EDA và APD đóng vai trò gì trong quy trình tính giá thành theo hoạt động? Ma trận EDA (Expense-Activity Driver) tập hợp và phân bổ toàn bộ chi phí gián tiếp vào các trung tâm hoạt động tương ứng trong kỳ kế toán tháng 5/2011. Tiếp đó, ma trận APD (Activity-Product Driver) phân bổ chi phí từ các trung tâm hoạt động đến từng đối tượng sản phẩm, đảm bảo sự minh bạch và chính xác tuyệt đối.

Doanh nghiệp sản xuất cần chuẩn bị những điều kiện gì để ứng dụng thành công ABC? Doanh nghiệp cần sở hữu hệ thống tổ chức sản xuất rõ ràng như mô hình 6 xí nghiệp tại DRC, đồng thời chuẩn hóa quy trình thu thập số liệu chi phí sơ cấp. Ngoài ra, sự cam kết từ ban lãnh đạo và việc ứng dụng phần mềm quản trị thông tin đóng vai trò then chốt quyết định sự thành công.

Làm thế nào để phương pháp ABC hỗ trợ công tác quản trị dựa trên hoạt động (ABM)? Thông tin chi tiết từ ABC giúp nhà quản trị nhận diện rõ ràng các hoạt động tạo ra giá trị gia tăng và các hoạt động lãng phí nguồn lực. Nhờ đó, DRC có thể tái cơ cấu quy trình cán luyện cao su, tối ưu hóa năng lượng của dây chuyền 270 lít và tiết giảm chi phí sản xuất.

Các doanh nghiệp quy mô vừa và nhỏ có thể áp dụng mô hình trong luận văn không? Doanh nghiệp vừa và nhỏ hoàn toàn có thể vận dụng mô hình này bằng cách tinh gọn số lượng trung tâm hoạt động xuống còn 3 đến 4 nhóm chính. Việc lựa chọn các nguồn sinh phí đơn giản nhưng có độ tương quan cao giúp tối ưu hóa chi phí triển khai mà vẫn nâng cao độ tin cậy của giá thành.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về phương pháp kế toán chi phí dựa trên cơ sở hoạt động (ABC) và quản trị dựa trên hoạt động (ABM) trong môi trường sản xuất công nghiệp.
• Làm rõ thực trạng công tác hạch toán chi phí tại Công ty Cổ phần Cao su Đà Nẵng, chỉ ra nguyên nhân gây sai lệch giá thành khi áp dụng phương pháp truyền thống trong bối cảnh doanh thu vượt 2.218 tỷ đồng.
• Xây dựng thành công mô hình tính giá ABC thực nghiệm thông qua hệ thống ma trận EDA và APD trên bộ dữ liệu chi phí tháng 5/2011 cho 5 nhóm sản phẩm chủ lực.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ về cơ cấu tổ chức, công nghệ thông tin và định mức chi phí với lộ trình thực hiện từ 3 đến 12 tháng.
• Khẳng định giá trị thực tiễn của mô hình ABC trong việc cung cấp thông tin chuẩn xác cho quyết định định giá bán và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp sản xuất Việt Nam.

Doanh nghiệp và các nhà nghiên cứu quan tâm có thể áp dụng ngay khung ma trận và quy trình 5 bước được trình bày trong công trình này để nâng cấp toàn diện hệ thống kế toán quản trị chi phí hiện đại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ PHƯƠNG PHÁP TÍNH GIÁ DỰA TRÊN CƠ SỞ HOẠT ĐỘNG (ABC) 1.1 Khái quát về phương pháp tính giá dựa trên cơ sở hoạt động (ABC) 1.1 Khái niệm phương pháp tính giá dựa trên cơ sở hoạt động (ABC) Những hạn chế của hệ thống chi phí truyền thống đã trở nên phổ biến vào những năm 1980, hệ thống này mặc dù đã được ứng dụng rộng rãi trong những thập niên trước đó khi mà các loại sản phẩm sản xuất ra còn hạn chế, chi phí nhân công trực tiếp và nguyên vật liệu trực tiếp chiếm phần lớn trong tổng chi phí sản xuất, trong khi đó chi phí gián tiếp liên quan đến quản lý và phục vụ sản xuất thì lại chiếm tỷ trọng rất nhỏ. Vì vậy việc sai lệch từ việc phân bổ chi phí quản lý dựa trên một tiêu thức đơn giản như sản lượng sản xuất, số giờ lao động,…theo hệ thống chi phí truyền thống lúc bấy giờ được xem là không đáng kể. Sau những năm 1980, những thách thức bắt đầu đặt ra cho việc tính toán và áp dụng những hệ thống thông tin chi phí mới. Do sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ, nhưng dây chuyền sản xuất tự động đã trở nên phổ biến, nhiều loại sản phẩm được sản xuất ra hàng loạt, chi phí lao động chiếm tỷ trọng ngày càng nhỏ trong tổng chi phí sản xuất, trong khi chi phí quản lý và phục vụ sản xuất tăng dần và chiếm tỷ trọng đáng kể, việc phân bổ chi phí gián tiếp dựa trên tiêu thức phân bổ giản đơn trở nên không còn phù hợp.

Các nhà chuyên môn, các tổ chức bắt đầu triển khai phương pháp tiếp cận mới đối với các thông tin về chi phí. Một số học giả kinh tế trên thế giới như: Robert S.Kaplan, Robin Cooper, H.Thomas Johnson, Peter Turkey… đã đưa ra khái niệm về phương pháp ABC làm nền tảng cho luận văn. Luan van 9 Năm 1997, Krumwiede và Roth1 đưa ra khái niệm về phương pháp ABC là một hệ thống kế toán quản trị tập trung đo lường chi phí, các hoạt động, sản phẩm, khách hàng và các đối tượng chi phí… Phương pháp này đòi hỏi việc phân bổ chi phí cho các đối tượng dựa trên số lượng hoạt động sử dụng bởi đối tượng chi phí đó. Năm 1998, Kaplan đưa ra khái niệm về phương pháp tính giá ABC 2: cho rằng phương pháp ABC được thiết kế nhằm cung cấp một cách thức phân bổ chính xác chi phí gián tiếp cho hoạt động, quá trình kinh doanh, các sản phẩm và dịch vụ.

Trên thực tế nhiều nguồn lực của doanh nghiệp không chỉ phục vụ cho việc cấu thành nên yếu tố vật chất của sản phẩm mà còn cung cấp nhiều hoạt động hỗ trợ để đưa ra các sản phẩm, dịch vụ đến với khách hàng. Mục tiêu của phương pháp ABC không phải là phân bổ chi phí chung cho các sản phẩm mà mục tiêu của ABC là đo lường và tính giá tất cả các nguồn lực sử dụng cho các hoạt động mà có thể hỗ trợ cho việc sản xuất và phân phối sản phẩm, dịch vụ đến với khách hàng. Năm 2000, Hongren3 cho rằng phương pháp ABC là sự cải tiến của phương pháp tính giá truyền thống bằng việc tập trung vào các hoạt động cụ thể như là các đối tượng chi phí cơ bản. Một hoạt động có thể là một sự kiện, một hành động và phân bổ chi phí cho từng sản phẩm hoặc dịch vụ dựa trên hoạt động được tiêu dùng bởi sản phẩm hay dịch vụ đó.

Năm 2001, Maher cho rằng phương pháp ABC là công cụ quản trị dựa trên hoạt động4. Trước hết, chi phí được phân bổ cho các hoạt động, sau đó sẽ phân bổ cho từng sản phẩm, dịch vụ dựa trên các hoạt động mà sản phẩm hay 1 Trần Thị Uyên Phương trích dẫn (2008, Vận dụng phương pháp tính giá dựa trên cơ sở hoạt động (ABC) tại Công ty Cơ khí Ôtô và thiết bị điện Đà Nẵng, Đại học Kinh tế Đà Nẵng) 2 Trần Thị Uyên Phương trích dẫn (2008, Vận dụng phương pháp tính giá dựa trên cơ sở hoạt động (ABC) tại Công ty Cơ khí Ôtô và thiết bị điện Đà Nẵng, Đại học Kinh tế Đà Nẵng) 3 Trần Thị Uyên Phương trích dẫn (2008, Vận dụng phương pháp tính giá dựa trên cơ sở hoạt động (ABC) tại Công ty Cơ khí Ôtô và thiết bị điện Đà Nẵng, Đại học Kinh tế Đà Nẵng) 4 Trần Thị Uyên Phương trích dẫn (2008, Vận dụng phương pháp tính giá dựa trên cơ sở hoạt động (ABC) tại Công ty Cơ khí Ôtô và thiết bị điện Đà Nẵng, Đại học Kinh tế Đà Nẵng) Luan van 10 dịch vụ đã tiêu dùng. Quản trị dựa trên hoạt động sẽ tìm kiếm được sự cải thiện không ngừng. Phương pháp ABC cung cấp thông tin về hoạt động và nguồn lực cần thiết để thực hiện chúng.

Vì thế phương pháp ABC không chỉ đơn thuần là quá trình phân bổ chi phí. Như vậy, mỗi học giả có một khái niệm khác nhau nhưng nhìn chung phương pháp tính giá dựa trên cơ sở hoạt động là phương pháp tính giá khắc phục được những nhược điểm của phương pháp tính giá truyền thống. Ngoài ra, phương pháp này còn là một công cụ quản lý chi phí chiến lược, giúp doanh nghiệp xác định hoạt động nào tạo ra giá trị, hoạt động nào không tạo ra giá trị, từ đó không ngừng cải tiến quá trình kinh doanh nhằm hạ giá thành sản phẩm, nâng cao khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp. “Tóm lại, ABC là một hệ thống đo lường chi phí, tập hợp và phân bổ chi phí của các nguồn lực vào các hoạt động dựa trên mức độ sử dụng các nguồn lực, sau đó chi phí của các hoạt động được phân bổ đến các đối tượng tính giá dựa trên mức độ sử dụng của chúng.2 Đặc điểm của phương pháp ABC Robin Cooper, Robert Kaplan và H.Thomas Johnson là những người đầu tiên đưa ra phương pháp ABC.

Đây là một phương pháp tính chi phí được sử dụng để tính thẳng chi phí chung vào các đối tượng chịu chi phí. Những đối tượng này có thể là sản phẩm, dịch vụ, quá trình hoặc khách hàng… Phương pháp ABC cũng giúp cho nhà quản lý ra được những quyết định đúng với cơ cấu sản phẩm và chiến lược cạnh tranh của doanh nghiệp mình. Theo Turney, phương pháp ABC có thể làm thay đổi toàn diện cách thức những nhà quản lý ra quyết định về cơ cấu sản phẩm, giá cả sản phẩm và đánh giá công nghệ mới. 5 Trần Thị Uyên Phương trích dẫn (2008, Vận dụng phương pháp tính giá dựa trên cơ sở hoạt động (ABC) tại Công ty Cơ khí Ôtô và thiết bị điện Đà Nẵng, Đại học Kinh tế Đà Nẵng) Luan van 11 Về cơ bản phương pháp ABC khác với phương pháp truyền thống ở hai điểm.

Thứ nhất, giá thành sản phẩm theo phương pháp ABC bao gồm toàn bộ chi phí phát sinh trong kỳ, kể cả các chi phí gián tiếp như chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp. Thứ hai, phương pháp ABC phân bổ chi phí phát sinh vào giá thành mỗi sản phẩm dựa trên mức chi phí thực tế cho mỗi hoạt động và mức độ đóng góp của mỗi hoạt động vào quá trình sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Nói cách khác, phương pháp ABC phân bổ chi phí vào giá thành sản phẩm dựa trên mối quan hệ nhân quả giữa chi phí – hoạt động – sản phẩm. Kết quả là giá thành sản phẩm phản ánh chính xác hơn mức chi phí thực tế kết tinh trong mỗi đơn vị sản phẩm.3 Một số khái niệm cơ bản liên quan đến phương pháp tính giá dựa trên cơ sở hoạt động (ABC) Nguồn lực Nguồn lực là các yếu tố kinh tế được cung cấp và sử dụng để thực hiện các hoạt động của doanh nghiệp.

Ví dụ: nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ, lao động, máy móc thiết bị là các nguồn lực chủ yếu để tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp. Nguồn lực có thể được phân thành hai loại chủ yếu: các nguồn lực biến đổi và các nguồn lực cố định. Hoạt động Hoạt động là một quy trình, chức năng hoặc công việc xử lý đầu vào hay sản xuất đầu ra. Nói cách khác, một hoạt động là sự biến đổi những yếu tố đầu vào thành những sản phẩm đầu ra được thực hiện bằng những cách thức nằm trong sự kiểm soát của đơn vị.

Ví dụ: hoạt động xử lý đơn đặt hàng, hoạt động vận chuyển nguyên vật liệu từ kho đến nơi sản xuất. Nguồn sinh phí 6 Nguyễn Thị Bích Lài trích dẫn (2010, Vận dụng phương pháp tính giá dựa trên cơ sở hoạt động (ABC) tại công ty cổ phần may Trường Giang Quảng Nam, Đại học Kinh tế Đà Nẵng) Luan van 12 Nguồn sinh phí là một nhân tố, một khía cạnh của hoạt động có thể định lượng được và gây ra sự phát sinh chi phí. Một hoạt động có thể được xem xét theo nhiều khía cạnh khác nhau nhưng chỉ những khía cạnh này gây ra sự phát sinh chi phí và có thể định lượng được mới có thể được coi là nguồn phát sinh chi phí. Trung tâm hoạt động Trung tâm hoạt động được hiểu là một phần của quá trình sản xuất mà kế toán phải báo cáo một cách riêng biệt tình hình chi phí của các hoạt động thuộc trung tâm đó.

Đối tượng tính giá Đối tượng tính giá thường rất đa dạng và tuỳ thuộc vào nhu cầu thông tin của nhà quản trị mà người thiết kế hệ thống sẽ thiết lập các đối tượng tính giá khác nhau. Một số đối tượng tính giá điển hình là : Sản phẩm, dịch vụ, lô sản phẩm, hợp đồng, công việc, dự án, nhóm khách hàng, kênh phân phối… Tiêu thức phân bổ chi phí nguồn lực Tiêu thức phân bổ chi phí nguồn lực là yếu tố đo lường sự tiêu hao nguồn lực cho các hoạt động. Nếu nguồn lực là con người, những người này tiêu tốn thời gian cho những hoạt động khác nhau, khi đó tỷ lệ thời gian tương ứng tiêu tốn cho mỗi hoạt động sẽ là tiêu thức phân bổ chi phí nguồn lực. Tiêu thức phân bổ chi phí hoạt động Tiêu thức phân bổ này là cầu nối giữa các hoạt động và các đối tượng tính giá, đo lường sản phẩm, dịch vụ…là yếu tố dùng để đo lường sự tiêu hao của hoạt động cho các đối tượng tính giá, được tạo ra trong mỗi hoạt động.2 Trình tự thực hiện phương pháp ABC Khi mô tả việc vận dụng phương pháp ABC, có thể chia thành các bước khác nhau tùy thuộc vào quan điểm của học giả kế toán.