Luận văn thạc sĩ về đổi mới phương pháp dạy học tiếng Anh ở trường trung học cơ sở quận 10, TP.HCM

Luận văn thạc sĩ giáo dục phân tích quản lí quá trình đổi mới phương pháp dạy học tiếng anh ở các trường trung học cơ sở quận 10 thành, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề

• Tác giả: Phạm Thị Thanh Bình
• Người hướng dẫn: PGS, TS. Trần Đình Tuấn
• Trường học: Học viện Chính trị
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Đổi mới phương pháp dạy học tiếng Anh tại trường trung học cơ sở quận 10
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA QUẢN LÍ QUÁ TRÌNH ĐỔI MỚI PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC TIẾNG ANH Ở CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
• 1.1. Khái niệm công cụ của đề tài
• 1.2. Nội dung quản lí quá trình đổi mới phƣơng pháp dạy học tiếng Anh ở các trƣờng trung học cơ sở
• 1.3. Những yếu tố tác động quá trình đổi mới phƣơng pháp dạy học tiếng Anh ở các trƣờng trung học cơ sở
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẶC ĐIỂM VÀ THỰC TRẠNG QUẢN LÍ QUÁ TRÌNH ĐỔI MỚI PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC TIẾNG ANH Ở CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ QUẬN 10, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 2.1. Đặc điểm của dạy học tiếng Anh ở các trƣờng trung học cơ sở quận 10, thành phố Hồ Chí Minh
• 2.2. Thực trạng quá trình đổi mới phƣơng pháp dạy học tiếng Anh ở các trƣờng trung học cơ sở quận 10, thành phố Hồ Chí Minh
• 2.3. Thực trạng quản lí quá trình đổi mới phƣơng pháp dạy học tiếng Anh ở các trƣờng trung học cơ sở quận 10, thành phố Hồ Chí Minh
• 2.4. Đánh giá ƣu điểm, hạn chế và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: YÊU CẦU VÀ BIỆN PHÁP QUẢN LÍ QUÁ TRÌNH ĐỔI MỚI PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC TIẾNG ANH Ở CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ QUẬN 10, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 3.1. Yêu cầu xây dựng biện pháp
• 3.2. Biện pháp quản lí quá trình đổi mới phƣơng pháp dạy học tiếng Anh ở các trƣờng trung học cơ sở quận 10, thành phố Hồ Chí Minh
• 3.3. Khảo nghiệm sự cần thiết và khả thi của các biện pháp
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận của quản lý quá trình đổi mới phương pháp dạy học tiếng Anh

Quá trình đổi mới phương pháp dạy học tiếng Anh tại các trường trung học cơ sở quận 10, thành phố Hồ Chí Minh được xây dựng trên nền tảng lý luận vững chắc. Đầu tiên, cần hiểu rõ khái niệm về phương pháp dạy học và vai trò của nó trong việc nâng cao chất lượng giáo dục. Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, việc đổi mới giáo dục không chỉ dừng lại ở nội dung chương trình mà còn phải chú trọng đến phương pháp giảng dạy. Các phương pháp như phương pháp giao tiếp hay phương pháp tích cực đã được áp dụng rộng rãi nhằm khuyến khích học sinh chủ động tham gia vào quá trình học tập. Đặc biệt, việc áp dụng công nghệ trong giáo dục đã mở ra nhiều cơ hội mới cho việc dạy và học tiếng Anh. Các nghiên cứu cho thấy rằng việc sử dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy không chỉ giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách dễ dàng hơn mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực hơn. Do đó, việc quản lý quá trình đổi mới phương pháp dạy học cần phải được thực hiện một cách đồng bộ và có hệ thống.

1.1 Khái niệm công cụ của đề tài

Khái niệm về công cụ trong quản lý quá trình đổi mới phương pháp dạy học tiếng Anh là rất quan trọng. Công cụ này không chỉ bao gồm các phương pháp giảng dạy mà còn cả các tài liệu, thiết bị hỗ trợ và các hoạt động ngoại khóa. Việc sử dụng các công cụ này một cách hiệu quả sẽ giúp giáo viên và học sinh có thể tương tác tốt hơn trong quá trình học tập. Đặc biệt, giáo viên tiếng Anh cần phải nắm vững các công cụ này để có thể áp dụng linh hoạt trong từng tiết học. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc sử dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy không chỉ giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách dễ dàng hơn mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực hơn. Do đó, việc quản lý quá trình đổi mới phương pháp dạy học cần phải được thực hiện một cách đồng bộ và có hệ thống.

II. Đặc điểm và thực trạng quản lý quá trình đổi mới phương pháp dạy học tiếng Anh

Đặc điểm của việc dạy học tiếng Anh tại các trường trung học cơ sở quận 10 có nhiều điểm nổi bật. Trước hết, học sinh tại đây thường có động lực học tập cao, tuy nhiên, vẫn còn tồn tại nhiều khó khăn trong việc áp dụng kiến thức vào thực tiễn. Thực trạng cho thấy rằng nhiều giáo viên vẫn sử dụng phương pháp giảng dạy truyền thống, dẫn đến việc học sinh không thể sử dụng tiếng Anh một cách hiệu quả. Theo khảo sát, có đến 60% học sinh cho biết họ cảm thấy khó khăn trong việc giao tiếp bằng tiếng Anh. Điều này cho thấy sự cần thiết phải đổi mới phương pháp dạy học để nâng cao chất lượng giáo dục. Việc quản lý quá trình đổi mới phương pháp dạy học cần phải được thực hiện một cách đồng bộ và có hệ thống, từ việc bồi dưỡng giáo viên đến việc cải tiến nội dung giảng dạy.

2.1 Đặc điểm của dạy học tiếng Anh ở các trường trung học cơ sở quận 10

Dạy học tiếng Anh tại các trường trung học cơ sở quận 10 có những đặc điểm riêng biệt. Học sinh thường có độ tuổi từ 11 đến 15, đây là giai đoạn quan trọng trong việc hình thành tư duy và khả năng ngôn ngữ. Tuy nhiên, nhiều học sinh vẫn còn thiếu tự tin khi giao tiếp bằng tiếng Anh. Điều này có thể do phương pháp dạy học chưa thực sự khuyến khích sự tham gia của học sinh. Các giáo viên cần áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại, như phương pháp giao tiếp, để giúp học sinh phát triển kỹ năng ngôn ngữ một cách tự nhiên. Việc tổ chức các hoạt động ngoại khóa cũng rất cần thiết để tạo cơ hội cho học sinh thực hành tiếng Anh trong môi trường thực tế.

III. Yêu cầu và biện pháp quản lý quá trình đổi mới phương pháp dạy học tiếng Anh

Yêu cầu đặt ra cho việc quản lý quá trình đổi mới phương pháp dạy học tiếng Anh là rất cao. Các biện pháp cần được thực hiện đồng bộ và có hệ thống. Đầu tiên, cần phải xây dựng một kế hoạch cụ thể cho việc đổi mới giáo dục. Kế hoạch này cần phải bao gồm các mục tiêu rõ ràng, các phương pháp giảng dạy hiện đại và các hoạt động hỗ trợ học sinh. Thứ hai, việc bồi dưỡng giáo viên là rất quan trọng. Các giáo viên cần được đào tạo về các phương pháp dạy học mới, cũng như cách sử dụng công nghệ trong giảng dạy. Cuối cùng, cần phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa các trường học và các cơ quan quản lý giáo dục để đảm bảo rằng quá trình đổi mới phương pháp dạy học diễn ra một cách hiệu quả.

3.1 Yêu cầu xây dựng biện pháp

Yêu cầu xây dựng biện pháp quản lý quá trình đổi mới phương pháp dạy học tiếng Anh cần phải được xác định rõ ràng. Các biện pháp này không chỉ cần thiết để nâng cao chất lượng dạy và học mà còn phải phù hợp với thực tiễn tại các trường trung học cơ sở quận 10. Đầu tiên, cần phải có một hệ thống đánh giá hiệu quả của các phương pháp dạy học hiện tại. Điều này sẽ giúp xác định những điểm mạnh và điểm yếu trong quá trình giảng dạy. Thứ hai, cần phải tổ chức các buổi tập huấn cho giáo viên về các phương pháp dạy học mới, đặc biệt là các phương pháp tích cực và giao tiếp. Cuối cùng, việc khuyến khích học sinh tham gia vào các hoạt động ngoại khóa sẽ giúp nâng cao khả năng sử dụng tiếng Anh của các em.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, việc nâng cao chất lượng dạy và học tiếng Anh trở thành một yêu cầu cấp thiết đối với hệ thống giáo dục Việt Nam. Theo đề án dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn 2006-2015 và kế hoạch 855/KH-BGDĐT giai đoạn 2008-2020, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã triển khai đổi mới toàn diện từ chương trình, sách giáo khoa đến phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá. Tại các trường trung học cơ sở quận 10, TP. Hồ Chí Minh, quá trình đổi mới phương pháp dạy học tiếng Anh đã được thực hiện trong khoảng 5 năm gần đây, với mục tiêu phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh, đồng thời nâng cao năng lực giao tiếp tiếng Anh. Tuy nhiên, thực tế cho thấy vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế trong công tác quản lý quá trình đổi mới phương pháp dạy học, ảnh hưởng đến hiệu quả giảng dạy và học tập.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm rõ cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng và đề xuất các biện pháp quản lý hiệu quả quá trình đổi mới phương pháp dạy học tiếng Anh tại các trường trung học cơ sở quận 10. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào 12 trường trung học cơ sở (8 trường công lập và 4 trường dân lập) trên địa bàn quận 10, trong giai đoạn từ năm 2008 đến nay. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục ngoại ngữ, góp phần thực hiện thành công chủ trương đổi mới giáo dục của Bộ Giáo dục và Đào tạo, đồng thời hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương và đất nước.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình giáo dục hiện đại, trong đó nổi bật là:

• Lý thuyết dạy học lấy người học làm trung tâm: Xuất phát từ các quan điểm của J. Dewey, P. Freire, Carl Rogers và Maslow, nhấn mạnh vai trò chủ động, sáng tạo của học sinh trong quá trình học tập, đồng thời giáo viên đóng vai trò hướng dẫn, hỗ trợ.
• Mô hình đổi mới phương pháp dạy học tiếng Anh theo hướng giao tiếp (Communicative Language Teaching - CLT): Tập trung phát triển năng lực giao tiếp thực tế của học sinh thông qua các hoạt động tương tác, thực hành ngôn ngữ trong bối cảnh giao tiếp đa dạng.
• Khái niệm quản lý quá trình đổi mới phương pháp dạy học: Là hệ thống các tác động có tổ chức, có mục đích của cán bộ quản lý nhằm đảm bảo quá trình đổi mới diễn ra đúng quy trình, đạt hiệu quả cao nhất, bao gồm quản lý mục tiêu, nội dung, đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất, kiểm tra đánh giá và môi trường học tập.

Các khái niệm chính bao gồm: phương pháp dạy học tiếng Anh, đổi mới phương pháp dạy học, quản lý giáo dục, năng lực giao tiếp, môi trường học tập tích cực, và ứng dụng công nghệ thông tin trong giáo dục.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp các phương pháp sau:

• Phương pháp nghiên cứu lý thuyết: Thu thập, phân tích và tổng hợp các tài liệu chuyên ngành, văn bản pháp luật, nghị quyết của Đảng và Nhà nước liên quan đến đổi mới phương pháp dạy học và quản lý giáo dục.
• Phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
  • Quan sát: Dự giờ các tiết dạy tiếng Anh tại 12 trường trung học cơ sở quận 10 dưới nhiều hình thức để đánh giá thực trạng đổi mới phương pháp dạy học.
  • Điều tra khảo sát: Thu thập dữ liệu bằng phiếu khảo sát với 12 hiệu trưởng, 12 phó hiệu trưởng, 60 giáo viên tiếng Anh và học sinh tại các trường nghiên cứu.
  • Phỏng vấn và trao đổi ý kiến: Thực hiện phỏng vấn có chuẩn bị và không chuẩn bị với các cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh nhằm làm rõ các vấn đề liên quan.
• Phương pháp thống kê toán học: Xử lý số liệu khảo sát, tính tần số và tỷ lệ phần trăm để đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp.
• Phương pháp khảo nghiệm: Thử nghiệm tính cần thiết và khả thi của các biện pháp quản lý được đề xuất.

Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 12 trường trung học cơ sở, với tổng số 84 cán bộ quản lý và giáo viên tham gia khảo sát, đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy của kết quả. Phương pháp chọn mẫu kết hợp ngẫu nhiên và có chủ đích nhằm đảm bảo đa dạng về loại hình trường và đặc điểm địa phương. Thời gian nghiên cứu kéo dài trong 5 năm, từ 2008 đến 2013.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đội ngũ giáo viên tiếng Anh tăng về số lượng và chất lượng: Tỷ lệ giáo viên đạt chuẩn đào tạo từ cao đẳng sư phạm trở lên đạt 99,1%, trong đó 93,8% có trình độ đại học và 5,3% có học vị thạc sĩ. Tỷ lệ giáo viên dưới 35 tuổi chiếm phần lớn, tuy nhiên kinh nghiệm quản lý còn hạn chế. (Nguồn: khảo sát 12 trường, 2013)

2. Thực trạng đổi mới phương pháp dạy học tiếng Anh có chuyển biến tích cực: Học sinh tích cực, chủ động hơn trong học tập, tham gia các hoạt động nhóm, thuyết trình, đóng kịch và sử dụng công nghệ thông tin hỗ trợ học tập. Tuy nhiên, vẫn còn khoảng 15-20% giáo viên lớn tuổi chưa áp dụng đúng phương pháp mới, còn sử dụng phương pháp truyền thống "ngữ pháp - phiên dịch". (Nguồn: quan sát dự giờ và khảo sát giáo viên)

3. Cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học còn hạn chế: Một số trường chỉ có 1-2 máy chiếu hoặc máy tính phục vụ giảng dạy, máy cassette và thiết bị nghe nhìn chưa đảm bảo chất lượng. Điều này ảnh hưởng đến việc ứng dụng công nghệ thông tin trong đổi mới phương pháp dạy học. (Nguồn: khảo sát cơ sở vật chất 12 trường)

4. Quản lý giáo viên trong đổi mới phương pháp dạy học còn nhiều hạn chế: Mặc dù 100% ban giám hiệu và giáo viên đồng thuận về việc khuyến khích đổi mới phương pháp, nhưng chỉ có khoảng 70,8% ban giám hiệu thực hiện thường xuyên việc sử dụng phương tiện dạy học hiện đại và ứng dụng công nghệ thông tin. Khoảng 10% giáo viên cho biết ban giám hiệu chưa thường xuyên tổ chức thao giảng, dự giờ và trao đổi phương pháp. (Nguồn: khảo sát ý kiến ban giám hiệu và giáo viên)

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy quá trình đổi mới phương pháp dạy học tiếng Anh tại các trường trung học cơ sở quận 10 đã đạt được những bước tiến đáng kể, đặc biệt trong việc nâng cao năng lực giao tiếp và phát huy tính tích cực của học sinh. Việc áp dụng mô hình dạy học lấy người học làm trung tâm và phương pháp giao tiếp đã tạo ra môi trường học tập năng động, giúp học sinh phát triển kỹ năng ngôn ngữ toàn diện.

Tuy nhiên, sự chênh lệch về trình độ và thái độ của giáo viên, đặc biệt là nhóm giáo viên lớn tuổi, cùng với hạn chế về cơ sở vật chất và thiết bị công nghệ, đã ảnh hưởng đến hiệu quả đổi mới. So với các nghiên cứu trong ngành giáo dục ngoại ngữ, tình trạng này không phải là hiếm gặp, nhất là trong các địa phương có nguồn lực hạn chế.

Việc quản lý chưa đồng bộ và chưa thực sự chú trọng đến việc bồi dưỡng, hỗ trợ giáo viên trong đổi mới phương pháp cũng là nguyên nhân khiến một số giáo viên chưa mạnh dạn áp dụng phương pháp mới. Các biểu đồ thể hiện tỷ lệ giáo viên đạt chuẩn, tỷ lệ áp dụng phương pháp mới và mức độ trang bị thiết bị dạy học sẽ minh họa rõ nét hơn các phát hiện này.

Những kết quả này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tăng cường công tác quản lý, đào tạo và đầu tư cơ sở vật chất để đảm bảo quá trình đổi mới phương pháp dạy học tiếng Anh đạt hiệu quả cao nhất, phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục hiện đại.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường bồi dưỡng, tập huấn giáo viên tiếng Anh: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về phương pháp dạy học lấy người học làm trung tâm và ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy. Mục tiêu nâng cao tỷ lệ giáo viên áp dụng thành thạo phương pháp mới lên trên 90% trong vòng 2 năm. Chủ thể thực hiện: Phòng Giáo dục và Đào tạo Quận 10 phối hợp với các trung tâm đào tạo.

2. Đầu tư, nâng cấp cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học: Trang bị đầy đủ máy chiếu, máy tính, thiết bị nghe nhìn chất lượng cao cho các trường trung học cơ sở. Mục tiêu hoàn thành trong 3 năm, đảm bảo mỗi trường có ít nhất 3 bộ thiết bị phục vụ giảng dạy tiếng Anh. Chủ thể thực hiện: UBND Quận 10, Sở Giáo dục và Đào tạo TP. Hồ Chí Minh.

3. Xây dựng và thực hiện kế hoạch quản lý đổi mới phương pháp dạy học: Ban giám hiệu các trường cần xây dựng kế hoạch cụ thể, thường xuyên tổ chức dự giờ, thao giảng, trao đổi kinh nghiệm và đánh giá hiệu quả đổi mới phương pháp. Mục tiêu đạt 100% giáo viên được dự giờ và phản hồi định kỳ hàng học kỳ. Chủ thể thực hiện: Ban giám hiệu các trường.

4. Đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá học sinh: Áp dụng các hình thức đánh giá đa dạng, chú trọng kỹ năng nghe, nói và giao tiếp thực tế, phù hợp với phương pháp dạy học mới. Mục tiêu nâng cao tỷ lệ học sinh đạt chuẩn năng lực giao tiếp tiếng Anh lên 80% trong 3 năm. Chủ thể thực hiện: Giáo viên bộ môn phối hợp với ban giám hiệu.

5. Tăng cường phối hợp giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng: Tổ chức các hoạt động ngoại khóa, câu lạc bộ tiếng Anh, tạo môi trường thực hành ngôn ngữ cho học sinh. Mục tiêu nâng cao sự tham gia của học sinh và phụ huynh trong các hoạt động ngoại khóa lên 70% trong 2 năm. Chủ thể thực hiện: Ban giám hiệu, giáo viên và Hội cha mẹ học sinh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý giáo dục: Giúp hiểu rõ cơ sở lý luận và thực tiễn quản lý đổi mới phương pháp dạy học tiếng Anh, từ đó xây dựng chính sách và kế hoạch quản lý hiệu quả.

2. Giáo viên tiếng Anh trung học cơ sở: Cung cấp kiến thức về các phương pháp dạy học hiện đại, kỹ thuật tổ chức lớp học và cách ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành quản lý giáo dục, sư phạm tiếng Anh: Là tài liệu tham khảo quý giá cho các nghiên cứu tiếp theo về đổi mới phương pháp dạy học và quản lý giáo dục ngoại ngữ.

4. Các cơ quan quản lý giáo dục địa phương và trung ương: Hỗ trợ trong việc đánh giá thực trạng, xây dựng chính sách và triển khai các chương trình đào tạo, bồi dưỡng giáo viên.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao cần đổi mới phương pháp dạy học tiếng Anh ở trung học cơ sở?
   Đổi mới phương pháp giúp phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh, nâng cao năng lực giao tiếp thực tế, phù hợp với yêu cầu hội nhập quốc tế và đổi mới giáo dục hiện đại.

2. Những khó khăn chính trong quản lý đổi mới phương pháp dạy học tiếng Anh là gì?
   Bao gồm hạn chế về cơ sở vật chất, trình độ và thái độ của giáo viên, cũng như công tác quản lý chưa đồng bộ và thiếu sự hỗ trợ thường xuyên cho giáo viên.

3. Làm thế nào để giáo viên áp dụng hiệu quả phương pháp dạy học lấy người học làm trung tâm?
   Cần được bồi dưỡng chuyên môn, tham gia các hoạt động trao đổi kinh nghiệm, sử dụng đa dạng kỹ thuật dạy học và công nghệ thông tin, đồng thời được hỗ trợ từ ban giám hiệu.

4. Vai trò của công nghệ thông tin trong đổi mới phương pháp dạy học tiếng Anh?
   Công nghệ thông tin giúp tăng tính trực quan, tạo môi trường học tập sinh động, hỗ trợ học sinh tự học và phát triển kỹ năng giao tiếp qua các phần mềm và mạng điện tử.

5. Làm thế nào để đánh giá hiệu quả của đổi mới phương pháp dạy học?
   Thông qua việc khảo sát ý kiến giáo viên, học sinh, đánh giá kết quả học tập, đặc biệt là kỹ năng giao tiếp, và theo dõi sự thay đổi trong hoạt động dạy học qua dự giờ, thao giảng.

Kết luận

• Quá trình đổi mới phương pháp dạy học tiếng Anh tại các trường trung học cơ sở quận 10 đã đạt được nhiều kết quả tích cực, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục ngoại ngữ.
• Đội ngũ giáo viên ngày càng được nâng cao về số lượng và chất lượng, tuy nhiên vẫn còn một bộ phận chưa áp dụng hiệu quả phương pháp mới.
• Cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học còn hạn chế, ảnh hưởng đến việc ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy.
• Công tác quản lý đổi mới phương pháp dạy học cần được tăng cường, đặc biệt trong việc bồi dưỡng giáo viên và tổ chức các hoạt động chuyên môn.
• Các giải pháp đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và đổi mới phương pháp dạy học cần được triển khai đồng bộ trong thời gian tới.

Next steps: Triển khai các chương trình bồi dưỡng giáo viên, đầu tư cơ sở vật chất, xây dựng kế hoạch quản lý đổi mới phương pháp và đổi mới công tác kiểm tra đánh giá.

Call to action: Các nhà quản lý giáo dục và giáo viên cần phối hợp chặt chẽ để thực hiện hiệu quả các giải pháp, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học tiếng Anh tại các trường trung học cơ sở.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Phần mở đầu, 3 chƣơng (10 tiết); kết luận, kiến nghị; danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục 15 Luan van 16 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA QUẢN LÍ QUÁ TRÌNH ĐỔI MỚI PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC TIẾNG ANH Ở CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. Khái niệm công cụ của đề tài 1. Phƣơng pháp dạy học tiếng Anh Nói đến phƣơng pháp dạy học có rất nhiều quan điểm khác nhau. Nếu quan niệm dạy học là truyền thụ và thu nhận kiến thức thì phƣơng pháp dạy học là cách thức truyền đạt và thu nhận kiến thức.

Nếu quan niệm dạy học là quá trình trợ giúp ngƣời học chiếm lĩnh nội dung học thì phƣơng pháp dạy học gắn liền với qui trình, cách thức tổ chức quá trình nhận thức cho ngƣời học. Phƣơng pháp không có mục đích tự thân mà “Phƣơng pháp là con đƣờng dõi theo sau một đối tƣợng”. Theo GS, TS Thái Duy Tuyên thì phƣơng pháp dạy học là một khái niệm đƣợc hiểu ở các bình diện khác nhau không thống nhất với nhau. Mặc dù chƣa có ý kiến thống nhất về định nghĩa phƣơng pháp dạy học, các tác giả đều thừa nhận rằng phƣơng pháp dạy học có những dấu hiệu đặc trung sau đây: Một là, nó phản ảnh sự vận động của quá trình nhận thức của học sinh nhằm đạt đƣợc mục đích đặt ra.

Hai là, phản ảnh sự vận động của nội dung đã đƣợc nhà trƣờng qui định. Ba là, phản ảnh cách thức thông tin giáo viên và học sinh. Bốn là, phản ảnh cách thức điều khiển hoạt động nhận thức: kích thích và xây dựng động cơ, tổ chức hoạt động nhận thức và kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động. Nhìn chung, phƣơng pháp dạy học là tổ hợp các cách thức hoạt động của giáo viên và học sinh trong sự phối hợp, thống nhất dƣới vai trò chủ đạo của giáo viên nhằm thực hiện đƣợc những nhiệm vụ dạy học.

16 Luan van 17 Phương pháp dạy học tiếng Anh là cách thức phối hợp hoạt động của giáo viên và học sinh trong quá trình dạy học bộ môn tiếng Anh, nhằm thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ dạy học đã xác định. Phƣơng pháp dạy học tiếng Anh là phƣơng pháp dạy học bộ môn, là phạm trù cơ bản trong giáo học pháp. Chủ thể sử dụng phƣơng pháp dạy học tiếng Anh là giáo viên và học sinh. Giáo viên sử dụng phƣơng pháp dạy trong hoạt động dạy.

Học sinh sử dụng phƣơng pháp học trong hoạt động học. Theo quy luật dạy học thì cả hoạt động dạy và hoạt động học phải thống nhất với nhau, phối hợp cùng nhau, hỗ trợ cho nhau. Đối tƣợng tác động chung của phƣơng pháp dạy và phƣơng pháp học tiếng Anh là nội dung, chƣơng trình môn học. Ngoài đối tƣợng tác động chung, mỗi loại hoạt động lại có đối tƣợng tác động riêng.

Hoạt động dạy có đối tƣợng tác động riêng là quá trình nhận thức của học sinh. Hoạt động học có đối tƣợng tác động riêng là quá trình nhận thức của chính bản thân mình. Phƣơng pháp dạy học tiếng Anh có nghĩa hẹp hơn: là mô hình tổng hợp hóa quá trình dạy học dựa trên một trong các hƣớng tiếp cận cụ thể, điển hình cho các phƣơng hƣớng cụ thể, có thể là việc sử dụng tài liệu giảng dạy, lựa chọn thủ pháp giảng dạy, phƣơng thức tƣơng tác giữa giáo viên và học sinh. Dựa trên khái niệm của Anthony (1963) Richards và Rodgers (1986) nhìn nhận phƣơng pháp nhƣ một cái ô bao trùm ba cấp độ: lí thuyết (approach - lối tiếp cận), xử lí (design - thiết kế) và ứng dụng thực tế (procedure - qui trình).

Các tác giả trên đã giúp chúng ta định hình đƣợc cấu trúc của phƣơng pháp dạy học tiếng Anh bao gồm vai trò giáo viên và học sinh, loại hình chƣơng trình, đặc trƣng tổ chức quá trình dạy học và các ngữ liệu giảng dạy. Khi đề cập về phƣơng pháp dạy học tiếng Anh, ắt hẳn mỗi giáo viên đều biết đến nhiều phƣơng pháp dạy học khác nhau nhƣ phƣơng pháp ngữ pháp - dịch, phƣơng pháp trực tiếp, phƣơng pháp nghe - nói, phƣơng pháp 17 Luan van 18 nghe - nhìn, phƣơng pháp gợi mở… Mỗi phƣơng pháp ra đời sau đều đƣợc coi nhƣ một cố gắng kế thừa những thành tựu và khắc phục nhƣợc điểm của phƣơng pháp ra đời trƣớc nó. Nếu nhƣ với phƣơng pháp dạy ngoại ngữ truyền thống (phƣơng pháp ngữ pháp - dịch) chú trọng nhiều vào việc học và rèn luyện thành thạo các cấu trúc ngữ pháp, thì với cách tiếp cận giao tiếp tức dạy ngoại ngữ theo phƣơng pháp thực hành giao tiếp việc hình thành ở học sinh năng lực sử dụng ngôn ngữ thành thạo lại là trọng tâm của quá trình dạy học. Khác với phƣơng pháp nghe nói (Audio-lingual) với sự nhấn mạnh đến vai trò của luyện tập thành thục các mẫu cấu trúc có sẵn, cách giảng dạy theo phƣơng pháp thực hành giao tiếp nhấn mạnh đến khả năng tƣơng tác của học sinh trong bối cảnh giao tiếp, trong đó mỗi hành vi ngôn ngữ của học sinh sẽ thay đổi tùy thuộc vào những phản ứng và câu trả lời trƣớc đó của những ngƣời cùng tham gia.

Đổi mới phƣơng pháp dạy học tiếng Anh Trong xu thế nâng cao chất lƣợng giáo dục hiện nay vấn đề đổi mới phƣơng pháp dạy học trở thành một trong những vấn đề trọng tâm hàng đầu. Giáo viên vừa là ngƣời hƣớng dẫn, ngƣời định hƣớng, ngƣời trọng tài cố vấn cho học sinh đồng thời phải là ngƣời nghiên cứu, tìm tòi phát hiện cái mới trong đó, mở rộng và làm phong phú sâu sắc hơn những tri thức khoa học mà bộ môn giảng dạy để không ngừng tự biến đổi mình. Quá trình đó không chỉ bó hẹp ở một khía cạnh tích luỹ kiến thức, tìm tòi kiến thức mới mà rộng hơn là cả về phƣơng pháp dạy học. Phƣơng pháp dạy học là một phạm trù của khoa học giáo dục.

Quá trình đổi mới phƣơng pháp dạy học cần dựa trên những cơ sở khoa học giáo dục và thực tiễn. Khoa học giáo dục là lĩnh vực rất rộng lớn và phức hợp, có nhiều chuyên ngành khác nhau. Vì vậy quá trình đổi mới phƣơng pháp dạy học cũng đƣợc tiếp cận dƣới rất nhiều cách tiếp cận khác nhau. 18 Luan van 19 Một phƣơng pháp dạy học tiếng Anh cố định không thể là chìa khoá chung cho mọi giáo viên mà phải tùy thuộc từng hoàn cảnh lớp học, đối tƣợng học, nội dung học để mỗi giáo viên cần điều chỉnh quá trình dạy học hợp lí nhƣ nhà bác học Newton đã từng nói “Những điều ta biết chỉ là giọt nƣớc, những điều chƣa biết đó là đại dƣơng.

Trên con đƣờng chiếm lĩnh tri thức thì không có đâu là bến bờ. Và trên con đƣờng chiếm lĩnh đỉnh cao của tri thức thì mỗi ngƣời lại có những phƣơng pháp khác nhau”. Chúng ta không thể có một phƣơng pháp cụ thể cứng nhắc áp dụng cho tất cả các đối tƣợng mà phải phụ thuộc vào trình độ nhận thức, năng khiếu, sở thích, niềm say mê với môn học mà giáo viên và học sinh chọn cho mình phƣơng pháp riêng để học tập và giảng dạy. Nhƣ vậy, đổi mới phƣơng pháp dạy học tiếng Anh là một nhu cầu tất yếu khách quan.

Đổi mới phƣơng pháp dạy học tiếng Anh phải dựa trên cơ sở của lý luận giáo dục hiện đại và lý luận phƣơng pháp dạy học bộ môn ngoại ngữ. Đổi mới phƣơng pháp dạy học tiếng Anh có nhiều cách tiếp cận khác nhau, nhƣng chung quy là phải phát huy cao độ tính tích cực chủ động của học sinh, đƣa họ vào vị trí trung tâm của hoạt động nhận thức. Đổi mới phương pháp dạy học tiếng Anh là quá trình chuyển đổi từ phương pháp dạy học truyền thống, theo kiểu truyền thụ và lĩnh hội kiến thức sang phương pháp dạy học hiện đại, theo kiểu tổ chức cho người học tự tìm kiếm kiến thức. Theo phƣơng pháp dạy học tiếng Anh truyền thống, quá trình học thƣờng đƣợc coi nhƣ một quá trình truyền thụ kiến thức từ giáo viên sang học sinh.

Theo quá trình đổi mới phƣơng pháp dạy học tiếng Anh, việc sử dụng phƣơng pháp thực hành giao tiếp trong quá trình dạy và học giờ đây đƣợc nhìn nhận nhƣ một quá trình khám phá, trong đó học sinh dần sử dụng ngôn ngữ tiếng Anh phù hợp với những mục đích giao tiếp cụ thể. Đây là mô hình 19 Luan van 20 dạy học lấy ngƣời học làm trung tâm, trong đó cả giáo viên và học sinh đều cùng chia sẻ trách nhiệm dạy và học. Song song với việc nhấn mạnh vào mục tiêu phát triển năng lực giao tiếp ở học sinh, việc lựa chọn các hoạt động học tập sao cho có ích, phù hợp với nhu cầu của học sinh và phải đặt vào trong những bối cảnh thật mà học sinh có nhiều khả năng sẽ gặp phải trong cuộc sống hàng ngày luôn đƣợc đề cao. Muốn tạo đƣợc một môi trƣờng học tập năng động và hấp dẫn trong đó có sự phối hợp tích cực của giáo viên và học sinh.

Với vai trò là ngƣời điều khiển trong quá trình dạy học, giáo viên phải tạo ra mọi tình huống, mọi khả năng để hƣớng dẫn các hoạt động của học sinh trong giờ học. Giáo viên cần vận dụng mọi thao tác và phƣơng tiện, cử chỉ điệu bộ để tăng cƣờng thúc đẩy các hoạt động giao tiếp. Các phƣơng tiện dạy học đƣợc phát huy triệt để. Học tiếng Anh là quá trình nhận biết các kiến thức và rèn luyện các kĩ năng, vì vậy trong quá trình đổi mới phƣơng pháp dạy học tiếng Anh, giáo viên cần thiết kế, phân bố thời gian hợp lí giữa các khâu giảng, giữa thời lƣợng truyền đạt kiến thức mới và thời lƣợng cho học sinh thực hành.

Tăng cƣờng thực hành theo nhóm, theo cặp nhằm tạo điều kiện cho học sinh phát triển các kĩ năng ngôn ngữ, giảm đƣợc tâm lí ngại ngùng, tăng tính chủ động, tính hợp tác giữa học sinh với nhau; học sinh học tập lẫn nhau và luyện đƣợc cách học tập, làm việc đồng đội, tập thể. Giáo viên với vai trò là ngƣời đạo diễn đồng thời là diễn viên, tham gia nhƣ một thành viên của quá trình dạy học. Cần thiết kế các dạng bài tập theo hƣớng tạo tính chủ động sáng tạo cho học sinh và tùy theo trình độ của học sinh. Đối với học sinh có trình độ thấp thì tăng cƣờng đƣa bài tập thực hành theo hƣớng “ nhận biết - bắt chƣớc - tƣ duy sáng tạo”.

Đối với học sinh có trình độ cao thì áp dụng thực hành theo hƣớng “nhận biết - liên hệ - tƣ duy sáng tạo”.