Nghiên Cứu Phương Pháp Giảng Dạy Hóa Học Tại Trường Đại Học Sư Phạm TPHCM

Khóa luận phân tích sự hình thành và phát triển khái niệm liên kết hóa học trong chương trình hóa học phổ thông, góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy.

• Tác giả: Bùi Thủy Linh
• Người hướng dẫn: TS. Trang Thị Lân
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm TPHCM
• Chuyên ngành: Hóa Học
• Đề tài: Nghiên Cứu Phương Pháp Giảng Dạy Hóa Học Tại Trường Đại Học Sư Phạm TPHCM
• Loại tài liệu: Luận Văn Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2004
• Địa điểm: TPHCM

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. PHẦN I: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục đích của đề tài
• 1.2. Nhiệm vụ của đề tài
• 1.3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
• 1.4. Giả thiết khoa học
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 2. PHẦN II: NỘI DUNG
• 2.1. CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN KHÁI NIỆM LIÊN KẾT HÓA HỌC Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG
• 2.1.1. Cơ sở lý luận của sự hình thành và phát triển các khái niệm hóa học cơ bản ở trường phổ thông
• 2.1.2. Các giai đoạn hình thành khái niệm cơ bản
• 2.1.3. Nội dung nghiên cứu việc hình thành các khái niệm
• 2.1.4. Cơ sở lý thuyết của khái niệm liên kết hóa học
• 2.1.4.1. Khái niệm mở đầu về liên kết hóa học
• 2.1.4.2. Bản chất của liên kết hóa học
• 2.1.4.3. Lịch sử hình thành và phát triển các khái niệm hóa trị và liên kết hóa học
• 2.2. CHƯƠNG II: HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN KHÁI NIỆM LIÊN KẾT HÓA HỌC TRONG CHƯƠNG TRÌNH HÓA HỌC Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG
• 2.2.1. Một số kiến thức cơ bản học sinh cần nắm vững khi học về khái niệm liên kết hóa học ở trường THPT
• 2.2.2. Chương trình THPT
• 2.3. CHƯƠNG III: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 2.3.1. Soạn một số giáo án dạy về liên kết hóa học ở trường THPT
• 3. PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT
• 3.1. Kết luận
• 3.2. Đề xuất và kiến nghị
• PHỤ LỤC / TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Phương Pháp Giảng Dạy Hóa Học

Nghiên cứu phương pháp giảng dạy hóa học tại Trường Đại Học Sư Phạm TPHCM là một lĩnh vực quan trọng nhằm nâng cao chất lượng giáo dục. Việc hình thành và phát triển các khái niệm hóa học cơ bản là nền tảng cho việc giảng dạy hiệu quả. Các phương pháp giảng dạy hiện đại cần được áp dụng để giúp sinh viên nắm vững kiến thức và kỹ năng cần thiết.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Phương Pháp Giảng Dạy Hóa Học

Phương pháp giảng dạy hóa học không chỉ giúp sinh viên hiểu rõ các khái niệm mà còn phát triển tư duy phản biện. Việc áp dụng các phương pháp giảng dạy tích cực sẽ tạo ra môi trường học tập hiệu quả hơn.

1.2. Các Khái Niệm Cơ Bản Trong Hóa Học

Khái niệm liên kết hóa học, cấu trúc phân tử và phản ứng hóa học là những nội dung cốt lõi trong chương trình giảng dạy. Việc nắm vững các khái niệm này sẽ giúp sinh viên có nền tảng vững chắc cho các môn học tiếp theo.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Giảng Dạy Hóa Học

Giảng dạy hóa học tại Trường Đại Học Sư Phạm TPHCM gặp phải nhiều thách thức. Một trong số đó là việc sinh viên chưa nắm vững các khái niệm cơ bản. Điều này ảnh hưởng đến khả năng tiếp thu kiến thức mới và ứng dụng vào thực tiễn.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Hình Thành Khái Niệm

Nhiều sinh viên gặp khó khăn trong việc hình thành khái niệm liên kết hóa học. Điều này có thể do phương pháp giảng dạy chưa phù hợp hoặc thiếu sự tương tác giữa giảng viên và sinh viên.

2.2. Thiếu Tài Nguyên Hỗ Trợ Giảng Dạy

Thiếu tài liệu và công cụ hỗ trợ giảng dạy là một trong những vấn đề lớn. Việc này làm giảm hiệu quả của quá trình học tập và giảng dạy, ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục.

III. Phương Pháp Giảng Dạy Hóa Học Hiệu Quả

Để nâng cao chất lượng giảng dạy hóa học, cần áp dụng các phương pháp giảng dạy hiện đại. Các phương pháp này bao gồm học tập tích cực, sử dụng công nghệ thông tin và thực hành thí nghiệm.

3.1. Học Tập Tích Cực Trong Giảng Dạy

Học tập tích cực khuyến khích sinh viên tham gia vào quá trình học. Việc này giúp họ phát triển kỹ năng tư duy và khả năng giải quyết vấn đề.

3.2. Ứng Dụng Công Nghệ Trong Giảng Dạy

Sử dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy hóa học giúp sinh viên tiếp cận kiến thức một cách dễ dàng hơn. Các phần mềm mô phỏng và video giảng dạy có thể làm tăng sự hứng thú của sinh viên.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Nghiên Cứu

Nghiên cứu phương pháp giảng dạy hóa học không chỉ dừng lại ở lý thuyết mà còn cần được áp dụng vào thực tiễn. Việc này giúp cải thiện chất lượng giảng dạy và học tập tại Trường Đại Học Sư Phạm TPHCM.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Tại Trường

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc áp dụng các phương pháp giảng dạy mới đã giúp sinh viên cải thiện đáng kể khả năng nắm vững kiến thức hóa học.

4.2. Đề Xuất Các Giải Pháp Cải Tiến

Cần có các giải pháp cải tiến trong giảng dạy như tổ chức các buổi hội thảo, đào tạo giảng viên và phát triển tài liệu học tập để nâng cao chất lượng giáo dục.

V. Kết Luận Về Nghiên Cứu Phương Pháp Giảng Dạy Hóa Học

Nghiên cứu phương pháp giảng dạy hóa học tại Trường Đại Học Sư Phạm TPHCM là một bước quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục. Cần tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các phương pháp giảng dạy hiệu quả để đáp ứng nhu cầu học tập của sinh viên.

5.1. Tương Lai Của Phương Pháp Giảng Dạy Hóa Học

Tương lai của phương pháp giảng dạy hóa học sẽ phụ thuộc vào việc áp dụng công nghệ và các phương pháp giảng dạy hiện đại. Điều này sẽ giúp sinh viên tiếp cận kiến thức một cách hiệu quả hơn.

5.2. Khuyến Khích Nghiên Cứu Liên Tục

Khuyến khích nghiên cứu liên tục trong lĩnh vực giảng dạy hóa học sẽ giúp cải thiện chất lượng giáo dục và đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong khoa học hóa học, cấu tạo chất là yếu tố tiên quyết quyết định toàn bộ tính chất vật lý, hóa học cũng như khả năng biến đổi của mọi đơn chất và hợp chất. Bản chất của mọi phản ứng hóa học thực chất là quá trình phá vỡ các liên kết cũ để hình thành các liên kết mới bền vững hơn. Vì vậy, liên kết hóa học giữ vị trí hạt nhân trong chương trình hóa học phổ thông, được xây dựng theo nguyên tắc đồng tâm phát triển qua 4 giai đoạn từ lớp 8 đến hết lớp 12. Việc tiếp thu trọn vẹn khái niệm này là nền tảng cốt lõi giúp học sinh phát triển tư duy lý thuyết trừu tượng và năng lực giải thích hiện tượng tự nhiên.

Tuy nhiên, thực tiễn dạy và học tại các trường trung học phổ thông cho thấy liên kết hóa học là một trong những mảng kiến thức gây nhiều khó khăn nhất cho học sinh. Khảo sát thực nghiệm trên 193 học sinh trung học phổ thông cho thấy tỉ lệ người học đạt mức độ nắm vững kiến thức loại giỏi chỉ dừng lại ở con số 20,73%, trong khi vẫn còn 9,84% học sinh xếp loại yếu kém. Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là hệ thống hóa cơ sở lý luận về sự hình thành và phát triển khái niệm liên kết hóa học, đánh giá chính xác thực trạng nhận thức của học sinh, từ đó đề xuất các giải pháp sư phạm và thiết kế hệ thống giáo án thực nghiệm nhằm nâng cao chất lượng dạy học bộ môn Hóa học tại các trường phổ thông trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự tích hợp của các học thuyết cấu tạo chất kinh điển và hiện đại:

• Thuyết điện hóa trị của Kossel và thuyết cộng hóa trị của Lewis: Giải thích sự hình thành liên kết thông qua cơ chế nhường nhận electron để tạo thành ion bát thể bền vững, hoặc cơ chế góp chung electron tạo thành cặp electron liên kết giữa các nguyên tử có độ âm điện tương đồng.
• Thuyết liên kết hóa trị (VB) của Heitler - London cùng thuyết lai hóa orbital của Pauling và Slater: Luận giải bản chất lượng tử của liên kết cộng hóa trị dựa trên sự xen phủ của các đám mây electron với spin ngược dấu, giải thích tính định hướng không gian và dạng hình học của các phân tử như methane với góc liên kết tứ diện 109°28'.
• Thuyết orbital phân tử (MO) và thuyết vùng năng lượng: Bổ sung cách nhìn toàn diện về liên kết đa tâm, giải thích tính thuận từ của phân tử oxy và cơ chế dẫn điện, dẫn nhiệt của mạng tinh thể kim loại thông qua sự chuyển động tự do của khí electron trong vùng dẫn.

Bên cạnh đó, các đại lượng định lượng đặc trưng như năng lượng phân ly liên kết (đạt 435 kJ/mol ở phân tử hydro và 431 kJ/mol ở hydroclorua), độ dài liên kết (0,074 nm ở phân tử hydro), độ âm điện theo thang Mulliken và hiệu số độ âm điện theo Pauling được sử dụng làm cơ sở xác định ranh giới giữa liên kết cộng hóa trị phân cực và liên kết ion.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp các phương pháp nghiên cứu lý thuyết, điều tra thực tiễn và thực nghiệm sư phạm:

• Nguồn dữ liệu thực tiễn: Khảo sát được tiến hành tại 3 trường trung học phổ thông tiêu biểu trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh gồm Trường Trung học phổ thông Nguyễn Du, Trường Trung học phổ thông Nguyễn Thượng Hiển và Trường Trung học phổ thông Gia Định, bao quát trên cả 3 khối lớp 10, 11 và 12.
• Quy mô và phương pháp chọn mẫu: Nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên theo lớp học điển hình. Tại khối lớp 10, tổng số 206 phiếu khảo sát cấu trúc gồm 20 câu hỏi trắc nghiệm đã được phát ra và thu về 193 phiếu hợp lệ để đưa vào xử lý dữ liệu.
• Phương pháp phân tích: Dữ liệu được mã hóa trên thang điểm 10 bậc và xử lý bằng phương pháp thống kê toán học trong nghiên cứu giáo dục. Việc lựa chọn phương pháp này nhằm định lượng hóa chính xác tỉ lệ % mức độ nắm vững kiến thức ở từng nội dung chuyên biệt, xác định các sai lầm có tính hệ thống của học sinh, đồng thời đánh giá độ tin cậy của giả thuyết khoa học trước và sau thực nghiệm.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích kết quả điều tra trên 193 học sinh khối 10 mang lại những phát hiện quan trọng:

• Phân bố học lực có sự phân hóa mạnh mẽ: Tỉ lệ học sinh xếp loại khá chiếm ưu thế với 46,63%, loại trung bình đạt 22,8%, loại giỏi đạt 20,73% và loại yếu chiếm 9,84%.
• Mức độ ghi nhớ các khái niệm hiện tượng đạt tỉ lệ rất cao: Học sinh nắm rất vững các quy tắc cơ bản như nguyên nhân liên kết để đạt cấu hình khí hiếm (93,26% trả lời đúng), bản chất lực hút tĩnh điện trong liên kết ion (93,78% trả lời đúng), sự chuyển dịch electron tạo ion (88,08% trả lời đúng) và vai trò của năng lượng liên kết đối với độ bền phân tử (77,72% trả lời đúng).
• Khả năng tư duy trừu tượng và bản chất hóa trị còn nhiều lỗ hổng: Chỉ có 30,57% học sinh trả lời chính xác câu hỏi phân biệt bản chất của hóa trị trong các hợp chất. Bên cạnh đó, có từ 30% đến 45% học sinh gặp lúng túng khi phân biệt liên kết cộng hóa trị có cực với không cực, cũng như chưa xác định đúng loại liên kết trong cấu trúc tinh thể nguyên tử và tinh thể phân tử.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến sự chênh lệch nhận thức này bắt nguồn từ phương pháp giảng dạy truyền thống còn mang nặng tính mô tả lý thuyết tĩnh, thiếu các công cụ trực quan hóa sự chuyển động của các đám mây electron và cơ chế xen phủ orbital. Học sinh thường học thuộc lòng quy tắc bát thế một cách máy móc mà không hiểu rõ bản chất tương tác tĩnh điện và cơ học lượng tử của liên kết.

Về mặt trình bày dữ liệu, các kết quả trên có thể được minh họa trực quan thông qua biểu đồ hình cột phân bố xếp loại học lực kết hợp bảng đối sánh tỉ lệ phần trăm trả lời đúng theo từng nhóm nội dung kiến thức. Biểu đồ sẽ làm nổi bật sự sụt giảm nghiêm trọng từ nhóm câu hỏi nhận biết (đạt trên 85%) xuống nhóm câu hỏi vận dụng bản chất hóa trị và cấu trúc tinh thể (chỉ đạt 30,57%). Điều này chứng minh rằng việc đổi mới phương pháp dạy học thông qua giáo án tích hợp mô hình trực quan là yêu cầu cấp thiết để nâng cao chất lượng tư duy hóa học cho học sinh phổ thông.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu lý luận và thực nghiệm, đề tài đưa ra 4 giải pháp trọng tâm:

1. Tái cấu trúc và chuẩn hóa hệ thống bài giảng theo nguyên tắc đồng tâm: Giáo viên bộ môn Hóa học tại các trường trung học phổ thông cần xây dựng tiến trình hình thành khái niệm liên kết hóa học liên tục từ lớp 8 đến lớp 12, đặt mục tiêu nâng tỉ lệ học sinh đạt loại khá và giỏi lên trên 75% ngay trong học kỳ 1 của năm học.
2. Ứng dụng công nghệ mô phỏng 3D và phương tiện trực quan vào bài giảng: Tổ bộ môn Hóa học cần tăng cường sử dụng mô hình không gian, phần mềm mô phỏng sự xen phủ orbital và cấu trúc mạng tinh thể (như tinh thể kim cương, natri clorua), nhằm hạ tỉ lệ học sinh yếu kém từ 9,84% xuống dưới 3% trong vòng 6 tháng áp dụng.
3. Xây dựng ngân hàng câu hỏi phân hóa gắn với giải thích bản chất: Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp cùng các trường đại học sư phạm phát triển hệ thống bài tập tình huống thực tiễn, tập trung khắc phục sự nhầm lẫn giữa số oxy hóa và hóa trị, hướng tới mục tiêu cải thiện tỉ lệ hiểu đúng khái niệm hóa trị từ 30,57% lên tối thiểu 80% trong năm học tiếp theo.
4. Tổ chức các chuyên đề bồi dưỡng phương pháp giảng dạy hiện đại: Ban Giám hiệu các trường cần định kỳ hàng quý tổ chức hội thảo chuyên môn, giúp 100% giáo viên tiếp cận sâu các mô hình giảng dạy tích cực, chuyển từ truyền thụ một chiều sang hướng dẫn học sinh tự khám phá bản chất liên kết.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nghiên cứu mang giá trị ứng dụng thực tiễn cao cho nhiều nhóm đối tượng:

• Giáo viên Hóa học cấp trung học cơ sở và trung học phổ thông: Sử dụng tài liệu như một cẩm nang phương pháp để thiết kế giáo án đổi mới, tổ chức hiệu quả các hoạt động dạy học chương Cấu tạo nguyên tử và Liên kết hóa học.
• Sinh viên sư phạm Hóa học và học viên cao học chuyên ngành Lí luận và Phương pháp dạy học bộ môn Hóa học: Khai thác khung lý thuyết sư phạm, dữ liệu khảo sát thực nghiệm và các giáo án mẫu để phục vụ cho các đề tài nghiên cứu học thuật liên quan.
• Cán bộ quản lý chuyên môn và chuyên viên phụ trách bộ môn Hóa học: Tham khảo các phân tích thực trạng nhận thức để xây dựng kế hoạch bồi dưỡng giáo viên và chuẩn hóa đề thi đánh giá năng lực học sinh.
• Tác giả biên soạn sách giáo khoa và tài liệu tham khảo: Sử dụng kết quả đánh giá về tính đồng tâm của chương trình để tối ưu hóa sự phân bổ dung lượng và mức độ nông sâu của các khái niệm hóa học qua các khối lớp.

Câu hỏi thường gặp

Khái niệm liên kết hóa học được phân bổ như thế nào trong chương trình phổ thông?
Khái niệm này được phát triển đồng tâm qua 4 giai đoạn chính: mở đầu ở lớp 8 với khái niệm phân tử đơn giản, tiếp tục ở lớp 9 qua tính chất hợp chất, phát triển toàn diện ở lớp 10 với thuyết cấu tạo nguyên tử và bảng tuần hoàn, sau đó đào sâu ở lớp 11 và 12 qua hóa học hữu cơ và phức chất kim loại.

Vì sao học sinh thường gặp khó khăn lớn nhất khi học về khái niệm hóa trị?
Khảo sát thực tế chỉ có 30,57% học sinh trả lời đúng về hóa trị do các em bị nhầm lẫn giữa điện hóa trị, cộng hóa trị và số oxy hóa. Sự chuyển giao khái niệm từ hóa trị cổ điển sang cơ học lượng tử chưa được giải thích cặn kẽ khiến học sinh ghi nhớ máy móc.

Thuyết cơ học lượng tử đóng vai trò gì trong giảng dạy liên kết hóa học ở trường phổ thông?
Thuyết cơ học lượng tử giúp giải thích rõ bản chất lực liên kết thông qua sự xen phủ đám mây electron với spin đối song song (như năng lượng liên kết hydro đạt 435 kJ/mol), khắc phục hoàn toàn hạn chế của cơ học cổ điển trong việc giải thích tính định hướng và bão hòa.

Tỉ lệ phân hóa học lực của học sinh về chuyên đề liên kết hóa học ra sao?
Kết quả điều tra 193 học sinh lớp 10 cho thấy sự phân hóa rõ nét: loại giỏi đạt 20,73%, loại khá chiếm 46,63%, loại trung bình đạt 22,8% và loại yếu kém chiếm 9,84%. Điều này phản ánh rõ mức độ phân hóa nhận thức ở các bậc tư duy khác nhau.

Làm thế nào để giúp học sinh phân biệt rõ liên kết ion và liên kết cộng hóa trị phân cực?
Giáo viên cần hướng dẫn học sinh sử dụng hiệu số độ âm điện theo thang Pauling làm thước đo định lượng. Ví dụ, khi hiệu số lớn hơn 2,2 thì liên kết mang tính ion vượt trội trên 70%, từ đó giúp học sinh hiểu bản chất liên tục giữa hai dạng liên kết này.

Kết luận

• Đóng góp quan trọng: Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận từ các học thuyết kinh điển đến cơ học lượng tử, đồng thời cung cấp bức tranh thực trạng chân thực về mức độ nắm vững liên kết hóa học của học sinh trung học phổ thông.
• Giá trị thực nghiệm: Khảo sát chi tiết trên 193 học sinh đã chỉ rõ các điểm nghẽn nhận thức, đặc biệt là sự sụt giảm độ chính xác xuống 30,57% ở khái niệm hóa trị và tính phân cực.
• Kế hoạch triển khai tiếp theo: Triển khai áp dụng rộng rãi hệ thống giáo án thực nghiệm sư phạm và bộ công cụ trực quan 3D tại các trường trung học phổ thông trong thời gian 12 tháng tới.
• Định hướng nghiên cứu mở rộng: Tiếp tục mở rộng khảo sát trên quy mô liên tỉnh và nghiên cứu sâu hơn về phương pháp hình thành liên kết hidro và liên kết kim loại trong chương trình nâng cao.
• Lời kêu gọi hành động: Các nhà giáo dục, giáo viên bộ môn và chuyên gia phương pháp hãy chủ động tích hợp các mô hình dạy học trực quan và đổi mới phương pháp kiểm tra đánh giá để nâng cao năng lực tư duy hóa học cho thế hệ học sinh hiện đại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu về liên kết hóa học Từ lâu, người ta coi phân tử như là nhóm giới hạn các nguyên tử kết hợp với nhau theo một luật kết nối xác định. Trong phân tử không tổn tại các nguyên tử riêng biệt mà chúng chịu sự tương tác lẫn nhau, nối kết lại thành phân tử. Số lượng các nguyên tử trong phân tử không hể thay đổi khi trạng thái vật lý của nó thay đổi. Ví dụ phân tử HạO gồm 2 nguyên tử hidro liên kết với một nguyên tử oxi luôn luôn không đổi.

Cho dù nước đá tan hay nước lỏng đun sôi thì hai nguyên tử hidro vẫn luôn luôn gắn với một nguyên tử oxi. Ngày nay, người ta quan niệm phân tử như là một hệ gồm một số giới hạn các hạt nhân nguyên tử và các electron phân bố theo một quy luật xác định trong không gian tạo thành một cấu trúc bển vững. Cấu trúc phân tử tổn tại dưới nhiều dạng khác nhau như: phân tử trung hòa, ion phân tử, ion phức chất, tinh thể. Trong những điều kiện xác định về nhiệt độ và áp suất, các phân tử còn chịu sự tương tác qua lại, tương tác yếu giữa các phân tử ở những trạng thái khác nhau.

Muốn hiểu rõ về cấu tạo của phân tử cũng như sự tương tác giữa các phân tử với nhau ta phải xét đến bản chất của liên kết hóa học: liên kết giữa các nguyên tử trong phân tử, liên kết giữa các phân tử với nhau. Học thuyết về liên kết hóa học và cấu tạo phân tử đã trở thành vấn dé trung tâm của hóa học ngày nay. Bản chất của liên kết hoá học Luận văn tốt nghiệp Trang 10 GVHD: TS Trang Thị Lân SVTH: Bùi Thủy Linh Theo quan điểm hiện đại, liên kết hóa học có bản chất điện vì cơ sở tổn tại của mọi liên kết hóa học đều là lực hút giữa các hạt tích điện chính là các electron và hạt nhân nguyên tử. Electron thực hiện liên kết hóa học chủ yếu là các electron thuộc những lớp ngoài cùng gọi là electron hóa trị.

Theo quan điểm cơ học lượng tử, thực chất việc nghiên cứu liên kết là khảo sát sự phân bố mật độ electron trong trường hạt nhân của các nguyên tử tạo nên hợp chất. Sự phân bố mật độ electron khác nhau đưa đến xuất hiện các kiểu liên kết khác nhau, trong đó chủ yếu là liên kết cộng hóa trị và liên kết ion 2. Lịch sử hình thành và phát triển các khái niệm hóa trị và liên kết hóa học Trong lịch sử phát triển của hoá học, tri thức của con người về hóa trị và liên kết hóa học ngày càng sâu sắc và phong phú. Cho đến hiện nay có rất nhiều quan điểm, lý thuyết song song tổn tại; tuy nhiên không có quan điểm, lý thuyết nào có thể giải thích tốt mọi vấn để đặt ra trong thực tiễn.

Vì vậy trong mỗi trường hợp cụ thể cần có sự vận dụng khác nhau. Thuyết hấp dẫn đầu TK XIX của Berma (Thụy Điển) và Béctôle (Pháp): Tương tác giữa các hạt nhân là do lực hấp dẫn vũ trụ. Lực này gọi là lực hóa học, nó không tỷ lệ thuận với khối lượng các nguyên tử và chỉ ảnh hưởng trong khoảng 0. Lực hóa học có tinh chất bảo hòa và có tính chọn lọc.

Diéu này giải thích tại sao nguyên tố A tác dụng với nguyên tố B mà không tác dụng với nguyên tố C; với một nguyên tử A chỉ tác dụng với một số nhất định nguyên tử B. Thuyết điện hóa 1810 của Beczeliuyt (Thụy Điển): Nguyên tử của mỗi nguyên tố có hai cực dương và âm. Ở một số nguyên tử cực dương trội hơn, ở một số nguyên tử khác cực âm trội hơn.