Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn của việc kiểm tra và đánh giá kết quả học tập của học sinh bằng phương pháp trắc nghiệm GVHD: Ths Ho Xuân Đậu Trang 7 Luận văn tốt nghiệp SV: Võ Đức Tài 1. Các phương pháp kiểm tra đánh giá trong giáo dục Trắc nghiệm khách Trắc nghiệm luận để quan Điển khuyết Vẽ hình Nhiều lựa chọn I. Các phương pháp quan sát sư phạm Sử dụng trong trường hợp cần ghi lại nét độc đáo về tính cách, thái độ, hành vi, tinh huống xảy ra trong day học. Thường không có tiêu chuẩn đồng nhất trong đánh giá nên phương pháp này dùng dé đánh giá học sinh nhỏ tuổi hay có hứng thú đặc biệt.
Trong trường hợp dùng đánh giá học sinh thi can có tiêu chuẩn đồng nhất. Nhược điểm: Bị chi phối nhiều bởi tính chủ quan của người thay. Phương pháp trắc nghiệm Là phương pháp kiểm tra được mức độ thu nhận kiến thức cũng như khả năng tư duy cua học sinh thông qua việc đối thoại trực tiếp giữa giáo viên với học sinh GVHD: Ths Ho Xuân Đậu Trang 8 Luận văn tốt nghiệp SV: Võ Đức Tài Nhược điểm : Bị ảnh hưởng nhiều bởi tính chủ quan của người đánh giá, tến nhiều thời gian và không thể kiểm tra được nhiều nội dung. Trắc nghiệm luận đề Là hình thức kiểm tra trong đó giáo viên đặt câu hỏi hay ra bài tập, học sinh tự viết câu trả lời lên giấy.
Các hình thức kiểm tra phổ biến là: - Bài tập luyện viết. - Bài kiểm tra viết. - Bai tập lam văn. - Trả lời viết các câu hỏi hay bải tập đưa ra.
Trắc nghiệm khách quan Là hình thức kiểm tra trong đó dé bài là hệ thống các câu hỏi có kèm theo các phương án trả lời, cung cấp cho học sinh toàn bộ hay một phan thông tin về vấn đẻ, đòi hỏi học sinh chọn một trong các phương án đó đẻ trả lời hay bổ sung phương án trả lời khác đúng hơn. Thuật ngữ “ khách quan” ding dé chỉ tính chất khách quan khi chấm bài (kết quả không phụ thuộc vào người chấm), còn vẻ nội dung, cấu trúc, đặc điểm các câu hỏi thi vẫn mang tính chất chủ quan của người soạn câu hỏi. Dựa vào hình thức đặt câu hỏi, người ta chia trắc nghiêm khách quan thành các loại sau: : Trắc nghiệm đúng — sai. - Trắc nghiệm có nhiều lựa chọn (chọn I câu đúng).
- Trắc nghiệm đối chiếu cặp đôi. - Trắc nghiệm loại điển khuyết. ° Trắc nghiệm về hình. Trắ và lu Vài nét so sánh giữa trắc nghiệm khách quan và luận đề (trắc nghiệm luận đề).
a Điểm giảng nhau: Cả trắc nghiệm và luận đề đều được sử dụng đẻ: GVHD: Ths Hỗ Xuân Đậu Trang 9 Luận văn tốt nghiệp SV: Võ Đức Tải - Đo lường hau hết mọi thành quả học tập quan trọng. - Khảo sát khả năng hiểu và áp dụng các nguyên lý - Khao sát kha năng giải quyết các vấn dé mới z Khảo sát khả năng lựa chọn những sự kiện thích hợp và các nguyên tắc để phối hợp chúng lại với nhau nhằm giải quyết những van dé phức tạp. < Khuyến khích học tập để nắm vững kiến thức. : Cả hai hình thức trên đều đòi hỏi sự vận dụng it nhiều phán đoán chủ quan - Giá trị của hai loại trên tùy thuộc vảo tinh khách quan va đáng tin cậy của chúng.
Diém khác nhau: - Trắc nghiệm "Hoc sinh phải lựa chọn câu tra lời. đúng nhất trong các câu trả lời cho sẵn nó bằng ngôn ngữ của chính mình, theo hoặc điển vào chỗ trống hay nối câu. một bố cục tự đặt ra. Một bài kiểm tra trắc nghiệm thường | Trong một bài kiểm tra luận gồmnhiều câu hỏi có tính chất chuyên | câu hỏi tương đối ít và có tính cách tổng biệt, chỉ cần đánh dấu hoặc điển vài | quát, đòi hỏi học sinh phải triển khai câu chữ thích hợp.
hỏi bằng lời lẽ dài dòng Học sinh dùng phân lớn thời gian dé | Học sinh dùng phân lớn thời gian dé vừa đọc đề và suy nghĩ. suy nghĩ vừa viết. Chat lượng của bài trắc nghiệm được lượng của một bải luận phụ xác định một phần lớn do kĩ năng của | thuộc chủ yếu vào kĩ năng của người người soạn dé. Dé thi tric nghiệm khó soạn nhưng dé | Dé thi luận để tương đối dé soạn nhưng Giáo viên soạn dé có nhiêu cơ hội tự | Học sinh có nhiêu cơ hội tự đo bộc lộ cá do bộc lộ kiến thức vả các giá trị của | tinh trong câu trả lời, giảo viên chim bai minh qua việc soạn thảo câu hỏi.
Học cũng tự do cho điểm theo xu hướng sinh chỉ có quyển tự do chứng tỏ mức riêng của mình nên tương đối chủ quan. độ hiểu biết của mình qua tỉ lệ câu trả. Giáo viên cham bai theo một GVHD: Ths Hồ Xuân Đậu Trang 10 Luận văn tốt nghiệp SV: Võ Đức Tài ¡=m==s=e= | đáp án chính xác, không có quan điễ Một bài trắc nghiệm cho phép và đôi | Một bai luận để cho phép và đôi khi khi khuyến khích sự phỏng đoán. khuyến khích sự “đặt bẫy”(trong câu hỏi đối với học sinh) Các nhiệm vụ học tập của học sinh thê Các nhiệm vụ học tập của học sinh thê hiện trong các câu hỏi một cách rõ hiện trong các câu hỏi chưa được rd ràng rang.
bd đi Sự phân bô điểm số trong một bai luận quyết định do bai trắc nghiệm, giáo đề có thể được kiểm soát phần lớn bởi viên cham bai không thể quyết định. (Nhân xét: Thông qua việc so sánh ở trên, ta đã thấy được tính khách quan ưu việt hơn hẳn của hình thức trắc nghiệm khách quan. Nói như vậy cũng không có nghĩa là kiểm tra luận để mang nặng tính “chủ quan” nhưng ta phải thừa nhận một điều rằng ưu điểm nổi bật nhất của trắc nghiệm khách quan là: Tính khách quan - chỉ tiêu quan trọng nhất trong đánh giá. Khi nào nên sử dụng trắc nghiệm hay luận đề: Xét đến những điểm tương đồng hay khác biệt của luận dé, cing với ưu va khuyết điểm của từng loại, ta thấy rằng cả hai đều là phương tiện dé khảo sát thành quả học tập hữu hiệu và đều cần thiết miễn là ta năm vững phương pháp soạn thảo va công dụng của mỗi loại.
Theo ý kiến của những chuyên gia vé trắc nghiệm, ta nêm sit đụng luận dé đề khảo sát thành quả học tập trong những trường hợp sau: (1) Khi nhóm học sinh được khảo sát không quá đông và đề thi chi ding một lần, không dùng lại nữa. (2) Khi thay giáo cổ gắng tim mọi cách có thể được dé khuyến khích và tưởng thưởng sự phát triển khả năng dién tả bằng văn viết. (3) Khi thay giáo muốn thăm dò thái độ hay tìm hiểu tư tưởng của học sinh về một van đề nào đó hơn là khảo sát thành quả học tập của chúng. GVHD: Ths Ho Xuân Đậu Trang 11 Luận văn tốt nghiệp SV: Võ Đức Tài (4) Khi thầy giáo tin tưởng vào tải năng phé phán và chấm bài luận để một cách vô tư vả chính xác hơn là vào khả năng soạn thảo những câu trắc nghiệm thật tốt.
(5) Khi không có nhiều thời gian dé soạn thảo bai khảo sát nhưng lại có nhiều thời gian dé chấm bai. Mặt khác ta nên sử dụng trắc nghiệm trong những trường hợp sau: (1) Khi ta cần khảo sát thành quá học tập của một số đông học sinh, hay muốn bài khảo sát này có thể sử dụng lại vào một lúc khác. (2) Khi ta muốn có những điểm sé đáng tin cậy, không phụ thuộc vào chủ quan của người cham bai. (3) Khi các yếu tế công bằng, vỏ tư, chính xác là những yếu tổ quan trọng nhất của việc thi cử.
(4) Khi ta có nhiều câu trắc nghiệm tốt đã được dự trữ sẵn dé có thé lựa chọn và soạn lại một bài trắc nghiệm mới, và muốn chấm nhanh để sớm công bố kết quả. Trắc nghiệm khách quan 1. Ưu và khuyết điểm của phương pháp kiểm tra trắc nghiệm ) Ui did ¢ Kiém tra được nhiều kiến thức của nhiều nội dung trong chương trình môn học trong thời gian ngắn. e© Khách quan, chỉnh xác, công bằng trong chấm điểm.
e Tiết kiệm được nhiều thời gian và công sức của các giám khảo. e Trắc nghiệm khách quan có thé được sử dụng khả tốt khi kiểm tra độ bền vững của kiến thức về các sự kiện về mức độ hiểu rõ các khái niệm. e Kiểm tra được khả năng phân tích và chọn lựa. e Khó khăn khi kiểm tra khả nang khái quát hóa và vận dụng kiến thức một cách sáng tạo trong những tinh huống khác nhau.
© Không kiểm tra được khả năng lí luận. © Không kiểm tra được cách trình bay, giải quyết một van dé. © Soạn thảo đẻ trắc nghiệm mat nhiều thời gian vả công sức. GVHD: Ths Hỗ Xuân Đậu Trang 12 Luận văn tốt nghiệp SV: Võ Đức Tài 3¬>——ễễễ====ễễ——————--- TT © Dối với những khái niệm, định nghĩa dài, nhiều khía cạnh, nhiều chỉ tiết, có nhiều cách phát biểu ., thì không thé đưa vào kiểm tra trắc nghiệm.
Các hình thức trắc nghiệm khách quan Trắc nghiệm đúng sai là hình thức đơn giản nhất và dé soạn nhất. Loại này được trình bày đưới dạng một phát biểu và học sinh trả lời bằng cách lựa chọn đúng sai. Tuy nhiên, loại trắc nghiệm này được cho là tầm thường vì khi soạn người ta chỉ trích từ sách giáo khoa nên chỉ kiểm tra được kha năng nhớ chú không kiểm tra được mức độ hiểu bài của học sinh. Thêm vào đó loại câu nay có tỉ lệ may rủi cao (50%) kém khoa học vì vậy mà ít được sử dụng.
Trắc nghiệm điền khuyét Gồm một câu hay một đoạn câu có bỏ trống, học sinh phải điển vào chỗ trống một từ hay một nhóm từ ngắn. Loại câu trắc nghiệm điển khuyết có tính khách quan không cao, việc chấm điểm cũng không dé dàng. Vì vậy loại câu nay cũng ít được sử dụng trong bai kiểm tra trắc nghiệm khách quan. Người ta chỉ sử dụng dạng nay khi không tìm ra đủ đáp án nhiễu cần thiết cho loại câu nhiều lựa chọn vả chỉ sử dụng khi câu trả lời là duy nhất và không thé thay thé, ngắn gọn, chính xác.
Giáo viên ở các bộ môn tự nhiên như Toán, Lí, Hóa. có nhiều thuận lợi trong việc sử dụng trắc nghiệm điền khuyết dé kiểm tra học sinh. L323 Trắc nghiệm ghép đôi Đây cũng là biến dạng của hình thức câu hỏi trắc nghiệm nhiều lựa chọn.