Người Kể Chuyện Trong Tiểu Thuyết Ma Văn Kháng: Nghiên Cứu và Phân Tích

Khám phá luận văn thạc sĩ về người kể chuyện trong tiểu thuyết ma văn kháng, phân tích sâu sắc những khía cạnh nhân sinh và nghệ thuật.

• Tác giả: Nguyễn Bảo Thoa
• Người hướng dẫn: PGS. Đoàn Đức Phương
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lý luận văn học
• Đề tài: Nghiên Cứu Về Người Kể Chuyện Trong Tiểu Thuyết Ma Văn Kháng
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Người Kể Chuyện trong Tiểu Thuyết MVKh

Nghiên cứu về người kể chuyện trong tiểu thuyết Ma Văn Kháng là một hướng tiếp cận mới mẻ, đặc biệt khi xét đến sự đa dạng trong phong cách kể chuyện Ma Văn Kháng. Bài viết này khám phá vai trò và nghệ thuật của người kể chuyện qua ba tác phẩm tiêu biểu: Mùa lá rụng trong vườn, Đám cưới không có giấy giá thú, và Côi cút giữa cảnh đời. Phân tích tập trung vào các yếu tố như ngôi kể, điểm nhìn trần thuật, ngôn ngữ và giọng điệu trần thuật, từ đó làm nổi bật quan điểm nghệ thuật và triết lý nhân sinh của nhà văn. Nghiên cứu này hy vọng mang đến một cái nhìn sâu sắc hơn về thế giới nghệ thuật độc đáo của Ma Văn Kháng. Quan điểm nghệ thuật của ông phản ánh sự đổi mới trong văn học Việt Nam. Bài viết sẽ phân tích các tác phẩm để làm rõ vai trò người kể chuyện trong tiểu thuyết. Cách người kể chuyện tiếp cận nhân vật cũng sẽ được làm rõ.

1.1. Giới thiệu về vai trò người kể chuyện trong văn học Việt Nam

Vai trò của người kể chuyện vô cùng quan trọng trong việc định hình tác phẩm. Người kể chuyện không chỉ là người truyền đạt câu chuyện mà còn là người dẫn dắt độc giả vào thế giới nhân vật, quan điểm nghệ thuật của tác giả. Việc lựa chọn ngôi kể và điểm nhìn trần thuật ảnh hưởng sâu sắc đến cách độc giả tiếp nhận và đánh giá câu chuyện. Trong văn học Việt Nam đương đại, sự đổi mới trong cách sử dụng người kể chuyện đã tạo ra những tác phẩm độc đáo và đa dạng. Tự sự học là một lĩnh vực quan trọng để nghiên cứu người kể chuyện.

1.2. Tầm quan trọng của phong cách kể chuyện Ma Văn Kháng

Phong cách kể chuyện Ma Văn Kháng có những nét đặc trưng riêng, thể hiện qua cách ông xây dựng nhân vật người kể chuyện, lựa chọn ngôi kể, và sử dụng giọng điệu trần thuật. Ông thường xuyên sử dụng điểm nhìn bên trong để khám phá thế giới nhân vật, giúp độc giả thấu hiểu sâu sắc tâm tư, tình cảm của họ. Ngôn ngữ của ông giản dị, đời thường, nhưng lại giàu sức biểu cảm, góp phần tạo nên sự chân thực và gần gũi cho tác phẩm. Bút pháp Ma Văn Kháng độc đáo, khó lẫn với các nhà văn khác. Nghiên cứu này sẽ tập trung vào phân tích các yếu tố đó.

II. Vấn Đề Hạn Chế Nghiên Cứu Về Người Kể Chuyện Trong MVKh

Mặc dù tiểu thuyết Ma Văn Kháng đã được nghiên cứu rộng rãi, song việc phân tích vai trò của người kể chuyện vẫn còn nhiều hạn chế. Các nghiên cứu trước đây thường tập trung vào nội dung, đề tài, hoặc nghệ thuật xây dựng nhân vật, mà ít chú trọng đến vai trò và phong cách kể chuyện đặc trưng của nhà văn. Điều này dẫn đến việc chưa khai thác triệt để những giá trị nghệ thuật và tư tưởng tiềm ẩn trong tác phẩm. Ngoài ra, việc thiếu vắng các nghiên cứu so sánh, đối chiếu về người kể chuyện trong các tác phẩm khác nhau của Ma Văn Kháng cũng là một hạn chế đáng kể. Cần có những nghiên cứu sâu sắc hơn về vấn đề này. Điều này sẽ giúp làm rõ hơn những đóng góp của ông cho văn học Việt Nam.

2.1. Thiếu phân tích chuyên sâu về điểm nhìn trần thuật

Các nghiên cứu hiện tại chưa đi sâu vào phân tích các loại điểm nhìn trần thuật mà Ma Văn Kháng sử dụng, đặc biệt là sự kết hợp giữa điểm nhìn bên trong và điểm nhìn bên ngoài. Việc phân tích chi tiết các phương thức trần thuật theo từng điểm nhìn sẽ giúp làm sáng tỏ hơn cách nhà văn tiếp cận và phản ánh hiện thực cuộc sống. Tính khách quan và chủ quan trong cách trần thuật cũng cần được xem xét kỹ lưỡng.

2.2. Ít chú trọng đến ngôn ngữ và giọng điệu trần thuật đặc trưng

Ngôn ngữ và giọng điệu trần thuật là những yếu tố quan trọng tạo nên phong cách kể chuyện riêng của Ma Văn Kháng. Tuy nhiên, các nghiên cứu hiện tại chưa phân tích đầy đủ các đặc điểm ngôn ngữ, như việc sử dụng từ ngữ đời thường, biểu cảm, hay độc thoại nội tâm. Bên cạnh đó, việc phân loại và đánh giá các loại giọng điệu trần thuật, như giọng điệu trữ tình, triết lý, mỉa mai, cũng chưa được thực hiện một cách hệ thống.

III. Phương Pháp Phân Tích Ngôi Kể và Điểm Nhìn Trần Thuật trong MVKh

Để giải quyết những hạn chế trên, nghiên cứu này tập trung vào phân tích ngôi kể và điểm nhìn trần thuật trong ba tiểu thuyết Ma Văn Kháng. Phương pháp phân tích tự sự học được sử dụng để làm rõ vai trò và chức năng của người kể chuyện. Nghiên cứu xem xét cách nhà văn sử dụng ngôi kể thứ nhất, ngôi kể thứ ba, và sự chuyển đổi linh hoạt giữa các điểm nhìn bên trong, điểm nhìn bên ngoài. Mục tiêu là khám phá những dụng ý nghệ thuật và tư tưởng mà Ma Văn Kháng gửi gắm qua cách lựa chọn và sử dụng các yếu tố này. Nghiên cứu sẽ làm nổi bật tính khách quan và chủ quan trong cách kể chuyện. Nghiên cứu sẽ làm rõ hơn về nghệ thuật kể chuyện của tác giả.

3.1. So sánh người kể chuyện ngôi thứ nhất và ngôi thứ ba

Nghiên cứu so sánh cách người kể chuyện xuất hiện ở ngôi kể thứ nhất và ngôi kể thứ ba trong các tác phẩm của Ma Văn Kháng. Phân tích những ưu điểm và hạn chế của từng ngôi kể trong việc thể hiện thế giới nhân vật và truyền tải thông điệp của tác giả. Sự lựa chọn ngôi kể ảnh hưởng đến mức độ tin cậy và sự đồng cảm của độc giả đối với câu chuyện.

3.2. Khảo sát sự di chuyển và đa dạng hóa điểm nhìn

Nghiên cứu khảo sát sự di chuyển và đa dạng hóa điểm nhìn trong các tiểu thuyết Ma Văn Kháng. Phân tích cách nhà văn chuyển đổi giữa điểm nhìn bên trong và điểm nhìn bên ngoài, cũng như sự thay đổi điểm nhìn giữa các nhân vật khác nhau. Sự di chuyển điểm nhìn tạo ra một bức tranh đa chiều về hiện thực cuộc sống và những mâu thuẫn trong xã hội.

IV. Giải Pháp Ngôn Ngữ và Giọng Điệu Trần Thuật trong Tiểu Thuyết MVKh

Nghiên cứu đi sâu vào phân tích ngôn ngữ trần thuật và giọng điệu trần thuật trong ba tiểu thuyết Ma Văn Kháng. Phân tích cách nhà văn sử dụng ngôn ngữ dung dị, đời thường, ngôn ngữ giàu biểu cảm, và ngôn ngữ độc thoại nội tâm để khắc họa nhân vật và diễn tả cảm xúc. Bên cạnh đó, nghiên cứu cũng phân loại và đánh giá các loại giọng điệu trần thuật, như giọng điệu trữ tình, triết lý, mỉa mai, thương cảm, để làm rõ hơn những sắc thái tình cảm và thái độ của nhà văn đối với cuộc sống và con người. Ngôn ngữ và giọng điệu tạo nên đặc điểm tiểu thuyết. Phân tích này sẽ góp phần làm rõ hơn về nghệ thuật kể chuyện của tác giả.

4.1. Phân tích ngôn ngữ đời thường và biểu cảm trong tác phẩm

Nghiên cứu phân tích cụ thể việc sử dụng ngôn ngữ đời thường và biểu cảm trong các tiểu thuyết Ma Văn Kháng. Tìm hiểu cách nhà văn sử dụng các từ ngữ, thành ngữ, tục ngữ, ca dao quen thuộc để tạo sự gần gũi và chân thực cho câu chuyện. Phân tích những biện pháp tu từ được sử dụng để tăng cường khả năng biểu cảm của ngôn ngữ.

4.2. Khảo sát giọng điệu trữ tình triết lý và mỉa mai

Nghiên cứu khảo sát và phân loại các loại giọng điệu trần thuật khác nhau trong tiểu thuyết Ma Văn Kháng, như giọng điệu trữ tình thi thiết tha, giọng điệu triết lý, suy tư, và giọng điệu mỉa mai, châm biếm. Phân tích tác dụng của từng loại giọng điệu trong việc thể hiện quan điểm nghệ thuật và triết lý nhân sinh của nhà văn.

V. Ứng Dụng Vai Trò Người Kể Chuyện trong Xây Dựng Nhân Vật MVKh

Nghiên cứu này tập trung vào ứng dụng phân tích người kể chuyện để hiểu sâu hơn về cách Ma Văn Kháng xây dựng nhân vật. Bằng cách phân tích ngôi kể, điểm nhìn, ngôn ngữ, và giọng điệu trần thuật, nghiên cứu làm rõ cách người kể chuyện tạo ra những chân dung nhân vật sống động, đa chiều. Đặc biệt, nghiên cứu chú trọng đến vai trò của người kể chuyện trong việc thể hiện thế giới nhân vật, những mâu thuẫn nội tâm, và những khát vọng của họ. Qua đó, nghiên cứu làm nổi bật tài năng nghệ thuật xây dựng nhân vật của Ma Văn Kháng. Nghiên cứu cũng làm nổi bật cách người kể chuyện thể hiện tính cách và số phận của nhân vật.

5.1. Người kể chuyện và việc thể hiện mâu thuẫn nội tâm nhân vật

Nghiên cứu phân tích cách người kể chuyện sử dụng các thủ pháp nghệ thuật để thể hiện mâu thuẫn nội tâm của nhân vật. Phân tích cách người kể chuyện khai thác độc thoại nội tâm, suy nghĩ, và cảm xúc của nhân vật để làm nổi bật những giằng xé, đấu tranh trong tâm hồn họ. Nghiên cứu sẽ minh họa điều này bằng các ví dụ cụ thể.

5.2. Người kể chuyện và việc phác họa số phận nhân vật

Nghiên cứu phân tích cách người kể chuyện phác họa số phận nhân vật trong các tiểu thuyết Ma Văn Kháng. Phân tích cách người kể chuyện dẫn dắt câu chuyện, sử dụng các chi tiết, sự kiện để thể hiện những biến cố, thăng trầm trong cuộc đời nhân vật. Nghiên cứu sẽ xem xét cách nhà văn thể hiện cái nhìn bi quan hay lạc quan về số phận con người.

VI. Kết Luận Giá Trị và Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về MVKh

Nghiên cứu về người kể chuyện trong tiểu thuyết Ma Văn Kháng đã góp phần làm sáng tỏ những giá trị nghệ thuật và tư tưởng tiềm ẩn trong tác phẩm của ông. Việc phân tích ngôi kể, điểm nhìn trần thuật, ngôn ngữ, và giọng điệu trần thuật đã giúp hiểu sâu hơn về phong cách kể chuyện độc đáo và tài năng nghệ thuật xây dựng nhân vật của Ma Văn Kháng. Nghiên cứu này mở ra những hướng nghiên cứu tiếp theo về tự sự học trong văn học Việt Nam, cũng như những khám phá mới về nhà văn Ma Văn Kháng. Nghiên cứu về Ma Văn Kháng vẫn còn nhiều tiềm năng để khám phá.

6.1. Tổng kết những đóng góp của Ma Văn Kháng cho văn học

Nghiên cứu tổng kết những đóng góp quan trọng của Ma Văn Kháng cho văn học Việt Nam, đặc biệt là trong giai đoạn văn học đổi mới. Đánh giá vai trò của ông trong việc phản ánh hiện thực cuộc sống, khám phá thế giới nhân vật, và đổi mới nghệ thuật kể chuyện. Nghiên cứu khẳng định vị thế của Ma Văn Kháng là một trong những nhà văn tiêu biểu của văn học Việt Nam đương đại.

6.2. Gợi ý hướng nghiên cứu sâu hơn về phong cách kể chuyện

Nghiên cứu gợi ý những hướng nghiên cứu sâu hơn về phong cách kể chuyện Ma Văn Kháng. Khuyến khích các nghiên cứu so sánh người kể chuyện trong các tác phẩm khác nhau của ông, cũng như so sánh với các nhà văn cùng thời. Đề xuất nghiên cứu về ảnh hưởng của các yếu tố văn hóa, xã hội đến phong cách kể chuyện của Ma Văn Kháng. Hướng nghiên cứu này sẽ tiếp tục làm phong phú thêm những hiểu biết về Ma Văn Kháng và văn học Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần Mở đầu, Kết luận và Tài liệu tham khảo, nội dung chính của luận văn gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Khái lƣợc về ngƣời kể chuyện và hành trình sáng tác của Ma Văn Kháng Chƣơng 2: Ngƣời kể chuyện với ngôi kể và điểm nhìn trần thuật trong tiểu thuyết Ma Văn Kháng Chƣơng 3: Ngƣời kể chuyện với ngôn ngữ và giọng điệu trần thuật trong tiểu thuyết Ma Văn Kháng 9 (LUAN.doi) TIEU LUAN MOI download : [e-mail]) Chƣơng 1 KHÁI LƢỢC VỀ NGƢỜI KỂ CHUYỆN VÀ HÀNH TRÌNH SÁNG TÁC CỦA MA VĂN KHÁNG 1. Giới thuyết về ngƣời kể chuyện trong tác phẩm tự sự Văn học là hình ảnh chủ quan của thế giới khách quan, mỗi tác phẩm văn học là một lát cắt trong cuộc sống muôn màu. Tất cả đời sống, số phận của con ngƣời đƣợc soi chiếu qua lăng kính chủ quan của nhà văn. Vì thế, tác phẩm văn học bao giờ cũng thể hiện thái độ, tình cảm, tƣ tƣởng mà nhà văn muốn gửi gắm vào đứa con tinh thần của mình.

Nếu nhƣ trong thể loại thơ ca trữ tình, những cung bậc cảm xúc, những sắc thái tình cảm và tƣ tƣởng của nhà thơ đƣợc ghi lại qua lời lẽ, câu từ, những hình ảnh đặc sắc thì đến với thể loại tự sự - một thể loại giàu tính khách quan, những điều đó sẽ đƣợc bộc lộ qua nhân vật “ngƣời kể chuyện”. Trong số các yếu tố của một chỉnh thể văn bản tự sự, ngƣời kể chuyện là yếu tố giữ vai trò trung tâm. Mọi nghiên cứu về nghệ thuật tự sự đều ít nhiều sẽ liên quan đến phƣơng diện này. Hơn nữa, các khái niệm cơ bản nhất của Tự sự học nhƣ: điểm nhìn, tiêu điểm, tiêu điểm hóa, lời văn nghệ thuật, tình tiết tự sự.

đều đƣợc phản ánh thông qua ngƣời kể chuyện trong tác phẩm. Tƣơng đƣơng với thuật ngữ ngƣời kể chuyện – ngƣời đứng ra kể trong tác phẩm tự sự còn đƣợc gọi bằng nhiều thuật ngữ khác nhƣ: ngƣời trần thuật, ngƣời thuật chuyện, chủ thể trần thuật, ngƣời mang thông điệp, chủ thể kể chuyện. Ngƣời kể chuyện vốn là một khái niệm vẫn còn nhiều bàn luận khác nhau. Theo Pospêlov trong Dẫn luận nghiên cứu văn học:“Ngƣời trần thuật là ngƣời môi giới giữa các hiện tƣợng đƣợc miêu tả, và ngƣời nghe (ngƣời đọc) là ngƣời đƣợc chứng kiến, cắt nghĩa các hiện tƣợng xảy ra.

Các phƣơng thức trần thuật cực kì nhiều vẻ. Hình thức phổ biến nhất của miêu tả tự sự là trần thuật từ ngôi thứ ba không nhân vật hóa, mà đằng sau là tác giả. Nhƣng ngƣời 10 (LUAN.doi) TIEU LUAN MOI download : [e-mail]) trần thuật có thể hoàn toàn xuất hiện trong tác phẩm với hình thức một cái “tôi” nào đó. Những ngƣời trần thuật đƣợc nhân vật hóa nhƣ vậy, kể câu chuyện từ ngôi thứ nhất của chính mình, có thể gọi một cách tự nhiên là ngƣời kể chuyện.46] Để định nghĩa về khái niệm ngƣời kể chuyện, Tz Todorov cho rằng: “Ngƣời kể chuyện là yếu tố tích cực trong việc kiến tạo thế giới tƣởng tƣợng.

Không thể có trần thuật thiếu ngƣời kể chuyện. Ngƣời kể chuyện không nói nhƣ các nhân vật tham thoại khác mà kể chuyện. Nhƣ vậy kết hợp trong mình đồng thời cả nhân vật cả ngƣời kể, nhân vật mà nhân danh nó cuốn sách đƣợc kể có một vị thế hoàn toàn đặc biệt. Kayser viết về ngƣời kể chuyện nhƣ sau: “Trong nghệ thuật kể, ngƣời kể chuyện không bao giờ là tác giả đã hay chƣa từng biết đến, mà là một vai trò đƣợc tác giả nghĩ ra và ƣớc định.

Tiếp đó ông cho rằng: “Ngƣời trần thuật đó là một hình hài đƣợc sáng tạo ra, thuộc về toàn bộ chỉnh thể tác phẩm văn học. Ở nghệ thuật kể không bao giờ ngƣời trần thuật là vị tác giả đã hay chƣa nổi danh, nhƣng là cái vai mà tác giả bịa ra, chấp nhận.245] Trong giới nghiên cứu Việt Nam, Giáo sƣ Trần Đình Sử cho rằng: “Mọi nội dung, tƣ tƣởng, ý đồ sáng tạo đều do tác giả nghĩ ra, nhƣng anh ta không trực tiếp đứng ra trần thuật, mà sáng tạo ra một ngƣời trần thuật để thay mình làm điều đó. Khi sáng tác, nhà văn nhƣ ngƣời chép hộ lời lẽ của ngƣời trần thuật do mình sáng tạo ra.145] Còn theo nhà nghiên cứu Ngô Tự Lập thì ngƣời kể chuyện có vai trò nhƣ một “kẻ mang thông điệp” chuyển tải những thông điệp từ ngƣời phát ngôn đến ngƣời nhận: “Các thông điệp của một văn bản bao giờ cũng đƣợc chuyển đi, trực tiếp hoặc gián tiếp, nhờ một hay một vài phát ngôn viên (speaker, hoặc narrator), mà tôi gọi là kẻ mang thông điệp: một ngƣời sĩ quan ra mệnh lệnh, ngƣời kể chuyện trong tiểu thuyết, hay các đối tác ký vào hợp đồng hợp tác kinh doanh…Những kẻ mang thông điệp có thể có thật hoặc hƣ 11 (LUAN.doi) TIEU LUAN MOI download : [e-mail]) cấu” [23; tr. Với một quan điểm rộng dựa trên nền của lý thuyết hội thoại, tác giả của Văn chương như là quá trình dụng điển đã xác định đƣợc vai trò quan trọng của ngƣời kể chuyện trong tác phẩm tự sự: cầu nối trung gian giữa tác giả, tác phẩm và ngƣời đọc.

Thêm vào đó ông còn nhấn mạnh “chính đặc điểm và mối quan hệ giữa thông điệp và kẻ mang thông điệp là cái quyết định tính chất của văn bản”[23; tr.178] và “trong truyện, thông điệp mang tính chất khái quát, và kẻ mang thông điệp là những nhân vật hƣ cấu” [23;tr. Tác giả Lại Nguyên Ân lại đƣa ra một định nghĩa khá sâu sắc về ngƣời kể chuyện trong trần thuật tự sự: “Trần thuật tự sự đƣợc dẫn dắt bởi một ngôi đƣợc gọi là ngƣời trần thuật – một loại trung giới giữa cái đƣợc miêu tả và thính giả (độc giả), loại ngƣời chứng kiến và giải thích về những gì đã xảy ra” [2; tr. Trong định nghĩa này, nhà lý luận một lần nữa khẳng định vai trò cầu nối và dẫn dắt câu chuyện của ngƣời kể chuyện trong tác phẩm tự sự, đồng thời nhấn mạnh vai trò chứng kiến và giải thích của hình tƣợng này. Đây là những dấu hiệu cơ bản nhất để nhận diện ngƣời kể chuyện trong các sáng tác tự sự từ xƣa đến nay.

Tác giả Lê Ngọc Trà đƣa ra một quan niệm ngắn gọn hơn về ngƣời kể chuyện, dựa trên mối quan hệ giữa chủ thể kể chuyện và lời kể trong tác phẩm tự sự: “Ngƣời kể chuyện là chủ thể của lời kể chuyện, là ngƣời đứng ra kể trong tác phẩm văn học” [48; tr. Ở đây, định nghĩa đã nêu bật đƣợc vai trò đặc trƣng mang tính chức năng của ngƣời kể chuyện. Khi tiếp cận về vấn đề này, chúng tôi cho rằng ngƣời kể chuyện chính là chủ thể của những lời kể về câu chuyện đƣợc kể trong tác phẩm văn học. Chủ thể đó là một nhân vật đặc biệt do nhà văn sáng tạo ra để dẫn dắt, gợi mở, sắp đặt câu chuyện đƣợc kể.

Ngƣời kể chuyện có thể là bất cứ ai, con ngƣời của quá khứ hoặc tƣơng lai, nhƣng là ngƣời kể lại câu chuyện trong tác phẩm bằng một chỗ đứng, một điểm nhìn phù hợp với ý đồ sáng tạo của nhà 12 (LUAN.doi) TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Ngƣời kể chuyện có thể xuất hiện, hoặc ẩn, có thể trực tiếp tham gia câu chuyện, có thể không. Thậm chí, có một hoặc nhiều ngƣời kể chuyện, lúc đó sẽ xuất hiện các tầng bậc trần thuật khác nhau. Nhƣng dù dƣới hình thức nào đi chăng nữa thì ngƣời kể chuyện cũng là ngƣời phát ngôn cho câu chuyện.

Anh ta đứng từ đâu để quan sát và kể câu chuyện đó thì đó chính lầ điểm nhìn của tác phẩm. Tác giả là ngƣời sáng tạo ra ngƣời kể chuyện, nhƣng cả khi tác giả xƣng “tôi” để kể thì giữa ngƣời kể chuyện và tác giả cũng không thể là một, giữa họ có một khoảng gián cách. Tóm lại, có nhiều quan điểm khác nhau về ngƣời kể chuyện, song tất cả đều thống nhất ở điểm khẳng định vai trò của nhân vật này. Bởi trong tiểu thuyết hiện đại, cái ngƣời ta quan tâm nhất là cách kể chứ không chỉ đơn thuần là cái đƣợc kể.

Ngƣời kể chuyện lúc đó nắm vai trò rất quan trọng tạo nên cái cách kể đó. Phân loại ngƣời kể chuyện Ngƣời kể chuyện nắm một vai trò rất quan trọng trong tác phẩm văn học. Đó là ngƣời sắp đặt, môi giới, dẫn dắt các sự kiện, kể lại câu chuyện trong tác phẩm. Trong các công trình tự sự học, có rất nhiều cách phân loại ngƣời kể chuyện đƣợc các nhà nghiên cứu đƣa ra.

Và ngƣời kể chuyện cũng đƣợc gọi bằng nhiều tên khác nhau: ngƣời kể chuyện ở ngôi thứ nhất và ngƣời kể chuyện ở ngôi thứ ba, ngƣời kể chuyện chứng nhân, ngƣời kể chuyện sử quan, ngƣời kể chuyện toàn tri. Trong một truyện kể có ít nhất một ngƣời kể chuyện. Ngƣời đó có thể công khai hoặc mờ nhạt, có thể đƣợc nhận biết thông qua những chi tiết trong văn bản. Nhân vật này hiện diện khắp nơi trong tác phẩm, có khả năng tự nhận thức về mình, đáng tin hoặc không đáng tin.

Dù ngƣời kể chuyện công khai hay không công khai, hiểu biết hay không, có khả năng tự nhận thức thế nào thì cũng chỉ là một phần hoặc là ngƣời đứng ngoài hoàn toàn thế giới của những tình huống, sự kiện và nhân vật đƣợc kể. Khi đó ngƣời kể chuyện có thể đồng 13 (LUAN.doi) TIEU LUAN MOI download : [e-mail]) thời là một nhân vật trong tác phẩm hoặc không. Trƣờng hợp ngƣời kể chuyện đồng thời là nhân vật, ngƣời đó thƣờng có chức năng hoặc nhƣ một nhân vật trung tâm trong những sự kiện đƣợc kể lại. Nhƣng ngƣời này cũng có thể xuất hiện nhƣ một nhân vật thứ yếu hoặc chỉ đơn thuần là ngƣời quan sát.

Ngƣời kể chuyện mặc dù hiện diện khắp nơi trong tác phẩm, nhƣng cần phải đƣợc phân biệt với tác giả. Ngƣời kể chuyện có thể không đứng ra kể lại những tình huống và sự kiện trong truyện kể, nhƣng nắm vai trò chi phối sự lựa chọn, sắp xếp và phối hợp chúng. Ngoài ra, anh ta có thể đƣợc suy luận từ toàn bộ văn bản chứ không chỉ dừng lại ở một ngƣời kể chuyện nào cụ thể trong tác phẩm. Mặc dù sự phân biệt này có lúc rất mơ hồ (trƣờng hợp ngƣời kể chuyện xuất hiện trong hình thức ngƣời kể chuyện vắng mặt, tức là đứng ra trình bày các tình huống, sự kiện nhƣng hầu nhƣ không để lộ ra những dấu hiệu của sự dàn xếp trần thuật và không có chỉ dẫn cụ thể nào trong truyện kể hƣớng đến việc phơi bày hoạt động trần thuật của ngƣời kể chuyện), nhƣng cũng có lúc trở nên rõ ràng (trƣờng hợp ngƣời kể chuyện đồng thời là nhân vật trong thế giới truyện kể).