Nghiên cứu thực trạng nhiễm sán lá gan và sán lá dạ cỏ ở trâu chăn thả tại khu vực ven sông Hồng

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnua nghiên cứu thực trạng nhiễm sán lá gan fascicola sp và sán lá dạ cỏ paramphistomum cervi của, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Visam Vilaysack
• Người hướng dẫn: PGS. Bùi Trần Anh Đào
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Nghiên cứu thực trạng nhiễm sán lá gan (Fasciola sp.) và sán lá dạ cỏ (Paramphistomum cervi) của trâu chăn thả tại khu vực ven sông Hồng và đánh giá hiệu quả của một số loại thuốc tẩy sán
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục chữ viết tắt
• 1.4. Danh mục bảng
• 1.5. Danh mục hình
• 1.6. Trích yếu luận văn
• 2. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 3. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 4. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 5. THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 6. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 6.1. SÁN LÁ GAN (FASCIOLA SP.)
• 6.1.1. Những hiểu biết về sán lá gan
• 6.1.2. Vị trí của sán lá Fasciola trong hệ thống phân loại động vật học
• 6.1.3. Đặc điểm hình thái của sán lá Fasciola
• 6.1.4. Bệnh sán lá gan ở trâu, bò, dê
• 6.1.5. Vòng đời của sán lá Fasciola

Tóm tắt

I. Tổng quan về nhiễm sán lá gan và sán lá dạ cỏ ở trâu ven sông Hồng

Nhiễm sán lá gan (Fasciola sp.) và sán lá dạ cỏ (Paramphistomum cervi) là vấn đề nghiêm trọng trong chăn nuôi trâu tại khu vực ven sông Hồng. Các bệnh này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của trâu mà còn gây thiệt hại kinh tế lớn cho người chăn nuôi. Nghiên cứu này nhằm cung cấp cái nhìn tổng quan về tình hình nhiễm bệnh, nguyên nhân và tác động của chúng.

1.1. Đặc điểm sinh học của sán lá gan và sán lá dạ cỏ

Sán lá gan và sán lá dạ cỏ có vòng đời phức tạp, thường thông qua vật chủ trung gian là các loài ốc nước ngọt. Sán lá gan chủ yếu ký sinh ở ống dẫn mật và gan của trâu, trong khi sán lá dạ cỏ ký sinh ở dạ dày. Cả hai loại sán này đều gây ra các triệu chứng nghiêm trọng cho sức khỏe của trâu.

1.2. Tình hình nhiễm sán lá gan và sán lá dạ cỏ ở trâu

Theo nghiên cứu, tỷ lệ nhiễm sán lá gan ở trâu chăn thả ven sông Hồng có xu hướng tăng theo độ tuổi. Trâu dưới 6 tháng tuổi có tỷ lệ nhiễm thấp nhất, trong khi trâu trên 19 tháng tuổi có tỷ lệ nhiễm cao nhất. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có các biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

II. Vấn đề và thách thức trong việc điều trị nhiễm sán ở trâu

Việc điều trị nhiễm sán lá gan và sán lá dạ cỏ ở trâu gặp nhiều thách thức. Các loại thuốc tẩy sán hiện có không phải lúc nào cũng hiệu quả, và việc phát hiện sớm bệnh cũng gặp khó khăn. Điều này dẫn đến tình trạng bệnh tiến triển nặng, gây thiệt hại cho sức khỏe và năng suất của trâu.

2.1. Nguyên nhân gây nhiễm sán ở trâu

Nhiễm sán lá gan và sán lá dạ cỏ chủ yếu do trâu ăn phải ấu trùng trong cỏ hoặc nước. Các yếu tố môi trường như độ ẩm và nhiệt độ cũng ảnh hưởng đến sự phát triển của sán. Việc chăn thả trâu ở những khu vực có nhiều ốc nước ngọt làm tăng nguy cơ nhiễm bệnh.

2.2. Tác động của sán lá đến sức khỏe trâu

Nhiễm sán lá gan và sán lá dạ cỏ gây ra nhiều triệu chứng như gầy còm, thiếu máu, và giảm sản lượng sữa. Nếu không được điều trị kịp thời, trâu có thể chết do các biến chứng nghiêm trọng. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của trâu mà còn gây thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi.

III. Phương pháp nghiên cứu hiệu quả điều trị nhiễm sán ở trâu

Nghiên cứu này áp dụng nhiều phương pháp để đánh giá hiệu quả của các loại thuốc tẩy sán đối với trâu nhiễm sán lá gan và sán lá dạ cỏ. Các phương pháp này bao gồm lấy mẫu phân, theo dõi triệu chứng lâm sàng và đánh giá hiệu quả điều trị sau khi sử dụng thuốc.

3.1. Phương pháp lấy mẫu và phân tích

Mẫu phân trâu được thu thập và phân tích để xác định tỷ lệ nhiễm sán. Các chỉ tiêu định tính và định lượng được áp dụng để đánh giá mức độ nhiễm bệnh. Phương pháp này giúp xác định chính xác tình trạng sức khỏe của đàn trâu.

3.2. Đánh giá hiệu quả của thuốc tẩy sán

Các loại thuốc tẩy sán như Dovenix và Han-Dertil-B được thử nghiệm để đánh giá hiệu quả điều trị. Kết quả cho thấy các loại thuốc này có khả năng tẩy sán cao và an toàn cho trâu. Việc theo dõi triệu chứng lâm sàng sau điều trị cũng rất quan trọng để đánh giá hiệu quả.

IV. Kết quả nghiên cứu về tình hình nhiễm sán ở trâu

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ nhiễm sán lá gan và sán lá dạ cỏ ở trâu chăn thả ven sông Hồng có xu hướng tăng theo độ tuổi. Các loại thuốc tẩy sán đã được thử nghiệm cho thấy hiệu quả cao trong việc điều trị bệnh. Những phát hiện này có thể giúp cải thiện sức khỏe đàn trâu và giảm thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi.

4.1. Tỷ lệ nhiễm sán lá gan theo độ tuổi

Tỷ lệ nhiễm sán lá gan ở trâu dưới 6 tháng tuổi là 80%, trong khi tỷ lệ này ở trâu trên 19 tháng tuổi là 100%. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có các biện pháp phòng ngừa cho trâu ở độ tuổi nhỏ.

4.2. Hiệu quả điều trị của thuốc tẩy sán

Thuốc Dovenix và Han-Dertil-B cho thấy hiệu quả tẩy sán cao, giúp giảm tỷ lệ nhiễm sán lá gan và sán lá dạ cỏ. Việc sử dụng thuốc an toàn và hiệu quả là rất quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe đàn trâu.

V. Kết luận và triển vọng nghiên cứu về nhiễm sán ở trâu

Nghiên cứu về nhiễm sán lá gan và sán lá dạ cỏ ở trâu ven sông Hồng đã chỉ ra tình hình nghiêm trọng của bệnh và hiệu quả của các loại thuốc tẩy sán. Các biện pháp phòng ngừa và điều trị cần được áp dụng để bảo vệ sức khỏe đàn trâu và giảm thiệt hại cho người chăn nuôi.

5.1. Tương lai của nghiên cứu về nhiễm sán

Nghiên cứu tiếp theo cần tập trung vào việc phát triển các phương pháp phòng ngừa hiệu quả hơn và cải thiện quy trình điều trị. Việc nâng cao nhận thức của người chăn nuôi về bệnh sán cũng rất quan trọng.

5.2. Đề xuất biện pháp phòng ngừa

Cần có các biện pháp phòng ngừa như kiểm soát vật chủ trung gian và cải thiện điều kiện chăn thả để giảm nguy cơ nhiễm sán. Việc này sẽ giúp bảo vệ sức khỏe đàn trâu và nâng cao hiệu quả chăn nuôi.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chăn nuôi trâu tại Việt Nam đóng vai trò then chốt trong nền nông nghiệp truyền thống, cung cấp sức kéo, phân bón hữu cơ và nguồn thực phẩm giàu dinh dưỡng với hàm lượng cholesterol thấp. Tuy nhiên, phương thức chăn thả tự do tại các vùng đồng bằng ngập nước đang đối mặt với nguy cơ dịch bệnh ký sinh trùng nghiêm trọng. Theo các khảo sát dịch tễ tại miền Bắc, tỷ lệ trâu nhiễm sán lá gan dao động phổ biến từ 19,6% đến 61,3%, gây suy kiệt thể trạng, làm giảm từ 30% đến 50% sản lượng sữa và gây tổn hại nặng nề đến năng suất thịt.

Đề tài nghiên cứu được thực hiện nhằm đánh giá toàn diện thực trạng nhiễm sán lá gan (Fasciola sp.) và sán lá dạ cỏ (Paramphistomum cervi) trên đàn trâu chăn thả tại khu vực bãi bồi ven sông Hồng, thuộc địa bàn Tổ 21, phường Long Biên, quận Long Biên, thành phố Hà Nội. Nghiên cứu đồng thời thử nghiệm và xác định hiệu lực điều trị của hai loại hóa dược tẩy sán chuyên dụng nhằm xây dựng phác đồ can thiệp hiệu quả cho thú y cơ sở.

Thời gian nghiên cứu được triển khai liên tục từ tháng 9/2016 đến tháng 10/2017 trên quần thể trâu chăn thả có quy mô hơn 200 con. Đàn trâu được duy trì hình thức kiếm ăn tự nhiên từ 8 đến 12 giờ mỗi ngày dọc theo hành lang bãi bồi giữa cầu Chương Dương và cầu Vĩnh Tuy. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua việc cung cấp bộ dữ liệu dịch tễ chuẩn xác, làm căn cứ giảm thiểu tỷ lệ nhiễm ký sinh trùng trong đàn xuống dưới mức gây hại kinh tế và bảo vệ sức khỏe cộng đồng trước nguy cơ bệnh truyền lây từ động vật sang người.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết dịch tễ học ký sinh trùng đường tiêu hóa và bệnh học truyền lây của lớp sán lá Trematoda, tập trung vào hai giống chính là Fasciola và Paramphistomum. Vòng đời sinh học của sán lá gan (Fasciola gigantica và Fasciola hepatica) diễn ra qua ký chủ trung gian là các loài ốc nước ngọt thuộc giống Lymnaea (Lymnaea swinhoei, Lymnaea viridis). Chu kỳ hoàn thành vòng đời của sán lá gan kéo dài từ 92 đến 117 ngày. Sán trưởng thành có khả năng ký sinh dai dẳng trong ống dẫn mật từ 3 đến 5 năm, thậm chí lên đến 11 năm, mỗi cá thể sán chiếm đoạt khoảng 0,2 ml máu của vật chủ mỗi ngày.

Đối với sán lá dạ cỏ (Paramphistomum cervi), chu kỳ phát triển sinh học hoàn chỉnh kéo dài khoảng 207 ngày, trải qua các giai đoạn ấu trùng Miracidium, Sporocyst, Redia, Cercaria trong cơ thể ốc nước ngọt (Planorbis, Gyraulus, Bithynia fuchsiana) trước khi hình thành nang ấu Adolescaria bám vào thực vật thủy sinh. Quá trình di hành của ấu trùng non gây viêm loét, hoại tử niêm mạc dạ dày và ruột, trong khi sán trưởng thành bám chặt vào gai niêm mạc dạ cỏ làm suy giảm nghiêm trọng khả năng hấp thu dinh dưỡng của trâu.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu được thu thập trực tiếp từ các mẫu phân tươi (khối lượng từ 30 đến 40 gam mỗi mẫu) lấy tại trực tràng hoặc ngay sau khi trâu bài thải vào sáng sớm (từ 5 đến 7 giờ) trước khi ra bãi chăn. Mẫu phân được thu thập ngẫu nhiên phân tầng theo 5 nhóm tuổi: dưới 6 tháng tuổi, từ 6 đến 18 tháng tuổi, từ 19 đến 36 tháng tuổi, từ 37 đến 120 tháng tuổi và trên 120 tháng tuổi. Mỗi nhóm tuổi khảo sát 5 trâu đực và 5 trâu cái, riêng nhóm trên 120 tháng tuổi khảo sát 5 trâu cái do cơ cấu đàn không còn trâu đực già. Mẫu được bảo quản trong bình bảo ôn ở nhiệt độ 2 đến 8 độ C và xét nghiệm ngay trong ngày.

Phương pháp xét nghiệm định tính sử dụng kỹ thuật gạn rửa sa lắng Benedek (1943) với quy trình lắng lọc từ 3 đến 5 lần bằng nước sạch để phát hiện trứng sán dưới kính hiển vi soi nổi. Phương pháp định lượng xác định cường độ nhiễm qua số trứng trên một gam phân (EPG) bằng buồng đếm McMaster cải tiến, hòa tan 4 gam phân trong 56 ml dung dịch muối bão hòa. Hiệu lực tẩy sán được thử nghiệm ngẫu nhiên trên 26 trâu bệnh chia làm 2 nhóm: nhóm 1 dùng thuốc Dovenix (hoạt chất Nitroxinil 25g/100ml, tiêm dưới da liều 1 ml/25 kg thể trọng) và nhóm 2 dùng Han-Dertil B (hoạt chất Triclabendazol 300 mg kết hợp Albendazol 300 mg, đường uống liều 1 viên/50 kg thể trọng). Kiểm tra phân đánh giá lại tại tuần thứ 3 và tuần thứ 6 sau tẩy. Số liệu được xử lý bằng phương pháp thống kê sinh học trên phần mềm Excel 2010.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thực trạng nhiễm sán lá gan (Fasciola sp.) trên đàn trâu ven sông Hồng biểu hiện xu hướng gia tăng rõ rệt theo lứa tuổi. Tỷ lệ nhiễm sán lá gan ở nhóm trâu dưới 6 tháng tuổi ghi nhận ở mức 80%, sau đó tăng lên 90% ở giai đoạn 6 đến 18 tháng tuổi, và đạt mức tuyệt đối 100% ở toàn bộ các nhóm trâu từ 19 tháng tuổi trở lên. Phân tích theo tính biệt cho thấy tỷ lệ nhiễm ở trâu đực và trâu cái tương đương nhau, sự sai khác không mang ý nghĩa thống kê sinh học.

Tỷ lệ nhiễm sán lá dạ cỏ (Paramphistomum cervi) cũng tăng tịnh tiến theo tuổi đời của trâu. Nhóm trâu dưới 6 tháng tuổi có tỷ lệ nhiễm thấp nhất là 30%, nhóm 6 đến 18 tháng tuổi đạt 50%, nhóm 19 đến 36 tháng tuổi đạt 70%, nhóm 37 đến 120 tháng tuổi đạt 90% và đạt đỉnh 100% ở nhóm trên 120 tháng tuổi. Đáng chú ý, tỷ lệ nhiễm sán lá dạ cỏ có sự phân hóa theo giới tính: trâu đực có tỷ lệ nhiễm 45%, thấp hơn đáng kể so với tỷ lệ 68% ở đàn trâu cái.

Thử nghiệm lâm sàng thuốc tẩy sán cho thấy cả hai chế phẩm Dovenix và Han-Dertil B đều đạt hiệu lực sạch trứng sán 100% ở thời điểm tuần thứ 3 và duy trì sạch sán hoàn toàn đến tuần thứ 6 sau khi điều trị.

Thảo luận kết quả

Tỷ lệ nhiễm sán lá gan và sán lá dạ cỏ ở mức rất cao trên đàn trâu nghiên cứu bắt nguồn từ điều kiện địa hình bãi bồi trũng lầy ven sông Hồng. Môi trường ẩm ướt tạo điều kiện lý tưởng cho các loài ốc Lymnaea swinhoei và Gyraulus sinh sôi với mật độ dày đặc quanh năm. Tập quán chăn thả tự do từ 8 đến 12 giờ mỗi ngày khiến trâu thường xuyên ăn cỏ ngập nước và uống nước chứa nhiều nang ấu Adolescaria. Thời gian sống của sán lá kéo dài nhiều năm trong cơ thể vật chủ là nguyên nhân chính khiến cường độ và tỷ lệ nhiễm tích lũy tăng dần theo tuổi thọ.

Sự khác biệt về tỷ lệ nhiễm sán lá dạ cỏ giữa trâu cái (68%) và trâu đực (45%) giải thích bởi vòng đời khai thác: trâu cái được nuôi giữ lâu năm để sinh sản, trải qua các giai đoạn mang thai và tiết sữa làm suy giảm sức đề kháng tự nhiên, trong khi trâu đực thường bị đào thải hoặc giết thịt sớm hơn.

Dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa qua biểu đồ cột thể hiện mức tăng tỷ lệ nhiễm từ 30% lên 100% theo các nấc tuổi, kết hợp bảng theo dõi các chỉ số sinh lý lâm sàng. Kết quả theo dõi thân nhiệt (duy trì 38,2 đến 38,5 độ C), tần số mạch đập (40 đến 45 lần/phút), tần số hô hấp (16 đến 20 lần/phút) và nhu động dạ cỏ (2 đến 3 lần/2 phút) trước và sau khi dùng thuốc khẳng định Dovenix và Han-Dertil B an toàn tuyệt đối cho gia súc.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Thiết lập quy trình tẩy giun sán định kỳ bắt buộc: Chủ hộ chăn nuôi phối hợp với cán bộ thú y địa phương tổ chức tẩy sán toàn đàn định kỳ 2 lần mỗi năm vào tháng 4 (đầu mùa xuân, trước khi ốc trung gian phát triển mạnh) và tháng 8 (cuối mùa thu, triệt tiêu ấu trùng nhiễm trong mùa hè), nhằm mục tiêu hạ tỷ lệ nhiễm sán trong toàn đàn xuống dưới 15%.

2. Áp dụng phác đồ điều trị chuyên biệt bằng hóa dược hiệu lực cao: Sử dụng thuốc tiêm Dovenix với liều 1 ml/25 kg thể trọng tiêm dưới da hoặc cho uống viên Han-Dertil B với liều 1 viên/50 kg thể trọng. Đối với các ca bệnh cấp tính hoặc nghi ngờ nhiễm ấu trùng di hành, tăng liều Dovenix lên 1,3 ml/25 kg thể trọng để đạt tỷ lệ diệt trừ sán 100%.

3. Cải tạo môi trường đồng cỏ và cắt đứt chu kỳ trung gian truyền bệnh: Thực hiện chăn thả luân phiên theo các lô bãi với chu kỳ nghỉ từ 30 đến 45 ngày; tiến hành rắc vôi bột hoặc phun dung dịch đồng sunfat CuSO4 nồng độ 4% tại các vùng nước đọng, vũng lầy vào tháng 3 và tháng 7 hàng năm để tiêu diệt các loài ốc nước ngọt mang mầm bệnh.

4. Xử lý chất thải chăn nuôi bằng phương pháp ủ nhiệt sinh học: Thu gom toàn bộ phân chuồng hàng ngày và thực hiện ủ phân theo phương pháp nhiệt sinh học yếm khí trong thời gian từ 30 đến 60 ngày để sức nóng từ quá trình lên men tiêu diệt hoàn toàn trứng sán trước khi đưa ra đồng ruộng bón cho cây trồng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các chủ trang trại và hộ gia đình chăn nuôi gia súc nhai lại ven sông: Nắm bắt đặc điểm dịch tễ thực tế để thay đổi tập quán chăn thả, áp dụng chuẩn xác lịch tẩy sán định kỳ 2 lần/năm và kỹ thuật dùng thuốc Han-Dertil B hoặc Dovenix giúp khống chế tỷ lệ nhiễm từ mức 80% - 100% xuống dưới 10%, ngăn chặn hiện tượng trâu gầy rộc suy kiệt.

2. Cán bộ thú y cơ sở và cơ quan quản lý dịch tễ nông nghiệp: Sử dụng quy trình chẩn đoán tiêu chuẩn kết hợp giữa phương pháp gạn rửa sa lắng Benedek và buồng đếm McMaster để điều tra, giám sát dịch tễ ký sinh trùng trên các đàn gia súc quy mô từ 200 con trở lên tại vùng đồng bằng.

3. Sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Thú y: Tham khảo hệ thống phương pháp luận nghiên cứu thực địa, kỹ thuật thu mẫu phân tươi 30 đến 40 gam và phương pháp xử lý thống kê sinh học theo tài liệu chuyên khảo làm cơ sở triển khai các đề tài nghiên cứu chuyên sâu về ký sinh trùng học.

4. Doanh nghiệp sản xuất và phân phối dược phẩm thú y: Đánh giá dữ liệu thực nghiệm về độ an toàn và hiệu lực diệt sán tuyệt đối của hai nhóm hoạt chất Nitroxinil (25g/100ml) và phối hợp Triclabendazol - Albendazol (300 mg mỗi loại) để hoàn thiện bao bì, chỉ dẫn liều lượng và phát triển các dòng thuốc thú y mới.

Câu hỏi thường gặp

Bệnh sán lá gan và sán lá dạ cỏ gây ra những tổn thất kinh tế cụ thể nào cho người chăn nuôi trâu? Sán lá gan hút khoảng 0,2 ml máu mỗi ngày cho mỗi cá thể sán ký sinh, gây viêm xơ gan, giảm 30% đến 50% sản lượng sữa và làm suy giảm nghiêm trọng sức cày kéo. Sán lá dạ cỏ gây viêm hoại tử niêm mạc đường tiêu hóa, khiến trâu non sụt giảm khoảng 45 gam thể trọng mỗi ngày và có thể dẫn đến tử vong thể cấp tính.

Tại sao trâu nuôi ven sông Hồng có tỷ lệ nhiễm sán lá gan đạt tới 100% ở các nhóm tuổi trưởng thành? Khu vực ven sông Hồng có hệ thống bãi bồi sình lầy với mật độ ốc Lymnaea swinhoei rất cao. Đàn trâu chăn thả tự do từ 8 đến 12 giờ mỗi ngày liên tục ăn phải thực vật thủy sinh chứa nang ấu Adolescaria. Do sán lá gan ký sinh dai dẳng từ 3 đến 5 năm nên tỷ lệ nhiễm tích lũy tăng dần và đạt 100% từ 19 tháng tuổi trở lên.

Thuốc Dovenix và Han-Dertil B có thực sự mang lại hiệu quả tẩy sán triệt để trên thực tế không? Kết quả kiểm nghiệm trên 26 cá thể trâu cho thấy cả Dovenix (tiêm dưới da liều 1 ml/25 kg thể trọng) và Han-Dertil B (uống liều 1 viên/50 kg thể trọng) đều đạt tỷ lệ sạch trứng sán 100% sau 3 tuần và duy trì liên tục đến tuần thứ 6, đồng thời không gây bất kỳ tác dụng phụ nào đối với các chỉ tiêu sinh lý.

Phương pháp chẩn đoán nào cho kết quả phát hiện trứng sán nhanh và chính xác nhất trong điều kiện thực địa? Phương pháp gạn rửa sa lắng Benedek (1943) kết hợp đếm trứng qua buồng đếm McMaster từ 4 gam phân tươi hòa trong 56 ml dung dịch muối bão hòa cho độ chính xác cao nhất. Quy trình lắng rửa 3 đến 5 lần giúp loại bỏ triệt để cặn thức ăn thô, làm nổi rõ hình thái trứng vàng nâu của Fasciola và xám tro của Paramphistomum.

Thời điểm nào trong năm thích hợp nhất để triển khai tẩy sán định kỳ cho đàn trâu chăn thả? Lịch tẩy sán hiệu quả nhất là 2 lần trong năm: đợt một vào tháng 4 (mùa xuân) nhằm diệt mầm bệnh trước khi ốc trung gian phát triển rộ; đợt hai vào tháng 8 (cuối mùa thu) nhằm triệt tiêu các ấu trùng nhiễm trong mùa hè, ngăn ngừa bệnh phát tác thể mãn tính gây kiệt sức trong mùa đông.

Kết luận

• Tỷ lệ nhiễm sán lá gan (Fasciola sp.) tại khu vực ven sông Hồng tăng dần theo lứa tuổi, ghi nhận từ 80% ở trâu dưới 6 tháng tuổi và chạm mức 100% ở toàn bộ trâu từ 19 tháng tuổi trở lên.
• Tỷ lệ nhiễm sán lá dạ cỏ (Paramphistomum cervi) tăng từ 30% ở trâu non dưới 6 tháng tuổi lên 100% ở trâu trên 120 tháng tuổi, trong đó trâu cái có tỷ lệ nhiễm 68%, cao hơn mức 45% ở trâu đực.
• Cả hai chế phẩm hóa dược Dovenix (tiêm liều 1 ml/25 kg thể trọng) và Han-Dertil B (uống liều 1 viên/50 kg thể trọng) đều đạt hiệu lực sạch trứng sán 100% sau 3 đến 6 tuần và an toàn sinh học tuyệt đối.
• Công trình đã đóng góp cơ sở dữ liệu dịch tễ học thực nghiệm quan trọng, giúp hoàn thiện quy trình phòng trị bệnh ký sinh trùng cho các vùng chăn thả trâu quy mô trên 200 con tại đồng bằng châu thổ.
• Lộ trình tiếp theo cần tập trung triển khai tẩy sán đại trà 2 lần/năm (tháng 4 và tháng 8), kết hợp định kỳ 6 tháng một lần kiểm tra phân và xử lý diệt ốc trung gian bằng CuSO4 4%.

Người chăn nuôi và các cơ sở thú y địa phương hãy chủ động áp dụng ngay phác đồ điều trị bằng Dovenix và Han-Dertil B theo đúng hướng dẫn kỹ thuật để bảo vệ đàn gia súc, nâng cao hiệu quả kinh tế nông nghiệp và ngăn ngừa nguy cơ lây nhiễm mầm bệnh sang người.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM VISAM VILAYSACK NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG NHIỄM SÁN LÁ GAN (Fasciola sp.) VÀ SÁN LÁ DẠ CỎ (Paramphistomum cervi) CỦA TRÂU CHĂN THẢ TẠI KHU VỰC VEN SÔNG HỒNG VÀ ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ CỦA MỘT SỐ LOẠI THUỐC TẨY SÁN Chuyên ngành: Thú y Mã số: 60 64 01 01 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Bùi Trần Anh Đào NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng, số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực và chưa từng được sử dụng để bảo vệ một học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cảm ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn đã được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Visam Vilaysack i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Sau một thời gian học tập và thực tập tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam, đến nay tôi đã hoàn thành bản luận văn tốt nghiệp thạc sĩ của mình.

Để có được kết quả này ngoài sự nỗ lực của bản thân, tôi luôn nhận được sự giúp đỡ chu đáo, tận tình của nhà trường và các thầy cô giáo trong khoa Thú y, Học viện Nông nghiệp Việt Nam. Tôi xin chân thành cảm ơn: PGS. Bùi Trần Anh Đào, Bộ môn Bệnh lý thú y, ThS. Đàm Văn Phải, Bộ môn Nội – Chẩn – Dược – Độc Chất Khoa Thú y, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã giúp đỡ, hướng dẫn, chỉ bảo tận tình, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài và hoàn thành tốt luận văn.

Ban chủ nhiệm Khoa Thú y, Ban Quản lý đào tạo-Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi học tập và hoàn thành luận văn đúng tiến độ. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới chủ trại, bạn bè và các em học sinh, đã tạo điều kiện, động viên và giúp đỡ tôi trong suất thời gian thực tập. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Visam Vilaysack ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục.

iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng. vii Danh mục hình. viii Trích yếu luận văn.

ix Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.

Thực tiễn của đề tài. Tổng quan tài liệu. Sán lá gan (Fasciola sp. Những hiểu biết về sán lá gan.

Đặc điểm dịch tễ bệnh sán lá Fasciola ở trâu. Cơ chế sinh bệnh của bệnh sán lá Fasciola. Triệu chứng bệnh sán lá Fasciola ở trâu. Bệnh tích của trâu mắc bệnh sán lá Fasciola.

Chẩn đoán bệnh sán lá Fasciola ở trâu. Phòng trị bệnh sán lá gan cho trâu. Những hiểu biết về sán lá Paramphistomum cervi. Đặc điểm dịch tễ bệnh Paramphistomum cervi.

Tình hình nghiên cứu bệnh sán lá gan và sán lá dạ cỏ ở đàn trâu. Tình hình nghiên cứu sán lá gan và sán lá dạ cỏ ở đàn trâu trên thế giới. Tình hình nghiên cứu sán lá gan và sán lá dạ cỏ đàn trâu ở việt nam. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu.

Địa điểm nghiên cứu. 30 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Thời gian nghiên cứu. Đối tượng và vật liệu nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu. Vật liệu nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Một số nét khái quát về đối tượng nghiên cứu của đề tài.

Tình hình nhiễm sán lá gan ở trâu chăn thả khu vực ven sông Hồng. Tình hình nhiễm sán lá dạ cỏ ở trâu chăn thả khu vực ven sông Hồng. Đánh giá hiệu quả điều trị bệnh sán lá gan và sán lá dạ cỏ ở trâu. Phương pháp nghiên cứu.

Phương pháp điều tra tình hình phòng chống bệnh ký sinh trùng nói chung, bệnh sán lá gan và sán lá dạ cỏ nói riêng cho trâu chăn thả tại khu vực ven sông Hồng. Phương pháp lấy mẫu phân trâu. Phương pháp theo dõi số liệu mổ khám. Phương pháp xác định tỷ lệ và cường độ nhiễm sán lá gan và sán lá dạ cỏ trâu.

Phương pháp xử lý số liệu. Đối với các chỉ tiêu định tính. Các chỉ tiêu định lượng. Một số công thức tính tỷ lệ.

Kết quả và thảo luận. Một số nét khái quát về đối tượng nghiên cứu của đề tài. Thực trạng nhiễm sán lá gan và sán lá dạ cỏ ở trâu chăn thả tại khu vực ven sông Hồng. Thực trạng nhiễm sán lá gan theo tuổi của trâu.

Thực trạng nhiễm sán lá gan theo tính biệt của trâu. Thực trạng nhiễm sán lá dạ cỏ theo tuổi của trâu. Thực trạng nhiễm sán lá dạ cỏ theo tính biệt của trâu. Đánh giá hiệu quả điều trị bệnh sán lá gan và sán lá dạ cỏ ở trâu của một số thuốc.

46 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đánh giá độ an toàn của Han-Dertil B và Dovenix khi sử dụng tẩy sán ở trâu. Đánh giá hiệu quả của một số loại thuốc tẩy sán lá gan. Đánh giá hiệu quả của một số loại thuốc tẩy sán lá dạ cỏ.

Kết luận và kiến nghị. 50 Tài liệu tham khảo. 52 Một số hình ảnh của đề tài. 56 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt Cs : Cộng sự NXB : Nhà xuất bản F.

gigantica : Fasciola gigantica F. hepatica : Fasciola hepatica Tr : Trang TT : Thể trọng KCTG : Ký chủ trung gian mm : Milimét ml : Milliliter mg : Miligam kg : Kilogam g : gram P. cervi : Paramphistomum cervi m : Micrômét vv : Vân vân vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 4. Quy mô và cơ cấu đàn trâu sử dụng trong nghiên cứu.

Thực trạng nhiễm sán lá gan theo tuổi của trâu. Thực trạng nhiễm sán lá gan theo tính biệt của trâu. Thực trạng nhiễm sán lá dạ cỏ theo độ tuổi của trâu. Thực trạng nhiễm sán lá dạ cỏ theo tính biệt của trâu.

Sự ảnh hưởng của Dovenix và Han-Dertil-B đến một số chỉ tiêu lâm sàng của trâu. Hiệu quả của thuốc tẩy sán lá gan liều cao của hai loại thuốc trên trâu. Hiệu quả của thuốc tẩy sán lá dạ cỏ liều cao của hai loại thuốc trên trâu. 49 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH Hình 4.

Tỷ lệ nhiễm sán lá gan theo tuổi ở trâu. Tỷ lệ nhiễm sán lá gan theo tính biệt ở trâu. Tỷ lệ nhiễm sán lá dạ cỏ theo tuổi ở trâu. Tỷ lệ nhiễm sán lá dạ cỏ theo tính biệt ở trâu.

45 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Visam Vilaysack Tên Luận văn: “Nghiên cứu thực trạng nhiễm sán lá gan (Fasciola sp.) và sán lá dạ cỏ (Paramphistomum cervi) của trâu chăn thả tại khu vực ven sông Hồng và đánh giá hiệu quả của một số loại thuốc tẩy sán”. Ngành: Thú y Mã số: 60 64 01 01 Tên cơ sở đào tạo: Học Viên Nông Nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu Nhằm biết được thực trạng nhiễm sán lá gan (Fasciola sp.) và sán lá dạ cỏ (Paramphistomum cervi) trên đàn trâu tại một số địa phương ven sông Hồng và xác định được hiệu quả của một số loại thuốc tẩy sán đối với hai loài sán này, góp phần làm giảm thiệt hại do bệnh gây ra. Phương pháp nghiên cứu Đề tài có 4 nội dung chính: 1. Một số nét khái quát về đối tượng nghiên cứu của đề tài 2.

Tình hình nhiễm sán lá gan ở trâu chăn thả tại khu vực ven sông Hồng 3. Tình hình nhiễm sán lá dạ cỏ ở trâu chăn thả tại khu vực ven sông Hồng 4. Đánh giá hiệu quả của một số loại thuốc tẩy sán lá gan và sán lá dạ cỏ ở trâu Vật liệu nghiên cứu: - Mẫu phân trâu - Các dụng cụ xét nghiệm mẫu phân trâu - Bộ xi lanh và thuốc tẩy sán cho trâu (Dovenix và Han-Dertil-B) - Các dụng cụ cố định trâu. Phương pháp nghiên cứu: - Phương pháp lấy mẫu phân trâu để xét nghiệm - Phương pháp theo dõi số liệu mổ khám - Phương pháp xác định tỷ lệ và cường độ nhiễm sán lá gan và sán lá dạ cỏ trâu - Đánh giá hiệu quả của một số loại thuốc tẩy đối với bệnh sán lá gan và sán lá dạ cỏ cho trâu.

Phương pháp xử lý số liệu: Số liệu thu được xử lý bằng phương pháp thống kê sinh học (Theo số liệu của ix LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Nghiễn Văn Thiện, 2008) trên phần mềm Excel 2010. Kết quả chính và kết luận: Từ quá trình thực hiện nghiên cứu đề tài, chúng tôi có thể tổng hợp kết quả như: - Cường độ nhiễm sán lá gan ở trâu chăn thả tại khu vực vùng ven sông Hồng có xu hướng tăng dần theo tuổi. Tỷ lệ và cường độ nhiễm thấp nhất là trâu dưới 6 tháng tuổi chiếm 80% và cao nhất là lớn hơn và bằng 19 tháng tuổi trở lên chiếm 100%. Tỷ lệ và cường độ nhiễm sán lá gan ở trâu đực và trâu cái là tương đương nhau và sự sai khác là không có ý nghĩa thống kê.

- Tỷ lệ và cường độ nhiễm sán lá dạ cỏ ở trâu cũng có xu hướng tăng dần theo tuổi. Tỷ lệ và cường độ nhiễm thấp nhất là trâu dưới 6 tháng tuổi chiếm 30% và cao nhất là lớn hơn 120 tháng tuổi chiếm 100%. Tỷ lệ và cường độ nhiễm sán lá dạ cỏ ở trâu đực thấp hơn trâu cái. Trâu đực chiếm 45% và trâu cái chiếm 68%.

- Thuốc Dovenix và Han-Dertil-B có hiệu lực tẩy sán lá gan và sán lá dạ cỏ ở trâu rất cao, sau được tẩy sạch trứng sán, thuốc có độ an toàn cao khi sử dụng. x LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] THESIS ABSTRACT Master candidate: Visam Vilaysack Thesis title: “Study on the status of Fasciola (Fasciola sp.) and Paramphistomosis (Paramphistomum cervi) infection of grazing buffaloes in the Red River Delta area and evaluate the effectiveness of some anthelmintic drugs”. Major: Veterinary Medicine Code: 60 64 01 01 Educational organization: Vietnam National University of Agriculture (VNUA) Research Objectives To investigate the status of Fasciola and Paramphistomosis infection in grazing buffaloes in some locations along the Red River and determine the effectiveness of some anthelmintic drugs for two species, contributes to reduce the damage of disease. Research Methods The subject has four main contents: 1.

Some general features of research subjects 2.