CHƯƠNG 1: CƠ SO LÍ LUẬN VÀ THUC TIEN CUA DE TÀI 1. Đạy học gắn liền với sản xuất kinh doanh 1. Khái niệm Theo tải liệu Hội thảo - tập huấn về việc “Xây dựng vả thực hiện kế hoạch giáo dục định hướng phát triển nang lực học sinh và tô chức hoạt động giáo dục trong nhà trường gắn với sản xuất, kinh doanh tại địa phương môn Vật lí” cla Bộ Giáo dục và Đảo tạo, hoạt động dạy học, giáo dục gan với hoạt động SXKD tai địa phương nhằm mục đích giúp HS tiếp tục phát triển những phẩm chat, năng lực cần thiết đối với người lao động, có ý thức và nhân cách công dan; có khả năng tự học và ý thức học tập suốt đời: có khả năng lựa chọn nghé nghiệp phù hợp với năng lực và sở thích, điều kiện và hoàn cảnh của bản thân đề tiếp tục học lên, học nghề hoặc tham gia vào cuộc sóng lao động (Bộ Giáo dục và Đào tao, 2017b). Tác giả Lê Thị Cam Tú và Hỗ Hữu Huy Hoang (2023) cũng đã đưa ra khái niệm: Dạy học gắn liền với SXKD là mô hình dạy học giúp HS được trải nghiệm với thực tiễn, được tìm hiểu và tham gia vào quá trình SXKD tại địa phương, tạo ra môi trường học tập thân thiện.
giúp các em biết liên hệ những kiến thức đã học với thực tiễn cuộc song. Hoạt động học tap nay giúp tăng cường hoạt động nhận thức của HS, mang ý nghĩa vô cùng quan trong trong việc phát trién kĩ năng học tập. tự chiếm lĩnh kiến thức, tạo hứng thú cho các em trong quá trình học tập. Từ đó, định hướng cho các hành động, giúp HS rèn luyện tính tự lực trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, đồng thời tăng cường sự tương tác của HS và môi trường bên ngoài nhằm phát trién một số kĩ nang mềm.
Lịch sử đạy học gắn liền với sản xuất kinh doanh Nghị quyết sé 29-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương về đôi mới căn bản, toàn điện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế yêu cầu phải đây mạnh phân cap, nâng cao trách nhiệm, tạo động lực và tính chủ động, sáng tạo của các cơ sở giáo đục; Đa đạng hoá nội dung, tải liệu học tập, đáp ứng yêu cầu của các cấp học và nhu cau học tập suốt đời của mọi người; Tiếp tục đôi mới mạnh mé phương pháp day va hoc theo hướng hiện dai, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo va vận dụng kiến thức, kĩ năng của người học và đông thời khắc phục lỗi truyền đạt áp đặt một chiêu, ghi nhớ máy móc; Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tô chức hình thức học tập đa dang, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khoá, nghiên cứu khoa học (Ban Chấp hành Trung ương, 2013). Có thé thấy, việc day học gắn liền với SXKD là một trong những định hướng giáo dục được Bộ Giáo dục và Đào tạo khuyến khích áp dụng trong CTGDPT 2018. Trong các môn học áp dụng định hướng SXKD, các môn khoa học tự nhiên chiếm ưu thế, trong đó có môn Vật lí. Là một trong số các môn khoa học thực nghiệm, môn học này khuyến khích các hoạt động thực hành thí nghiệm và tham gia các hoạt động trải nghiệm sang tao, đây cũng là nét đặc trưng có tính ưu thé trong việc rèn luyện và phát trién các phẩm chất và năng lực cho HS, Nội dung kiến thức được chon đưa vào chủ yếu là những kiến thức thức phô thông va cơ ban, cần thiết cho việc nhận thức đúng đắn các hiện tượng tự nhiên, cho cuộc sông hằng ngày và cho việc lao động trong nhiều ngành kĩ thuật.
Dạy học Vật lí ngoài việc trang bị kiến thức lí thuyết còn dé cập tới ứng dụng của kiến thức trong thực tiễn, đặc biệt là các hoạt động SXKD tại địa phương. Chính vì lí đo này, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã khuyến khích đạy học môn Vật lí gắn liền với SXKD thông qua tải liệu Hội thảo - tập huấn về việc *Xây dựng và thực hiện kế hoạch giáo dục định hướng phát triển năng lực học sinh và tô chức hoạt động giáo duc trong nhà trường gắn với sản xuất, kinh doanh tại địa phương môn Vật lí” (Bộ Giáo dục va Dao tạo, 20170). nhóm tác giá Lê Thị Cam Tú và Hồ Hữu Huy Hoang (2023) đã de xuất quy trình tô chức hoạt động trải nghiệm gắn với SXKD trong dạy học môn Vật lí, đông thời minh hoạ tô chức hoạt động trai nghiệm gắn với SXKD tại địa phương chủ đề “Làng nghé đúc tượng đồng Phường Đúc - thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế" trong đạy học Vật lí 10. Kết quả nghiêm cứu cho thấy, mô hình đạy học này giúp HS liên hệ những kiến thức đã học với thực tiễn cuộc sống, phát triển các pham chat, nang lực cần thiết, có khả năng tự học và ý thức học tập suốt đời; lựa chọn được ngành nghé phù hợp với năng lực vả so thích, điều kiện và hoàn cảnh của bản thân dé tiếp tục học lên, học nghé hoặc tham gia vào cuộc sống lao động.
Luận văn Thạc sĩ “Tô chức day học STEM chú đề "Cơ học" gắn với san xuất kinh doanh” đã được tác giả Ngô Thanh Tĩnh (2020) xây dựng và tô chức day học chủ đề “Cơ học” nhằm phát triển năng lực Vật lí của HS tại trường THPT Nguyễn Du - Thanh Oai - Hà Nội. Kết quả nghiên cứu định tính cho thấy, trong quá trình học tập, HS sôi nỗi, hãng hái phát biéu xây đựng bài và hoàn thành nhiệm vụ học tập được giao. Không những vậy. HS có năng lực làm việc nhóm, phân công nhiệm vụ hoạt động nhóm rõ ràng, hỗ sơ học tập linh hoạt bao gồm đủ quá trình hoạt động của nhóm và các thành viên trong nhóm.
Chi dé học tập này cũng đồng thời phát triển một số năng lực cho HS như năng lực giải quyết van đề, giao tiếp, vận dụng kiến thức vật lí vào thực tiễn, hợp tác nhóm và thẻ hiện sự tiến bộ của HS sau mỗi nội dung hoạt động. HS được chủ động chiếm lĩnh kiến thức thông qua các hoạt động học thay vì học tập thụ động theo kiểu ghi nhớ khiến HS năng động sáng tạo và hứng khởi hơn. Ngoài ra, kết quả nghiên cứu định tính của lớp thực nghiệm cao hơn lớp đối chứng cho thay chủ dé day học đã khơi gợi sự hứng thú và chủ động tìm hiểu, chiếm lĩnh kiến thức vật lí và vận dụng vào thực tiễn. Nhận thấy răng, định hướng giáo dục gắn với SXKD được tô chức theo cả hai hình thức: trong và ngoài lớp học, giúp HS có cơ hội học tập và tham gia vào quá trình SXKD.
Đây là định hướng giáo duc thân thiện, gần gũi với đời sống và mang ý nghĩa vô cùng quan trọng trong việc phát trién ki năng va nâng cao hứng thú học tập của HS. Hơn thé nữa, định hướng giáo dục này cũng đã được Bộ Giáo dục và Đảo tạo (2017) khuyến khích áp dụng trong CTGDPT 2018. Đã có một số nghiên cứu về mô hình dạy học gắn liên với SXKD trong bộ môn Vật lí (Lê Thị Cam Tú & Hỗ Hữu Huy Hoàng, 2023; Ngô Thanh Tĩnh, 2020), tuy nhiên có thẻ thấy việc nghiên cứu áp dụng định hướng giáo dục này còn chưa phô biến do đây là một trong những định hướng giáo dục mới. Tính cấp thiết của việc đổi mới phương pháp sư phạm nhằm mục đích dạy học gắn liền với sản xuất kinh doanh Bộ Giáo dục và Dao tạo (2018a) đã đưa ra nhận định trong CTGDPT 2018 - Chương trình tông thẻ rang: “Đôi mới giáo dục đã trở thành nhu cau cấp thiết và xu thé mang tính toàn cầu.
Dé bao dam phát triển bền vững, nhiều quốc gia đã không ngừng đổi mới giáo dục dé nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, trang bị cho các thé hệ tương lai nên tảng văn hoá vững chắc và năng lực thích ứng cao trước mọi biến động của thiên nhiên và xã hội." Chính vì vậy, Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương Dang Cộng sản Việt Nam (khoá XI) đã thông qua Nghị quyết số 29/NQ-TW ngày 4 tháng II năm 2013 về đôi mới căn bản, toàn diện giáo dục và dao tạo đáp ứng yêu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chú nghĩa và hội nhập quốc tế; đồng thời Quốc hội cũng đã ban hành Nghị quyết số 88/2014/QH13 ngày 28 tháng 11 năm 2014 về déi mới chương trình, sách giáo khoa giáo đục phé thông, góp phan đôi mới căn ban, toàn diện giáo dục và đảo tạo. Đề đáp ứng được các yêu cầu vẻ đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo dựa trên tinh thân của Nghị quyết 29-NQ/TW. Bộ Giáo dục va Dao tạo (2018a) dé xuất trong Chương trình tong thé rằng GV được chủ động lựa chọn nội dung, xây dựng các chủ dé day học trong mỗi môn học và các chủ dé tích hợp, liên môn, đồng thời xây dựng kế hoạch giáo dục phù hợp với các chủ đề và theo hình thức, phương pháp và kĩ thuật đạy học tích cực; chú trọng giáo đục đạo đức và giá trị sông, rèn luyện kĩ năng sống, hiệu biết xã hội. thực hành pháp luật; tăng cường các hoạt động nhằm giúp HS vận dụng kiến thức liên môn vào giải quyết các van dé thực tiễn.
Có thẻ thay, các phương pháp sư phạm tích cực được khuyến khích áp dụng. điện hình như đối với hình thức đạy học: Các giờ học chuyên từ chủ yêu diễn ra trên lớp học truyền thông sang việc đa dạng hóa các hình thức day học, kết hợp ca trong và ngoài lớp học, ngoài nhà trường: day học tại di sản, dạy học gắn với SXKD, tăng cường các hoạt động xã hội, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, nghiên cứu khoa học, hoạt động trải nghiệm sáng tạo. Từ chủ yếu day học toàn lớp sang kết hợp giữa dạy học nhóm nhỏ, cá nhân với toàn lớp học. Cụ thé, Công văn số 3718/BGDDT-GDTrH về việc hướng dan thực hiện nhiệm vụ giáo dục trung học năm học 2017-2018 của Bộ Giáo dục va Dao tạo (2017a) đã đưa ra phương hướng chung: “Tich cực đôi mới nội dung, phương thức giáo dục hướng nghiệp gắn với thực tiễn sản xuất, kinh đoanh tại địa phương”.
Cũng trong Công văn này, Bộ Giáo dục và Đảo tạo cũng đã nhắn mạnh trong phần các nhiệm vụ cụ thể như sau: “Tuyén truyền nâng cao nhận thức vẻ công tác giáo dục hướng nghiệp và phân luồng HS trong giáo dục trung học.