Chương I, Luật Du lịch Việt Nam (2017): “Du lịch là các hoạt động có liên quan đến chuyến đi của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên trong thời gian không quá 01 năm liên tục nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, nghỉ dưỡng, giải trí, tìm hiểu, khám phá TNDL hoặc kết hợp với mục đích hợp pháp khác”. Du lịch cuối tuần DLCT là một trong số những loại hình du lịch phổ biến. Du khách dù là cá nhân hay tổ chức trước khi thực hiện những chuyến hành trình khám phá, nghỉ ngơi của mình đều có một sự xác định cụ thể về loại hình du lịch mà mình lựa chọn nhằm đạt được mục tiêu cuối cùng của chuyến đi một cách hiệu quả nhất. Vì vậy, để triển khai vấn đề nghiên cứu, việc làm rõ về DLCT là rất cần thiết.
Nguyễn Thị Hải (1997, 1998, 2000, 2002) được ghi nhận là người có nhiều nghiên cứu nhất về DLCT. Trong những công trình của mình, tác giả đã tổng quan, phân tích kết quả nghiên cứu của nhiều học giả trong và ngoài nước về DLCT đồng thời đã đưa ra định nghĩa sau: “DLCT là một dạng hoạt động của dân cư các đô thị, thành phố, khu công nghiệp hoặc nơi tập trung dân cư, vào những ngày nghỉ cuối tuần, ở vùng ngoại ô hay phụ cận, có điều kiện dễ hòa nhập nhất với thiên nhiên nhằm nghỉ ngơi, giải trí, phục hồi sức khỏe, kèm theo việc tiêu thụ những giá trị về tự nhiên, kinh tế và văn hóa” [6]. Trong khuôn khổ đề tài nghiên cứu này, nhóm tác giả lựa chọn và sử dụng định nghĩa về DLCT của Nguyễn Thị Hải làm cơ sở lý luận cho DLCT. Cũng trên cơ sở các khái niệm đã được đề cập ở lịch sử vấn đề nghiên cứu, nhóm tác giả nhận thấy có những điểm chung về DLCT như sau: - DLCT là loại hình du lịch tổ chức và kinh doanh các dịch vụ tại một số điểm du lịch có khoảng cách so với điểm xuất phát tầm 20 – 60 km (từ trung tâm thành phố tới các huyện ngoại thành hoặc ngược lại).
- DLCT nhằm thỏa mãn nhu cầu nghỉ ngơi, giải trí, thư giãn, phục hồi sức khỏe, tinh thần và những nhu cầu khác của khách du lịch vào ngày nghỉ cuối tuần. Cung du lịch cuối tuần - Cung du lịch: là một thành phần cơ bản của thị trường du lịch, bao gồm toàn bộ hàng hóa du lịch (cả hàng hóa vật chất và dịch vụ du lịch) mà các chủ thể thị trường bên 9 bán có khả năng đưa ra thị trường và sẵn sàng bán trong một thời điểm xác định để đáp ứng các nhu cầu du lịch nhằm mục đích sinh lợi [13, tr. Có thể hiểu cung du lịch chính là khả năng cung ứng dịch vụ hàng hóa nhằm đáp ứng cầu du lịch. Cung du lịch là toàn bộ mối quan hệ giữa lượng cung và giá cả (có khả năng bán và sẵn sàng bán).
Như vậy, cung DLCT là khả năng đáp ứng nhu cầu dịch vụ DLCT bằng những hàng hóa, sản phẩm, dịch vụ, TNDL. Theo tác giả Nguyễn Thị Hải (2002), điều kiện cung DLCT gồm các yếu tố sau: độ hấp dẫn của TNDL, CSHT, CSVCKT, nguồn nhân lực. Các điều kiện này phải đảm bảo thỏa mãn được mục đích và nhu cầu của khách DLCT tới các điểm cấp khách tiềm năng [6]. - Các yếu tố ảnh hưởng đến cung DLCT: + Cầu du lịch + Giá trị của TNDL + Chính sách phát triển du lịch + Số lượng người tham gia DLCT 1.
Cầu du lịch cuối tuần Cầu ở đây được hiểu là nhu cầu có khả năng thanh toán. Theo Nguyễn Văn Lưu (2009), cầu du lịch là một bộ phận của nhu cầu xã hội có khả năng thanh toán về hàng hóa vật chất và dịch vụ du lịch, đảm bảo sự đi lại, lưu trú tạm thời của con người ngoài nơi ở thường xuyên của họ, nhằm mục đích nghỉ ngơi, giải trí, tìm hiểu văn hóa, chữa bệnh, tham gia vào các chương trình đặc biệt và các mục đích khác [13; tr. Cầu DLCT gồm hai nhóm, đó là cầu về dịch vụ du lịch và cầu về hàng hóa vật chất. - Cầu về dịch vụ bao gồm: cầu về các dịch vụ đặc trưng; dịch vụ chính và dịch vụ bổ sung.
+ Dịch vụ đặc trưng là những dịch vụ đáp ứng nhu cầu cảm thụ, thưởng thức của khách và cũng chính vì nó con người thực hiện chuyến du lịch. Chúng thường là nguyên nhân, mục đích của mỗi chuyến đi. Người đi DLCT thường có nhu cầu nghỉ ngơi, thư giãn, xả stress… + Dịch vụ chính là những dịch vụ đảm bảo nhu cầu lưu trú, ăn uống của khách. Đi DLCT khách thường thích ở theo hình thức cắm trại, nhà dân, nhà sàn, homestay với không gian rộng rãi.
+ Dịch vụ bổ sung của DLCT là các khu vui chơi giải trí, chăm sóc sức khỏe. 10 - Cầu về hàng hóa DLCT bao gồm các cửa hàng bán đồ ăn nhanh, đồ uống, cửa hàng cho thuê đồ tự nấu ăn, chợ, siêu thị, cửa hàng cho thuê dụng cụ thể thao, … Như vậy, để phát triển DLCT và thỏa mãn nhu cầu đi DLCT của người dân cần thường xuyên nghiên cứu nhu cầu DLCT. Đặc điểm của du lịch cuối tuần 1. Thời gian Thời gian du lịch được xem là một yếu tố quan trọng nhất đối với hoạt động DLCT.
Nguyễn Thị Hải (2002) đã chỉ rõ: thời gian dành cho DLCT được xác định là những ngày nghỉ ngắn của mỗi tuần. Thông thường, những kỳ nghỉ đó diễn ra vào hai ngày cuối tuần (weekend). Tuy là những kỳ nghỉ ngắn nhưng do diễn ra định kỳ vào mỗi tuần nên số ngày nghỉ cuối tuần chiếm 80% tổng số ngày nghỉ trong năm [6; tr. Để có thể tranh thủ đi du lịch trong những khoảng thời gian ngắn như vậy có hai cách lựa chọn: Cách thứ nhất là chia nhỏ các chuyến du lịch dài ngày và thực hiện từng đoạn của hành trình trong năm nhưng trong thực tế, cách này rất khó thực hiện bởi lẽ có những khoảng cách hay những hành trình mà người ta không thể thực hiện chuyến đi trong thời gian ngắn ngày được; Cách thứ hai là lựa chọn những chuyến đi ngắn (phù hợp với thời gian 1 – 2 ngày) và thực hiện nhiều lần trong năm.
Đây là cách hiện nay vẫn được lựa chọn nhiều hơn cả vì vừa thích hợp về thời gian nghỉ ngơi cuối tuần vừa thỏa mãn được nhu cầu giải trí tìm hiểu cùng nhiều nhu cầu khác của du khách. Việc lặp đi lặp lại những hành trình ngắn ngày của người dân sống tại thành phố, khu công nghiệp vào các dịp nghỉ cuối tuần đã làm cho DLCT ngày càng phát triển và tạo nên tính chu kỳ của hoạt động này trong năm. Khoảng cách Theo Đinh Trung Kiên khoảng cách của những điểm đến DLCT so với nơi ở hoặc làm việc phải không quá 3 giờ di chuyển [10, tr. Trong khi đó, Boniface lại cho rằng khoảng cách hợp lý của điểm DLCT so với nơi ở, hoặc làm việc là khoảng 2 hoặc dưới 2 giờ bay [26, tr.
Còn theo tác giả Nguyễn Thị Hải thì điểm đến thích hợp nhất cho các kỳ DLCT là khoảng 20km đối với người đi xe đạp, còn ô tô, xe máy thì khoảng 45km – 60km [6; tr. Cần xác định rõ khoảng cách ở đây không chỉ đơn thuần là khoảng cách địa lý mà còn là khoảng cách vật lý (được đo bằng độ dài vật lý từ nơi cấp khách đến điểm đón khách), khoảng cách thời gian (được đo bằng khoảng thời gian cần sử dụng để đi 11 từ điểm cấp khách đến điểm đón khách, khoảng cách chi phí (được đo bằng chi phí vật chất và sức lực phải bỏ ra để đi từ điểm cấp khách đến điểm đón khách). Độ thích hợp của khoảng cách này phụ thuộc vào điều kiện của khách du lịch và điều kiện của tuyến chuyển tiếp [6, tr. Thực tế cho thấy hầu hết các điểm được lựa chọn cho hoạt động DLCT thường là những diểm nằm ở khoảng cách từ 30km – 150km so với điểm cấp khách.
Những điểm ở khoảng cách như vậy thường phù hợp với thời gian, sức khỏe và chi phí cho hoạt động DLCT của khách. Đặc biệt, khoảng cách đó mới có sự tương phản (có điều kiện sinh thái tự nhiên hoặc văn hóa xã hội khác biệt so với điểm cấp khách) đủ để hấp dẫn khách. Các điều kiện của du lịch cuối tuần 1. Điều kiện cung du lịch cuối tuần 1.
Tài nguyên du lịch Sự phù hợp của yếu tố TNDL đối với hoạt động DLCT được đánh giá bằng mức độ thỏa mãn nhu cầu, mong muốn và sở thích của khách DLCT tới từ các điểm cấp khách tiềm năng. DLCT thường là dạng hoạt động của cư dân các đô thị, khu công nghiệp, thương mại…nhằm mục đích nghỉ ngơi, thư giãn, phục hồi sức khỏe bằng cách tiếp cận gần với thiên nhiên và văn hóa bản địa khác biệt với nơi ở thường xuyên của họ [6]. Vì vậy, DLCT đòi hỏi điểm đến phải có hệ thống TNDL tự nhiên và TNDL văn hóa độc đáo, hấp dẫn. Theo chương 3, điều 15, luật du lịch Việt Nam (2017) quy định : “TNDL tự nhiên bao gồm cảnh quan thiên nhiên, các yếu tố địa chất, địa mạo, khí hậu, thủy văn, hệ sinh thái và các yếu tố tự nhiên khác có thể được sử dụng cho mục đích du lịch.
TNDL văn hóa bao gồm di tích lịch sử - văn hóa, di tích cách mạng, khảo cổ, kiến trúc; giá trị văn hóa truyền thống, lễ hội, văn nghệ dân gian và các giá trị văn hóa khác; công trình lao động sáng tạo của con người có thể được sử dụng cho mục đích du lịch” [16]. Điểm đón khách DLCT có điều kiện sống khác biệt với điểm cấp khách chính là yếu tố thuận lợi để phát triển du lịch. Như đã trình bày, khách DLCT đa phần là cư dân tới từ các đô thị và khu công nghiệp. Cuộc sống của họ thường gắn liền với sản xuất công nghiệp, với máy móc, nhà cao tầng và lối sống hiện đại, gấp gáp.
Cuộc sống ấy mang lại cho con người những lợi ích rõ ràng về kinh tế, giúp tiết kiệm được thời gian 12 và nhanh chóng tiếp cận với khoa học kỹ thuật nhưng đồng thời cũng tạo ra cho họ những căng thẳng, mệt mỏi, kéo con người ngày càng rời xa khỏi những giá trị văn hóa truyền thống quý giá của dân tộc, của vùng miền.