Chương 1 MOT SO VAN DE LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ PHÁP LY CUA VIỆC CÔNG BÓ THÔNG TIN ĐÓI VỚI CÔNG TY NIÊM YÉT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN 1. Một số vẫn đề lý luận về công bố thông tin đối với công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán 1. Khái niệm công bố thông tin của công ty niêm yết Khải niệm thông tin và thông tin trên thị trường chứng khoán Theo định nghĩa trong từ điển tiếng Việt: “Thông tin bao gom một tập hợp các dit liễu nhằm ghi nhận và phản anh một sự kiện nhát định”. Thông tin là một khái niệm trừu tượng và chỉ có thể nhận biết khi nó tồn tại dưới những hình thức cụ thé như: văn bản, truyền miệng.
tín hiệu điện tử. Mỗi thông tin đều ảnh hưởng tới việc thông báo về một sự vật khách quan và là kết quả của quá trình tổng hợp các loại dự liệu, nếu thiểu một trong số các dữ liệu đó cũng có thể tạo nên thông tin mới. Thông tin trên thị trường chứng khoán được hiểu là “những chỉ tiêu, tư liệu phản ánh bức tranh của thị trường chứng khoán và tình hình kinh tế, chính tri, xa hội liên quan đến thị trường chứng khoán tại một thời điểm nhất định”.tr422] Có thể nhận thấy, khái niệm này không đưa ra một tiêu chí cụ thể nhằm xác định một thông tin được coi là thông tin trên thị trường chứng khoán. Nó đưa ra đối tượng của thông tin hướng tới là thị trường chứng khoán và thị trường đó phải được phản ánh tại một thời điểm cụ thẻ.
Đúng thời điểm là một đặc trưng của thông tin trên thị trường chứng khoán vì không thé có những thông tin phan ánh không đúng thời diém khi mà thị trường chứng khoán biến đổi từng ngày, từng giờ. Mặt khác, thông tin không chỉ có chức năng phản ánh thị trường mà còn là yếu tổ tác động trực tiếp vào các quy luật kinh tế như: quy luật cung cầu, quy luật giá trị. Phạm vi tác động của các thông tin này gấp nhiều lần so với thông tin trên thị trường khác. Đề có khả năng kiểm soát, các nhà làm luật đã tạo ra cho loại thông tin này một “vỏ bọc pháp lý”.
Trong pháp luật thực định, nhà làm luật định nghĩa: "Thông tin trên thị trường chứng khoán là tập hop các dit liệu, các chỉ số được các chủ thé nhất định công bỗ theo một trình tự pháp lý do pháp luật quy định nhằm phản ánh thị trường chứng khoán tại một thời điểm nhất định `. Theo khái niệm này, thông tin trên thị trường chứng khoán là các dữ liệu được công bố theo một quy trình đúng pháp luật, dam bảo tính chính xác, kip thời và phải tuân thủ những nguyên tắc nhất định. Nói cách khác, đó phải là những thông tin “sạch”. khách quan.
hợp pháp và không chịu sự chỉ phối của bất cứ chủ thể nào. Định nghĩa này cũng cho thấy luôn có sự tồn tại song song của hai luồng thông tin: thông tin chính thức và thông tin không chính thức. Thông tin chính thức là thông tin được công bố theo đúng trình tự theo luật định. Thông tin không chính thức là thông tin không được hình thành theo đúng quy trình pháp luật, không xác định được nguồn gốc rõ ràng và không được các chủ thể công bé.
Các thông tin này, tồn tại nhờ vào dư luận xã hội và mặc dù là thông tin không chính thức nhưng nó lại có sức lan truyền mạnh mẽ đối với thị trường chứng khoán. Khái niệm công bố thông tin của công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Công bố thông tin là hoạt động của nhiều chủ thể khác nhau trong đời sống kinh tế - xã hội, trong đó có lĩnh vực chứng khoán. Về phương diện học thuật, công bố thông tin khác với hành vi cung cấp thông tin ở chỗ: Cung cấp thông tin là hoạt động chuyền thông tin trên cơ sở có thu phí từ chủ thể có thông tin đến chủ thể có nhu cầu sử dụng thông tin. Về đối tượng, hoạt động cung cấp thông tin hướng tới một hoặc một số đối tượng cụ thể do thoả thuận, nhà đầu tư nào không sử dụng dịch vụ thì không có được thông tin trong khi đó đối tượng công bố thông tin là số đông nhà dau tư.
Việc công bố thông tin chi hợp lệ khi nó được thực hiện trong điều kiện tốt nhất sao cho số lượng người tiếp nhận thông tin lớn nhất. Về tính chất công bố thông tin được quy định là nghĩa vụ của một số chủ thể, nếu không thực hiện sẽ bi coi là hành vi vi phạm pháp luật, trong khi đó cung cấp thông tin với tính chất là một loại hình dịch vụ theo đó họ chỉ cung cấp các thông tin theo yêu cầu và công ty cung cấp thu về một khoản phí, gọi là phí dịch vụ. Về chất lượng thông tin qua các dịch vụ cung cấp có chất lượng cao hơn thông tin qua các hoạt động công bố vì thông tin qua dịch vụ đã được xử lý và được đảm bảo bởi hợp đồng dịch vụ. Các chủ thể cung cấp dịch vụ thông tin luôn có một đội ngũ các chuyên gia, các nhà tư vấn đánh giá và phân tích thị trường giàu kinh nghiệm.
họ có một hệ thống công bố thông tin hiện đại và có mối quan hệ gắn bó với các đối tác chiến lược, vì thế các phân tích, đánh giá của họ bao giờ cũng tin cậy hơn, chính xác hơn. Tuy nhiên, đối tượng sử dụng dịch vụ cung cấp thông tin thường là những nhà đầu tư có tổ chức hoặc nếu là cá nhân thì phải có trình độ hiểu biết nhất định vì khi sử dụng dịch vụ cung cấp thông tin, nhà đầu tư cần phải biết đánh giá thông tin nào cần và thông tin nào không cần, cân nhắc mức phí dịch vụ tương xứng với thông tin được cung cấp, thông tin đó phải là những thông tin có giá và có ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định của nhà đầu tư. Cung cấp thông tin là một kênh bỗ trợ cho việc công bố thông tin trên thị trường chứng khoán một cách nhanh chóng, an toàn và tin cậy. Tuy nhiên, dịch vụ này chỉ phát huy được các ưu điểm của nó khi quá trình tạo thông tin của các chủ thể cung cấp được quản lý chặt chẽ tuân thủ nghiêm túc các quy định của pháp luật.
Từ những phân tích trên, có thể đưa ra khái niệm công bó thông tin của công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán như sau: Công bó thông tin của công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán là tập hợp các dit liệu, các chỉ số được công ty niêm yết công bố theo mot trình tự pháp lý do pháp luật quy định nhằm phản ánh hoạt động kinh doanh, sản xuất của mình trong một khoản thời gian nhất định. Đặc trưng của việc công bố thông tin đối với công ty niêm yết trên thị trường chứng khoản Với tính cách là một hoạt động đặc thù, việc công bố thông tin của công ty niêm yết có những đặc điểm sau đây: Thứ nhất, thông tin của công ty niêm yết là thông tin ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán. Sự ảnh hưởng trực tiếp là đặc trưng của thông tin mà công ty niêm yết đưa ra trên thị trường. Nếu việc mua hay bán các loại hàng hoá thông thường khác chủ yếu dựa vào quan hệ cung cầu và các thông tin mang tính chất nội bộ thì quyết định mua vào hay bán ra cô phiếu lại chủ yếu dựa vào những thông tin được công khai của công ty niêm yết trên thị trường.
Người năm bắt được thông tin là người đem lại thành công trong việc đầu tư của mình, từ đó có những quyết định thời điểm mua vào hay quyết định bán ra nhằm đem lại lợi ích cao nhất cho nhà đầu tư. Dựa trên những thông tin minh bạch, hợp pháp, đầy đủ, chính xác nhất mà Nhà đầu tư có được từ công ty niêm yết công bố trên thị trường giúp cho nhà đầu có thể đưa ra những quyết định đầu tư mang lại những cơ hội lợi nhuận tốt nhất cho mình. Thứ hai, thông tin mà công ty niêm yết trên thị trường có ảnh hưởng trực tiếp đến giá cả chứng khoán của công ty niêm yết và giá trị giao dịch của cô phiếu đó trên thị trường. Thông tin mà công ty niêm yết công bồ trên thị trường tác động trực tiếp đến giá chứng khoán trên thị trường chứng khoán.
Việc nhà đầu tư quyết định mua vào hay bán ra chứng khoán của công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán vào thời điểm nao phụ thuộc rất nhiều vào lượng thông tin mà nhà đầu tư có được. Giá chứng khoán của công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán được xác định theo quy luật cung cầu, theo đó giá cổ phiếu sẽ giảm khi lượng cung lớn hơn lượng cầu và giá sẽ tăng khi lượng cầu lớn hơn lượng cung. Chứng khoán là một loại hàng hoá đặc biệt không giống như các loại hàng hoá khác. Trong khi đó lượng cung cầu của các thị trường hàng hoá khác lại phụ thuộc vào sức sản xuất của nghành và nhu cầu tiêu dùng thì lượng cung và cầu chứng khoán của công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán lại bị chi phối bởi yếu tố tâm lý; Giá chứng khoán sẽ giảm khi có quá nhiều người bán và sẽ tăng giá khi có quá nhiều người mua.
Nếu những thông tin mà công ty niêm yết đưa ra là tốt chứng khoán ngay lập tức sẽ được các nhà đầu tư đồng loạt mua vào, tức giá chứng khoán đó sẽ tăng lên do nguồn cầu mua vào của nhà đầu tư tăng lên. Ngược lại, nếu những thông tin mà công ty niêm yết đưa ra có ảnh hưởng xấu đến kết quả hoạt động của công ty niêm yết. sẽ làm cho nha dau tư đồng loạt bán ra, tức giá chứng khoán đó sẽ giảm do nguồn cung bán ra của nhà đầu tư tăng lên. Những thông tin mà công ty niêm yết đưa ra còn ảnh hưởng đến giá trị giao dich của cỗ phiéu của công ty đó trong ngày giao dich.
Theo đó, giá trị giao dịch của cổ phiếu của công ty niêm yết là chỉ số phản ánh tổng giá trị giao dich được thực hiện trong ngày giao dịch. Chỉ số này cho biết trang thai ổn định của lượng cung cầu, mức độ hiệu quả và phát triển của thị trường chứng khoán. Lượng cung cầu chứng khoán trên thị trường thay đổi làm cho nhu cầu mua bán chứng khoán của công ty niêm yết thay đổi, khi đó tỷ lệ giao dịch được thực hiện của chứng khoán của công ty niêm yết đó sẽ thay đổi theo.