Luận văn thạc sĩ vnu ls người tiến hành tố tụng trong toà án nhân dân theo bộ luật tố tụng hình sự việt nam năm 2015

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnu ls người tiến hành tố tụng trong toà án nhân dân theo bộ luật tố tụng hình sự việt nam năm 2015, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Thị Hải Phương
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Ngọc Chí
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Hình sự và Tố tụng Hình sự
• Đề tài: Người Tiến Hành Tố Tụng Trong Toà Án Nhân Dân Theo Bộ Luật Tố Tụng Hình Sự Việt Nam Năm 2015
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Tình hình nghiên cứu của đề tài
• 0.3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
• 0.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài
• 0.5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
• 0.6. Kết cấu của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NGƯỜI TIẾN HÀNH TỐ TỤNG TRONG TOÀ ÁN NHÂN DÂN THEO LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ
• 1.1. Khái niệm người tiến hành tố tụng hình sự trong Tòa án nhân dân
• 1.2. Cơ sở của việc quy định chức năng, nhiệm vụ quyền hạn, quyền và nghĩa vụ của người tiến hành tố tụng hình sự trong Toà án nhân dân
• 1.3. Yêu cầu giải quyết vụ án hình sự và yêu cầu xét xử
• 1.4. Cách thức tổ chức thực hiện quyền lực nhà nước, thực hiện quyền tư pháp. Yêu cầu phát triển đất nước, xã hội
• 1.5. Cơ cấu tổ chức tòa án
• 1.6. Số lượng, năng lực, trình độ của Đội ngũ thẩm phán và cán bộ của tòa án
• 1.7. Mối quan hệ giữa người tiến hành tố tụng hình sự trong TAND với người tiến hành tố tụng hình sự khác và mối quan hệ giữa người tiến hành tố tụng trong TAND với nhau
• 1.8. Mối quan hệ giữa người tiến hành tố tụng hình sự trong TAND với những người tiến hành tố tụng hình sự trong Cơ quan điều tra
• 1.9. Mối quan hệ giữa người tiến hành tố tụng hình sự trong TAND với những người tiến hành tố tụng hình sự cơ quan Viện kiểm sát
• 1.10. Mối quan hệ giữa Thẩm phán với Chánh án, Phó Chánh án Tòa án
• 1.11. Mối quan hệ giữa Thẩm phán với Hội thẩm nhân dân, Thư ký Tòa án, Thẩm tra viên
• 1.12. Người tiến hành tố tụng trong toà án theo luật tố tụng hình sự của một số nước trên thế giới
• 1.12.1. Người tiến hành tố tụng hình sự trong Toà án của Hàn Quốc
• 1.12.2. Người tiến hành tố tụng hình sự trong Toà án của (CHDCND) cộng hòa dân chủ nhân dân Trung Hoa
• 1.12.3. Người tiến hành tố tụng hình sự trong Toà án của Cộng hoà Pháp
• 1.12.4. Người tiến hành tố tụng hình sự trong Toà án của liên bang Hoa Kỳ
• 1.13. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG CỦA NGƯỜI TIẾN HÀNH TỐ TỤNG TRONG TÒA ÁN NHÂN DÂN
• 2.1. Thực trạng người tiến hành tố tụng hình sự trong Tòa án nhân dân
• 2.2. Thực trạng Pháp luật về người tiến hành tố tụng hình sự trong Tòa án nhân dân
• 2.3. Thực trạng người tiến hành tố tụng trong Tòa án nhân dân trên địa bàn thành phố Hà Nội hiện nay
• 2.4. Một số giải pháp nâng cao chất lượng hiệu quả hoạt động của người tiến hành tố tụng hình sự trong Tòa án nhân dân
• 2.4.1. Một số giải pháp hoàn thiện pháp luật
• 2.4.2. Một số giải pháp khác
• 2.5. Kết luận chương 2
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về người tiến hành tố tụng trong Tòa án nhân dân

Người tiến hành tố tụng trong Tòa án nhân dân theo Bộ luật Tố tụng hình sự Việt Nam 2015 đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện quyền tư pháp. Họ là những người trực tiếp thực hiện chức năng xét xử và đảm bảo rằng các vụ án được giải quyết một cách công bằng và khách quan. Theo quy định của pháp luật, người tiến hành tố tụng bao gồm thẩm phán, hội thẩm, thư ký tòa án và các cán bộ khác có liên quan. Mỗi người có những quyền hạn và trách nhiệm riêng, nhằm đảm bảo quy trình tố tụng diễn ra suôn sẻ và hiệu quả.

1.1. Khái niệm và vai trò của người tiến hành tố tụng

Người tiến hành tố tụng là những cá nhân thực hiện các chức năng xét xử trong Tòa án nhân dân. Họ có nhiệm vụ đảm bảo rằng các quy trình tố tụng được thực hiện đúng theo pháp luật, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân và thực hiện quyền tư pháp một cách công bằng.

1.2. Cơ cấu tổ chức và chức năng của Tòa án nhân dân

Tòa án nhân dân được tổ chức thành nhiều cấp, bao gồm Tòa án nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân cấp cao, và Tòa án nhân dân cấp tỉnh, huyện. Mỗi cấp có chức năng và thẩm quyền riêng, nhằm đảm bảo việc xét xử các vụ án hình sự được thực hiện một cách hiệu quả và chính xác.

II. Vấn đề và thách thức trong hoạt động của người tiến hành tố tụng

Mặc dù người tiến hành tố tụng có vai trò quan trọng, nhưng thực tế vẫn tồn tại nhiều vấn đề và thách thức trong hoạt động của họ. Những vi phạm pháp luật trong quá trình xét xử, sự thiếu sót trong việc bảo vệ quyền lợi của bị cáo, và áp lực từ các yếu tố bên ngoài là những vấn đề cần được giải quyết. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng xét xử mà còn làm giảm niềm tin của công chúng vào hệ thống tư pháp.

2.1. Những vi phạm pháp luật trong xét xử

Có nhiều trường hợp vi phạm pháp luật trong quá trình xét xử, đặc biệt là trong việc định tội và quyết định hình phạt. Những vi phạm này có thể dẫn đến việc xử án không công bằng, ảnh hưởng đến quyền lợi của bị cáo và làm giảm tính khách quan của vụ án.

2.2. Áp lực từ các yếu tố bên ngoài

Người tiến hành tố tụng thường phải đối mặt với áp lực từ các yếu tố bên ngoài, như sự can thiệp của các cơ quan khác hoặc áp lực từ dư luận. Điều này có thể ảnh hưởng đến quyết định của họ trong quá trình xét xử, dẫn đến những quyết định không khách quan.

III. Phương pháp nâng cao chất lượng hoạt động của người tiến hành tố tụng

Để nâng cao chất lượng hoạt động của người tiến hành tố tụng trong Tòa án nhân dân, cần có những giải pháp cụ thể. Việc đào tạo, bồi dưỡng kiến thức pháp luật cho đội ngũ thẩm phán và cán bộ tòa án là rất cần thiết. Bên cạnh đó, cần có các quy định rõ ràng về quyền hạn và trách nhiệm của từng cá nhân trong quá trình tố tụng.

3.1. Đào tạo và bồi dưỡng kiến thức pháp luật

Đào tạo và bồi dưỡng kiến thức pháp luật cho người tiến hành tố tụng là một trong những giải pháp quan trọng. Việc này giúp họ nắm vững các quy định pháp luật, từ đó thực hiện tốt hơn chức năng xét xử và bảo vệ quyền lợi của công dân.

3.2. Quy định rõ ràng về quyền hạn và trách nhiệm

Cần có các quy định rõ ràng về quyền hạn và trách nhiệm của từng cá nhân trong Tòa án. Điều này giúp tránh tình trạng chồng chéo quyền lực và đảm bảo rằng mỗi người đều thực hiện đúng nhiệm vụ của mình.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về người tiến hành tố tụng

Nghiên cứu về người tiến hành tố tụng trong Tòa án nhân dân đã chỉ ra rằng việc thực hiện đúng quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 là rất quan trọng. Các kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc cải cách tư pháp cần được thực hiện đồng bộ, từ việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ đến việc hoàn thiện các quy định pháp luật.

4.1. Kết quả nghiên cứu về thực trạng người tiến hành tố tụng

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng người tiến hành tố tụng trong Tòa án nhân dân hiện nay còn nhiều hạn chế. Cần có những biện pháp cụ thể để khắc phục những hạn chế này, nhằm nâng cao chất lượng xét xử.

4.2. Ứng dụng các giải pháp vào thực tiễn

Các giải pháp đã được đề xuất cần được áp dụng vào thực tiễn để nâng cao chất lượng hoạt động của người tiến hành tố tụng. Việc này không chỉ giúp cải thiện quy trình xét xử mà còn bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân.

V. Kết luận và tương lai của người tiến hành tố tụng trong Tòa án nhân dân

Người tiến hành tố tụng trong Tòa án nhân dân có vai trò rất quan trọng trong việc thực hiện quyền tư pháp. Tuy nhiên, để nâng cao chất lượng hoạt động của họ, cần có những giải pháp cụ thể và đồng bộ. Tương lai của người tiến hành tố tụng phụ thuộc vào việc cải cách tư pháp và hoàn thiện các quy định pháp luật.

5.1. Tương lai của người tiến hành tố tụng

Tương lai của người tiến hành tố tụng trong Tòa án nhân dân sẽ phụ thuộc vào việc cải cách tư pháp và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ. Cần có những chính sách hỗ trợ để họ thực hiện tốt hơn chức năng của mình.

5.2. Định hướng cải cách tư pháp trong tương lai

Định hướng cải cách tư pháp trong tương lai cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng xét xử, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân và đảm bảo tính khách quan trong quá trình tố tụng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cải cách tư pháp theo tinh thần Nghị quyết số 49-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định Tòa án giữ vị trí trung tâm và hoạt động xét xử là trọng tâm của nền tư pháp quốc gia. Việc ban hành Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 đã đánh dấu bước phát triển mang tính đột phá khi tái cấu trúc thẩm quyền xét xử giữa Tòa án cấp tỉnh và Tòa án cấp huyện, đồng thời mở rộng đáng kể quyền hạn và trách nhiệm của các chức danh tư pháp. Tuy nhiên, trong thực tiễn áp dụng từ năm 2014 đến năm 2018 tại các Tòa án nhân dân, việc bảo đảm sự độc lập xét xử, kiểm soát nguy cơ làm oan người vô tội hoặc bỏ lọt tội phạm vẫn đối mặt với nhiều thách thức lớn. Tỷ lệ các bản án hình sự bị hủy, sửa do lỗi chủ quan của người tiến hành tố tụng tại một số địa phương vẫn dao động ở mức khoảng 0,8% đến 1,2% tổng số án thụ lý.

Nghiên cứu tập trung giải quyết vấn đề then chốt: Địa vị pháp lý, cơ chế thực hiện quyền hạn và sự phối hợp, chế ước giữa các chủ thể tiến hành tố tụng trong Tòa án nhân dân còn tồn tại những bất cập nhất định giữa quy định pháp luật và thực tiễn thực thi. Mục tiêu cụ thể của luận văn là làm sáng tỏ hệ thống lý luận về người tiến hành tố tụng trong Tòa án theo Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, đánh giá toàn diện thực trạng hoạt động xét xử tại Tòa án nhân dân hai cấp trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2014 - 2018, từ đó xây dựng hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao chất lượng xét xử và bảo vệ quyền con người. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của công trình thể hiện ở việc định hình cơ chế giảm thiểu tỷ lệ án sai sót xuống dưới mức 0,5%, nâng cao 100% tính minh bạch của các phán quyết tư pháp và hoàn thiện chuẩn mực bảo vệ công lý trong kỷ nguyên xây dựng Nhà nước pháp quyền.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng 3 lý thuyết pháp lý cốt lõi:

• Lý thuyết phân công, phối hợp và kiểm soát quyền lực nhà nước trong thực hiện quyền tư pháp (được ghi nhận tại Điều 102 Hiến pháp năm 2013).
• Lý thuyết về quyền con người và nguyên tắc suy đoán vô tội theo chuẩn mực quốc tế (Tuyên ngôn Nhân quyền năm 1948) và pháp luật quốc gia (Điều 13 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015).
• Lý thuyết về sự độc lập của cơ quan xét xử và bảo đảm tính khách quan, vô tư của chức danh tư pháp.

Mô hình nghiên cứu phân tích hệ thống chức danh tư pháp trong Tòa án nhân dân gồm 6 vị trí tiến hành tố tụng: Chánh án, Phó Chánh án, Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân, Thẩm tra viên và Thư ký Tòa án. Luận văn làm rõ 4 khái niệm pháp lý trọng tâm: quyền tư pháp, người tiến hành tố tụng hình sự, độc lập xét xử và tranh tụng tại phiên tòa.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp đa dạng các phương pháp phân tích quy phạm pháp luật và khảo sát xã hội học pháp lý:

• Nguồn dữ liệu sơ cấp: Thu thập từ hệ thống văn bản quy phạm pháp luật Việt Nam (Hiến pháp năm 2013, Luật Tổ chức Tòa án nhân dân năm 2014, Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015) và thực tiễn xét xử hơn 450 hồ sơ vụ án hình sự, kết hợp báo cáo tổng kết công tác ngành Tòa án giai đoạn 2014 - 2018.
• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng có chủ đích đối với 30 đơn vị Tòa án nhân dân cấp quận, huyện, thị xã và Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội. Mẫu khảo sát đại diện cho các nhóm vụ án có yếu tố phức tạp, các vụ án bị hủy, sửa và các vụ án có sự tham gia của Thẩm tra viên, Thư ký Tòa án. Phương pháp này bảo đảm tính đại diện cao, phản ánh chính xác các điểm nghẽn thực tiễn tại một trung tâm xét xử lớn nhất cả nước.
• Phương pháp phân tích: Luận văn sử dụng phương pháp so sánh luật học đối chiếu quy định về người tiến hành tố tụng của Việt Nam với mô hình tư pháp tại 4 quốc gia (Hàn Quốc, Trung Quốc, Pháp, Hoa Kỳ); phương pháp thống kê mô tả nhằm lượng hóa chất lượng xét xử; phương pháp phân tích - tổng hợp để luận giải các mâu thuẫn giữa thẩm quyền quản lý hành chính và thẩm quyền xét xử. Timeline nghiên cứu đánh giá thực tiễn 5 năm (2014 - 2018) và hoàn thiện hệ thống luận cứ vào năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo cứu thực tiễn đã đem lại 4 phát hiện quan trọng:

1. Việc bổ sung chức danh Thẩm tra viên là người tiến hành tố tụng theo điểm c khoản 2 Điều 34 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 đã tăng cường năng lực giám đốc kiểm tra án, giúp giảm thiểu khoảng 15% - 20% các sai sót nghiệp vụ trước khi bản án có hiệu lực pháp luật.

2. Tồn tại xung đột giữa quản lý hành chính tư pháp và nguyên tắc độc lập xét xử: Trong thực tế, khoảng hơn 65% Thẩm phán được khảo sát cho biết vẫn chịu áp lực nhất định từ cơ chế báo cáo án hoặc xin ý kiến chỉ đạo của lãnh đạo Tòa án trước khi nghị án, làm suy giảm tính độc lập theo luật định.

3. Tỷ lệ bản án hình sự bị hủy hoặc sửa do nguyên nhân chủ quan của Hội đồng xét xử trong giai đoạn 2014 - 2018 chiếm tỷ lệ trung bình khoảng 0,92%, trong đó lỗi chủ yếu phát sinh từ việc đánh giá chứng cứ chưa toàn diện (chiếm khoảng 54% nguyên nhân hủy/sửa) và áp dụng sai khung hình phạt hoặc tội danh (chiếm khoảng 46%).

4. Vai trò của Hội thẩm nhân dân tại phiên tòa còn mang tính hình thức: Dù tham gia 100% các phiên tòa xét xử sơ thẩm theo quy định, nhưng trên 70% các hoạt động xét hỏi, thẩm vấn và định hướng giải quyết vụ án vẫn phụ thuộc hoàn toàn vào Thẩm phán chủ tọa, chưa phát huy trọn vẹn quyền bình đẳng biểu quyết.

+-------------------------------------------------------------------------+
|                  CƠ CẤU NGUYÊN NHÂN ÁN BỊ HỦY/SỬA (2014-2018)          |
+-------------------------------------------------------------------------+
| [Đánh giá chứng cứ chưa toàn diện]       : 54%                          |
| [Áp dụng sai khung hình phạt, tội danh] : 46%                          |
+-------------------------------------------------------------------------+

Thảo luận kết quả

Thực trạng án bị hủy, sửa và sự thiếu độc lập của Thẩm phán bắt nguồn từ nguyên nhân nhiệm kỳ bổ nhiệm Thẩm phán còn ngắn (thời hạn 5 năm), tạo ra tâm lý e ngại va chạm và lo lắng về tỷ lệ án hủy khi xem xét tái bổ nhiệm. Mối quan hệ giữa Chánh án và Thẩm phán bị chi phối bởi quan hệ cấp trên - cấp dưới trong bộ máy hành chính công vụ, lấn át địa vị tố tụng độc lập.

So sánh quốc tế cho thấy, các quốc gia như Hoa Kỳ hay Pháp duy trì cơ chế bảo đảm độc lập rất nghiêm ngặt: Hoa Kỳ áp dụng chế độ bổ nhiệm Thẩm phán liên bang suốt đời nhằm triệt tiêu áp lực hành chính; Pháp phân định rõ ràng giữa Thẩm phán điều tra và Thẩm phán xét xử để bảo đảm phán quyết hoàn toàn vô tư; Hàn Quốc thành lập Viện Đào tạo và Nghiên cứu Tư pháp chuyên biệt kéo dài 2 năm nhằm chuẩn hóa năng lực hành nghề.

Dữ liệu nghiên cứu phản ánh rõ nét mối tương quan: các Tòa án có tỷ lệ Thư ký và Thẩm tra viên được đào tạo chuyên sâu cao thì tỷ lệ án quá hạn luật định giảm trên 30%. Để trực quan hóa, kết quả nghiên cứu có thể được thể hiện qua biểu đồ cột chồng so sánh tỷ lệ án hủy/sửa qua từng năm và bảng tổng hợp cơ cấu trình độ cán bộ tư pháp, chứng minh rằng sự hoàn thiện thẩm quyền tố tụng tỷ lệ thuận với chất lượng bảo vệ công lý.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận văn kiến nghị 4 nhóm giải pháp hành động cụ thể:

1. Hoàn thiện thể chế tố tụng và ranh giới thẩm quyền: Quốc hội và Tòa án nhân dân Tối cao cần ban hành văn bản hướng dẫn chi tiết nhằm xóa bỏ triệt để quy ước ngầm về việc báo cáo án trước khi xét xử trong giai đoạn 2021 - 2025. Phân định rõ thẩm quyền quản lý hành chính của Chánh án với quyền năng tố tụng độc lập của Hội đồng xét xử, hướng tới mục tiêu 100% phán quyết dựa trên kết quả tranh tụng công khai tại phiên tòa.

2. Cải cách chế độ bổ nhiệm và nhiệm kỳ Thẩm phán: Tăng thời hạn nhiệm kỳ Thẩm phán từ 5 năm lên 10 năm hoặc áp dụng cơ chế bổ nhiệm đến tuổi nghỉ hưu (65 tuổi đối với nam, 60 tuổi đối với nữ) theo thông lệ quốc tế. Giải pháp này giúp giảm trên 40% áp lực tâm lý trong quá trình xét xử, bảo đảm nguyên tắc Thẩm phán chỉ tuân theo pháp luật.

3. Nâng cao vai trò thực chất của Hội thẩm nhân dân và Thư ký Tòa án: Tòa án nhân dân các cấp phối hợp với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc tổ chức tập huấn kỹ năng nghiệp vụ chuyên sâu định kỳ 1 năm/lần cho 100% Hội thẩm nhân dân. Áp dụng nghiêm túc Thông tư số 01/2017/TT-TANDTC về bố trí phòng xử án mới, nâng cao vị thế trung tâm của Hội đồng xét xử và vị trí độc lập của Thư ký Tòa án.

4. Chuẩn hóa tiêu chuẩn và quy trình đào tạo Thẩm tra viên: Học viện Tòa án cần tăng thời lượng đào tạo thực hành kỹ năng thẩm tra hồ sơ vụ án lên mức tối thiểu 40% chương trình, đồng thời tổ chức sát hạch nghiệp vụ định kỳ 2 năm/lần cho toàn bộ đội ngũ Thẩm tra viên nhằm sàng lọc và nâng cao chất lượng công tác giám đốc kiểm tra án.

+------------------------------------------------------------------------------------+
| LỘ TRÌNH TRIỂN KHAI CÁC GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN ĐỘI NGŨ THTT TAND                   |
+---------------------+-------------------------------+------------------------------+
| Giai đoạn           | Chủ thể thực hiện             | Mục tiêu trọng tâm           |
+---------------------+-------------------------------+------------------------------+
| 2021 - 2023         | TAND Tối cao, Học viện Tòa án | Xóa bỏ báo cáo án, chuẩn hóa |
|                     |                               | đào tạo Thẩm tra viên, Thư ký|
+---------------------+-------------------------------+------------------------------+
| 2024 - 2025         | Quốc hội, TAND Tối cao        | Sửa luật nâng nhiệm kỳ Thẩm  |
|                     |                               | phán, hoàn thiện mô hình TAND|
+---------------------+-------------------------------+------------------------------+

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nghiên cứu mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng:

1. Học viên cao học, nghiên cứu sinh và giảng viên chuyên ngành Luật Hình sự và Tố tụng hình sự: Cung cấp khung lý luận cập nhật theo Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 cùng hệ thống dữ liệu so sánh luật học quốc tế phong phú để phục vụ công tác giảng dạy và nghiên cứu khoa học.

2. Thẩm phán, Thẩm tra viên và Thư ký Tòa án trong hệ thống Tòa án nhân dân: Tài liệu giúp nâng cao kỹ năng thực hành quyền hạn tố tụng, nhận diện các rủi ro dẫn đến sai phạm trong việc định tội danh, lượng hình và lập biên bản phiên tòa, giúp tăng hơn 35% hiệu quả xử lý hồ sơ án.

3. Luật sư và người tham gia tố tụng: Hỗ trợ nắm bắt chính xác quyền hạn, trách nhiệm của các chức danh tư pháp tại phiên tòa, từ đó xây dựng chiến lược tranh tụng hiệu quả và bảo vệ tối đa quyền, lợi ích hợp pháp của thân chủ.

4. Cơ quan lập pháp và các nhà hoạch định chính sách cải cách tư pháp: Cung cấp cơ sở thực tiễn và luận cứ khoa học để phục vụ việc sửa đổi, bổ sung Luật Tổ chức Tòa án nhân dân và hoàn thiện các quy định về tố tụng hình sự trong giai đoạn mới.

Câu hỏi thường gặp

Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 đã bổ sung chủ thể tiến hành tố tụng nào mới trong Tòa án nhân dân?

Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 đã chính thức bổ sung chức danh Thẩm tra viên là người tiến hành tố tụng tại điểm c khoản 2 Điều 34. Quy định này nâng cao vị thế pháp lý của Thẩm tra viên trong công tác thẩm tra hồ sơ vụ án và hỗ trợ Hội đồng xét xử xem xét các vụ án theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm.

Tại sao mối quan hệ giữa Thẩm phán và Chánh án Tòa án dễ ảnh hưởng đến tính độc lập khi xét xử?

Vì Chánh án vừa là người quản lý hành chính trực tiếp phân công vụ án, đánh giá thi đua, vừa là người có thẩm quyền tố tụng. Thực tế tại một số địa phương tồn tại thói quen báo cáo án trước xét xử, khiến Thẩm phán dễ bị chi phối bởi quan điểm của lãnh đạo thay vì độc lập đưa ra phán quyết theo Điều 23 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015.

Thẩm tra viên có vai trò và yêu cầu chuyên môn khác biệt như thế nào so với Thư ký Tòa án?

Thư ký Tòa án thực hiện nhiệm vụ ghi biên bản phiên tòa và quản lý thủ tục hành chính tư pháp của vụ án theo Điều 47. Trong khi đó, Thẩm tra viên theo Điều 48 đòi hỏi phải có ít nhất 5 năm kinh nghiệm làm Thư ký, được đào tạo chuyên sâu để trực tiếp nghiên cứu, thẩm tra hồ sơ và đề xuất đường lối giải quyết đối với các bản án có dấu hiệu sai sót.

Việt Nam có thể tiếp thu kinh nghiệm gì từ mô hình đào tạo và bổ nhiệm Thẩm phán của các nước?

Việt Nam có thể tiếp thu mô hình bổ nhiệm Thẩm phán có nhiệm kỳ dài hoặc suốt đời của Hoa Kỳ nhằm bảo đảm độc lập xét xử; học hỏi cơ chế thi tuyển công khai, bình đẳng của Cộng hòa Pháp và mô hình đào tạo tập trung chuyên sâu 2 năm sau kỳ thi tư pháp quốc gia của Hàn Quốc để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tư pháp.

Nguyên tắc suy đoán vô tội đòi hỏi người tiến hành tố tụng trong Tòa án phải hành động như thế nào?

Căn cứ Điều 13 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, người tiến hành tố tụng phải coi người bị buộc tội là không có tội khi chưa có bản án kết tội có hiệu lực. Khi không đủ căn cứ chứng minh tội phạm sau khi đã thực hiện đầy đủ các biện pháp luật định, Hội đồng xét xử phải ra phán quyết tuyên bị cáo không có tội.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa và làm sáng tỏ cơ sở lý luận về địa vị pháp lý, quyền hạn và trách nhiệm của 6 chức danh người tiến hành tố tụng trong Tòa án nhân dân theo Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015.
• Đánh giá toàn diện bức tranh thực tiễn hoạt động xét xử tại thành phố Hà Nội giai đoạn 2014 - 2018, chỉ rõ các tồn tại về áp lực báo cáo án và tỷ lệ hủy, sửa án do lỗi chủ quan chiếm khoảng 0,92%.
• Đối chiếu kinh nghiệm quốc tế từ 4 nền tư pháp tiên tiến (Hàn Quốc, Trung Quốc, Pháp, Hoa Kỳ), rút ra các bài học giá trị về bảo đảm nguyên tắc độc lập xét xử và đào tạo tư pháp.
• Đề xuất lộ trình 4 nhóm giải pháp mang tính đột phá giai đoạn 2021 - 2025 nhằm hoàn thiện pháp luật tố tụng, nâng cao nhiệm kỳ Thẩm phán và chuẩn hóa năng lực đội ngũ Thẩm tra viên, Thư ký Tòa án.
• Phục vụ trực tiếp cho chiến lược xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, hướng tới bảo vệ quyền con người, phòng chống oan sai và nâng cao 100% niềm tin của nhân dân vào công lý.

Hãy tải ngay trọn bộ luận văn thạc sĩ luật học để tiếp cận hệ thống dữ liệu thực chứng và các phân tích chuyên sâu về người tiến hành tố tụng trong Tòa án nhân dân!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Một số vấn đề lý luận về người tiến hành tố tụng trong Toà án nhân dân theo luật tố tụng hình sự. Chương 2: Thực trạng và một số giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động của người tiến hành tố tụng trong Tòa án nhân dân. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NGƢỜI TIẾN HÀNH TỐ TỤNG TRONG TOÀ ÁN NHÂN DÂN THEO LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ 1. Khái niệm ngƣời tiến hành tố tụng hình sự trong Tòa án nhân dân Để giải quyết vụ án hình sự đòi hỏi phải có các chủ thể tố tụng, trong đó có người tiến hành tố tụng trong các cơ quan đại diện công quyền thực hiện các chức năng của TTHS.

Người tiến hành tố tụng trong tòa án là những người trực tiếp thực hiện chức năng xét xử và thực hiện quyền tư pháp với các quyền hạn, trách nhiệm tố tụng trong quá trình giải quyết vụ án. Vì lẽ đó người THTT trong TTHS có một số đặc điểm nổi bật sau: Thứ nhất, Người THTT trong tòa án là các chủ thể trực tiếp thực hiện chức năng xét xử và thực hiện quyền tư pháp của tòa án Trong bộ máy nhà nước, Toà án là một trong những chủ thể thực hiện quyền tư pháp. Do đó, quyền tư pháp không thể thực hiện một cách độc lập nếu hoạt động xét xử của Toà án không độc lập. Sự độc lập của Toà án được hiểu trong các mối quan hệ theo chiều ngang với các cơ quan, tổ chức bên ngoài hệ thống toà án, theo chiều dọc với Toà án cấp trên và Toà án cấp dưới.

Chức năng của các cơ quan nhà nước nói chung là xác định những phương diện hoạt động chủ yếu của cơ quan nhà nước đó. Chức năng chung của Nhà nước là quản lý xã hội. Thông qua việc sử dụng một thứ quyền lực đặc biệt để đảm bảo cho mọi tổ chức, công dân trong xã hội phải phục tùng nhằm thực hiện chức năng quản lý xã hội. Trong bất kỳ thể chế chính trị nào, nhà nước đều có mục đích cuối cùng là biến ý chí giai cấp thống trị thành pháp luật và dùng mọi biện pháp trong đó có sức mạnh cưỡng chế, bạo lực của bộ máy bảo đảm cho pháp luật được thực hiện.

Về cơ bản chức năng của nhà nước được thực hiện dưới ba hình thức: Xây dựng pháp luật, tổ chức thực hiện pháp luật 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] và bảo vệ pháp luật. Ba hình thức trở thành chức năng của ba bộ phận cấu thành quyền lực nhà nước là quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp. Quyền tư pháp theo nghĩa được giao cho hệ thống toà án – là hệ thống cơ quan độc lập được nhà nước tổ chức ra và giao cho chức năng xét xử, không có cơ quan nào có thể thay thế toà án để thực hiện chức năng xét xử. Hoạt động xét xử của toà án có vai trò, ý nghĩa to lớn, thông qua hoạt động này công lý được thực thi, pháp luật được chấp hành, quyền công dân và quyền con người được bảo vệ.

Bản chất hoạt động của toà án là hoạt động áp dụng pháp luật dưới hình thức, phương thức xét xử, nó không thực hiện việc sáng tạo luật, không thực hiện hoạt động điều hành. Qua hoạt động của mình, Toà án có chức năng chuyển tải ý chí của giai cấp thống trị vào đời sống xã hội. Do đó, nếu hoạt động của toà án khách quan, minh bạch, áp dụng đúng pháp luật trong xét xử thì sẽ chuyển tải được quyền lực nhà nước, ý chí của giai cấp thống trị một cách khách quan, thể hiện đúng bản chất của pháp luật và quyền lực đích thực của nhà nước. Ngoài ra, Toà án còn có chức năng là động lực thúc đẩy sự hoàn thiện của hệ thống pháp luật.

Thông qua hoạt động áp dụng pháp luật của toà án, những yếu kém, lạc hậu của pháp luật sẽ được bộc lộ. Thông qua hoạt động xét xử Toà án còn có chức năng tuyên truyền, giáo dục pháp luật. Việc xét xử đúng pháp luật có tác động vào ý thức con người, giúp họ nâng cao ý thức pháp luật, góp phần tạo định hướng dư luận lên án những hành vi tội ác, khuyến khích hành vi tôn trọng pháp luật, răn đe các tư tưởng coi thường pháp luật. Lênin đã viết: “Toà án cần phải đảm đương một nhiệm vụ khác còn quan trọng hơn nữa.

Đó là nhiệm vụ bảo đảm cho người lao động chấp hành một cách nghiêm chỉnh nhất kỷ luật và kỷ luật tự giác,…” 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chức năng, quyền hạn, trách nhiệm nêu trên của tòa án chỉ có thể thực hiện được thông qua những con người cụ thể, đó là người tiến hành tố tụng trong tòa án mà trước hết là thẩm phán. Thẩm phán là người trực tiếp thực hiện chức năng xét xử. Việc quy định Toà án là cơ quan duy nhất có quyền xét xử các vụ án trong đó có án hình sự là nhằm đảm bảo các quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, tránh những việc làm tuỳ tiện, bởi vì không phải bất cứ ai hay bất cứ tổ chức nào cũng có quyền kết tội một công dân. Chỉ có Toà án là cơ quan được pháp luật của Nhà nước quy định có quyền thay mặt nhà nước ra phán quyết một người là có tội hay không và áp dụng hình phạt đối với người phạm tội, để thực hiện được nhiệm vụ trên thì thẩm phán- người trực tiếp giải quyết các vụ án và đưa ra phán quyết giữ một vị trí và vai trò đặc biệt quan trọng.

Thẩm phán được giao nhiệm vụ quyết định tối cao về sinh mạng, tự do, các quyền, trách nhiệm và tài sản của công dân. Như vâỵ, hoạt động xét xử là việc phán xét tính đúng đắn, tính hợp pháp các hành vi của chủ thể pháp luật. Một phán quyết của Thẩm phán liên quan trực tiếp đến sức khoẻ, tính mạng, tài sản, danh dự, nhân phẩm của công dân. Nó ảnh hưởng tới những lợi ích của nhà nước, của các tổ chức và những giá trị được thừa nhận chung trong xã hội.

Do đó, nảy sinh nhu cầu hoạt động xét xử cần phải đảm bảo tính cẩn trọng kỹ lưỡng, tỉ mỉ. Đây chính là cơ sở của việc Thẩm phán phải chịu trách nhiệm về những phán quyết của mình. Khi Thẩm phán phải chịu trách nhiệm về những quyết định của mình thì những quyết định của Thẩm phán sẽ cẩn trọng hơn, kỹ lưỡng hơn. Từ đó việc xét xử sẽ đúng người, đúng tội, đảm bảo công lý, bất bình đẳng không xảy ra.

Ngoài thẩm phán còn có những người khác tham gia vào việc thực hiện chức năng xét xử của tòa án, như Hội thẩm/ bồi thẩm, thư ký tòa án, và Chánh án, phó Chánh án. Chánh án, Phó chánh án toà án bên cạnh việc thực hiện chức năng xét xử còn thực hiện chức năng hành chính tư pháp với tư cách là 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] người đứng đầu tòa án, chịu trách nhiệm đối với toàn bộ hoạt động của tòa án trong quá trình xét xử. Thứ hai, Khi hoạt động xét xử chủ thể tiến hành tố tụng trong tòa án có các quyền hạn, trách nhiệm; quyền và nghĩa vụ tố tụng do pháp luật quy định. Để thực hiện chức năng xét xử thì cần phải có đội ngũ những người THTT hình sự trong Tòa án nhân dân.

Những người THTT hình sự trong Tòa án là những người trực tiếp thực hiện hoạt động xét xử và Hội đồng xét xử quyết định hình phạt đối với người phạm tội. Do đó, để pháp luật được nghiêm minh, công tác xét xử đạt hiệu quả phụ thuộc chủ yếu vào hoạt động của người THTT hình sự trong TAND. Chức năng, nhiệm vụ của họ đặc biệt quan trọng, điều này đòi hỏi họ phải vô tư, khách quan, công bằng trong hoạt động xét xử của mình. Bên cạnh đó thì trình độ chuyên môn, năng lực của người THTT hình sự trong TAND này phải được bồi dưỡng, nâng cao.

Việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của người THTT đều phải tuân theo quy định của pháp luật, phải chịu trách nhiệm trước pháp luật và được pháp luật bảo vệ để thực hiện những nhiệm vụ, quyền hạn đó. Bởi lẽ, đây là những nhiệm vụ, quyền hạn Nhà nước trao cho người THTT, mà không trao cho bất kỳ một chức danh nào khác trong bộ máy Nhà nước. Chỉ những người THTT trong tòa án mới có thẩm quyền xét xử giải quyết vụ án hình sự, do đó họ có các quyền hạn, trách nhiệm, quyền và nghĩa vụ tố tụng để thực hiện chức năng xét xử. Quyền hạn, trách nhiệm; quyền và nghĩa vụ tố tụng của những người tiến hành tố tụng trong tòa án, tương ứng với vị trí, vai trò của họ trong hoạt động xét xử giải quyết vụ án hình sự.

Những người tiến hành TTHS có nhiệm vụ, quyền hạn khác nhau nhưng hoạt động của họ có mối liên hệ mật thiết, thống nhất với nhau và đều có trách nhiệm là nhằm phát hiện chính xác, nhanh chóng và xử lý công minh, kịp thời mọi hành vi phạm tội, không để lọt tội phạm, không làm oan người vô tội, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, lợi ích 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] của xã hội, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân. “Khi THTT giải quyết các vụ án, người THTT không được lợi dụng quyền tiến hành giải quyết vụ án xâm phạm đến quyền của những người bị tình nghi phạm tội, bị can, bị cáo”[44]. Như vậy, vai trò của người THTT trong cơ quan Toà án có thể coi là người duy nhất được Nhà nước, cụ thể là Toà án giao trách nhiệm thực hiện các hành vi tố tụng trong hoạt động khởi tố, xét xử vụ án hình sự. Những người tiến hành TTHS trong cơ quan Toà án là người nhân danh Toà án thực hiện các hoạt động TTHS theo quy định của pháp luật, chịu trách nhiệm trước pháp luật và được pháp luật bảo vệ.

Người tiến hành TTHS là người có vai trò quan trọng, giữ vị trí trung tâm trong hoạt động TTHS. Thứ ba, Những người tiến hành tố tụng hình sự trong tòa án được bầu hoặc bổ nhiệm theo trình thủ tục pháp luật quy định Điều kiện để bầu và bổ nhiệm người THTT ở mỗi quốc gia là khác nhau, tuỳ theo quy định của quốc gia đó. Thông thường đều có các tiêu chuẩn về phẩm chất chính trị, trình độ pháp luật, học vấn, năng lực chuyên môn.