Chương 1 đã cung cấp cái nhìn tổng quát về du lịch sinh thái, định nghĩa rõ ràng về loại hình này và các nguyên tắc hoạt động của nó. Du lịch sinh thái không chỉ là một lựa chọn hấp dẫn cho du khách mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Để phát triển du lịch sinh thái hiệu quả, các yếu tố như tài nguyên thiên nhiên phong phú, hạ tầng đồng bộ, chính sách quản lý phù hợp và sự tham gia tích cực của cộng đồng địa phương là rất cần thiết. Những điều kiện này tạo nền tảng vững chắc cho việc phát triển loại hình du lịch này, từ đó góp phần vào việc bảo tồn giá trị thiên nhiên và văn hóa, hướng tới một tương lai bền vững cho các thế hệ sau.
THỰC TRẠNG ĐIỀU KIỆN PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI TẠI QUẦN ĐẢO CÁT BÀ 2. Khái quát về quần đảo Cát Bà 2. Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên Quần đảo Cát Bà cách trung tâm thành phố Hải Phòng 60km theo đường biển, có diện tích khu vực đề cử Di sản thế giới là 31.150ha với 388 hòn đảo. Quần đảo có tọa độ 106°52′- 107°07′Đông, 20°42′- 20°54′độ vĩ Bắc.
Diện tích khoảng gần 345 km². Các đảo nhỏ khác: hòn Cát Ông, hòn Mây, hòn Tai Kéo,. Quần đảo Cát Bà nằm trong khu vực nhiệt đới gió mùa chịu ảnh hưởng của đại dương nên các chỉ số trung bình về nhiệt độ, độ ẩm, lượng mưa cũng tương đương như các khu vực xung quanh, tuy nhiên có đặc điểm là mùa đông thì ít lạnh hơn và mùa hè thì ít nóng hơn so với đất liền. Cụ thể là: − Lượng mưa: 1.800 mm/năm, dao động theo mùa.
Mùa mưa chủ yếu là tháng 7, 8. − Nhiệt độ trung bình: 25-28°C, dao động theo mùa. Về mùa hè có thể lên trên 30°C, về mùa đông trung bình 15-20°C nhưng có thời điểm có thể xuống dưới 10°C (khi có gió mùa đông bắc). − Độ ẩm trung bình: 85%.
− Dao động của thủy triều: 3,3-3,9 mét. − Độ mặn nước biển: Từ 0,930% (mùa mưa) đến 3,111% (mùa khô) Quần đảo gồm 388 hòn đảo lớn nhỏ nằm trên diện rộng khoảng 345 km². Đảo Cát Bà lớn nhất có diện tích 153 km², các đảo còn lại ít khi độ cao đạt 100-250m, phần nhiều là đảo nhỏ có độ cao dưới 100m và các hòn rất nhỏ thường chỉ cao 20-50m. Đây là một khu vực địa hình karst nhiệt đới bị ngập chìm do biển tiến Holocen, có cảnh quan độc đáo tương tự vịnh Hạ Long.
Quần đảo Cát Bà có rất nhiều hang động đẹp thuộc ba nhóm: hang ngầm cổ, hang nền và hang hàm ếch biển. Các hang ngầm cổ như động Hùng Sơn, động Hoa, hang Trung Trang… thường có độ cao trên 10m. Các hang nền phổ biến nhưng thường có kích thước nhỏ và thường có độ cao dưới 10m. Hang hàm ếch biển có khi xuyên thủng các khối đá vôi tạo thành hang luồn như hang Xích, hang Thủng,… Địa hình đáy ven bờ quần đảo Cát Bà gồm các dạng tùng áng, rạn san hô, đồng bằng đáy vịnh và luồng lạch.
Tùng, áng là các thung lũng hoặc phễu karst bị biển ngập chìm. Tùng có 26 chiếc với hình dạng kéo dài (tùng Gấu, tùng Chàng. Áng có 33 chiếc với hình dạng đẳng thước (áng Thảm, áng Vẹm và áng Kê,. Lịch sử hình thành và phát triển Thuật ngữ “Karst” – có nguồn gốc từ vùng Balkan.
Karst được dùng để phản ánh đặc điểm địa chất vùng Karst thuộc Croatia, gần bờ biển của Biển Adriatic. “Krast” trong tiếng Đức nghĩa là “đá”. Trên vùng karst vĩ độ thấp, nhất là karst nhiệt đới ẩm thường có lớp phủ thực vật rừng rất dày, sinh khối rất lớn, có tính đa dạng sinh học cao đã tồn tại loại cảnh quan đặc biệt, có tên là “karst nhiệt đới ẩm” và tạo nên nên một hệ thống môi trường hết sức đặc biệt, đấy là hệ thống môi trường không gian kép tức có môi trường không gian trên mặt ta có thể quan sát, tiếp cận và môi trường không gian ngầm khó tiếp cận. Tại Việt Nam, đá vôi (địa hình karst) chiếm gần 20% diện tích lãnh thổ phần đất liền, tức là khoảng 60.
Đá vôi tập trung hầu hết ở miền Bắc Việt Nam. Vùng Hạ Long – Cát Bà đã trải qua giai đoạn karst hóa lục địa liên tục trong khoảng thời gian gần 200 triệu năm, đã tạo nên cảnh quan karst kiểu cụm lũng – đỉnh với những thung lũng déo dài theo hướng Tây Bắc – Đông Nam, đồng thời cũng tồn tại một số không nhiều cánh đồng karst kích thước vừa trên đó. Biển xâm nhập vào vùng karst lục địa Hạ Long – Cát Bà khoảng 40.000 năm trước, sau đó biển rút, phạm vi khu vực vịnh Hạ Long – Cát Bà bị thu hẹp.000 năm trước biển lần nữa lại dâng cao, vịnh lại được mở rộng, sau đó biển lại rút dần và hiện nay biển có xu thế nâng cao để tiến đến phạm vi phân bố và hình dạng như hiện nay. Nước biển ăn mòn đá vôi khá mạnh khiến cho trên hầu hết các vách đá vôi tiếp xúc với nước biển đều có các ngấn ăn mòn, các “hàm ếch”, các ngàm… rất phổ biến tại chân các đảo trên vịnh, hoặc khi nhìn các hòn như: Gà Chọi, hòn Nến… bị nước biển ăn mòn gần hết chân.
Mực nước biển dao động không ngừng trong nhiều thời kỳ lên trên các vách đá đã tạo ra nhiều mức ngấn nước biển cổ ở những độ cao khác nhau. Trong các hang, động tại vùng vịnh Hạ Long – Cát Bà, rất dễ nhìn thấy các Chuông đá do nước mưa có canxit hòa tan chảy theo các khe nứt xuống tới trần hang thường chảy theo kiểu nhỏ giọt. Chuông đá có thể có kích thước lớn, chiều dài tới mấy mét. Măng đá cũng có cấu tạo giống chuông đá nhưng mọc cao dần lên từ đáy hang.
Các măng đá đều nằm trên cùng đường thẳng đứng với chuông đá tương ứng do chúng được thành tạo bằng canxit kết tủa từ những giọt nước rơi từ chuông đá xuống. Cột đá hình thành khi Chông đá và Măng đá phát triển kết nối lại với nhau. Thực trạng và tiềm năng phát triển kinh tế - ku lịch tại Quần đảo Cát Bà 2. Tình hình kinh tế – văn hóa – xã hội 2.
Tình hình kinh tế a. Tăng trưởng GDP Tính hết quý III năm 2024, tổng sản phẩm trên địa bàn quần đảo Cát Bà ước tăng 9,77% so với cùng kỳ năm trước (kế hoạch năm 2024 tăng 11,50%-12%), trong đó, khu vực dịch vụ tăng 7,94%, đóng góp 2,89 điểm phần trăm. Cơ cấu ngành Du lịch, thương mại vẫn đang chứng minh được tiềm năng trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của thành phố Hải Phòng với điểm du lịch lớn nhất là quần đảo Cát Bà, đóng góp rất lớn vào sự tăng trưởng kinh tế của huyện đảo. 8000 Đơn vị tính: tỷ đồng 6,302 6000 5,741 5,366 4000 2,575 2,653 2,807 2000 605 708 774 94 104 116 0 Doanh thu lưu trú Doanh thu ăn uống Doanh thu lữ hành Doanh thu dịch vụ Năm 2022 Năm 2023 Năm 2024 khác Sơ đồ 2.
Cơ cấu phát triển ngành du lịch tại quần đảo Cát Bà (Nguồn: Tác giả tổng hợp) Hoạt động du lịch được cấu thành bởi những dịch vụ bao gồm lưu trú, ăn uống, lữ hành và các dịch vụ khác (thăm quan, dã ngoại,…). Trong 3 năm gần đây, doanh thu của các dịch vụ du lịch tại quần đảo Cát Bà nói chung đều trong xu hướng tăng, với dịch vụ ăn uống chiếm tỷ trọng cao nhất. Doanh thu từ các dịch vụ khác cũng đóng góp tương đối với vào doanh thu dịch vụ du lịch nói chung. Tính chung quý III năm 2024, hoạt động lưu trú, ăn uống và dịch vụ khác vẫn tiếp tục phát triển với những dấu hiệu tích cực, nhất là hoạt động lưu trú, ăn uống và du lịch.
Trong đó, doanh thu lưu trú ước đạt 774,6 tỷ đồng, tăng 9,36%; doanh thu ăn uống 6.302,4 tỷ đồng, tăng 9,77%; doanh thu lữ hành 116,9 tỷ đồng, tăng 11,56%; doanh thu dịch vụ khác đạt 2.807,2 tỷ đồng, tăng 5,79% so với cùng kỳ. Hoạt động doanh nghiệp Tình hình kinh tế nói chung đã được thể hiện rõ thông qua tình hình đăng ký và giải thể của các doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Hải Phòng. 3000 2,553 2,557 Đơn vị tính: doanh nghiệp 2,452 2000 1,033 1000 837 535 0 Doanh nghiệp thành lập mới Doanh nghiệp giải thể Năm 2022 Năm 2023 Năm 2024 Sơ đồ 2. Hoạt động doanh nghiệp tại quần đảo Cát Bà (Nguồn: Tác giả tổng hợp) Trong năm 2023, số doanh nghiệp thành lập mới có mức tăng rõ rệt, thể hiện sự hồi phục tốt của nền kinh tế nói chung sau ảnh hưởng từ dịch Covid-19.
Tới năm 2024, số doanh nghiệp thành lập mới không có sự chênh lệch quá lớn. Tuy nhiên, số lượng doanh nghiệp giải thiể lại có xu hướng tăng mạnh. Điều này cho thấy tính cạnh tranh trong hoạt động kinh doanh đã tăng lên, đồng thời thể hiện rằng sức mạnh của nền kinh tế nói chung đang có dấu hiệu chậm lại. Đầu tư Tình hình phân bổ vốn đầu tư trên địa bàn quần đảo Cát Bà thể hiện được tình hình phát triển cơ sở vật chất nói chung, có sự ảnh hưởng trực tiếp tới các hoạt động kinh doanh du lịch của thành phố.
19 80000 Đơn vị tính: tỷ đồng 71,795 70,092 78,687 60000 51,941 46,397 40,156 40000 17,560 17,508 20000 12,715 0 Vốn đầu tư Nhà nước Vốn đầu tư ngoài Nhà nước Vốn đầu tư nước ngoài Năm 2022 Năm 2023 Năm 2024 Sơ đồ 2. Tình hình vốn đầu tư tại quần đảo Cát Bà (Nguồn: Tác giả tổng hợp) Nhìn chung, trong năm 2024, vốn đầu tư nước ngoài đang chiếm tỷ trọng lớn nhất tổng nguồn vốn đầu tư tại quần đảo Cát Bà và có xu hướng tăng mạnh. Vốn đầu tư Nhà nước có xu hướng chững lại do nhiều dự án lớn đã đến giai đoạn hoàn thành và nghiệm thu. Vốn đầu tư ngoài Nhà nước thuộc các doanh nghiệp tư nhân có dấu hiệu giảm rõ rệt, cho thấy tình hình kinh doanh của các doanh nghiệp này tại quần đảo Cát Bà đang gặp nhiều khó khăn, đến từ việc cạnh tranh cao và tình hình kinh tế nói chung chưa có sự cải thiện rõ rệt.
Di sản văn hóa Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà được UNESCO công nhận Di sản Thế giới, bởi nơi đây chứa đựng các khu vực có vẻ đẹp thiên nhiên bao gồm các đảo đá vôi có thảm thực vật che phủ và các đỉnh nhọn núi đá vôi nhô lên trên mặt biển cùng với các đặc điểm karst liên quan như các mái vòm và hang động.