mở đầu cho một giải pháp nào đó khác với các giải pháp đã triển khai. Sáng tạo (Creativity) là việc tạo ra những ý tưởng mới hoặc cách tiếp cận độc đáo trong giải quyết các vẫn đề hoặc tận dụng những cơ hội. Tính sáng tạo làm phát sinh những ý tưởng ban đầu dong thời giúp cải thiện ý tưởng trong qua trình phát triển. Như vậy, đôi mới sáng tạo là việc sử dung một giải pháp (phương pháp) trên tiền đề các ý tưởng, phát minh mới lạ, độc đáo có hiệu qua để giải quyết van đề hoặc tạo ra các kết quả mới chất lượng.
Cách hiểu này của nhóm cũng có nét tương đồng với định nghĩa của Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế (OECD): Đổi mới sáng tạo (Innovation and Creativity) là “thực hiện một sản phẩm mới hay một sự cải tiễn dang ké (doi với một loại hang hóa hay dịch vụ cụ thê), một quy trình, phương pháp marketing mới, hay một phương pháp tổ chức mới trong thực tiên kinh doanh, tô chức nơi làm việc, hay các mối quan hệ đối ngoại”. Với định nghĩa về khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo như đã phân tích ở trên, có thé hiểu “khởi nghiệp đổi mới sáng tạo” là quá trình khởi nghiệp dựa trên ý tưởng sáng tạo, tạo ra sản phâm mới; hoặc sản phẩm cũ nhưng có điểm khác nỗi trội, ưu việt hơn so với những sản phẩm, dich vụ đã từng có trên thị trường và được phát trién nhanh chóng vượt bậc. Hay hiểu một cách khái quát hơn, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo là sự kết hợp quá trình khởi nghiệp truyền thống thuần túy với việc áp dụng khoa học công nghệ, trình độ kỹ thuật cao để tạo ra hình thức kinh doanh mới, tạo ra sản phẩm khác biệt có giá tri cao. Theo Quyết định số 844/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Dé án “Hồ trợ hệ sinh thải khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quốc gia đến năm 2025 (Dé án 844)”, doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo là “loại hình doanh nghiệp có khả năng tang trưởng nhanh dựa trên khai thác tài sản trí tuệ, công nghệ, mô hình kinh doanh mới, và có thời gian hoạt động không qua 5 năm ké từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lan dau’.
Điều tạo lên giá trị của doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo không 2 J. Schumpeter (1934), The Theory of Economic Development, Harvard Economic Studies. 11 còn đơn thuần là việc có y tưởng kinh doanh, hình thức kinh doanh “phi hop” nữa, mà phải được nâng tầm lên, đạt được trạng thái “đồ/ phá” và “sáng tao”. Sự sáng tạo ở đây không chi đơn thuần là tìm cái mới, ý tưởng kinh doanh mới, mà nó được hiểu sâu xa hơn là việc sử dụng trí tuệ, nghiên cứu khoa học trên nhiều khía cạnh của hoạt động sản xuất kinh doanh.
Nói cách khác, có thé hiểu Startup cần phải biết áp dụng công nghệ cao vào trong nghiên cứu tạo ra sản phẩm thực sự ưu việt, các sản phâm đó chứa hàm lượng chất trí tuệ cao và tạo lên thương hiệu, sự khác biệt cho doanh nghiệp đó. Song, theo nhóm nghiên cứu thì khái niệm trên chưa thật sự thích hợp khi cho rằng doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo có “thoi gian hoạt động không quá 5 năm kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lan đầu”. Câu hỏi được đặt ra nêu theo khái niệm nay đó là vậy sau khoảng thời gian không quá 5 năm ké từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu thì doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo sẽ giải thé? Vì vậy, khái niệm doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo có thể được hiểu như sau: “Doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo là loại hình doanh nghiệp có khả năng tăng trưởng nhanh dựa trên khai thác tài sản trí tuệ, công nghệ, mô hình kinh doanh mới, và thời gian hoạt động giai đoạn đầu hoạt động thường không quá 5 năm kế từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng kỷ doanh nghiệp lan đâu”. Doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tao là một xu thé phát triển ngày càng mạnh mẽ, sự tác động của nó đối với nền kinh tế và xã hội cũng ngày càng rõ nét hơn.
Từ đó cho thay vị trí, vai trò quan trọng của doanh nghiệp khởi nghiệp đôi mới sáng tạo là không thé phủ nhận, theo đó, Đảng và Nhà nước cần có những chủ trương, chính sách, pháp luật kịp thời và không ngừng đổi mới dé có thé hỗ trợ và tạo hành lang pháp lý phát triển cho doanh nghiệp khởi nghiệp đôi mới sáng tạo, góp phần vào sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Đặc điểm của doanh nghiệp khởi nghiệp doi mới sáng tạo Từ khái niệm về doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo mà nhóm nghiên cứu đã đưa ra ở phan trên, doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo sẽ có một số đặc điểm sau đây: Thứ nhất, doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo là một loại hình doanh nghiệp. Vì thế, nó cần đáp ứng các điều kiện thành lập doanh nghiệp theo quy định của pháp luật như điều kiện về chủ thể thành lập doanh nghiệp; điều kiện về ngành, nghề kinh doanh; điều kiện về vốn thành lập doanh nghiệp; điều kiện về trụ sở chính của doanh nghiệp. Thứ hai, có tính tăng trưởng nhanh.
Có thé nhận xét rang, tính tăng trưởng nhanh là một trong số các đặc điểm riêng nổi bật của doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, tạo nên sự khác biệt để phân biệt với các loại hình doanh nghiệp cơ bản khác. Doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo có đặc trưng là tính tăng trưởng nhanh dựa trên sự khai thác 12 tai sản trí tuệ, công nghệ, mô hình kinh doanh mới. Bắt nguồn từ chính sự khai thác các yêu tố như tài sản trí tuệ, khoa học công nghệ kỹ thuật cao hay mô hình kinh doanh mới vào quá trình vận hành, quản lý doanh nghiệp cũng như áp dụng vào quá trình sản xuất sản phẩm như quản lý nhân lực đã tạo nên sự khác biệt mẫu chốt giữa Startup với các loại hình doanh nghiệp thông thường khác. Bởi khi doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo khai thác tận dụng các yếu tố như ké trên, điều đó sẽ tạo nên sự tăng trưởng nhanh chóng và lớn mạnh.
Sự tăng trưởng này thường sẽ không có giới hạn nhất định, vì họ có tham vọng phát triển đến mức lớn nhất có thé. Hay nói cách khác, doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo có khả năng tăng trưởng là khi nó sở hữu một ý tưởng sáng tạo và tìm kiếm một mô hình kinh doanh khả thi, bền vững giúp nó trở thành một doanh nghiệp tăng trưởng nhanh, có lợi nhuận không chỉ dừng lại là “lớn” mà là rất lớn. Thứ ba, tính rủi ro cao. Rui ro hiểu theo cách phổ biến nhất là những điều mà con người không mong muốn nó xảy ra.
Thực tế, mọi hoạt động kinh doanh đều có tiềm ẩn những rủi ro nhất định dù ít dù nhiều, song hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp khởi nghiệp đôi mới sang tạo lại có mức độ rủi ro được đánh giá ở mức độ cao về nhiều mặt như con người (nguồn nhân lực), thị trường, vốn dau tư. Hiện nay, Việt Nam chúng ta đang có khoảng hơn 1.500 startup hoạt động trong các lĩnh vực khác nhau. Xét theo mật độ các công ty khởi nghiệp trên đầu người thì tỷ lệ ở Việt Nam thậm chí cao hơn nhiều quốc gia khác như Trung Quốc Ấn Độ, hay Indonesia. Theo thống kê của Tạp chí Tài chính thuộc Bộ Tài chính, hiện nay có khoảng 2.100 công ty khởi nghiệp tai Indonesia, 2.300 công ty tai Trung Quốc và 7.
Tuy nhiên, các thống kê gần đây đều phản ánh một bức tranh khá u buồn với tình hình phát triển của các startup Việt. Cụ thé, trong số các startup mới ra đời, chỉ có 3% là thực sự thành công, thỏa mãn được một trong các tiêu chí: Được định giá từ 10 triệu USD trở lên, doanh thu từ 2 triệu USD, có từ 100 nhân viên, đã gọi vốn vòng 2 hoặc đã bán được công ty với giá tốt. Như vậy, quá trình khởi nghiệp là giai đoạn khó khăn nhất của một doanh nghiệp, trong thời kì này họ rất khó tiếp cận với nguồn vốn, thiếu kinh nghiệm trong quản lý điều hành cũng như đưa ra con đường phát triển doanh nghiệp cùng với đó khởi nghiệp gan liền với cái mới, với khoa học công nghệ nên tính rủi ro, sự thất bại trong khởi nghiệp là rất cao. Thứ tư, thời gian hoạt động giai đoạn đầu thường trong một khoảng thời gian nhất định kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng kỷ doanh nghiệp lan đâu.
Đặc điểm này hiểu đơn giản là thời gian hoạt đầu giai đoạn đầu của doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo chính là quá trình khởi nghiệp, quá trình này mang tính chất tạm thời, vì thế nó sẽ không kéo đài quá lâu (thường là không quá 5 năm). Xuất phát từ bản chất của hoạt động khởi nghiệp là gắn liền với trạng thái mới bắt đầu kinh doanh của doanh nghiệp, mục tiêu hoạt động của doanh nghiệp sau khi được thành lập thực chất là dé thoát khỏi trạng thái khởi 13 nghiệp, đồng nghĩa với việc có chỗ đứng ồn định trên thị trường cùng với những đặc điểm riêng biệt của nó. Khái niệm thu hút von đầu tw mạo hiểm Xuất phát từ bản chất của hoạt động kinh tế “Rui ro cao, lợi nhuận lớn” (high risk, high return), hoạt động đầu tư vào các dự án mới, có tính rủi ro cao đã sớm ra đời trong quá trình tạo lập cũng như phát triển các tài sản trí tuệ của con người. Tuy nhiên, đến sau Chiến tranh thé giới thứ II, hoạt động đầu tư mạo hiểm mới được phát triển thành một ngành công nghiệp riêng biệt”.
Trong đó, vốn đầu tư mạo hiểm được xem là một trong những tài sản đặc thù của ngành và được nghiên cứu dưới nhiều khía cạnh khác nhau. Ngân hàng trung ương Châu Âu cho rang “vốn đầu tu mạo hiểm (venture capital) là một hình thức trung gian đặc biệt thích hợp dé hỗ trợ việc thành lập và phát triển các cong 4 , fk ^ ` ¬ À mẽ ^ ty kinh doanh, đổi mới sáng tạo ”, Theo cách tiêp cận này thi von dau tư mạo hiêm chuyên cung cấp tài chính và nuôi dưỡng các công ty đang ở giai đoạn phát triển ban đầu (các công ty khởi nghiệp) hoạt động trong các ngành công nghệ cao.